MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài Thế giới vật chất luôn luôn vận động và phát triển. Nền Kinh tế - Xã hội ngày càng biến đổi, phát triển không ngừng. Toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế trở thành xu thế tất yếu, trong đó có lĩnh vực giáo dục.
Trong bối cảnh đó, Đảng và Nhà nước ta đã xác định “cùng với khoa học và công nghệ, giáo dục và đào tạo đã được xem là quốc sách hàng đầu” (Ban chấp hành Trung ương Đảng khóa XI, 2013). Và phải đổi mới mạnh mẽ giáo dục và đào tạo để theo kịp với sự tiến bộ của thế giới. Điều này được thể hiện rõ trong Nghị quyết số 29-NQ/TW ngày 04/11/2013 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa IX về “Đổi mới căn bản, toàn diện Giáo dục và Đào tạo, đáp ứng nhu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế”. Nhằm cụ thể hóa việc đổi mới giáo dục, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã ban hành Thông tư 32/2018/TT-BGDĐT ngày 26/12/2018 về Ban hành Chương trình giáo dục phổ thông.
Nhiệm vụ trọng tâm giáo dục hiện nay là phải đổi mới hoạt động dạy học trước hết cần đổi mới mạnh mẽ hoạt động giảng dạy của thầy cô giáo, đổi mới trong cả tư duy, nhận thức và hoạt động thực tiễn trong nhà trường, Để giải đáp được những khó khăn, vướng mắc trên, cũng như triển khai đồng bộ, hiệu quả Chương trình giáo dục phổ thông năm 2018. Bộ Giáo dục ban hành Thông tư 20/2018/TT-BGDĐT ngày 22 tháng 8 năm 2018 ban hành quy định về chuẩn nghề nghiệp giáo viên cơ sở giáo dục phổ thông trong đó có quy định về giáo viên cốt cán được nêu tại khoản 9 điều 3, và điều 12 quy định về giáo viên cốt cán. Đổng thời, Bộ Giáo dục đã triển khai Chương trình phát triển các trường sư phạm để nâng cao năng lực đội ngũ giáo viên (viết tắt là ETEP) nhằm hình thành mô hình bồi dưỡng thường xuyên, liên tục, tại chỗ, phát triển năng lực đội ngũ GV&CBQLCSGDPT bằng nguồn học liệu mở và mạng lưới đồng nghiệp hỗ trợ tự bồi dưỡng, vừa trực tiếp, vừa qua mạng internet. Trong quá trình bồi dưỡng thường xuyên, liên tục nhằm nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên và cán bộ quản lý cơ sở giáo dục, có một lực lượng nồng cốt, sẽ hỗ trợ đồng nghiệp trong suốt quá trình bồi dưỡng nghiệp vụ, chuyên môn và cả 1 trong quá trình giảng dạy, đó chính là đội ngũ giáo viên cốt cán (GVCC) và cán bộ quản lý cốt cán cơ sở giáo dục.
Vậy đội ngũ giáo viên cốt cán là ai và họ có nhiệm vụ gì trong quá trình dạy học và đổi mới giáo dục, đó có phải lực lượng tiên phong đi đầu trong đổi mới và bồi dưỡng năng lực nghề nghiệp cho đồng nghiệp, động viên, lôi cuốn tất cả giáo viên cùng thay đổi. Nhận thấy sự cần thiết cần phải xây dựng đội ngũ giáo viên cốt cán cấp THPT, Bộ Giáo dục ban hành Thông tư 20/2018/TT-BGDĐT ngày 08 tháng 10 năm 2018 về việc Ban hành quy định về chuẩn nghề nghiệp giáo viên cơ sở giáo dục phổ thông có đề cập đến tiêu chuẩn, quy trình, nhiệm vụ của giáo viên cơ sở giáo dục phổ thông cốt cán. Điều đó cho thấy vai trò của giáo viên cốt cán trường trung học phổ thông trong bối cảnh đổi mới giáo dục là vô cùng quan trọng. Vì thế, Sở Giáo dục và Đào tạo Bình Dương đã chỉ đạo các trường THPT trên địa bàn thành lập đội ngũ giáo viên cốt cán cấp cơ sở, trên cơ sở đó Sở GD- ĐT xem xét, lựa chọn và thành lập đội ngũ giáo viên cốt cán cấp tỉnh.
Tại các trường THPT ở Thị xã Bến Cát, tỉnh Bình Dương, đã thành lập đội ngũ giáo viên cốt cán cấp cơ sở và cấp tỉnh. Tuy nhiên, trong quá trình hoạt động của đội ngũ giáo viên cốt cán tại các trường THPT này, đội ngũ GVCC chưa thể hiện rõ vai trò ‘đầu tàu” trong các hoạt động đặc biệt là trong việc đổi mới hoạt động dạy học. Chất lượng hoạt động của đội ngũ GV cốt cán chưa thực sự nổi bật, việc thích nghi cho sự đổi mới diễn ra còn chậm. Công tác quản lý đội ngũ GVCC còn tồn tại một số hạn chế nhất định như: quy trình lựa chọn đội ngũ GVCC chưa đảm bảo theo tiêu chuẩn quy định, đội ngũ này chủ yếu được tập hợp từ các tổ trưởng chuyên môn, việc lựa chọn giáo viên cốt cán của nhà trường còn mang tính cảm tính, chủ yếu dựa vào kinh nghiệm giảng.
Công tác lập kế hoạch quản lý đội ngũ GVCC, kế hoạch đào tạo, bồi dưỡng còn thiếu sót, chưa sát thực tế. Chính sách dành cho đội ngũ GVCC chưa nhiều, và công tác kiểm tra đánh giá chưa được tổ chức thường xuyên. Xuất phát từ cơ sở pháp lý, cơ sở lý luận và thực tiễn nêu trên đây, chúng tôi chọn đề tài ‘Quản lý đội ngũ giáo viên cốt cán đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục 2 phổ thông tại các trường Trung học phổ thông thị xã Bến Cát, tỉnh Bình Dương. Mục tiêu nghiên cứu Trên cơ sở hệ thống hóa cơ sở lý luận về công tác quản lý đội ngũ giáo viên cốt cán trung học phổ thông, đề tài tiến hành khảo sát, phân tích, đánh giá thực trạng quản lý đội ngũ giáo viên cốt cán đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục phổ thông tại các trường trung học phổ thông thị xã Bến Cát, tỉnh Bình Dương và đề xuất một số biện pháp nhằm nâng cao hiệu quả công tác quản lý đội ngũ giáo viên cốt cán đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục phổ thông tại các trường trung học phổ thông thị xã Bến Cát, tỉnh Bình Dương.
Đối tượng, phạm vi nghiên cứu 3.1 Đối tượng nghiên cứu Quản lý đội ngũ giáo viên cốt cán đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục phổ thông tại các trường trung học phổ thông thị xã Bến Cát, tỉnh Bình Dương.2 Phạm vi nghiên cứu 3.1 Chủ thể quản lý Hiệu trưởng các trường THPT thị xã Bến Cát, tỉnh Bình Dương 3.2 Khách thể nghiên cứu Quản lý đội ngũ giáo viên cốt cán tại trường trung học phổ thông 3.3 Địa bàn và thời gian nghiên cứu Địa bàn nghiên cứu: Đề tài nghiên cứu thực trạng quản lý đội ngũ giáo viên cốt cán tại 2 trường THPT thị xã Bến Cát, tỉnh Bình Dương, gồm: trường THPT Bến Cát và trường THPT Tây Nam Thời gian nghiên cứu từ tháng 01/2021 đến tháng 01/2022. Phương pháp nghiên cứu Để thực hiện đề tài ‘Quản lý đội ngũ giáo viên cốt cán đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục phổ thông tại các trường Trung học phổ thông thị xã Bến Cát, tỉnh Bình Dương” tôi sử dụng kết hợp các nhóm phương pháp nghiên cứu sau đây: 3 4. Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận Tiến hành thu thập tài liệu, sách báo, tạp chí và các công trình nghiên cứu liên quan đến đề tài. Nghiên cứu các Chỉ thị, Nghị quyết, Thông tư của Đảng, Nhà nước và của ngành GDĐT.
Thực hiện phân tích nội dung, số liệu từ nhiều nguồn khác nhau để có cái nhìn tổng quan về đội ngũ GVCC; Tổng hợp, phân loại, sắp xếp tài liệu về mặt thời gian, mức độ một cách khoa học để hình thành nên cơ sở lý luận của đề tài. Các nhóm nghiên cứu này dựa trên các quan điểm sau: 4. Quan điểm hệ thống - cấu trúc Quan điểm hệ thống – cấu trúc nghiên cứu hiện tượng một cách toàn diện, trên nhiều mặt, dựa vào việc phân tích đối tượng thành các bộ phận. Xác định mối quan hệ hữu cơ giữa các yếu tố của hệ thống để tìm quy luật phát triển.
Qua cách tiếp cận quan điểm này, người nghiên cứu tìm hiểu được mối liên hệ chặt chẽ giữa quản lý đội ngũ GVCC trong việc đổi mới giáo dục phổ thông. Thông qua việc nghiên cứu, quan điểm hệ thống – cấu trúc giúp người nghiên cứu tìm hiểu chính xác thực trạng công tác quản lý đội ngũ GVCC đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục phổ thông tại các trường THPT thị xã Bến Cát, tỉnh Bình Dương. Quan điểm lịch sử - logic Tìm hiểu họat động đội ngũ GVCC và công tác quản lý đội ngũ GVCC THPT tại Việt Nam nói chung, tại các trường THPT Thị xã Bến Cát nói riêng và trên thế giới. Quan điểm này giúp người nghiên cứu xác định phạm vi không gian, thời gian và điều kiện hoàn cảnh cụ thể, để điều tra thu thập số liệu chính xác, đúng với mục đích nghiên cứu đề tài, trình bày công trình nghiên cứu theo một trình tự hợp lý.
Quan điểm thực tiễn Nghiên cứu thực trạng quản lý đội ngũ GVCC đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục phổ thông tại tỉnh Bình Dương nói chung và trên địa bàn thị xã Bến Cát nói riêng để tìm ra những tồn tại, khó khăn trong công tác quản lý đội ngũ GVCC đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục phổ thông ở các cơ sở giáo dục này, từ đó đề xuất các biện pháp nhằm nâng cao hiệu quả quản lý đội ngũ GVCC đáp ứng yêu cầu đổi mới 4 giáo dục phổ thông tại các trường THPT thị xã Bến Cát, tỉnh Bình Dương sao cho phù hợp với thực tiễn. Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn 4.1 Phương pháp điều tra bằng bảng hỏi Là phương pháp khảo sát một số lượng lớn các đối tượng nghiên cứu, vào một hay nhiều thời điểm nhằm thu thập số liệu phục vụ cho mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu. Xây dựng bảng hỏi phù hợp với các đối tượng có liên quan để tiến hành khảo sát thực trạng đội ngũ GVCC THPT và thăm dò ý kiến của cán bộ quản lý và các chuyên gia. Mục đích: Xác định rõ thực trạng hoạt động đội ngũ GVCC và công tác quản lý đội ngũ giáo viên cốt cán đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục phổ thông tại các trường Trung học phổ thông thị xã Bến Cát, tỉnh Bình Dương”; tìm hiểu và thu thập thông tin, dữ liệu để đánh giá một cách chi tiết, đúng đắn về vấn đề nghiên cứu.
Ngoài ra, tôi cũng sử dụng phương pháp này để khảo nghiệm tính khả thi và cần thiết đối với các biện pháp mà đề tài đề xuất thực hiện. Nội dung: Thực hiện thiết lập bảng khảo sát dành cho các đối tượng CBQL, GV. Sau đó, tiến hành khảo sát thực tế trên 02 trường THPT tại thị xã Bến Cát, tỉnh Bình Dương. Cách thức tiến hành: Thiết lập 01 phiếu khảo sát thực trạng và 01 phiếu khảo nghiệm tính khả thi của các biện pháp đề xuất thực hiện.