MỞ ĐẦU 1. Lí do chọn đề tài. Hầu hết các quốc gia trên thế giới đều lấy giáo dục phổ thông làm nền tảng và coi giáo dục Đại học là yếu tố quyết định chất lƣợng nguồn nhân lực. Mục tiêu lâu dài của bất kỳ nền giáo dục tiên tiến nào cũng đảm bảo các yêu cầu cơ bản đó là: Gìn giữ và phát huy các giá trị văn hóa của dân tộc, chuẩn bị nguồn nhân lực của đất nƣớc đáp ứng yêu cầu do nền kinh tế - xã hội đặt ra nhằm nâng cao hơn nữa năng suất lao động, chất lƣợng cuộc sống và giải phóng con ngƣời.
Đất nƣớc ta đã và đang trên đà phát triển và hội nhập quốc tế. Uy tín và vị thế của nƣớc ta trên trƣờng quốc tế ngày càng đƣợc khẳng định. Việt Nam không thể tách rời, không thể đứng ngoài quy luật phát triển tất yếu của nhân loại. Để đáp ứng đƣợc yêu cầu của sự nghiệp cách mạng trong giai đoạn mới, chúng ta cần làm chủ khoa học - công nghệ, làm chủ thông tin trong nền kinh tế tri thức để phục vụ cho công cuộc hiện đại hóa đất nƣớc.
Yêu cầu đó đòi hỏi đất nƣớc phải có những con người toàn diện: có lý tƣởng, đạo đức cách mạng, có tài năng, sức khỏe, năng động, thích ứng với mọi hoàn cảnh. Tất cả những vấn đề đó đã và đang là những vấn đề khó khăn, cấp bách mà Đảng và Nhà nƣớc ta đặc biệt quan tâm tìm giải pháp tháo gỡ. Nhận thức sâu sắc chiến lƣợc phát triển giáo dục đào tạo của Đảng ta trong thời kỳ đổi mới đến năm 2010:“ Giáo dục phải đi trước một bước, nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực và bồi dưỡng nhân tài để thực hiện thành công các mục tiêu chiến lược phát triển kinh tế- xã hội”, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã thực sự quan tâm tới việc phát triển giáo dục “ đại trà và mũi nhọn”. Hệ thống các trƣờng THPT chuyên của nƣớc ta đƣợc thành lập và là nơi tập hợp đội ngũ giáo viên giỏi; là nơi tuyển chọn, tập hợp những học sinh THPT có tƣ chất thông minh, ham học để bồi dƣỡng.
Chủ trƣơng đầu tư có trọng điểm, tập trung đào tạo mũi nhọn kịp thời phục vụ sự nghiệp xây dựng đất nước là một hƣớng đi đúng. Ngoài nhiệm vụ chung, trƣờng THPT chuyên có nhiệm vụ đặc biệt: “Trường chuyên được thành lập ở cấp THPT dành cho những học sinh đạt kết quả xuất 1 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com sắc trong học tập nhằm phát triển năng khiếu của các em về một số môn học trên cơ sở bảo đảm giáo dục phổ thông toàn diện” [12,tr285]. Cụ thể hóa luật Giáo dục, điều lệ trƣờng THPT đã nêu rõ trƣờng THPT chuyên có nhiệm vụ (Quyết định số: 07/2007/QĐ-BGDĐT ngày 02/4/2007 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo): Bồi dƣỡng và phát hiện năng khiếu của học sinh về một môn học nhất định gọi là môn chuyên, đồng thời đảm bảo thực hiện đầy đủ kế hoạch và chƣơng trình giáo dục toàn diện của trung học phổ thông. Tổ chức các hoạt động tập dƣợt nghiên cứu khoa học phù hợp với trình độ và tâm sinh lý học sinh.
Ngoài các nhiệm vụ trên, điều lệ nhà trƣờng, học sinh chuyên có các nhiệm vụ và quyền sau đây: Có trách nhiệm tham gia các kỳ thi, hội thi, hoạt động văn hóa, xã hội và nghiên cứu khoa học theo yêu cầu của nhà trƣờng - (Quyết định số: 82/2008/QĐ-BGDĐT,ngày 31/12/2008 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo). Trƣờng THPT chuyên Lê Hồng Phong Nam Định có tiền thân là trƣờng Thành Chung Nam Định. Đến năm 1993 theo quyết định của Bộ giáo dục và đào tạo trƣờng chính thức đƣợc mang tên trƣờng chuyên THPT chuyên Lê Hồng Phong Nam Định, bồi dƣỡng học sinh giỏi, đào tạo nguồn nhân tài trẻ tuổi cho địa phƣơng, góp phần vào sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nƣớc. Với đội ngũ các thế hệ giáo viên có trình độ chuyên môn giỏi, tâm huyết với nghề, nhà trƣờng đạt đƣợc thành tích rực rỡ trong dạy-học, là đơn vị lá cờ đầu của giáo dục bậc phổ thông toàn quốc.
Trƣờng góp phần tích cực thực hiện tốt mục tiêu nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dƣỡng nhân tài mà Nghị quyết Trung ƣơng II đã đề ra. Trƣờng THPT chuyên Lê Hồng Phong - Nam Định cũng nhƣ các trƣờng THPT chuyên khác trên toàn quốc phải đối mặt với bao khó khăn, thách thức. Từ nhận thức của các em HS và các bậc phụ huynh HS còn nhiều lệch lạc mới chỉ tập trung vào môn chuyên hoặc môn thi đại học. Các thầy cô giáo chỉ tập trung luyện thi HSG để đạt nhiều giải cao trong các kì thi học sinh giỏi quốc gia, quốc tế.
Chƣơng trình, nội dung giảng dạy môn chuyên hầu nhƣ chƣa có. 2 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com Chƣơng trình còn mang tính hàn lâm, nặng về lí thuyết, xem nhẹ thực hành hoặc không đủ điều kiện cơ sở vật chất tiến hành nội dung thực hành. Nhà trƣờng phải tự mình từng bƣớc xây dựng, hoàn thiện đội ngũ giáo viên dạy chuyên; tự xây dựng nội dung, chƣơng trình giảng dạy môn chuyên theo kinh nghiệm với những nguồn lực hiện có. Việc tuyển chọn, đào tạo, bồi dƣỡng nhân tài tùy thuộc rất nhiều vào yếu tố khách quan.
Chỉ xét trong năm năm gần đây hình thức thi tuyển vào trƣờng đã 3 lần thay đổi làm cho “cái cũ bất cập, cái mới chưa quen”. Vậy làm nhƣ thế nào để việc giáo dục ở trƣờng chuyên ngày càng hiệu quả hơn, góp phần vào công việc trọng đại của đất nƣớc: phát hiện, tuyển chọn, đào tạo nhân tài- ngày càng đáp ứng tốt hơn đòi hỏi của xã hội mở cửa, hội nhập và phát triển, đồng thời hoàn thành sứ mệnh của trƣờng chuyên? - Đây là câu hỏi mà các nhà quản lí đang trăn trở. Đánh giá về trƣờng THPT chuyên Lê Hồng Phong, GS.TS Phạm Minh Hạc - Nguyên Bộ trƣởng Bộ giáo dục - Đào tạo, cựu HS của nhà trƣờng- viết bài: “ Trường THPT chuyên Lê Hồng Phong Nam định tiếp tục đổi mới theo quĩ đạo khoa học”. Trong bài viết có đoạn: “Ở các trƣờng chuyên hiện nay quá nặng nề “dạy chữ” cốt để đi thi, chƣa chú ý “dạy người”; theo qui định của bộ, có dạy tri thức, kĩ năng, thái độ thì mới làm đƣợc phần đầu, ít chú ý hình thành và phát triển nhân cách trong nhiều trƣờng hợp sẽ là vốn liếng đi theo suốt cuộc đời.
Tôi rất mong muốn hệ các trƣờng chuyên có một đề tài nghiên cứu học sinh và các hoạt động dạy-học trong các trƣờng này để tiếp tục đổi mới theo quĩ đạo khoa học, tạo thêm cơ sở để việc GD các cháu ngày càng hiệu quả hơn, góp phần vào công việc trọng đại của đất nƣớc - phát hiện, tuyển chọn, đào tạo nhân tài càng đáp ứng tốt hơn đòi hỏi của xã hội mở cửa, hội nhập, phát triển”. Thực tế cho thấy chất lƣợng giáo dục ở trƣờng THPT chuyên nói chung và với trƣờng THPT chuyên Lê Hồng Phong - Nam Định nói riêng phần nào vẫn chƣa đáp ứng đƣợc mong đợi của xã hội, của các thầy cô giáo và của các bậc phụ huynh học sinh. Để đạt đƣợc mục tiêu “ Giáo dục năng khiếu trên nền tảng 3 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com giáo dục toàn diện”, và đạt mục tiêu giáo dục “ Công dân toàn cầu” tiến tới hội nhập, đề tài sẽ đề cập đến vấn đề: “ QUẢN LÍ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC HỌC SINH Ở TRƢỜNG THPT CHUYÊN LÊ HỒNG PHONG - NAM ĐỊNH ĐÁP ỨNG MỤC TIÊU GIÁO DỤC TOÀN DIỆN”. Mục đích nghiên cứu Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và thực tiễn công tác quản lý giáo dục ở trƣờng THPT nói chung, nghiên cứu thực trạng quản lý giáo dục ở trƣờng THPT chuyên Lê Hồng Phong - Nam Định nói riêng, đề ra một số biện pháp quản lý giáo dục học sinh nhằm đáp ứng mục tiêu giáo dục toàn diện.
Khách thể và đối tƣợng nghiên cứu 3.1 Khách thể nghiên cứu: Giáo dục học sinh ở trƣờng THPT chuyên Lê Hồng Phong - Nam Định.2 Đối tượng nghiên cứu: Quản lý giáo dục học sinh ở trƣờng THPT chuyên Lê Hồng Phong - Nam Định nhằm đáp ứng mục tiêu giáo dục toàn diện. Nhiệm vụ nghiên cứu 4. Nghiên cứu cơ sở lí luận về quản lí giáo dục, quản lí nhà trƣờng và những vấn đề về quản lí giáo dục toàn diện. Khảo sát và đánh giá thực trạng các biện pháp quản lí giáo dục HS ở trƣờng THPT chuyên Lê Hồng Phong - Nam Định theo mục tiêu giáo dục toàn diện.
Đề xuất một số biện pháp quản lí giáo dục học sinh nhằm đáp ứng mục tiêu giáo dục toàn diện ở trƣờng THPT chuyên Lê Hồng Phong - Nam Định. Giả thuyết khoa học Quản lí hoạt động giáo dục học sinh ở trƣờng THPT chuyên Lê Hồng Phong - Nam Định hiện nay chƣa đáp ứng đƣợc mục tiêu giáo dục toàn diện mà còn chú trọng vào việc dạy-học các bộ môn chuyên. Chính vì vậy cần phải đổi mới về nhận thức và các biện pháp quản lí ở trƣờng THPT chuyên nói chung và trƣờng THPT chuyên Lê Hồng Phong - Nam Định nói riêng một cách đồng bộ 4 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com theo hƣớng phát triển toàn diện cho học sinh đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp giáo dục & đào tạo trƣớc mắt và lâu dài. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài.
Về lí luận: Kết quả nghiên cứu của luận văn góp phần hệ thống hóa những vấn đề lí luận hiện đại về mục tiêu giáo dục toàn diện, tính đặc thù của loại hình trƣờng THPT chuyên, cơ hội cho sự phát triển trƣờng THPT chuyên trong giai đoạn phát triển hiện nay. Về thực tiễn: Phân tích, đánh giá tổng thể thực trạng các hoạt động giáo dục và quản lí giáo dục học sinh trƣờng THPT chuyên Lê Hồng Phong - Nam Định. Đồng thời, chỉ ra đƣợc những nguyên nhân khách quan và chủ quan ảnh hƣởng đến việc thực hiện mục tiêu phát triển năng khiếu trên cơ sở giáo dục toàn diện của nhà trƣờng. Luận văn kì vọng đề xuất đƣợc các biện pháp triển khai quản lí giáo dục học sinh ở trƣờng THPT chuyên Lê Hồng Phong - Nam Định theo mục tiêu phát triển toàn diện.
Qua đó góp phần đổi mới quản lí và phát triển loại hình trƣờng THPT chuyên trong nhƣng năm tới, đáp ứng yêu cầu đổi mới toàn diện giáo dục phổ thông ở nƣớc ta cũng nhƣ trong giai đoạn công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế. Phạm vi nghiên cứu. Trƣờng THPT chuyên Lê Hồng Phong tổng số có 44 lớp: với 36 lớp chuyên và 08 lớp đại trà.