Chương 1: Cơ sở lý luận về quản lí hoạt động dạy nghề ở trường Trung cấp. Chương 2: Thực trạng quản lí hoạt động dạy nghề ở Trường Trung cấp Dân tộc nội trú - Giáo dục thường xuyên Bắc Quang, tỉnh Hà Giang. Chương 3: Biện pháp quản lí hoạt động dạy nghề ở Trường Trung cấp Dân tộc nội trú - Giáo dục thường xuyên Bắc Quang, tỉnh Hà Giang. 5 Chƣơng 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÍ HOẠT ĐỘNG DẠY NGHỀ Ở TRƢỜNG TRUNG CẤP 1.
Tổng quan vấn đề nghiên cứu về hoạt động dạy nghề và quản lý hoạt động dạy nghề ở trƣờng trung cấp Ở Việt Nam, trong những năm qua, để nghiên cứu đưa ra các chủ trương, chính sách về DN, Đảng và Nhà nước ta đã ban hành nhiều văn bản pháp quy: Luật GD năm 2005, Luật DN năm 2006, Luật GD sửa đổi năm 2009, Chiến lược phát triển GD - Đào tạo giai đoạn 2011-2020, Chiến lược phát triển DN giai đoạn 2011- 2020, Nghị quyết số 29-NQ/TW ngày 4/11/2013 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XI, Luật GD nghề nghiệp năm 2014. Quyết định số 2239/QĐ-TTg ngày 30/12/2021 của Thủ tướng Chính phủ về phê duyệt Chiến lược phát triển giáo dục nghề nghiệp giai đoạn 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2045; Thông qua đó, đã tạo hành lang pháp lý cho DN hoạt động và phát triển. Một số nhà khoa học ở Việt Nam đã nghiên cứu đến nhiều khía cạnh khác nhau ở lĩnh vực DN: Đặng Danh Ánh, Nguyễn Văn Hộ, Nguyễn Viết Sự, Phạm Minh Hạc, Nguyễn Minh Đường, Phan Chính Thức, Đỗ Minh Cương, Mạc Văn Tiến. đã chủ động nghiên cứu về tâm lý học lao động gắn với đào tạo nghề.
Bên cạnh đó, một số nhà nghiên cứu khác như Đặng Quốc Bảo, Trần Kiểm, Nguyễn Thị Mỹ Lộc,. đã đi sâu nghiên cứu về dạy nghề ở trường trung cấp nhà trường. Tác giả Nguyễn Viết Sự (2005) đã nghiên cứu về “GD nghề nghiệp - những vấn đề và giải pháp”. Trong nghiên cứu này, tác giả đã nhận diện những vấn đề tồn tại phổ biến trong hệ thống GD nghề nghiệp của Việt Nam, từ chương trình, phương pháp, nội dung, đội ngũ GV, chất lượng giảng dạy, khả năng thích ứng với môi trường làm việc, tác phong nghề nghiệp, từ đó đưa ra các giải pháp nhằm nâng cao chất lượng của hệ thống GD nghề nghiệp.
Chương trình Khoa học Công nghệ cấp nhà nước KX.05-10 (2001- 2004): Thực trạng và giải pháp đào tạo lao động kỹ thuật (từ sơ cấp đến trên đại học) đáp ứng yêu cầu chuyển dịch cơ cấu lao động trong điều kiện kinh tế thị trường, toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế của Viện nghiên cứu Con người do Nguyễn Minh Đường chủ biên, đã đánh giá thực trạng của công tác đào tạo lao động kỹ thuật ở các trình độ khác nhau; phân tích các mặt mạnh, mặt yếu 6 so với yêu cầu đào tạo đội ngũ nhân lực để CNH, HĐH đất nước trong điều kiện kinh tế thị trường, toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế; đề xuất một số giải pháp và chính sách trong đào tạo đối với các cấp trình độ khác nhau, nhằm phát triển đồng bộ đội ngũ lao động kỹ thuật để thực hiện CNH, HĐH đất nước, đáp ứng cho nhu cầu xuất khẩu lao động và góp phần xây dựng đội ngũ cho giai cấp công nhân Việt Nam. Các tác giả Đỗ Minh Cương và Mạc Văn Tiến (2004) đã có nghiên cứu về “Phát triển lao động kỹ thuật ở Việt Nam - Lý luận và thực tiễn” [29]. Trong nghiên cứu này, các tác giả đã đề cập đến nhu cầu đào tạo lao động kỹ thuật của Việt Nam nhằm đáp ứng yêu cầu CNH, HĐH đất nước. Những nội dung về đổi mới chương trình giảng dạy, tăng cường đầu tư thiết bị, công nghệ phù hợp với thiết bị, công nghệ của sản xuất, nâng cao chất lượng và chuẩn hóa đội ngũ GV; đổi mới phương pháp kiểm tra, đánh giá; kiểm định chất lượng các trường nghề; đáp ứng nhu cầu nhân lực kỹ thuật của nền kinh tế cả về số lượng, chất lượng và cơ cấu để đảm bảo hiệu quả đầu tư cho GD và DN.
Chương trình Khoa học Công nghệ cấp nhà nước KX.05- 10 (2001-2004): “Phát triển văn hóa, con người và nguồn nhân lực trong thời kỳ CNH, HĐH” của Viện Nghiên cứu Con người do Phạm Minh Hạc chủ nhiệm, đã tổng kết thực tiễn thực hiện đường lối, chiến lược, chính sách của Đảng và Nhà nước về các vấn đề phát triển văn hóa, con người và nguồn nhân lực để thực hiện CNH, HĐH nước nhà; nghiên cứu, đánh giá thực trạng một số mặt chính của văn hóa, con người và nguồn nhân lực ở nước ta trong điều kiện kinh tế thị trường, toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế nhằm đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp CNH, HĐH; xây dựng các luận chứng khoa học cho việc hoạch định các quan điểm, đường lối, chính sách và giải pháp phát triển văn hóa, con người và nguồn nhân lực giai đoạn 2002-2020. “Một số góc nhìn về phát triển và QLGD” do Đặng Quốc Bảo biên soạn (2013) đã đề cấp đến vấn đề chung về kinh tế học GD, văn hóa QL nhà trường, hệ thống GD, học thuật QL và nghệ thuật QL và sự vận dụng vào thực tế nhà trường. Đề tài khoa học cấp Bộ năm 2011-2012: “Giải pháp phát triển đào tạo nghề đáp ứng nhu cầu cạnh tranh của thị trường lao động trong bối cảnh hội nhập” của Viện nghiên cứu khoa học DN Việt Nam, do Cao Văn Sâm làm chủ nhiệm đề tài, đã nghiên cứu thực trạng đào tạo nghề đáp ứng nhu cầu cạnh tranh trong thị trường lao động ở các khía cạnh: cơ cấu ngành nghề, tính 7 linh hoạt trong chương trình DN, chất lượng DN, hệ thống tiêu chuẩn đánh giá chất lượng DN để làm cơ sở cho việc đưa ra các giải pháp phát triển đào tạo nghề đáp ứng nhu cầu cạnh tranh trong bối cảnh hội nhập. Luận án tiến sĩ QLGD của Hồ Ngọc Tiến (2011) đã nghiên cứu về “Đào tạo nghề May thời trang trình độ cao đẳng theo chuẩn đầu ra” [41].
Trong nghiên cứu, tác giả đã hoàn thiện thêm một số vấn đề lý luận cơ bản của đào tạo nghề theo chuẩn đầu ra, cụ thể là: Hoàn thiện khái niệm chuẩn đầu ra trong đào tạo nói chung và đào tạo nghề nói riêng để làm rõ hơn bản chất của nó; đề xuất mô hình đào tạo nghề theo chuẩn đầu ra, đề xuất quy trình đào tạo nghề theo chuẩn đầu ra; đề xuất quy trình xây dựng chuẩn đầu ra của một nghề; đề xuất các biện pháp tổ chức triển khai đào tạo nghề theo chuẩn đầu ra. Bên cạnh đó, nhiều nghiên cứu sinh, các học viên thạc sĩ chuyên ngành GD học đã nghiên cứu về nội dung trong HĐDN thông qua các luận án, luận văn tốt nghiệp. Những nghiên cứu này đã khái quát hoá và làm rõ được những vấn đề lý luận mới về DN còn chưa được đúc kết, cũng như đề xuất các biện pháp QL góp phần nâng cao hiệu quả QL HĐDN. Luận án tiến sĩ GD học của Phan Chính Thức (2003): “Những giải pháp phát triển đào tạo nghề góp phần đáp ứng nhu cầu nhân lực cho CNH, HĐH” đã đi sâu nghiên cứu về cơ sở lý luận vấn đề phát triển đào tạo nghề trong thời kỳ đổi mới, từ kết quả khảo sát thực trạng phát triển DN của quốc gia, tác giả đề xuất một số giải pháp nhằm hướng tới đáp ứng nhu cầu nhân lực cho sự nghiệp CNH, HĐH đất nước.
Luận án tiến sĩ QLGD của Nguyễn Văn Hùng (2014), với đề tài “QL đào tạo của trường cao đẳng nghề theo tiếp cận đảm bảo chất lượng” [34] đã làm sâu sắc thêm lý luận về QL đào tạo để xây dựng được khung lý luận và những nội dung cơ bản về QL đào tạo của trường cao đẳng nghề theo tiếp cận đảm bảo chất lượng đáp ứng nhu cầu của người học cũng như nguồn nhân lực của xã hội; đánh giá được đúng thực trạng, làm tiền đề đề xuất hệ thống tiêu chuẩn và các giải pháp được đánh giá là phù hợp, khả thi với công tác QL đào tạo của trường cao đẳng nghề theo tiếp cận đảm bảo chất lượng đáp ứng nhu cầu xã hội. Luận văn thạc sĩ GD học của tác giả Nguyễn Văn Kỳ (2013), với đề tài nghiên cứu về “QL hoạt động dạy học ở Trường TCN Việt - Úc Đà Nẵng”, đã xây dựng được cơ sở lý luận về hoạt động dạy học, đánh giá thực trạng hoạt 8 động dạy học tại trường và đề xuất các biện pháp nhằm nâng cao hiệu quả QL hoạt động dạy học của Trường TCN Việt -Úc [37]. Luận văn thạc sĩ GD học của tác giả Lê Văn Khôi (2013): “QL quá trình đào tạo nghề cho bộ đội xuất ngũ tại Trường Cao đẳng nghề số 5 - Bộ Quốc phòng”, đã xây dựng được cơ sở lý luận về hoạt động đào tạo nghề cho bộ đội xuất ngũ, đánh giá thực trạng đào tạo nghề tại trường và đề xuất các biện pháp nhằm nâng cao hiệu quả QL HĐDN của Trường Cao đẳng nghề số 5 [35]. Luận văn thạc sĩ GD học của tác giả Tạ Quang Duẩn (2016): “Biện pháp QL dạy học thực hành nghề kỹ thuật chế biến món ăn của Trường cao đẳng nghề du lịch Đà Nẵng” [30], đã xây dựng được cơ sở lý luận về hoạt động dạy học thực hành nghề, đánh giá thực trạng hoạt động dạy học thực hành nghề kỹ thuật chế biến món ăn tại trường và đề xuất các biện pháp nhằm nâng cao hiệu quả QL dạy học thực hành tại Trường Cao đẳng nghề Du lịch Đà Nẵng.
Qua tổng quan về vấn đề nghiên cứu liên quan đến đề tài, tác giả thấy rằng, lĩnh vực DN nói chung và QL HĐDN nói riêng đã và đang được rất nhiều các tổ chức, nhà khoa học, nhà QL trong và ngoài nước quan tâm nghiên cứu. Các tác giả, nhóm tác giả đã có đóng góp to lớn về mặt lý luận và thực tiễn, làm sáng tỏ, khẳng định được vai trò, tầm quan trọng của DN và HĐDN. Các nghiên cứu về HĐDN 14 trong trường TCN đa số được thực hiện theo hướng tiếp cận quá trình đào tạo nghề một cách tổng thể, gồm: tuyển sinh, đào tạo, giới thiệu việc làm; nghiên cứu về cấu trúc của HĐDN, tức là sự tương tác của thầy và trò và mối quan hệ của nó với các hoạt động khác trong công tác DN cũng đã được thực hiện nhưng chưa nhiều. Đối với Trường Trung cấp DTNT- GDTX Bắc Quang, đến nay chưa có công trình nào nghiên cứu về QL HĐDN ở nhà trường.
Vì vậy, luận văn sẽ nghiên cứu chuyên sâu về vấn đề QL HĐDN của Trường cấp DTNT- GDTX Bắc Quang, Hà Giang.