phần Mở đầu, Kết luận và kiến nghị, Phụ lục, Tài liệu tham khảo, Nội dung chính của luận văn đƣợc trình bày trong 3 chƣơng: Chƣơng 1: Cơ sở lý luận về quản lý hoạt động giáo dục phòng chống bạo lực học đƣờng theo định hƣớng phát triển năng lực cho học sinh trƣờng trung học cơ sở. Chƣơng 2: Thực trạng quản lý hoạt động giáo dục phòng chống bạo lực học đƣờng theo định hƣớng phát triển năng lực cho học sinh ở các trƣờng trung học cơ sởhuyện Hớn Quản, tỉnh Bình Phƣớc. Chƣơng 3: Biện pháp quản lý hoạt động giáo dục phòng chống bạo lực học đƣờng theo định hƣớng phát triển năng lực cho học sinh ở các trƣờng trung học cơ sở huyện Hớn Quản, tỉnh Bình Phƣớc. 8 CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC PHÒNG CHỐNG BẠO LỰC HỌC ĐƢỜNG THEO ĐỊNH HƢỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC CHO HỌC SINH TRƢỜNG TRUNG HỌC CỞ SỞ 1.
Tổng quan về lịch sử nghiên cứu về quản lý hoạt động giáo dục phòng chống bạo lực học đƣờng tại các trƣờng trung học cơ sở. Những nghiên cứu trên thế giới Bạo lực học đƣờng là vấn nạn xảy ra ở hầu khắp các quốc gia thuộc các châu lục khác nhau trên thế giới. Đây cũng là đề tài mà nhiều nƣớc trên thế giới nghiên cứu để phòng chống, ngăn chặn. Tình trạng bạo lực trong trƣờng học đƣợc các nhà nghiên cứu phƣơng Tây và Mỹ đặc biệt quan tâm có thể kể đến một số công trình tiêu biểu nhƣ sau: Theo Trung tâm Thống kê Quốc gia về Giáo dục Mỹ, bạo lực học đƣờng là một vấn đề nghiêm trọng.
Năm 2007, một cuộc điều tra toàn quốc đƣợc tiến hành hai năm một lần bởi Trung tâm Ngăn chặn và Kiểm soát Dịch bệnh (CDC), kết quả cho thấy, có 5.9% học sinh mang theo một loại vũ khí (nhƣ súng, dao, vân vân) vào trƣờng học trong 30 ngày trƣớc thời điểm điều tra. Tỷ lệ này ở nam lớn gấp ba lần nữ. Một cuộc thăm dò thực hiện ở trẻ có độ tuổi 12-17 cho kết quả các em đều thừa nhận bạo lực đang gia tăng ở trƣờng học của mình. Mỗi tháng, có 282.000 học sinh ở các trƣờng trung học cơ sở Mỹ bị tấn công.( Nguyễn Văn Tƣờng, 2016) Đảng bảo thủ nƣớc Anh (2007) công bố kết quả nghiên cứu của mình trong lúc lo ngại về nạn bạo lực học đƣờng ở nƣớc này đang tăng cao.
Kết quả cho thấy, trung bình một ngày các trƣờng học ở Anh xảy ra khoảng 40 vụ gây gổ buộc cảnh sát phải can thiệp. Trong năm học 2007, cảnh sát buộc phải xuất hiện tại trƣờng học hơn 7. Nhƣng thực tế trên toàn nƣớc Anh, bạo lực học đƣờng có thể lên đến hơn 10.000 vụ, 17 do khoảng 1/3 nhân viên cảnh sát quên nhập dữ liệu. Đây là dữ liệu trên đƣợc tổng hợp từ 25/39 đồn cảnh sát trung tâm của nƣớc Anh.(Ngọc Hải, 2008) Ở Trung Quốc, trong “Báo cáo phân tích tổng thể tình hình những sự cố an toàn trƣờng học ở học sinh trung học và tiểu học năm 2006” do Bộ giáo dục Trung Quốc công bố cho thấy, năm 2006 trong những sự cố an toàn đƣợc đƣa lên báo, thì có đến 25% những vụ việc đó xảy ra trong trƣờng học, chủ yếu là những vụ việc gây thƣơng tích do đánh nhau (chiếm 56%), do dùng chất gây nổ, sử dụng dao, phóng hỏa, xâm hại tình 9 dục… Ngoài ra, theo Trung tâm điều trị bệnh tật của thành phố Thẩm Quyến (2009), trong báo cáo “Nghiên cứu phòng chống thƣơng tích trẻ em” gửi lên “Đại hội tuyên truyền phòng chống ngƣợc đãi trẻ em trên toàn thế giới” cho thấy, trong vòng 1 năm, có 48.7% học sinh ở thành phố Thẩm Quyến cảm thấy không an toàn khi đến trƣờng cũng nhƣ tan trƣờng, có 15.8% học sinh đã từng đánh nhau, trong đó những vụ việc đánh nhau của học sinh THCS là nghiêm trọng nhất; có 49.7% học sinh cấp 2 không cảm thấy an toàn; có 21.8% học sinh đã từng đánh nhau.
Báo cáo dựa trên kết quả nghiên cứu và khảo sát thực tế với 9.000 học sinh ở lứa tuổi từ 12-17, các giáo viên, hiệu trƣởng, phụ huynh. tại 5 quốc gia (Campuchia, Việt Nam, Indonesia, Pakistan và Nepal), thực hiện từ tháng 10/2013 đến tháng 3/2014. Theo báo cáo này, tình trạng bạo lực trong các trƣờng học châu Á đang ở mức báo động. Trung bình cứ 10 học sinh thì có 7 em từng trải nghiệm bạo lực học đƣờng.
Quốc gia có tỉ lệ học sinh hứng chịu nạn bạo lực cao nhất là Indonesia (84%); thấp nhất là Pakistan với 43%. Chỉ tính trong 6 tháng 18 (10/2013-3/2014), số học sinh bị bạo lực (ở mọi hình thức: tinh thần, thể xác.) tại trƣờng học của Indonesia là 75%. Việt Nam đứng thứ hai với 71%. Những nghiên cứu ở Việt Nam Ở Việt Nam, có thể điểm qua một số kết quả nghiên cứu tiêu biểu nhƣ: Nguyễn Thị Mai Hƣơng (2013), chỉ ra nhu cầu tiếp nhận thông tin trong giao tiếp với bạn bè cùng trang lứa của học sinh THCS có hành vi bạolực học đƣờng ở Thị xã Phú Thọ.(Nguyễn Thị Mai Hƣơng, 2013) Đinh Anh Tuấn (2015) tiếp cận từ góc độ xã hội học để khảo sát thực trạng bạo lực học đƣờng của 496 học sinh tại 8 trƣờng THCS và THPT ở TP Quy Nhơn (Bình Định), kết quả cho thấy đại đa số học sinh bị bạo lực tinh thần, một số ít học sinh bị tấn công bằng hung khí, khi chứng kiến hành vi bạo lực học đƣơng đa số học sinh bàng quan, một số ít có can thiệp nhƣng ở mức vừa phải, đặc biệt là hơn 80% học sinh cho rằng hành vi bạo lực học đƣờng có xuất phát từ game online và phim ảnh.(Đinh Anh Tuấn, 2015) Trần Văn Công và cộng sự đã nghiên cứu thực trạng hành vi gây hấn ở học sinh THCS với 4 biểu hiện: gây gấn bằng lời nói; gây hấn với bản thân; gây hấn với đồ vật; 10 gây hấn với ngƣời khác.
Trong đó mức độ gây hấn cao nhất thuộc về các hành vi gây hấn bằng lời nói.(Trần Văn Công và cộng sự, 2016) Trần Công Thuận (2015) công bố kết quả nghiên cứu “Bạo lực học đƣờng qua nghiên cứu và khảo sát” cho thấy trung bình trong số 10 học sinh, thì có tới 4 học sinh có những hành vi vi phạm liên quan đến bạo lực học đƣờng. Nghiên cứu cũng tìm hiểu nhận thức của học sinh, phụ huynh và thầy cô về hành vi bạo lực học đƣờng, phân tích nguyên nhân và đề xuất các giải pháp đối với bạo lực học đƣờng. Philipphê Trần Công Thuận, 2015) Có thể nói, các công trình nghiên cứu về bạo lực học đƣờng trên thế giới và trong nƣớc đã giải quyết 3 nội hàm của bạo lực học đƣờng, gồm thực trạng bạo lực học đƣờng; các hành vi lệch chuẩn dẫn tới bạo lực học đƣờng và các hình thức biểu hiện của bạo lực học đƣờng. Từ việc khảo sát các môi trƣờng bạo lực học đƣờng cụ thể, các nghiên cứu đã bƣớc đầu đƣa ra những phƣơng pháp, cách thức tổng quát cho việc ngăn ngừa, giảm thiểu hành vi bạo lực học đƣờng gắn với từng nhóm đối tƣợng.
Từ kết quả nghiên cứu, khảo sát, các công trình nói trên đã mổ xẻ thực trạng, phân tích nguyên nhân và báo động vấn nạn bạo lực học đƣờng có xu hƣớng gia tăng nhanh. Bạo lực học đƣờng xảy ra ở mọi lứa tuổi, cấp học và từ trƣờng học đến bên ngoài cổng trƣờng. Đặc biệt là nó thể hiện chiều hƣớng trẻ hóa, nữ hóa và hành vi bạo lực không có giới hạn trong quan hệ bạn bè, giữa học sinh với giáo viên và ngƣợc lại. Hậu quả do bạo lực học đƣờng gây ra rất lớn.
Nó không chỉ ảnh hƣởng đến tâm sinh lý học sinh mà còn đe dọa môi trƣờng học đƣờng, gây bất ổn xã hội. Để can thiệp thành công, giảm thiểu các hành vi dẫn đến bạo lực từ thể xác đến tinh thần của nạn nhân, các nghiên cứu đều thống nhất cần phải: phối hợp chặt chẽ giữa nhà trƣờng, gia đình, xã hội; nâng cao nhận thức và giúp học sinh điều chỉnh hành vi, hóa giải những mâu thuẫn, hiềm khích phát sinh; tạo môi trƣờng học đƣờng an toàn; đầu tƣ các trung tâm tƣ vấn, tham vấn học đƣờng; đào tạo đội ngũ giáo viên tƣ vấn chuyên nghiệp; mở rộng sân chơi lành mạnh, tăng cƣờng hoạt động ngoại khóa, trang bị kỹ năng sống… Tóm lại, các công trình nghiên cứu về bạo lực học đƣờng và quản lý hoạt động giáo dục phòng chống bạo lực học đƣờng rất phong phú, đa dạng. Tuy nhiên trên địa bàn huyện Hớn Quản, tỉnh Bình Phƣớc chƣa có công trình nào nghiên cứu về việc quản lý hoạt động giáo dục phòng chống bạo lực học đƣờng theo định hƣớng phát triển năng lực 11 cho học sinhở các trƣờng trung học cơ sở huyện Hớn Quản, tỉnh Bình Phƣớc từ góc độ quản lý giáo dục. Trên cơ sở xử lý những số liệu thống kê địa phƣơng, khai thác những tài liệu, tham khảo và kế thừa kết quả nghiên cứu của các tác giả đi trƣớc, luận văn “Quản lý hoạt động giáo dục phòng chống bạo lực học đường theo định hướng phát triển năng lực học sinh tại các trường trung học cơ sở huyện Hớn Quản, tỉnh Bình Phước” là công trình đầu tiên nghiên cứu về đề tài này.
Một số khái niệm cơ bản 1. Quản lý, quản lý giáo dục 1. Khái niệm quản lý Quản lý là một trong những loại hình hoạt động quan trọng nhất của con ngƣời. Khoa học quản lý xuất hiện cùng với sự phát triển của xã hội loài ngƣời.
Là một phạm trù tồn tại khách quan, ra đời tất yếu do nhu cầu của một chế độ xã hội, mọi tổ chức, một quốc gia, mọi thời đại, khoa học quản lý là một lĩnh vực lao động trí tuệ và thực tiễn phức tạp của con ngƣời nhằm điều khiển lao động, thúc đẩy sự phát triển của xã hội trên tất cả các phƣơng diện, mang tính lịch sử, tính giai cấp và tính dân tộc. Theo quan điểm điều khiển học: Quản lý là chức năng của những hệ có tổ chức, với bản chất khác nhau: sinh học, xã hội, kỹ thuật,… nó bảo toàn cấu trúc các hệ, duy trì chế độ hoạt động. Quản lý là một động tác hợp quy luật khách quan.