phần mở đầu, kết luận và khuyến nghị, cấu trúc của luận văn gồm 3 chương: Chƣơng 1: Cơ sở lý luận về quản lý hoạt động giáo dục sức khỏe sinh sản vị thành niên cho học sinh ở các trường THCS trong bối cảnh hiện nay Chƣơng 2: Cơ sở thực tiễn của quản lý hoạt động giáo dục sức khỏe sinh sản vị thành niên cho học sinh ở các trường THCS huyện Bắc Quang, tỉnh Hà Giang trong bối cảnh hiện nay. Chƣơng 3: Biện pháp quản lý hoạt động giáo dục sức khỏe sinh sản vị thành niên cho học sinh ở các trường THCS huyện Bắc Quang, tỉnh Hà Giang trong bối cảnh hiện nay 5 Chƣơng 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT GIÁO DỤC SỨC KHỎE SINH SẢN VỊ THÀNH NIÊN CHO HỌC SINH Ở CÁC TRƢỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ TRONG BỐI CẢNH HIỆN NAY 1. Tổng quan vấn đề nghiên cứu 1. Các công trình nghiên cứu về hoạt động giáo dục sức khỏe sinh sản vị thành niên cho học sinh Sức khỏe sinh sản và giáo dục về SKSS vị thành niên là những vấn đề được quan tâm và nghiên cứu bởi các nhà khoa học tổ chức y tế và giáo dục trên toàn thế giới.
Các khía cạnh như định nghĩa về SKSS sự cần thiết của giáo dục về SKSS cho vị thành niên nội dung và phương pháp giáo dục về SKSS cho vị thành niên là những vấn đề được tập trung và nghiên cứu nhiều nhất. Theo định nghĩa của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) SKSS được xem là một trạng thái khỏe mạnh và cân đối về mặt thể chất tinh thần và xã hội liên quan đến hệ thống sinh sản chức năng sinh sản và quá trình sinh sản. Định nghĩa này không chỉ đơn thuần là việc không có bệnh tật hay tổn thương trong hệ thống sinh sản [12, tr. WHO cũng khẳng định rằng quyền tiếp cận SKSS toàn diện thông tin và dịch vụ để mỗi cá nhân có thể tự do lựa chọn thông tin và sử dụng các dịch vụ về SKSS là một quyền của con người [12].
Trong nghiên cứu "Vai trò của nhà trường trong việc giáo dục về sức khỏe tình dục và sinh sản của thanh thiếu niên ở các nước đang phát triển" Cynthia B. Lloyd đã nhấn mạnh vai trò quan trọng của nhà trường. Bà cho rằng trong môi trường nhà trường việc giáo dục về SKSS giúp học sinh tự quản lý bản thân tốt hơn khi trưởng thành và duy trì sức khỏe cho bản thân và gia đình [28]. Nghiên cứu về sự cần thiết phải giáo dục SKSS tác giả Mckay Alexander đưa ra “Những câu hỏi thường gặp về sức khỏe tính dục” [25] trong đó phân tích tình hình giáo dục SKSS trong nhà trường.
Tác giả cũng xây dựng các phương pháp giáo dục SKSS cho HS nhất là HS lứa tuổi vị thành niên. Philonova Onga Vlagimirova trong công trình nghiên cứu “Phương pháp hình thành kiến thức về sức khỏe sinh sản thông qua khóa học” đã làm rõ các phương pháp giáo dục SKSS cho học sinh và những cơ sở về an toàn cuộc sống của học sinh từ lớp 8 đến lớp 10. Các phương pháp giáo dục được hình thành trên cơ sở phân tích các vấn đề lý luận về giáo dục SKSS vị thành niên và khảo sát mức độ hiểu biết của HS về SKSS [Dẫn theo 14]. Ngoài vai trò của nhà trường gia đình và xã hội cũng đóng một vai trò quan trọng trong việc hình thành nhận thức về SKSS của trẻ vị thành niên.
Giáo dục và hướng dẫn về SKSS cho trẻ em và thanh thiếu niên cần được tích hợp vào các hoạt động giáo dục và đào tạo trong gia đình và xã hội nhằm giúp trẻ em tự bảo vệ bản thân và đề phòng những nguy cơ liên quan đến SKSS. Nghiên cứu về kỹ năng sống về tình dục sức khỏe sinh sản và kỹ năng sống cho thanh thiếu niên của Hội Chữ thập đỏ và Trăng lưỡi liềm đỏ đã nhận thấy rằng: "Mối quan hệ bạn bè của một người trẻ có ảnh hưởng lớn đến hành vi cá nhân cho dù đó là hành vi an toàn hay nguy hiểm. Giáo dục ngang hàng sử dụng ảnh hưởng tích 6 cực từ bạn bè. Giới trẻ thường xem bạn bè là nguồn thông tin về các vấn đề nhạy cảm hoặc những vấn đề thường không được đề cập công khai trong một nền văn hóa cụ thể.
Giáo dục đồng đẳng cung cấp cho người trẻ cơ hội tham gia vào các hoạt động để nâng cao hiểu biết thái độ hành vi kỹ năng và kiến thức của họ. Nhờ đó họ cũng có được thông tin và dịch vụ cần thiết để bảo vệ sức khỏe của mình" [27]. Nghiên cứu cũng kết luận rằng nhận thức của trẻ vị thành niên bị tác động trực tiếp từ bạn bè và môi trường học tập làm việc của họ. Do đó cung cấp thông tin và kỹ năng về SKSS cho trẻ vị thành niên là điều cần thiết và quan trọng để giúp họ tự bảo vệ bản thân và người xung quanh trong suốt thời kỳ tuổi dậy thì.
Các nghiên cứu đã chỉ ra tầm quan trọng của môi trường gia đình nhà trường và xã hội đối với quá trình phát triển thể chất tinh thần năng lực và hành vi của tuổi vị thành niên và ảnh hưởng của chúng đến nhận thức về SKSS của học sinh. Nghiên cứu cũng đã phân tích thực trạng thiếu kiến thức về SKSS ở độ tuổi học sinh và đề xuất các biện pháp nhằm nâng cao kiến thức hỗ trợ và giúp học sinh xây dựng một lối sống tích cực lành mạnh và an toàn hơn. Trong những năm gần đây tại Việt Nam giáo dục về SKSS cho học sinh đã trở thành một vấn đề được quan tâm đặc biệt. Bộ Giáo dục và Đào tạo đã tích hợp giáo dục về SKSS vào chương trình giảng dạy chính trong trường trung học cơ sở bằng cách kết hợp nội dung từ nhiều môn học như Giáo dục công dân, Sinh học Hoạt động ngoại khóa giáo dục kỹ năng sống và Ngữ văn.
Trong nghiên cứu "Nhà trường và công tác giáo dục dân số SKSS vị thành niên" tác giả Đặng Quốc Bảo đã nhấn mạnh vai trò quan trọng của nhà trường trong việc giáo dục SKSS cho học sinh và đề xuất một số phương pháp giáo dục SKSS cho học sinh trong môi trường trường học [3]. Nghiên cứu về giáo dục SKSS trong trường học của tác giả Nguyễn Hữu Châu và nhóm nghiên cứu đã thiết kế các mô đun giáo dục SKSS cho học sinh thông qua các hoạt động ngoại khóa [6]. Trong khi đó tác giả Nguyễn Thế Hùng quan tâm đến vai trò của gia đình và phụ huynh trong việc giáo dục học sinh về SKSS. Ông đề xuất một số biện pháp nhằm nâng cao năng lực giáo dục SKSS cho cha mẹ học sinh bao gồm việc xây dựng và chuẩn hóa nội dung giáo dục SKSS vị thành niên tổ chức các hoạt động truyền thông giáo dục cộng đồng và cung cấp các tài liệu chuyên đề về giới tính và tình dục cho cha mẹ [17].
Các biện pháp này nhằm hỗ trợ cha mẹ trong việc cung cấp kiến thức và thông tin về SKSS đồng thời tạo điều kiện cho họ tham gia vào các hoạt động giáo dục cộng đồng và truyền đạt những thông điệp quan trọng đến học sinh. Như vậy thông qua các nghiên cứu này chúng ta nhận thấy rằng giáo dục về SKSS trong môi trường gia đình và nhà trường đóng vai trò quan trọng trong việc hình thành nhận thức và kiến thức về SKSS của học sinh. Đồng thời sự hỗ trợ từ xã hội và cộng đồng cũng đóng góp tích cực trong quá trình giáo dục SKSS cho học sinh. Việc tăng cường kiến thức cung cấp thông tin và hướng dẫn về SKSS giúp học sinh xây dựng một lối sống tích cực lành mạnh và an toàn trong suốt giai đoạn tuổi vị thành niên.
Trong lĩnh vực giáo dục SKSS, tác giả Nguyễn Tấn Thắng đã đưa ra các đề xuất để hoàn thiện và bổ sung hoạt động giáo dục SKSS cho học sinh. Trong 7 luận án tiến sĩ của mình, tác giả đã tiến hành nghiên cứu về tình hình SKSS cho học sinh tại các huyện miền núi của tỉnh Quảng Nam và đề xuất các biện pháp giáo dục SKSS cho tuổi vị thành niên trong khu vực này. Trong đó tác giả đề xuất việc tích hợp giáo dục SKSS vào Kế hoạch hành động về Dân số, Gia đình và Trẻ em - Chăm sóc SKSS cũng như trong các chương trình và dự án phát triển kinh tế miền núi. Tuy nhiên, tác giả cũng nhấn mạnh vai trò quan trọng của nhà trường đặc biệt là việc nâng cao chuyên môn và nghiệp vụ về giáo dục SKSS cho giáo viên.
Đồng thời, cần tăng cường nhận thức và trách nhiệm của cha mẹ và cộng đồng để đảm bảo hiệu quả trong việc giáo dục SKSS cho học sinh. Ngoài ra, vấn đề SKSS đang nhận được sự quan tâm và nghiên cứu rộng rãi từ nhiều cơ quan tổ chức và cá nhân trong các lĩnh vực như nghiên cứu đào tạo, truyền thông và phát triển cộng đồng. Các trường đại học với chuyên ngành Giáo dục học, Ủy ban Dân số, Bộ Y tế, Bộ Giáo dục, cùng các viện và trung tâm nghiên cứu trên toàn quốc đều quan tâm đến vấn đề SKSS này. Các công trình nghiên cứu về quản lý hoạt động giáo dục sức khỏe sinh sản vị thành niên cho học sinh Nhằm thực hiện các chiến lược của Chính phủ Bộ Giáo dục và Đào tạo đã ra các quyết định và chỉ thị liên quan đến giáo dục SKSS trong hệ thống giáo dục.
Một số hoạt động đáng chú ý bao gồm việc triển khai Dự án VIE 94 P01 và Chương trình tích hợp giáo dục dân số trong giáo dục phổ thông nhằm tích hợp nội dung giáo dục dân số vào chương trình học cho học sinh. Cùng với đó Bộ cũng phối hợp với Ủy ban quốc gia Dân số - Kế hoạch hóa gia đình biên soạn tài liệu tập huấn để nâng cao năng lực quản lý chương trình giáo dục dân số - SKSS vị thành niên trong trường trung học phổ thông [5]. Ngoài ra các tổ chức đoàn thể như Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh và Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam cũng đóng vai trò quan trọng trong quản lý hoạt động giáo dục SKSS theo phạm vi chức năng của mình. Ví dụ từ năm 1998 Đoàn Trung ương đã triển khai Dự án Hỗ trợ tăng cường SKSS vị thành niên - VIE 91 P12 nhằm tuyên truyền kiến thức về SKSS cho vị thành niên giúp họ có nhận thức chính xác và lành mạnh về giới tính quan hệ tình dục và giảm nguy cơ lây nhiễm HIV.