phần Mở đầu, Kết luận và Khuyến nghị, Danh mục Tài liệu tham khảo và Phụ lục, nội dung chính của luận văn đƣợc trình bày gồm 3 chƣơng: Chƣơng 1: Cơ sở lý luận về quản lý hoạt động dạy học môn Đạo đức theo Chƣơng trình giáo dục phổ thông 2018 ở các trƣờng tiểu học Chƣơng 2: Thực trạng quản lý hoạt động dạy học môn Đạo đức theo Chƣơng trình giáo dục phổ thông 2018 ở các trƣờng tiểu học thành phố Thái Nguyên, tỉnh Thái Nguyên. Chƣơng 3: Biện pháp quản lý hoạt động dạy học môn Đạo đức theo Chƣơng trình giáo dục phổ thông 2018 ở các trƣờng tiểu học thành phố Thái Nguyên, tỉnh Thái Nguyên 5 Chƣơng 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC MÔN ĐẠO ĐỨC THEO CHƢƠNG TRÌNH GIÁO DỤC PHỔ THÔNG 2018 Ở CÁC TRƢỜNG TIỂU HỌC 1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề 1. Những nghiên cứu về hoạt động dạy học môn Đạo đức ở trường tiểu học Hoạt động giáo dục đạo đức từ lâu đã trở thành đề tài nghiên cứu phong phú và hấp dẫn đối với các nhà nghiên cứu khoa học xã hội và càng ngày họ càng phát hiện ra vai trò to lớn của hoạt động này trong việc hình thành và phát triển nhân cách toàn diện của con ngƣời.
Tác giả Nguyễn Hữu Hợp (2014) đã nghiên cứu về “Đạo đức và phƣơng pháp dạy học môn Đạo đức ở tiểu học”. Nghiên cứu đã chỉ ra dạy học môn đạo đức là quá trình tổ chức các hoạt động cho học sinh học một cách thích hợp để hình thành những chuẩn mực hành vi đạo đức cho học sinh tiểu học. Tác giả đã khái quát các vấn đề về dạy học môn Đạo đức tiểu học (phƣơng pháp, hình thức dạy học, hình thức kiểm tra, đánh giá…) [9]. Nghiên cứu của tác giả Đào Đức Doãn và cộng sự (2019) đã nghiên cứu về “Dạy học phát triển năng lực môn Đạo đức”.
Tác giả đã giới thiệu một số vấn đề lí thuyết về năng lực, phát triển năng lực, tiếp cận năng lực, phƣơng pháp tổ chức dạy học phát triển năng lực, kiểm tra đánh giá trong dạy học môn Đạo đức, trong đó có dạy học môn Đạo đức ở tiểu học. Tác giả đề cập đến quy trình tổ chức dạy học một số chủ đề của môn học Đạo đức với mục đích minh hoạ, cụ thể hoá việc vận dụng tiếp cận phát triển năng lực học sinh trong lựa chọn, triển khai phƣơng pháp dạy học, kiểm tra đánh giá kết quả học tập của học sinh [5]. Nghiên cứu của tác giả Đào Đức Doãn - Nguyễn Thị Liên và các cộng sự (2019), “Hƣớng dẫn dạy học môn Đạo đức theo Chƣơng trình GDPT mới”. Tác giả đã giới thiệu khái quát về Chƣơng trình giáo dục phổ thông mới và Chƣơng trình môn Đạo đức mới; Hƣớng dẫn thiết kế và thực hiện giáo án; Hƣớng dẫn tổ chức kiểm tra, đánh giá năng lực học sinh [4].
Tài liệu “Giáo trình dạy học môn Đạo đức ở tiểu học” (chƣa rõ tác giả) đã trình bày một số lý luận cơ bản về dạy học môn Đạo đức ở tiểu học bao gồm vị trí, mục tiêu, nhiệm vụ và đặc điểm môn Đạo đức ở tiểu học; phƣơng pháp, phƣơng tiện và hình thức dạy học môn Đạo đức ở tiểu học; nội dung môn Đạo đức ở tiểu học. 6 Nghiên cứu của tác giả Nguyễn Thanh Hà ( 2016 ), Quản lý hoạt động dạy học trong trường tiểu học ở quận Hoàn Kiếm theo mô hình trường học mới( VNEN. Luận văn thạc sĩ Quản lý giáo dục. Trƣờng Đại học Giáo dục ( ĐHQGHN) [22].
Luận văn làm sáng tỏ các vấn đề về công tác quản lý hoạt động dạy học cấp tiểu học tại các đơn vị trên địa bàn quận Hoàn Kiếm, thành phố Hà Nội, chỉ ra những thành công và hạn chế, cung cấp cơ sở khoa học để xây dựng một số phƣơng pháp quản lý hiệu quả cho hoạt động này. Nghiên cứu của tác giả Lƣu Bích Ý( 2013), Một số giải pháp quản lý hoạt động dạy học ở các trường tiểu học quận 1, thành phố Hồ Chí Minh. Luận văn Thạc sỹ khoa học giáo dục, Đại học Vinh [23]. Luận văn nghiên cứu công tác quản lý hoạt động dạy học của hiệu trƣởng trong các trƣờng tiểu học quận 11, thành phố Hồ Chí Minh.
Những nghiên cứu về quản lý hoạt động dạy học môn Đạo đức ở trường tiểu học Tại Việt Nam, đã có một số nghiên cứu về quản lý dạy học môn Đạo đức cho học sinh tiểu học. Tuy nhiên, số lƣợng các nghiên cứu còn hạn chế, có thể kể đến một số nghiên cứu điển hình nhƣ: - Nghiên cứu của tác giả Nguyễn Thị Tính (2011) trong cuốn “Giáo trình Phƣơng pháp dạy học Đạo đức ở trƣờng tiểu học”.Thông qua nghiên cứu của mình, tác giả đã hệ thống hóa những vấn đề cơ bản về dạy học Đạo đức ở trƣờng tiểu học và thiết kế một số bài tập tình huống dạy học Đạo đức cho học sinh ở trƣờng tiểu học [18]. - Nghiên cứu của tác giả Nguyễn Hữu Hợp (2014) trong cuốn Giáo trình Đạo đức và phƣơng pháp dạy học đạo đức ở tiểu học. Tác giả đã hệ thống hóa những lí luận cơ bản về vấn đề đạo đức và phƣơng pháp dạy học đạo đức ở tiểu học [9].
- Nghiên cứu của tác giả Nguyễn Hữu Hợp (2019) về thiết kế bài học phát triển năng lực học sinh tiểu học. Tác giả đã phân tích cách xác định mục tiêu dạy học một số bài trong môn Đạo đức lớp 4 theo hƣớng phát triển phẩm chất, năng lực học sinh đƣợc thể hiện ở 4 mặt: nội dung bài học, phƣơng pháp dạy học, hình thức tổ chức dạy học và cách thức kiểm tra, đánh giá kết quả dạy học. Cách tiếp cận của tác giả chỉ rõ các hành động của ngƣời giáo viên hƣớng tới mục tiêu phát triển phẩm chất, năng lực của học sinh[10]. - Nghiên cứu của tác giả Nguyễn Hữu Hợp và Nguyễn Thị Thu Hằng (2020) trong tài liệu bồi dƣỡng kiểm tra, đánh giá học sinh tiểu học theo hƣớng phát triển phẩm chất, năng lực môn Đạo đức (mô đun 3).
Nghiên cứu đã giới thiệu lý thuyết và phân tích yêu cầu, quy trình, phƣơng pháp kiểm tra, đánh giá kết quả học tập 7 môn Đạo đức tiểu học theo hƣớng phát triển phẩm chất, năng lực; hƣớng dẫn xây dựng công cụ kiểm tra đánh giá kết quả học tập và sự tiến bộ của học sinh tiểu học về phẩm chất, năng lực trong dạy học môn đạo đức.[11] - Nghiên cứu của tác giả Nguyễn Văn Hồng (2020), nghiên cứu về quản lý dạy học môn Đạo đức theo chƣơng trình giáo dục phổ thông mới ở các trƣờng tiểu học huyện Quế Võ, tỉnh Bắc Ninh. Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và thực trạng dạy học môn Đạo đức theo chƣơng trình mới tại các trƣờng tiểu học trên địa bàn huyện Quế Võ, tỉnh Bắc Ninh, tác giả đã đề xuất các biện pháp quản lý hoạt động dạy học môn Đạo đức ở các trƣờng tiểu học theo chƣơng trình giáo dục phổ thông 2018 nhằm nâng cao chất lƣợng dạy học môn Đạo đức, đáp ứng yêu cầu của đổi mới giáo dục tiểu học [8]. - Nghiên cứu của tác giả Phạm Lê Hiền (2019), nghiên cứu về quản lý giáo dục đạo đức học sinh tiểu học tại các trƣờng tiểu học quận Bình Thạnh, thành phố Hồ Chí Minh. Tác giả đã hệ thống hóa lí luận về giáo dục đạo đức học sinh tiểu học và nghiên cứu thực trạng về quản lý giáo dục đạo đức học sinh tiểu học tại các trƣờng tiểu học quận Bình Thạnh, thành phố Hồ Chí Minh.
Từ đó đề xuất các biện pháp nhằm khắc phục những hạn chế trong giáo dục đạo đức học sinh tiểu học. Nhìn chung các nghiên cứu về dạy học Đạo đức theo Chƣơng trình GDPT 2018 chƣa có nhiều công trình, đặc biệt chƣa có công trình nào nghiên cứu về dạy học và quản lý dạy học môn Đạo đức tại các trƣờng tiểu học thành phố Thái Nguyên. Vì vậy tác giả đã chọn đề tài: “Quản lý dạy học môn Đạo đức ở các trƣờng tiểu học theo Chƣơng trình giáo dục phổ thông 2018 ở các trƣờng tiểu học thành phố Thái Nguyên, tỉnh Thái Nguyên” để nghiên cứu. Việc nghiên cứu đề tài này là cấp thiết và không trùng với những nghiên cứu trƣớc đó đã công bố mà tác giả đƣợc tiếp cận.
Các khái niệm cơ bản của đề tài 1. Quản lý Quản lý là một trong những loại hình lao động quan trọng nhất trong các hoạt động của con ngƣời. Quản lý đúng tức là con ngƣời đã nhận thức đƣợc quy luật, vận động theo quy luật và sẽ đạt đƣợc những thành công to lớn. Trong tất cả các lĩnh vực của đời sống xã hội, con ngƣời muốn tồn tại và phát triển điều phải dựa vào sự nỗ lực của cá nhân của một tổ chức, từ một nhóm nhỏ đến phạm vi lớn hơn ở tầm quốc gia, quốc tế và điều phải thừa nhận và chịu một sự quản lý nào đó.
Khi nói đến quản lý thì một số nội dung cơ bản sẽ đƣợc chú ý tới, đó là chủ thể quản lý, đối tƣợng đƣợc quản lý, phƣơng thức quản lý, công cụ quản lý, mục tiêu quản lý. Bản 8 chất của quản lý là những hoạt động của chủ thể quản lý tác động vào đối tƣợng đƣợc quản lý để đảm bảo cho hệ thống hoạt động ổn định và phát triển lâu dài, vì mục tiêu và lợi ích của hệ thống. Nhƣ vậy, có thể hiểu khái niệm quản lý theo nghĩa chung nhất: “Quản lý là sự tác động có tổ chức, có mục đích của chủ thể quản lý tới đối tƣợng quản lý bằng những công cụ, phƣơng pháp nhất định trong việc thực hiện các chức năng quản lý để đạt đƣợc mục tiêu đề ra”. Giáo dục là một dạng hoạt động đặc biệt có nguồn gốc từ xã hội.
Quản lý giáo dục cũng nhƣ quản lý các lĩnh vực khác, là quá trình thực hiện có định hƣớng và hợp qui luật các chức năng kế hoạch hóa, tổ chức, lãnh đạo, kiểm tra nhằm đạt tới mục tiêu giáo dục đã đề ra. Theo tác giả Phạm Minh Hạc (2014): “Quản lý nhà trƣờng hay nói rộng ra quản lý giáo dục là quản lý hoạt động dạy và học nhằm đƣa nhà trƣờng từ trạng thái này sang trạng thái khác và dần đạt tới mục tiêu giáo dục đã xác định” [6, trang 10]. Nhƣ vậy theo tác giả hoạt động quản lý nhà trƣờng thực chất là quản lý dạy và học, gắn với dạy và học [10].