Chương 1: Cơ sở lý luận về quản lý giáo dục đạo đức cho học sinh ở trường Trung học phổ thông Chương 2: Thực trạng quản lý giáo dục đạo đức cho học sinh ở trường Trung học phổ thông Tô Hiệu thành phố Hưng Yên Chương 3 : Biện pháp quản lý giáo dục đạo đức cho học sinh ở trường Trung học phổ thông Tô Hiệu thành phố Hưng Yên hiện nay. 4 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC CHO HỌC SINH Ở TRƢỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG 1. Vài nét về lịch sử nghiên cứu Đạo đức là một hình thái ý thức xã hội, xuất hiện từ buổi bình minh của lịch sử xã hội loài người. Những tư tưởng đạo đức, giá trị đạo đức, đạo đức học đã hình thành hơn 26 thế kỉ trước đây trong triết học phương Đông: Trung Quốc, Ấn Độ… và triết học phương Tây: Hy Lạp cổ đại, La Mã cổ đại… Nó được hoàn thiện và phát triển trên cơ sở các chế độ kinh tế- xã hội nối tiếp n đạo đức diễn ra đúng hướng, có kế hoạch, tập hợp và phối hợp các lực hau từ thấp đến cao, mà đỉnh cao nhất của nó là đạo đức mới: Đạo đức Cộng sản mà xã hội ta đã và đang xây dựng.
Theo quan điểm học thuyết Mác- Lê Nin: Đạo đức là một hình thái ý thức xã hội có nguồn gốc từ lao động sản xuất và đời sống cộng đồng xã hội, nó phản ánh và chịu sự chi phối của tồn tại xã hội. Nếu tồn tại xã hội thay đổi thì đạo đức cũng thay đổi theo. Do vậy, đạo đức mang tính lịch sử, tính giai cấp và tính dân tộc. Đạo đức là tổng hợp những nguyên tắc, quy định, chuẩn mực nhằm định hướng con người tới cái chân, cái thiện, cái mỹ, chống lại cái giả, cái ác, cái xấu… Các chuẩn mực đạo đức xuất hiện do nhu cầu của đời sống XH là sản phẩm của lịch sử XH, do cơ sở KT- XH quyết định.
Bất kỳ trong thời đại nào của lịch sử, đạo đức con người đều được đánh giá theo khuôn phép chuẩn mực và quy tắc đạo đức. Đạo đức là sản phẩm của XH, cùng với sự phát triển của sản xuất, các mối quan hệ XH, hệ thống các quan hệ đạo đức, ý thức đạo đức, hành vi đạo đức cũng theo đó ngày càng phát triển, ngày càng phát triển, ngày càng nâng cao, phong phú, đa dạng và phức tạp hơn. Đạo đức có vai trò rất lớn trong đời sống XH, trong đời sống của con người, đạo đức là vấn đề thường xuyên được đặt ra và giải quyết nhằm đảm bảo cho các cá nhân và cộng đồng tồn tại phát triển: “Đạo đức đã trở thành 5 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com mục tiêu, đồng thời cũng là động lực để phát triển XH” [42, tr.47] và “Đạo đức cũng như ý thức đã là sản phẩm xã hội và vẫn là như vậy chừng nào con người còn tồn tại” [21, tr.21] Vai trò, động lực tinh thần to lớn của đạo đức đối với sự phát triển, tiến bộ XH được nhiều nhà khoa học ngày nay thừa nhận và được mọi thời đại quan tâm. Ở nước ta, Chủ tịch Hồ Chí Minh là người Việt Nam đầu tiên tiếp thu những quan điểm đạo đức Mác- Lê Nin và thật sự làm một cuộc cách mạng trên lĩnh vực đạo đức.
Người gọi đó là đạo đức mới: Đạo đức Cách mạng: “ Đạo đức đó không phải là đạo đức thủ cựu, nó là đạo đức mới, đạo đức vĩ đại, nó không phải là danh vọng của cá nhân mà vì lợi ích chung của Đảng, của dân tộc, của loài người.377 ] Chủ tịch Hồ Chí Minh coi đạo đức là nền tảng của người Cách Mạng. Nội dung cơ bản trong quan điểm đạo đức CM là: Trung với nước, hiếu với dân; cần kiệm, liêm chính, chí công vô tư; yêu thương con người; tinh thần quốc tế trong sáng. Quan điểm của Người về đạo đức là những quan điểm thật sự khoa học, biện chứng. Mác-xít, phù hợp với sự tiến hoá của XH loài người.
Để có được đạo đức CM mỗi người phải chăm lo tu dưỡng, kiên trì bền bỉ suốt đời: “ Đạo đức Cách Mạng không phải trên trời sa xuống, nó do đấu tranh, rèn luyện bền bỉ hằng ngày mà phát triển và củng cố, cũng như ngọc càng mài càng sáng, vàng càng luyện càng trong” [32, tr. Hồ Chí Minh là tấm gương sáng ngời về ĐĐCM, là mẫu mực kết tinh tất cả những phẩm chất tốt đẹp nhất của người Việt Nam với đạo đức Cộng sản cao quý của chủ nghĩa Mác – Lê Nin. Những tư tưởng đạo đức cũng như tấm gương đạo đức của Hồ Chí Minh là một bộ phận quan trọng trong hệ thống di sản tư tưởng của Người. Cho nên, có thể nói toàn bộ sự nghiệp CM của Chủ tịch Hồ Chí Minh gắn liền với quá trình phát triển tư tưởng đạo đức và việc xây dựng nền đạo đức CM mà Người là tấm gương tiêu biểu, sinh động và trong sáng nhất của nền đạo đức cách mạng đó.
6 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com Đạo đức cách mạng mà Hồ Chí Minh quan tâm và đề cao không chỉ là đạo đức theo nghĩa thông thường mà là khẳng định những giá trị đạo đức truyền thống, đồng thời tiếp thu phát triển tinh hoa đạo đức của nhân loại, đặc biệt là nội dung tư tưởng đạo đức của chủ nghĩa Mác – Lê Nin. Theo Chủ tịch Hồ Chí Minh: “Đạo đức cách mạng là bất kì ở cương vị nào,bất kỳ làm công việc gì đều không sợ khó, không sợ khổ, đều một lòng một dạ phục vụ lợi ích chung của giai cấp, của nhân dân, đều nhằm mục đích xây dựng chủ nghĩa xã hội. Đạo đức cách mạng là đạo đức tập thể, nó phải đánh thắng và tiêu diệt chủ nghĩa cá nhân. Phạm Khắc Chương nghiên cứu: “Một số vấn đề giáo dục đạo đức và giáo dục đạo đức ở trường phổ thông.” Tác giả Hà Nhật Thăng đã nghiên cứu sự phát triển trí lực- tâm lực- thể lực của mỗi con người, trong đó phải coi tâm lực là nội lực của sự phát triển con người, đồng thời tác giả đã viết cuốn sách: “ Rèn luyện kỹ năng sư phạm” nhằm cung cấp những kỹ năng sư phạm cần thiết cho sinh viên sư phạm và đội ngũ giáo viên để nâng cao chất lượng giáo dục đạo đức trong các nhà trường phổ thông[29] Các tác giả Nguyễn Thị Mỹ Lộc- Đinh Thị Kim Thoa - Trần Văn Tính- Vũ Phương Liên đã nghiên cứu giáo dục giá trị sống nhằm giáo dục đạo đức cho học sinh THPT, đồng thời các tác giả đã viết cuốn sách “Giáo dục giá trị sống và kỹ năng sống cho học sinh trung học phổ thông” [27], đây là tài liệu bổ ích cho đội ngũ giáo viên THPT trong việc giáo dục đạo đứclối sống cho học sinh hiện nay và đã được rất nhiều trường THPT sử dụng.
Một số luận văn thạc sĩ ngành quản lý giáo dục của trường Đại học giáo dục, Đại học Quốc gia Hà Nội cũng đã chọn vẫn đề đạo đức để nghiên cứu: Tác giả Trần Tuấn Nam đã đề cập đến các giải pháp để nâng cao chất lượng giáo dục đạo đức học sinh THPT tại thành phố Bắc Giang và đề xuất 7 giải pháp quản lý để nâng cao chất lượng giáo dục đạo đức học sinh THPT. 7 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com Tác giả Nguyễn Phương Liên lại đề cập đến quản lý giáo dục truyền thống cho học sinh, qua đó giáo dục đạo đức học sinh tại các trường THPT huyện Từ Liêm thành phố Hà Nội. Tác giả Dương Thị Trúc Bạch đề cập đến những biện pháp quản lý hoạt động GDĐĐ cho học sinh THPT của người Hiệu trưởng. Tác giả Nguyễn Thanh Bình đề cập đến các biện pháp quản lý công tác GDĐĐ cho học sinh THPT thị xã Đông Hà, tỉnh Quảng Trị.
Tác giả Tràn Thị Thu Hương đề cập đến biện pháp quản lý giáo dục đạo đực học sinh trường THPT thị trấn Gia Lâm. Tác giả Võ Huỳnh Ngọc Vân đề cập đến một số biện pháp phối hợp giữa Hiệu trưởng và tổ chức Đoàn thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh trong công tác GDĐĐ cho học sinh THPT tỉnh Bình Dương. Nhìn chung các công trình nghiên cứu của các tỏc giả trên đã đưa ra những vấn đề lý luận, hướng nghiên cứu và những định hướng rất cơ bản, quan trọng cho công tác giáo dục đạo đức cho HS. Rõ ràng vấn đề suy thoái đạo đức đang trở lên nghiêm trọng trong học sinh.
Nó đã và đang gây nhức nhối trong toàn xã hội. Chính vì vậy, ngày 25/11/2009 tại Hà Nội, Bộ GD& ĐT đã tổ chức Hội thảo về giải pháp nâng cao hiệu quả công tác giáo dục đạo đức, lối sống, phòng chống tội phạm, bạo lực trong học sinh phổ thông. Kết luận hội nghị, Thứ trưởng Bộ GD&ĐT Nguyễn Vinh Hiển đã khẳng định: “. Bộ GD&ĐT và Đoàn thanh niên chịu trách nhiệm lớn nhất trước xã hội về đạo đức lối sống của học sinh” [4] , đồng thời qua hội nghị Bộ GD&ĐT đã yêu cầu các Sở GD&ĐT hiến kế để ngăn chặn bạo lực học đường, nâng cao chất lượng giáo dục đạo đức học sinh phổ thông.
Qua một số nghiên cứu và thực tiễn giáo dục đạo đức trên đây cho thấy, giáo dục đạo đức học sinh THPT là công việc khó khăn, vất vả, phức tạp đòi hỏi phải có những biện pháp phù hợp, giáo dục đạo đứchọc sinh phổ thông là mối quan tâm không chỉ của những người làm công tác giáo dục mà còn là 8 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com của toàn xã hội, nhất là trong tình trạng hiện nay. Đặc biệt là trước sự biến đổi và phát triển không ngừng của cuộc sống thời kỳ phát triển nền kinh tế tri thức, đất nước ra nhập WTO hiện nay tình trạng sút kém chất lượng đạo đức của học sinh nói chung và HS THPT nói riêng đang có những diễn biến phức tạp, công tác quản lý hoạt động giáo dục đạo đức cho HS đang đứng trước những thách thức mới cần phải được giải quyết và phải tính đến đặc điểm kinh tế, xã hội cụ thể của từng vùng, miền, địa phương cụ thể. Trong khi đó, hiện nay vẫn chưa có đề tài nào nghiên cứu về quản lý giáo dục đạo đức ở trường THPT Tô Hiệu thành phố Hưng Yên - một trường dân lập trên địa bàn thành phố Hưng Yên. Vì vậy, khi lựa chọn đề tài này, tôi hi vọng sẽ góp một phần nhỏ bé nâng cao chất lượng giáo dục đạo đức học sinh THPT.
Một số khái niệm công cụ nghiên cứu đề tài 1.