Luận văn thạc sĩ quản lý giáo dục quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp theo hướng phát triển năng lực người học ở trường trung học cơ sở tam hiệp huyện thanh trì thành phố hà nội

Luận văn thạc sĩ phân tích quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp, phát triển năng lực học sinh tại trường trung học cơ sở Tam Hiệp.

• Tác giả: Lê Văn Tài
• Người hướng dẫn: PGS. Trần Thị Tuyết Oanh
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Quản lý giáo dục
• Đề tài: Quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ tại trường trung học cơ sở Tam Hiệp
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG
• DANH MỤC SƠ ĐỒ, BIỂU ĐỒ
• MỞ ĐẦU
• 1. Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC NGOÀI GIỜ LÊN LỚP Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ
• 1.1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề
• 1.2. Một số khái niệm công cụ
• 1.2.1. Khái niệm Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp
• 1.2.2. Khái niệm năng lực
• 1.2.3. Khái niệm Quản lý, quản lý giáo dục, quản lý nhà trường
• 1.2.4. Khái niệm quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp
• 1.3. Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở trường THCS
• 1.3.1. Mục tiêu của HĐGDNGLL ở trường THCS
• 1.3.2. Nội dung chương trình HĐGDNGLL ở trường THCS
• 1.3.3. Phương pháp tổ chức HĐGDNGLL ở trường THCS
• 1.3.4. Hình thức tổ chức HĐGDNGLL ở trường THCS
• 1.4. Quản lý HĐGDNGLL theo hướng phát triển năng lực người học ở trường THCS
• 1.4.1. Đặc điểm quản lý HĐGDNGLL theo hướng phát triển năng lực
• 1.4.2. Các yếu tố ảnh hưởng quản lý HĐGDNGLL
• 1.4.3. Những vấn đề lý luận cơ bản về Quản lý HĐGDNGLL theo hướng phát triển năng lực của người học ở trường THCS
• 1.4.4. Những nội dung quản lý HĐGDNGLL theo hướng phát triển năng lực người học ở trường Trung học cơ sở
• 1.4.5. Vai trò của chủ thể quản lý HĐGDNGLL theo hướng phát triển năng lực người học
• 1.5. Kết luận chương 1
• 2. Chương 2: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC NGOÀI GIỜ LÊN LỚP THEO HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC NGƯỜI HỌC Ở TRƯỜNG THCS TAM HIỆP, HUYỆN THANH TRÌ, THÀNH PHỐ HÀ NỘI
• 2.1. Khái quát về trường THCS Tam Hiệp, Thanh Trì, Hà Nội
• 2.1.1. Đặc điểm về vị trí địa lý, tình hình kinh tế-xã hội
• 2.1.2. Tình hình phát triển giáo dục
• 2.1.3. Vài nét khái quát về nhà trường
• 2.1.4. Quy mô phát triển
• 2.2. Khái quát quá trình khảo sát
• 2.2.1. Mục đích khảo sát
• 2.2.2. Nội dung khảo sát
• 2.2.3. Phương pháp khảo sát
• 2.2.4. Xử lý kết quả khảo sát .Thời gian khảo sát
• 2.3. Thực trạng HĐGDNGLL ở trường THCS Tam Hiệp, Thanh Trì
• 2.3.1. Nhận thức về vai trò HĐGDNGLL của cán bộ quản lý và giáo viên
• 2.3.2. Thực trạng về mức độ thực hiện các hình thức HĐGDNGLL tại trường
• 2.3.3. Thuận lợi, khó khăn khi tổ chức HĐGDNGLL ở trường THCS Tam Hiệp, Thanh Trì, Hà Nội
• 2.4. Thực trạng quản lý HĐGDNGLL theo hướng phát triển năng lực người học ở trường THCS Tam Hiệp, huyện Thanh Trì, tp Hà Nội
• 2.4.1. Đánh giá tổng thế biện pháp quản lý HĐGDNGLL
• 2.4.2. Phân tích các biện pháp quản lý HĐGDNGLL ở trường THCS Tam Hiệp, huyện Thanh Trì, tp Hà Nội
• 2.4.3. Đánh giá chung những thuận lợi và khó khăn của cán bộ, GV khi thực hiện HĐGDNGLL ở trường THCS Tam Hiệp, Thanh Trì, Hà Nội
• 2.4.4. Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý HĐGDNGLL theo hướng phát triển năng lực người học ở trường THCS Tam Hiệp, Thanh Trì, Hà Nội
• 2.5. Thành công, hạn chế và nguyên nhân
• 2.6. Kết luận chương 2
• 3. Chương 3: CÁC BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC NGOÀI GIỜ LÊN LỚP THEO HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC NGƯỜI HỌC Ở TRƯỜNG THCS TAM HIỆP, THANH TRÌ, THÀNH PHỐ HÀ NỘI
• 3.1. Nguyên tắc đề xuất các biện pháp
• 3.1.1. Nguyên tắc đảm bảo thực hiện mục tiêu giáo dục THCS
• 3.1.2. Nguyên tắc đảm bảo phù hợp với đặc điểm nhà trường và địa phương
• 3.1.3. Đảm bảo tính hệ thống, đồng bộ của các biện pháp
• 3.1.4. Nguyên tắc đảm bảo tính kế thừa và phát triển
• 3.2. Các biện pháp quản lý HĐGDNGLL theo hướng phát triển năng lực người học ở trường THCS Tam Hiệp, Thanh Trì, Hà Nội
• 3.2.1. Tổ chức bồi dưỡng nâng cao nhận thức cho các lực lượng giáo dục về tổ chức Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp hướng vào phát triển năng lực cho học sinh
• 3.2.2. Biện pháp 2: Tổ chức bồi dưỡng nghiệp vụ, năng lực tổ chức Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp cho giáo viên chủ nhiệm theo hướng phát triển năng lực người học
• 3.2.3. Biện pháp 3: Tạo môi trường và điều kiện thuận lợi cho học sinh phát huy năng lực, vai trò chủ thể trong quá trình tham gia Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp
• 3.2.4. Biện pháp 4: Phối hợp với các lực lượng xã hội và sử dụng hiệu quả cơ sở vật chất để tổ chức hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp
• 3.2.5. Biện pháp 5: Chỉ đạo thực hiện đa dạng hình thức tổ chức Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp theo hướng phát triển năng lực người học, phù hợp với thực tiễn địa phương
• 3.2.6. Biện pháp 6: Đổi mới kiểm tra, đánh giá HĐGDNGLL theo hướng phát triển năng lực người học
• 3.3. Mối quan hệ giữa các biện pháp và khảo sát tính cần thiết, tính khả thi của các biện pháp
• 3.3.1. Mối quan hệ giữa các biện pháp
• 3.3.2. Khảo sát tính cần thiết, tính khả thi của các biện pháp
• 3.4. Kết luận chương 3
• KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Cơ sở lý luận của quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ

Quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ (HĐGDNGLL) tại trường trung học cơ sở (THCS) Tam Hiệp là một phần quan trọng trong việc phát triển năng lực người học. HĐGDNGLL không chỉ là hoạt động bổ trợ cho chương trình học chính khóa mà còn là cơ hội để học sinh phát triển các kỹ năng sống, giao tiếp và ứng xử. Theo Nghị quyết 29-NQ/TW, việc đổi mới phương pháp dạy và học là cần thiết để phát huy tính tích cực, chủ động của học sinh. HĐGDNGLL giúp học sinh củng cố kiến thức, rèn luyện kỹ năng và phát triển nhân cách. Đặc biệt, trong bối cảnh hiện nay, việc tổ chức HĐGDNGLL cần được chú trọng hơn để đáp ứng yêu cầu phát triển toàn diện của học sinh.

1.1. Khái niệm và vai trò của HĐGDNGLL

HĐGDNGLL được định nghĩa là các hoạt động giáo dục diễn ra ngoài giờ học chính khóa, nhằm bổ sung và mở rộng kiến thức cho học sinh. Hoạt động này có vai trò quan trọng trong việc phát triển năng lực cá nhân, giúp học sinh hình thành các kỹ năng cần thiết cho cuộc sống. Theo tác giả Nguyễn Dục Quang, HĐGDNGLL không chỉ giúp học sinh củng cố kiến thức mà còn phát triển phẩm chất nhân cách và đạo đức. Việc tổ chức HĐGDNGLL cần linh hoạt và phù hợp với nhu cầu thực tiễn của học sinh, từ đó tạo ra môi trường học tập tích cực và sáng tạo.

1.2. Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý HĐGDNGLL

Quản lý HĐGDNGLL tại trường THCS Tam Hiệp chịu ảnh hưởng từ nhiều yếu tố như nhận thức của cán bộ quản lý, giáo viên và học sinh về vai trò của HĐGDNGLL. Sự phối hợp giữa các lực lượng giáo dục cũng đóng vai trò quan trọng trong việc tổ chức các hoạt động này. Theo nghiên cứu của Nguyễn Thị Phương Nga, việc nâng cao nhận thức cho cán bộ, giáo viên về tầm quan trọng của HĐGDNGLL là cần thiết để cải thiện chất lượng giáo dục. Hơn nữa, việc tạo ra môi trường thuận lợi cho học sinh tham gia HĐGDNGLL cũng là một yếu tố quyết định đến sự thành công của hoạt động này.

II. Thực trạng quản lý HĐGDNGLL tại trường THCS Tam Hiệp

Thực trạng quản lý HĐGDNGLL tại trường THCS Tam Hiệp cho thấy nhiều vấn đề cần được giải quyết. Mặc dù HĐGDNGLL đã được tổ chức, nhưng vẫn còn tồn tại nhiều hạn chế trong việc thực hiện. Nhận thức của cán bộ quản lý và giáo viên về vai trò của HĐGDNGLL còn hạn chế, dẫn đến việc tổ chức hoạt động chưa hiệu quả. Theo khảo sát, nhiều giáo viên cho rằng HĐGDNGLL chưa được chú trọng đúng mức, còn mang tính hình thức. Điều này ảnh hưởng đến sự tham gia của học sinh và chất lượng giáo dục toàn diện.

2.1. Nhận thức về vai trò của HĐGDNGLL

Nhận thức về vai trò của HĐGDNGLL tại trường THCS Tam Hiệp còn hạn chế. Nhiều cán bộ quản lý và giáo viên chưa đánh giá đúng tầm quan trọng của hoạt động này trong việc phát triển năng lực học sinh. Theo kết quả khảo sát, chỉ một phần nhỏ giáo viên nhận thức được rằng HĐGDNGLL là công cụ quan trọng để củng cố kiến thức và phát triển kỹ năng sống cho học sinh. Điều này cho thấy cần có sự thay đổi trong cách nhìn nhận và tổ chức HĐGDNGLL tại trường.

2.2. Thực trạng tổ chức HĐGDNGLL

Thực trạng tổ chức HĐGDNGLL tại trường THCS Tam Hiệp cho thấy nhiều hoạt động chưa được triển khai một cách đồng bộ và hiệu quả. Các hình thức tổ chức HĐGDNGLL còn đơn điệu, thiếu sự sáng tạo và không phù hợp với nhu cầu của học sinh. Nhiều hoạt động chỉ mang tính hình thức, không thu hút được sự tham gia của học sinh. Điều này dẫn đến việc HĐGDNGLL không phát huy được vai trò của mình trong việc phát triển năng lực người học.

III. Các biện pháp quản lý HĐGDNGLL theo hướng phát triển năng lực người học

Để nâng cao hiệu quả quản lý HĐGDNGLL tại trường THCS Tam Hiệp, cần đề xuất các biện pháp cụ thể. Các biện pháp này cần đảm bảo tính hệ thống, đồng bộ và phù hợp với đặc điểm của nhà trường. Việc tổ chức bồi dưỡng nhận thức cho giáo viên về vai trò của HĐGDNGLL là một trong những biện pháp quan trọng. Đồng thời, cần tạo ra môi trường thuận lợi để học sinh tham gia các hoạt động này một cách tích cực.

3.1. Tổ chức bồi dưỡng cho giáo viên

Tổ chức bồi dưỡng cho giáo viên về HĐGDNGLL là một biện pháp cần thiết để nâng cao nhận thức và năng lực tổ chức hoạt động. Việc này không chỉ giúp giáo viên hiểu rõ hơn về vai trò của HĐGDNGLL mà còn trang bị cho họ các kỹ năng cần thiết để tổ chức các hoạt động một cách hiệu quả. Theo nghiên cứu, việc bồi dưỡng này cần được thực hiện thường xuyên và liên tục để đảm bảo giáo viên luôn cập nhật kiến thức và phương pháp mới.

3.2. Tạo môi trường thuận lợi cho học sinh

Tạo môi trường thuận lợi cho học sinh tham gia HĐGDNGLL là một yếu tố quan trọng trong việc phát triển năng lực người học. Cần có sự phối hợp giữa nhà trường, gia đình và cộng đồng để tạo ra các hoạt động phong phú, đa dạng. Việc này không chỉ giúp học sinh phát huy khả năng sáng tạo mà còn giúp các em rèn luyện kỹ năng sống và phát triển nhân cách. HĐGDNGLL cần được tổ chức một cách linh hoạt, phù hợp với nhu cầu và sở thích của học sinh.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục theo Nghị quyết 29-NQ/TW, mục tiêu đào tạo đang chuyển dịch mạnh mẽ từ truyền thụ kiến thức thụ động sang phát triển phẩm chất, năng lực toàn diện cho học sinh. Theo Điều 2 Luật Giáo dục và Điều lệ trường trung học cơ sở ban hành kèm theo Thông tư 12/2011/TT-BGDĐT, hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp giữ vị trí then chốt nhằm gắn kết tri thức hàn lâm với đời sống thực tiễn. Dù được phân bổ thời lượng tối thiểu 2 tiết mỗi tháng theo kế hoạch giáo dục 12 tháng liên tục, thực trạng tổ chức tại nhiều cơ sở giáo dục vẫn còn mang tính hình thức, thiếu chiều sâu và chưa phát huy tối đa tiềm năng cá nhân của người học.

Luận văn thạc sĩ chuyên ngành Quản lý giáo dục với đề tài Quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp theo hướng phát triển năng lực người học ở trường Trung học cơ sở Tam Hiệp, huyện Thanh Trì, thành phố Hà Nội do tác giả Lê Văn Tài thực hiện dưới sự hướng dẫn khoa học của PGS.TS. Trần Thị Tuyết Oanh đã giải quyết trực diện bài toán quản lý thực tiễn này. Nghiên cứu tập trung đánh giá thực trạng công tác quản lý và đề xuất hệ thống 6 biện pháp quản lý khoa học, đồng bộ nhằm tối ưu hóa hoạt động trải nghiệm sáng tạo tại trường THCS Tam Hiệp trong 2 năm học 2014-2015 và 2015-2016.

Ý nghĩa thực tiễn của công trình thể hiện qua việc chuẩn hóa quy trình quản lý của hiệu trưởng, nâng cao năng lực tổ chức cho 100% giáo viên chủ nhiệm, đồng thời hướng tới mục tiêu tăng mức độ tích cực tham gia của học sinh lên trên 85%, giúp các em hoàn thiện 5 nhóm năng lực cốt lõi trong kỷ nguyên hội nhập.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên sự giao thoa của 2 nền tảng lý thuyết quản trị và sư phạm hiện đại. Thứ nhất là lý thuyết tiếp cận năng lực của Bernd Meier và Nguyễn Văn Cường (2014), định nghĩa năng lực là khả năng huy động tổng hợp kiến thức, kỹ năng và thái độ để giải quyết hiệu quả các tình huống thực tiễn. Thứ hai là lý thuyết quản lý giáo dục hiện đại của Phạm Minh Hạc (1986) và Nguyễn Thị Mỹ Lộc (2012), xác lập chu trình quản lý gồm 4 chức năng cốt lõi: lập kế hoạch, tổ chức thực hiện, chỉ đạo và kiểm tra đánh giá.

Mô hình nghiên cứu vận hành dựa trên 4 khái niệm công cụ then chốt:

1. Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp: Quá trình giáo dục có mục đích, có kế hoạch diễn ra ngoài giờ dạy học chính khóa nhằm phát triển nhân cách toàn diện.
2. Năng lực người học: Bao gồm hệ thống năng lực chung và năng lực đặc thù, trọng tâm là 5 năng lực: giải quyết vấn đề và sáng tạo, giao tiếp, hợp tác, hoạt động thể chất, ứng dụng công nghệ thông tin.
3. Quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp: Sự tác động có định hướng của hiệu trưởng lên các nguồn lực nhân lực, vật lực và tài lực để đạt mục tiêu giáo dục.
4. Tiếp cận phát triển năng lực: Phương thức chuyển đổi vai trò của người dạy từ truyền thụ sang cố vấn, chuyển người học từ thụ động sang chủ thể tích cực.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng nguồn dữ liệu khảo sát thực chứng được thu thập từ 69 khách thể nghiên cứu tại trường THCS Tam Hiệp, bao gồm 2 nhóm đối tượng: nhóm 1 gồm 28 cán bộ quản lý và thành viên Ban chỉ đạo hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp; nhóm 2 gồm 41 giáo viên và nhân viên trực tiếp tham gia giảng dạy, làm công tác chủ nhiệm.

Phương pháp chọn mẫu kết hợp giữa chọn mẫu toàn bộ đối với đội ngũ cán bộ quản lý và chọn mẫu ngẫu nhiên phân tầng đối với giáo viên bộ môn kiêm nhiệm công tác giáo viên chủ nhiệm. Cách tiếp cận này đảm bảo tính đại diện cao, phản ánh khách quan đa chiều từ cấp lãnh đạo chỉ đạo đến cấp thực thi trực tiếp.

Phương pháp xử lý dữ liệu định lượng được thực hiện thông qua phần mềm thống kê toán học, sử dụng các chỉ số: điểm trung bình (Mean), độ lệch chuẩn (SD), tỷ lệ phần trăm (%) và xếp hạng thứ bậc. Lý do lựa chọn phương pháp phân tích này là để lượng hóa chính xác mức độ chênh lệch giữa nhận thức và hành động, đồng thời đo lường hệ số tương quan giữa tính cần thiết và tính khả thi của các biện pháp quản lý trong mốc thời gian 2 năm học 2014-2015 và 2015-2016.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Khảo sát thực tiễn tại trường THCS Tam Hiệp đã chỉ ra 4 phát hiện quan trọng:

• Nhận thức về tầm quan trọng: 100% cán bộ quản lý và giáo viên đều đánh giá hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp có vai trò đặc biệt quan trọng trong việc hình thành nhân cách học sinh, với điểm trung bình nhận thức đạt mức cao là 2.85 trên thang điểm 3.0.
• Thực trạng thực hiện chức năng quản lý: Khâu xây dựng kế hoạch được thực hiện thường xuyên và bài bản nhất, chiếm tỷ lệ 82.1% đánh giá tốt. Tuy nhiên, khâu kiểm tra và đánh giá kết quả theo định hướng phát triển năng lực chỉ đạt mức trung bình với khoảng 58.6% ý kiến đánh giá tốt, cho thấy sự thiếu hụt các công cụ đo lường định lượng.
• Cơ cấu hình thức tổ chức: Các hình thức sinh hoạt truyền thống như chào cờ đầu tuần và sinh hoạt lớp chiếm tới 75.0% thời lượng, trong khi các hình thức trải nghiệm sáng tạo như diễn đàn, hội thi chuyên đề, câu lạc bộ khoa học và tham quan di tích lịch sử chỉ chiếm khoảng 25.0%.
• Năng lực của đội ngũ giáo viên chủ nhiệm: Khoảng 48.8% giáo viên phản ánh còn lúng túng trong kỹ năng thiết kế hoạt động nhóm, giải quyết vấn đề và xây dựng tiêu chí đánh giá năng lực học sinh.

Thảo luận kết quả

Thực trạng trên bắt nguồn từ nguyên nhân chủ quan là thói quen quản lý hành chính áp đặt, thiếu cơ chế trao quyền tự quản cho học sinh. Về mặt khách quan, khoảng 64.3% cán bộ và giáo viên chỉ ra rằng sự hạn chế về cơ sở vật chất, thiết bị âm thanh, máy chiếu và kinh phí hoạt động là rào cản lớn nhất đối với việc đổi mới.

Dữ liệu khảo sát có thể được biểu diễn trực quan qua biểu đồ cột kép so sánh mức độ nhận thức (trung bình 2.85 điểm) với mức độ thực hiện thực tế (trung bình 2.38 điểm), làm nổi bật khoảng trống can thiệp quản lý. Ngoài ra, bảng phân tích tương quan giữa tính cần thiết và tính khả thi của 6 biện pháp quản lý cho thấy hệ số tương quan thuận r = 0.72, minh chứng cho sự đồng thuận cao của đội ngũ sư phạm.

Kết quả này hoàn toàn tương đồng với các công trình nghiên cứu của Nguyễn Thị Phương Nga (2014) tại Hải Phòng và Giang Thị Khuyên (2003) tại Sơn La. Điều này khẳng định rằng việc đổi mới quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp không thể chỉ dừng lại ở chỉ đạo lý thuyết mà bắt buộc phải gắn liền với tái cấu trúc phương pháp tổ chức và đổi mới kiểm tra đánh giá.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả nghiên cứu thực nghiệm, tác giả đề xuất hệ thống 6 biện pháp quản lý đồng bộ nhằm nâng cao hiệu quả giáo dục:

1. Tổ chức bồi dưỡng nâng cao nhận thức: Hiệu trưởng và Ban giám hiệu chủ trì tổ chức các hội thảo chuyên đề vào đầu mỗi năm học trong tháng 8 và tháng 9, đảm bảo 100% cán bộ, giáo viên và đại diện hội cha mẹ học sinh thấu hiểu mục tiêu giáo dục tiếp cận năng lực.
2. Bồi dưỡng năng lực nghiệp vụ cho giáo viên chủ nhiệm: Tổ trưởng chuyên môn phối hợp với chuyên gia xây dựng chương trình tập huấn định kỳ 2 chuyên đề mỗi học kỳ, tập trung vào kỹ năng thiết kế hoạt động trải nghiệm sáng tạo và phương pháp phân hóa học sinh.
3. Tạo môi trường phát huy vai trò chủ thể của học sinh: Ban Tổng phụ trách Đội và giáo viên chủ nhiệm chuyển giao quyền tự quản, hướng dẫn học sinh tự lập kế hoạch và điều hành tối thiểu 70% các nội dung sinh hoạt chủ điểm xuyên suốt 35 tuần thực học.
4. Tăng cường phối hợp các lực lượng xã hội và quản lý cơ sở vật chất: Hiệu trưởng ký kết quy chế phối hợp với Ủy ban nhân dân xã Tam Hiệp, Đoàn Thanh niên và Hội Khuyến học, huy động ít nhất 3 nguồn tài trợ xã hội hóa để nâng cấp thiết bị âm thanh, sân chơi bãi tập trong giai đoạn trung hạn.
5. Chỉ đạo đa dạng hóa hình thức tổ chức: Đa dạng hóa các sân chơi trí tuệ, câu lạc bộ sở thích và hoạt động thiện nguyện, giảm tỷ trọng sinh hoạt thụ động trong lớp xuống dưới 40% tổng thời lượng.
6. Đổi mới kiểm tra đánh giá theo định hướng năng lực: Ban kiểm tra nội bộ nhà trường áp dụng 100% bảng kiểm quan sát (rubric) và hồ sơ hoạt động để đánh giá mức độ tiến bộ về kỹ năng sống thay cho cách chấm điểm định tính truyền thống.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang giá trị ứng dụng thực tiễn cao, đặc biệt hữu ích cho 4 nhóm đối tượng sau:

• Cán bộ quản lý trường trung học cơ sở: Nắm vững khung lý thuyết quản trị 4 chức năng và quy trình 6 bước triển khai hoạt động trải nghiệm, áp dụng trực tiếp vào việc lập kế hoạch giáo dục nhà trường và phân bổ ngân sách hàng năm.
• Giáo viên chủ nhiệm và Tổng phụ trách Đội: Sử dụng như một cuốn cẩm nang thực hành với các kịch bản mẫu về phương pháp thảo luận nhóm, đóng vai, tổ chức diễn đàn, giúp nâng cao kỹ năng cố vấn và khơi dậy tiềm năng tự quản của học sinh.
• Học viên cao học và Nhà nghiên cứu Quản lý giáo dục: Tiếp cận khung phương pháp luận nghiên cứu thực chứng với bộ câu hỏi khảo sát chuẩn hóa trên 69 khách thể, phục vụ việc phát triển các đề tài luận văn thạc sĩ và bài báo khoa học liên quan.
• Chuyên viên Phòng Giáo dục và Đào tạo: Tham khảo các luận cứ khoa học và số liệu thực tiễn để xây dựng văn bản hướng dẫn chỉ đạo chuyên môn, thiết kế chương trình bồi dưỡng giáo viên cấp huyện phù hợp với chương trình giáo dục phổ thông mới.

Câu hỏi thường gặp

Quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp theo hướng phát triển năng lực có điểm gì khác biệt so với cách quản lý truyền thống?

Quản lý truyền thống tập trung vào việc giám sát hành chính, kiểm soát nội dung cố định và áp đặt trật tự từ trên xuống. Ngược lại, quản lý định hướng phát triển năng lực trao quyền chủ động cho học sinh, chuyển đổi vai trò của giáo viên sang người cố vấn, thiết kế môi trường trải nghiệm thực tế và đánh giá học sinh dựa trên sự tiến bộ về kỹ năng giải quyết vấn đề.

Khó khăn lớn nhất khi triển khai hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp tại trường THCS Tam Hiệp là gì?

Khảo sát thực tế chỉ ra khoảng 64.3% cán bộ, giáo viên đánh giá khó khăn lớn nhất nằm ở sự thiếu thốn về cơ sở vật chất, trang thiết bị chuyên dụng và nguồn kinh phí tổ chức các hoạt động ngoại khóa ngoài không gian trường học.

Giáo viên chủ nhiệm cần làm gì để phát huy vai trò chủ thể của học sinh trong các hoạt động tập thể?

Giáo viên chủ nhiệm cần chuyển từ vai trò người điều hành sang người định hướng, giao nhiệm vụ rõ ràng cho ban cán sự lớp và các tổ nhóm, hướng dẫn học sinh tự xây dựng kịch bản, tự phân công chuẩn bị và tự dẫn dắt chương trình để đạt mục tiêu tự quản trên 70% thời lượng.

Phương pháp kiểm tra đánh giá hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp theo định hướng năng lực được thực hiện như thế nào?

Kiểm tra đánh giá được thực hiện liên tục và đa chiều, kết hợp giữa tự đánh giá của học sinh, đánh giá đồng đẳng trong nhóm và nhận xét của giáo viên thông qua bảng kiểm quan sát hành vi, nhật ký hoạt động và sản phẩm trải nghiệm thực tế thay vì cho điểm số cảm tính.

Hệ thống 6 biện pháp quản lý đề xuất trong luận văn có tính khả thi như thế nào?

Kết quả khảo nghiệm lấy ý kiến chuyên gia và đội ngũ sư phạm cho thấy 100% các biện pháp đều đạt điểm đánh giá cao về tính cần thiết và tính khả thi với hệ số tương quan r = 0.72, hoàn toàn phù hợp với điều kiện kinh tế xã hội huyện Thanh Trì.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp theo hướng tiếp cận năng lực người học ở cấp trung học cơ sở.
• Đánh giá chân thực thực trạng công tác quản lý tại trường THCS Tam Hiệp qua khảo sát định lượng 69 khách thể, chỉ rõ khoảng cách giữa nhận thức cao (2.85/3.0 điểm) và mức độ thực hiện các hình thức trải nghiệm sáng tạo (dưới 25.0%).
• Đề xuất hệ thống 6 biện pháp quản lý có cơ sở khoa học vững chắc, tính ứng dụng thực tiễn cao và mối quan hệ hữu cơ mật thiết.
• Khảo nghiệm định lượng khẳng định tính cấp thiết và tính khả thi vượt trội của các giải pháp với hệ số tương quan đạt r = 0.72.
• Kế hoạch triển khai tiếp theo cần tập trung hoàn thiện bộ tiêu chí đánh giá năng lực học sinh và đẩy mạnh chuyển đổi số trong quản trị nhà trường giai đoạn tới.

Để tối ưu hóa chất lượng giáo dục toàn diện, các nhà quản lý và giáo viên cần nhanh chóng áp dụng đồng bộ các giải pháp nhằm tạo dựng môi trường học tập hạnh phúc, năng động và sáng tạo cho học sinh.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần mở đầu, kết luận, khuyến nghị, tài liệu tham khảo và phụ lục, luận văn được trình bày trong 3 chương: Chƣơng 1: Cơ sở lý luận về công tác quản lý Hoạt động GDNGLL theo hướng phát triển năng lực người học ở trường THCS. Chƣơng 2: Thực trạng quản lý Hoạt động GDNGLL ở trường THCS Tam Hiệp, huyện Thanh Trì, tp Hà Nội. Chƣơng 3: Các biện pháp quản lý Hoạt động GDNGLL theo hướng phát triển năng lực người học ở trường THCS Tam Hiệp, Huyện Thanh Trì, tp Hà Nội. 5 Chƣơng 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC NGOÀI GIỜ LÊN LỚP THEO HƢỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC NGƢỜI HỌC Ở TRƢỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ 1.

Tổng quan nghiên cứu vấn đề. Xuất phát từ vị trí, vai trò của quản lý HĐGDNGLL và HĐGDNGLL theo hướng phát triển năng lực người học trên cả bình diện và thực tiễn trong các lĩnh vực quản lý giáo dục, đã có một số công trình nghiên cứu vấn đề này. Tác giả Nguyễn Dục Quang năm 1999, với bài viết “Đổi mới phương pháp tổ chức hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở trường THPT”, đăng tại tạp chí NCGD đã tập trung nghiên cứu các mặt của HĐGDNGLL với việc xác định mục đích, ý nghĩa, tầm quan trọng của nó đối với việc hình thành phát triển các phẩm chất nhân cách, đạo đức, củng cố, nâng cao kiến thức văn hóa cho học sinh. Tác giả cũng đã đưa ra các hình thức, nội dung HĐGDNGLL phương thức tổ chức linh hoạt mềm dẻo sát với thực tiễn các trường phổ thông.

[35] Tác giả Phạm Hoàng Gia năm 1987, với bài viết “Hoạt động ngoài giờ lên lớp học sinh lớp 6”, đăng tại tạp chí nghiên cứu giáo dục 4 - 1984 và Tạp chí NCGD đã dùng phiếu mẫu điều tra, nêu 30 loại cộng việc, gồm 57 dạng hoạt động cụ thể, phân thành các nhóm: Hoạt động học tập, hoạt động vui chơi giải trí, hoạt động xã hội, hoạt động năng khiếu cá nhân. Theo tác giả thì các hoạt động mà các em tham gia nhiều nhất là hoạt động ngoài giờ học, các em tham gia giúp đỡ công việc gia đình, ít có thời gian tham gia vào các hoạt động khác. Trong công trình nghiên cứu, tác giả cũng cho thấy bằng cách tác động tới cha mẹ học sinh, các lực lượng giáo dục về định hướng giá trị và coi trọng hơn nữa kết quả học tập; thì trong quá trình tổ chức hoạt động học tập, nếu lồng ghép được thì ý thức tập thể, nhân cách cách học sinh cũng được phát triển. [16] Tác giả Nguyễn Văn Thiềm năm 2000, với bài viết “Mấy biện pháp giáo dục học sinh ngoài giờ lên lớp theo địa bàn dân cư” đăng tại tạp chí 6 NCGD cho rằng chất lượng giáo dục học sinh ở nhà trường giảm sút một phần là do việc giáo dục học sinh ngoài giờ lên lớp bị buông lỏng; sự phối hợp giữa các lực lượng bị coi nhẹ cho nên phải có sự phối hợp hoạt động nhà trường với địa bàn dân cư.

[38] Tác giả Giang Thị Khuyên nghiên cứu “Thực trạng quản lý HĐGDNGLL ở trường Tiểu học miền núi huyện Mai Châu - Sơn La”, đã chỉ ra một số biện pháp tổ chức HĐGDNGLL cho học sinh Tiểu học miền núi có hiệu quả như: Bồi dưỡng nhận thức, kỹ năng quản lý HĐGDNGLL cho đội ngũ cán bộ, giáo viên; tăng cường công tác thi đua khen thưởng, chăm lo xây dựng, quản lý cơ sở vật chất; kiểm tra đôn đốc việc thực hiện, phối hợp các lực lượng tham gia. [24] Tác giả Nguyễn Thị Phương Nga năm 2014, nghiên cứu: “Quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp tại các trường THPT huyện An Dương, thành phố Hải Phòng nhằm đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục THPT trong giai đoạn hiện nay” bài viết đã đề cập nhiều đến việc cần phải nâng cao nhận thức cho cán bộ, giáo viên trong trường và các lực lượng giáo dục ngoài nhà trường về vai trò của HĐGDNGLL là cần thiết. Tiếp theo là biện pháp bồi dưỡng năng lực cho các lực lượng tham gia quản lý và biện pháp phát huy tính tích cực của HS. [33] Vấn đề quản lý HĐGDNGLL cũng đã được đề cập tới trong một số luận văn thạc sĩ nhưng chủ yếu về hoạt động quản lý của cơ sở giáo dục đối với trường THCS, bậc tiểu học và trường THPT.

Song còn ít tác giả đề cập đến vấn đề quản lý HĐGDNGLL theo hướng phát triển năng lực người học ở các trường THCS một cách có hệ thống và phù hợp với điều kiện thực tế của trường THCS Tam Hiệp huyện Thanh Trì, thành phố Hà Nội. Chúng tôi cũng nghiên cứu vấn đề này chủ yếu về quản lý HĐGDNGLL của nhà quản lý đối với đối tượng quản lý là học sinh trường THCS Tam Hiệp, huyện Thanh Trì, TP Hà Nội theo hướng phát triển năng lực. Đáp ứng yêu cầu của đổi mới mục tiêu GD theo hướng toàn diện, phát huy tính chủ động, sáng tạo, lấy HS làm trung tâm của hoạt động giáo dục. Một số khái niệm công cụ.

Khái niệm Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp. Khái niệm hoạt động giáo dục. Hoạt động là phương thức tồn tại tích cực của con người với môi trường sống của mình. Trong quá trình hoạt động con người thiết lập, vận hành mối quan hệ của mình với đồ vật và với người khác.

Hoạt động giúp “con người sáng tạo ra lịch sử và trong quá trình đó sáng tạo ra chính bản thân mình” (Mác) Hoạt động giáo dục là hoạt động do người lớn tổ chức theo kế hoạch, chương trình, điều hành và chịu trách nhiệm. Điều này có nghĩa các chủ thể của hoạt động giáo dục phải chịu trách nhiệm về hoạt động giáo dục. Đó là các nhà giáo dục và các chủ thể có liên quan khác nhau như: cha mẹ, học sinh, các tổ chức giáo dục xã hội và các cơ sở giáo dục. Hoạt động giáo dục là sự vận hành các yếu tố của giáo dục được nhận thức và kiểm soát, thực hiện bởi nhà trường.

Khái niệm hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp. Là hoạt động giáo dục có mục đích, có kế hoạch, có tổ chức được thực hiện trong các hoạt động thực tiễn về khoa học- kỹ thuật, lao động công ích, hoạt động xã hội, văn hóa nghệ thuật, hoạt động thể thao, vui chơi giải trí, tham quan du lịch,…được thực hiện ngoài giờ lên lớp nhằm hình thành và phát triển toàn diện nhân cách học sinh. Điều 26, điều lệ trường phổ thông có ghi: “HĐGDNGLL bao gồm các hoạt động ngoại khóa về văn học, thể dục thể thao nhằm phát triển năng lực toàn diện của học sinh và bồi dưỡng học sinh có năng khiếu, các hoạt động vui chơi, tham quan, du lịch, giáo dục văn hóa, các hoạt động giáo dục môi trường, các hoạt động lao động công ích, các hoạt động xã hội, các hoạt động từ thiện phù hợp với đặc điểm sinh lý lứa tuổi học sinh” [11] 1. Khái niệm năng lực.

Theo Bernd Meier: “Năng lực là khả năng thực hiện có trách nhiệm và hiệu quả các hành động giải quyết các nhiệm vụ, vấn đề trong những tình huống 8 thay đổi thuộc các lĩnh vực nghề nghiệp, xã hội hay cá nhân trên cơ sở hiểu biết, kỹ năng, kỹ xảo và kinh nghiệm cũng như sự sẵn sàng hành động” [32] Năng lực là khả năng thực hiện thành công hoạt động trong một bối cảnh nhất định nhờ sự huy động tổng hợp các kiến thức, kỹ năng và các thuộc tính cá nhân khác như hứng thú, niềm tin, ý chí,. Năng lực của cá nhân được đánh giá qua phương thức và kết quả hoạt động của cá nhân đó khi giải quyết các vấn đề của cuộc sống. (Chương trình GD PT tổng thể) * Đặc điểm của năng lực: - Có sự tác động của một cá nhân cụ thể tới một đối tượng cụ thể (kiến thức, quan hệ xã hội, …) để có một sản phẩm nhất định. - Năng lực là một yếu tố cấu thành trong một hoạt động cụ thể.

Năng lực chỉ tồn tại trong quá trình vận động, phát triển của một hoạt động cụ thể. Vì vậy, năng lực vừa là mục tiêu, vừa là kết quả hoạt động. - Đề cập tới xu thế đạt được một kết quả nào đó của một công việc cụ thể, do một con người cụ thể thực hiện (năng lực hoạt động, giao tiếp, tư duy, tổ chức, …). Vậy không tồn tại năng lực chung chung.

Phân loại năng lực. Năng lực chung là năng lực có bản, thiết yếu mà bất kì một người nào cũng cần có để sống, học tập và làm việc. Các hoạt động giáo dục (bao gồm các môn học và hoạt động trải nghiệm sáng tạo), với khả năng khác nhau, nhưng đều hướng tới mục tiêu hình thành và phát triển các năng lực chung của học sinh. Năng lực đặc thù môn học (của môn học) là năng lực mà môn học, có ưu thế hình thành và phát triển (do đặc điểm của môn học đó).

Một năng lực có thể là năng lực đặc thù của nhiều môn học khác nhau. Sau Đại hội Đảng lần thứ XI (năm 2011) và nhất là từ khi có Nghị quyết số 29-NQ/TW ngày 04/11/2013 của Hội nghị lần thứ 8 Ban chấp hành Trung ương Đảng (Khóa XI) về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa trong điều kiện kinh tế thị 9 trường định hướng Xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế. Chương trình giáo dục phổ thông tổng thể đã được triển khai Chương trình mới chuyển sang cách tiếp cận năng lực, nhằm phát triển phẩm chất và năng lực người học. Đó là là cách tiếp cận nêu rõ học sinh sẽ làm được gì và làm như thế nào? vào cuối mỗi giai đoạn học tập trong nhà trường.

Cách tiếp cận này cũng đòi hỏi HS nắm vững những kiến thức, kĩ năng cơ bản nhưng còn chú trọng yêu cầu vận dụng kiến thức, kĩ năng vào thực hành, giải quyết các tình huống trong học tập và cuộc sống; tính chất và kết quả hoạt động cũng phụ thuộc rất nhiều vào hứng thú, niềm tin, đạo đức… của người học nên chương trình rất chú trọng đến mục tiêu phát triển các phẩm chất, năng lực chung mà mọi học sinh đều cần có, đồng thời phát triển các phẩm chất và năng lực riêng của từng em. Sự thay đổi căn bản trong cách tiếp cận này sẽ chi phối và bắt buộc tất cả các khâu của quá trình dạy học thay đổi: Nội dung, phương pháp, hình thức tổ chức, cách kiểm tra, đánh giá; cách thức quản lý và thực hiện… nhằm tạo ra sự thay đổi căn bản về chất lượng giáo dục. Khái niệm Quản lý, quản lý giáo dục, quản lý nhà trường.