phần mở đầu, phụ lục, kết luận, tài liệu tham khảo…Luận văn gồm 3 chương sau đây: 9 B. NỘI DUNG CHƢƠNG 1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CỦA QUẢN LÝ NHÀ NƢỚC ĐỐI VỚI ĐẦU TƢ XÂY DỰNG CƠ BẢN TỪ NGUỒN VỐN NGÂN SÁCH NHÀ NƢỚC CỦA TỈNH TÂY NINH 1. Khái niệm, nguyên tắc quản lý nhà nƣớc đối với đầu tƣ xây dựng cơ bản từ nguồn vốn ngân sách nhà nƣớc 1. Khái niệm quản lý nhà nƣớc đối với đầu tƣ xây dựng cơ bản a) Khái niệm đầu tư xây dựng cơ bản Theo Luật Đầu tư số 67/2014/QH13 ngày 26/11/2014 của Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, tại Điều 3, khái niệm đầu tư được hiểu: “Đầu tư là việc nhà đầu tư bỏ vốn bằng các loại tài sản hữu hình hoặc vô hình để hình thành tài sản tiến hành các hoạt động đầu tư”.
Xây dựng là việc sử dụng vốn để tạo mới các công trình phục vụ cho các hoạt động kinh tế - xã hội như: Cầu, đường, nhà máy, xí nghiệp, các công trình thủy lợi, cơ quan, trường học, bệnh viện.Công trình xây dựng là sản phẩm của công nghệ xây lắp gắn liền với đất đai (bao gồm cả khoảng không, mặt nước, mặt biển, thềm lục địa) được tạo thành bằng vật liệu xây dựng, thiết bị và lao động, đồng thời, đó cũng là kết quả sử dụng vốn đầu tư cho công trình xây dựng. Xây dựng cơ bản là hoạt động có chức năng tái sản xuất giản đơn và tái sản xuất mở rộng các TSCĐ có tổ chức sản xuất và không có tổ chức sản xuất các ngành kinh tế thông qua các hoạt động xây dựng mới, xây dựng mở rộng, xây dựng lại, hiện đại hóa hay khôi phục các TSCĐ. (Thư viện Quốc gia Việt Nam, 2012) Đầu tư XDCB được hiểu là việc bỏ vốn để xây dựng mới, mở rộng hoặc cải tạo những công trình xây dựng nhằm mục đích phát triển, duy trì, nâng 10 cao chất lượng công trình hoặc sản phẩm, dịch vụ trong một thời hạn nhất định. b) Khái niệm quản lý nhà nước đối với đầu tư xây dựng cơ bản Quản lý nhà nước đối với đầu tư XDCB là sự tác động liên tục, có tổ chức, có định hướng quá trình đầu tư bằng một hệ thống đồng bộ các biện pháp kinh tế - xã hội và tổ chức - kỹ thuật cùng các biện pháp khác nhằm đạt được hiệu quả kinh tế xã hội cao trong những điều kiện cụ thể và trên cơ sở vận dụng sáng tạo những quy luật kinh tế khách quan nói chung và quy luật vận động đặc thù của đầu tư nói riêng.
c) Nguyên tắc quản lý nhà nước đầu tư xây dựng cơ bản Nguyên tắc, yêu cầu quản lý nhà nước đối với hoạt động đầu tư: Nguyên tắc thứ nhất: Thống nhất giữa lãnh đạo chính trị và kinh tế, kết hợp hài hoà giữa hai mặt kinh tế và xã hội. Nguyên tắc thứ hai : Tập trung, dân chủ. Nguyên tắc thứ ba: Quản lý theo ngành, kết hợp với quản lý theo địa phương và vùng lãnh thổ. Nguyên tắc thứ tư: Tuyệt đối thận trọng trong quản lý đầu tư xây dựng.
Nguyên tắc thứ năm: Coi trọng hàng đầu chất lượng công trình. Nguyên tắc thứ sáu: Kết hợp Việt Nam- cơ bản - hiện đại. Khái niệm nguồn vốn ngân sách nhà nƣớc a) Khái niệm nguồn vốn ngân sách nhà nước Ngân sách nhà nước (NSNN) là một phạm trù kinh tế và là phạm trù lịch sử; là một thành phần trong hệ thống tài chính phản ánh các quan hệ kinh tế phát sinh gắn liền với quá trình tạo lập, phân phối, sử dụng quỹ tiền tệ tập trung của nhà nước khi nhà nước tham gia phân phối các nguồn tài chính quốc gia nhằm thực hiện các chức năng của mình trên cơ sở luật định. 11 Thuật ngữ "ngân sách nhà nước" được sử dụng rộng rãi trong đời sống kinh tế, xã hội ở mọi quốc gia, song quan niệm về NSNN lại chưa thống nhất, có nhiều định nghĩa khác nhau về NSNN tùy theo các trường phái, các lĩnh vực nghiên cứu.
Các nhà nghiên cứu kinh tế cổ điển cho rằng: NSNN là một văn kiện tài chính mô tả các khoản thu, chi của chính phủ được thiết lập hàng năm.Nhiều nhà nghiên cứu kinh tế hiện đại thì cho rằng NSNN là bảng liệt kê các khoản thu chi bằng tiền mặt trong một giai đoạn nhất định của nhà nước (Keynes, 1936). Theo luật Ngân sách nhà nước năm 2015 thì: “Ngân sách nhà nước là toàn bộ các hoản thu, chi của Nhà nước được dự toán và thực hiện trong một khoảng thời gian nhất định do cơ quan nhà nước có thẩm quyền quyết định để bảo đảm thực hiện các chức năng, nhiệm vụ của nhà nước”. b) Khái niệm quản lý nhà nước về nguồn vốn ngân sách nhà nước Quản lý là sự tác động có tổ chức, có định hướng của chủ thể quản lý đối với đối tượng quản lý nhằm đạt đượng mục tiêu đã định trước. Chủ thể quản lý tác động lên đối tượng quản lý bằng các công cụ, với những phương pháp quản lý thích hợp.
Đối tượng quản lý tiếp nhận sự tác động của chủ thể quản lý Quản lý NSNN là quá trình Nhà nước sử dụng các công cụ và biện pháp thích hợp tác động vào đối tượng của quản lý NSNN làm cho chúng vận động phù hợp với mục tiêu, chiến lược, kế hoạch phát triển kinh tế xã hội đã đặt ra. Nhà nước là chủ thể quản lý, các mối quan hệ, các bộ phận của NSNN là khách thể quản lý. c) Nguyên tắc quản lý nhà nước về nguồn vốn ngân sách nhà nước Đầu tư xây dựng cơ bản là một khoản chi lớn và chiếm tỷ trọng chủ yếu trong tổng nguồn vốn đầu tư phát triển của ngân sách Nhà nước. Nguồn vốn 12 đầu tư xây dựng cơ bản chịu sự chi phối trực tiếp bởi đặc điểm của đầu tư xây dựng cơ bản.
Vì vậy, việc quản lý nước nước đầu tư xây dựng cơ bản từ nguồn vốn ngân sách phải đảm bảo các nguyên tắc sau: - Đúng đối tượng: Cấp phát vốn đầu tư xây dựng cơ bản phải trên cơ sở thực hiện nghiêm chỉnh trình tự đầu tư và xây dựng, đảm bảo đầy đủ các tài liệu thiết kế, dự toán. -Theo mức độ khối lượng thực tế hoàn thành kế hoạch và chỉ trong phạm vi giá dự toán được duyệt: Trình tự đầu tư và xây dựng bao gồm 3 giai đoạn: Chuẩn bị đầu tư, Thực hiên đầu tư, Kết thúc đầu tư đưa công trình vào khai thác sử dụng. Mỗi giai đoạn của trình tự thể hiện kết quả của việc thực hiện chủ trương, kế hoạch đầu tư xây dựng cơ bản theo kế hoạch phát triển kinh tế ở từng thời kỳ phát triển của đất nước. Chỉ có đảm bảo nguyên tắc này thì tiền vốn cấp ra mới đúng kế hoạch, có hiệu quả theo đúng chủ trương đầu tư xây dựng của Nhà nước.
+ Giai đoạn chuẩn bị đầu tư là giai đoạn thể hiện chủ trương đầu tư. Sự cần thiết đầu tư dự án, lập dự án đầu tư (dự án tiền khả thi, dự án khả thi) xét duyệt và quyết định đầu tư dự án là những nội dung của công việc chuẩn bị đầu tư. Chỉ khi có quyết định đầu tư dự án được cấp có thẩm quyền phê duyệt thì dự án mới được ghi vào trong kế hoạch đầu tư xây dựng cơ bản của nhà nước và mới được cấp phát vốn đầu tư xây dựng cơ bản + Giai đoạn thực hiện đầu tư: là giai đoạn thực hiện những công tác xây dựng. Trong giai đoạn này các tài liệu về thiết kế, dự toán, hợp đồng thi công.được hoàn thành.
Chất lượng lập duyệt cũng như đảm bảo cung cấp kịp thời các tài liệu thiết kế dự toán có ý nghĩa quyết định trong việc sử dụng hợp lý vốn đầu tư xây dựng. Trên cơ sở những tài liệu thiết kế dự toán được duyệt 13 thì việc thi công xây lắp công trình mới được thực hiện và vốn đầu tư xây dựng mới được chi ra cho việc thực hiện các khối lượng xây lắp đó. + Giai đoạn kết thúc đầu tư: là giai đoạn nghiệm thu bàn giao đưa công trình vào sử dụng và quyết toán vốn đầu tư. Số thực chi cấp phát vốn đầu tư cho dự án chỉ được thực hiện đúng theo báo cáo quyết toán vốn đầu tư được duyệt.
- Đúng mục đích, đúng kế hoạch: Nguồn vốn ngân sách nhà nước đầu tư cho các công trình, dự án được xác định trong kế hoạch ngân sách nhà nước hằng năm dựa trên kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội của toàn bộ nền kinh tế quốc dân, kế hoạch xây dựng cơ bản của từng bộ, ngành, địa phương, từng đơn vị cơ sở và khả năng nguồn vốn của ngân sách nhà nước. Vì vậy, cấp phát vốn đầu tư xây dựng cơ bản của ngân sách nhà nước đúng mục đích, đúng kế hoạch nhằm tuân thủ đúng nguyên tắc quản lý ngân sách nhà nước và đảm bảo tính kế hoạch, cân đối của toàn bộ nền kinh tế quốc dân, của từng ngành, từng lĩnh vực và từng địa phương. Việc cấp phát vốn đầu tư xây dựng cơ bản chỉ được thực hiện theo mức độ thực tế hoàn thành kế hoạch, trong phạm vi giá dự toán được duyệt: Sản phẩm xây dựng cơ bản có đầu tư lớn, thời gian xây dựng dài, kết cấu kỹ thuật phức tạp. Quản lý và cấp vốn theo khối lượng thực tế hoàn thành kế hoạch nhằm đảm bảo vốn cho quá trình đầu tư xây dựng cơ bản được tiến hành liên tục đúng kế hoạch và tiến độ, kiểm tra chặt chẽ từng khối lượng xây dựng cơ bản và chất lượng công trình hoàn thành, đảm bảo vốn đầu tư được sử dụng đúng mục đích và có vật tư đảm bảo, tránh gây thất thoát, lãng phí vốn đầu tư.
Việc cấp vốn đầu tư xây dựng cơ bản được thực hiên bằng 02 phương pháp cấp phát không hoàn trả và cho vay có hoàn trả: Cấp phát vốn đầu tư xây dựng cơ bản bằng nguồn vốn ngân sách nhà nước được thực hiện theo 14 phương thức cấp phát không hoàn trả và cho vay có hoàn trả nhằm đảm bảo vốn để đầu tư các dự án cần thiết phải đầu tư thuộc kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội, quốc phòng an ninh.; từ kết cấu đó tạo ra cơ sở vật chất kỹ thuật cần thiết cho sự phát triển toàn diện và cân đối của nền kinh tế quốc dân.