Tổng quan nghiên cứu

Trường Cao đẳng Văn hóa Nghệ thuật Cần Thơ với lịch sử hơn 23 năm xây dựng và phát triển giữ vai trò nòng cốt trong việc đào tạo nguồn nhân lực văn hóa nghệ thuật cho thành phố Cần Thơ và 13 tỉnh khu vực Đồng bằng sông Cửu Long. Trong bối cảnh ngành thanh nhạc chuyên nghiệp Việt Nam đã trải qua hơn 61 năm hình thành từ năm 1956, công tác quản lý đào tạo nghệ thuật đang đối mặt với nhiều thách thức lớn. Vấn đề nghiên cứu trọng tâm của luận văn xuất phát từ sự lúng túng giữa việc duy trì giảng dạy âm nhạc hàn lâm, thính phòng, nghệ thuật hát opera với việc đáp ứng nhu cầu giải trí thương mại ngoài xã hội. Thực tiễn cho thấy thị trường biểu diễn đang có xu hướng chiều theo thị hiếu nhất thời, khiến nhiều sinh viên giảm động lực theo đuổi các chuẩn mực thanh nhạc đỉnh cao.

Mục tiêu nghiên cứu cụ thể của luận văn là hệ thống hóa cơ sở lý luận, khảo sát và phân tích toàn diện thực trạng công tác quản lý đào tạo ngành Thanh nhạc hệ chính quy, từ đó đề xuất 6 nhóm biện pháp quản lý khả thi nhằm nâng cao chất lượng dạy và học tại nhà trường. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào bậc đào tạo Cao đẳng và Trung cấp chính quy ngành Thanh nhạc tại Trường Cao đẳng Văn hóa Nghệ thuật Cần Thơ trong giai đoạn 2018 - 2019.

Nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn to lớn khi hướng tới chuẩn hóa năng lực cho 100% đội ngũ giảng viên, tái cơ cấu chương trình học nhằm tăng 15% đến 20% tỷ lệ sinh viên tốt nghiệp đáp ứng chuẩn đầu ra khắt khe của thị trường lao động nghệ thuật biểu diễn, đồng thời góp phần giữ vững định hướng "Giáo dục và Đào tạo là chìa khoá để mở cửa tiến vào tương lai" theo tinh thần Nghị quyết Trung ương.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng lý thuyết quản lý tổng thể theo chức năng của Harold Koontz và Robert Kreitner kết hợp với quan điểm tiếp cận hệ thống - cấu trúc và quan điểm thực tiễn trong giáo dục nghề nghiệp nghệ thuật. Theo Mary Parker Follet, "Quản lý là nghệ thuật khiến cho công việc được thực hiện thông qua người khác", do đó quản lý đào tạo thanh nhạc được xây dựng như một chu trình tích hợp gồm bốn khâu mắt xích: lập kế hoạch, tổ chức thực hiện, chỉ đạo giảng dạy và kiểm tra đánh giá.

Khung lý thuyết của đề tài tập trung vào 4 khái niệm nền tảng:

  • Hoạt động đào tạo ngành thanh nhạc: Quá trình truyền thụ kiến thức nhạc lý, rèn luyện kỹ thuật xử lý âm thanh, bồi dưỡng kỹ năng biểu diễn sân khấu và định hình thẩm mỹ nghệ thuật.
  • Quản lý hoạt động đào tạo: Sự tác động có chủ đích của chủ thể quản lý lên các nguồn lực giảng viên, sinh viên, cơ sở vật chất nhằm hoàn thành mục tiêu giáo dục tối ưu.
  • Chương trình đào tạo: Văn bản quy chuẩn cấu trúc khối kiến thức theo Thông tư số 07/2015/TT-BGDĐT của Bộ Giáo dục và Đào tạo, bao gồm 6 học phần khoa học xã hội nhân văn đại cương và hơn 25 học phần chuyên nghiệp như Ký xướng âm, Hòa âm, Kỹ thuật biểu diễn, Hát dân ca.
  • Kỹ thuật thanh nhạc Bel Canto: Phương pháp chuẩn mực đỉnh cao của nghệ thuật xướng âm cổ điển phương Tây được tích hợp vào giảng dạy âm nhạc Việt Nam.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng nguồn dữ liệu sơ cấp được thu thập thông qua 2 bộ phiếu điều tra khảo sát bằng bảng hỏi kết hợp phỏng vấn sâu cá nhân. Cỡ mẫu nghiên cứu gồm 140 khách thể được khảo sát trực tiếp, trong đó bao gồm 50 cán bộ quản lý cùng giảng viên chuyên ngành và 90 học sinh, sinh viên ngành Thanh nhạc đang học tập tại trường.

Phương pháp chọn mẫu phân tầng có chủ đích được áp dụng nhằm đảm bảo tính đại diện khách quan từ các nhóm đối tượng quản lý, trực tiếp giảng dạy và trực tiếp thụ hưởng chương trình đào tạo. Phương pháp phân tích dữ liệu sử dụng phần mềm thống kê MS Excel để tính toán giá trị điểm trung bình (Mean), độ lệch chuẩn (SD) và kiểm định mức độ tương quan (r) giữa tính cần thiết và tính khả thi. Việc kết hợp phân tích định lượng và định tính là phương án tối ưu để đánh giá chính xác các khía cạnh đặc thù của hoạt động đào tạo năng khiếu nghệ thuật trong khung thời gian nghiên cứu từ năm 2018 đến 2019.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Khảo sát thực trạng cho thấy công tác quản lý hoạt động đào tạo ngành Thanh nhạc tại trường đã đạt được một số thành tựu cơ bản nhưng vẫn tồn tại nhiều hạn chế rõ nét qua các chỉ số định lượng:

Thứ nhất, việc nhận thức mục tiêu đào tạo đạt mức khá với điểm trung bình khoảng 3.85 trên thang đo 5.0, tuy nhiên chương trình giảng dạy còn nặng về lý thuyết khi thời lượng dành cho thực hành biểu diễn thực tế chiếm dưới 45% tổng quỹ thời gian toàn khóa.

Thứ hai, phương pháp giảng dạy chủ yếu vẫn là thị phạm truyền thống với hơn 85% giảng viên sử dụng thường xuyên. Việc ứng dụng công nghệ thông tin và giáo trình đa phương tiện có phần đệm mẫu chỉ đạt khoảng 30% mức độ sử dụng định kỳ trong các giờ giảng.

Thứ ba, công tác kiểm tra đánh giá còn phụ thuộc lớn vào kỳ thi kết thúc học phần, chiếm từ 60% đến 70% tổng trọng số điểm môn học, trong khi khâu đánh giá quá trình và xây dựng ngân hàng đề thi chuẩn hóa chỉ được thực hiện ở mức trung bình.

Thứ tư, điều kiện cơ sở vật chất phòng học cách âm chuyên dụng và đàn piano chỉ đáp ứng được khoảng 65% nhu cầu tự luyện tập ngoài giờ của 90 sinh viên được khảo sát.

Thảo luận kết quả

Các dữ liệu khảo sát có thể được hệ thống hóa rõ nét qua bảng phân tích tần suất đánh giá và biểu đồ tương quan ma trận giữa tính cần thiết và tính khả thi của các tiêu chí quản lý. Nguyên nhân cốt lõi của những hạn chế trên là do nguồn kinh phí đầu tư cho cơ sở vật chất chuyên ngành nghệ thuật còn hạn hẹp, đồng thời quy trình quản lý chưa tạo được sự liên kết đồng bộ giữa nhà trường và các đơn vị sử dụng lao động nghệ thuật biểu diễn.

Kết quả này hoàn toàn tương đồng với nhận định trong nghiên cứu của tác giả Lê Thị Minh Xuân và Nguyễn Phúc Linh về sự cấp thiết phải chuẩn hóa năng lực giảng viên và hiện đại hóa giáo trình thanh nhạc. Điều này chứng minh rằng việc đổi mới cơ chế quản lý đào tạo không chỉ nâng cao chất lượng chuyên môn mà còn trực tiếp giải quyết bài toán định hướng thẩm mỹ âm nhạc lành mạnh cho sinh viên trước sự xâm lấn của các trào lưu âm nhạc thị trường.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả nghiên cứu thực nghiệm, luận văn đề xuất hệ thống 6 nhóm biện pháp quản lý đồng bộ nhằm nâng cao chất lượng đào tạo ngành Thanh nhạc:

  1. Nâng cao nhận thức về quản lý chương trình đào tạo: Tổ chức tuyên truyền sâu rộng sứ mệnh giáo dục nghệ thuật, gắn kết 100% cán bộ quản lý và giảng viên với chuẩn đầu ra xã hội. Biện pháp do Ban Giám hiệu chủ trì thực hiện trong Quý 1 hàng năm.
  2. Tái cấu trúc nội dung chương trình đào tạo: Rà soát, giảm bớt lý thuyết hàn lâm, nâng tỷ lệ thực hành sân khấu và dàn dựng tác phẩm lên tối thiểu 55% thời lượng. Phòng Đào tạo phối hợp Khoa Âm nhạc & Múa triển khai theo chu kỳ rà soát 2 năm một lần.
  3. Bồi dưỡng và chuẩn hóa đội ngũ giảng viên: Triển khai các khóa tập huấn kỹ thuật Bel Canto hiện đại và ứng dụng phần mềm âm nhạc Encore cho 100% giảng viên chuyên môn. Ban Chủ nhiệm Khoa thực hiện định kỳ vào đầu mỗi năm học.
  4. Tăng cường quản lý hoạt động học tập và tự học của sinh viên: Xây dựng câu lạc bộ nghệ thuật biểu diễn, thiết lập định mức tự học tối thiểu 15 giờ mỗi tuần có hướng dẫn và giám sát của giảng viên bộ môn.
  5. Đổi mới quy trình kiểm tra đánh giá: Xây dựng ngân hàng đề thi thực hành chuẩn hóa, áp dụng bảng tiêu chí rubric đa chiều và nâng tỷ trọng đánh giá quá trình thường xuyên lên mức 40% đến 50% tổng điểm học phần.
  6. Hiện đại hóa cơ sở vật chất phục vụ đào tạo: Nâng cấp 100% hệ thống phòng cách âm, trang bị bổ sung tối thiểu 10 đàn piano chất lượng cao và hoàn thiện hệ thống âm thanh biểu diễn chuyên nghiệp trong giai đoạn 2020 - 2023.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung và kết quả nghiên cứu của luận văn mang lại giá trị ứng dụng thiết thực cho 4 nhóm đối tượng chính:

  • Cán bộ quản lý và Ban Giám hiệu các trường Cao đẳng, Trung cấp Văn hóa Nghệ thuật: Vận dụng khung lý thuyết và quy trình 6 biện pháp để tái cấu trúc hệ thống quản lý đào tạo, xây dựng chiến lược phát triển chương trình và tối ưu hóa phân bổ nguồn lực dạy học nghệ thuật.
  • Giảng viên giảng dạy chuyên ngành Thanh nhạc và Âm nhạc học: Tham khảo tài liệu để cải tiến phương pháp thị phạm truyền thống, kết hợp công nghệ làm nhạc số và hoàn thiện quy trình đánh giá năng lực thực hành của người học.
  • Học viên cao học và nghiên cứu sinh chuyên ngành Quản lý giáo dục: Sử dụng luận văn như một công trình tham khảo chuyên sâu về phương pháp luận nghiên cứu thực chứng, thiết kế công cụ bảng hỏi khảo sát trên cỡ mẫu 140 khách thể trong lĩnh vực nghệ thuật đặc thù.
  • Các cơ quan quản lý văn hóa và Sở Văn hóa - Thể thao và Du lịch tại 13 tỉnh Đồng bằng sông Cửu Long: Khai thác số liệu thực trạng để hoạch định chính sách tuyển dụng, đào tạo và đặt hàng nhân lực biểu diễn nghệ thuật truyền thống lẫn đương đại.

Câu hỏi thường gặp

Mục tiêu chính của đề tài nghiên cứu quản lý đào tạo ngành thanh nhạc là gì? Đề tài tập trung phân tích thực trạng công tác quản lý đào tạo tại Trường Cao đẳng Văn hóa Nghệ thuật Cần Thơ, chỉ ra những bất cập trong việc triển khai chương trình, phương pháp giảng dạy và kiểm tra đánh giá, từ đó đề xuất 6 biện pháp quản lý khoa học nhằm nâng cao chất lượng đầu ra cho sinh viên.

Quy mô mẫu khảo sát của luận văn được thực hiện trên bao nhiêu đối tượng? Luận văn tiến hành khảo sát thực nghiệm trên tổng số 140 khách thể, bao gồm 50 cán bộ quản lý cùng giảng viên chuyên ngành và 90 học sinh, sinh viên ngành Thanh nhạc tại trường, đảm bảo độ tin cậy và tính đại diện khoa học cao cho toàn bộ dữ liệu phân tích.

Đặc thù lớn nhất trong việc quản lý đào tạo ngành thanh nhạc là gì? Đào tạo thanh nhạc đòi hỏi sự kết hợp chặt chẽ giữa năng khiếu bẩm sinh của người học và kỹ thuật luyện thanh cá nhân hóa cao độ. Do đó, quản lý đào tạo nghệ thuật phải cân bằng giữa việc tuân thủ khung chương trình pháp quy và việc duy trì phương pháp dạy học kèm cặp riêng biệt từng sinh viên.

Trong 6 biện pháp đề xuất, giải pháp nào được đánh giá có tính cấp thiết cao nhất? Biện pháp bồi dưỡng nâng cao năng lực giảng dạy cho giảng viên và đổi mới công tác kiểm tra đánh giá được khảo sát đánh giá có điểm số cần thiết cao nhất, đạt hệ số tương quan r trên 0.85, đóng vai trò đòn bẩy quyết định chất lượng đào tạo chung của toàn trường.

Luận văn đề xuất đổi mới công tác kiểm tra đánh giá thanh nhạc như thế nào? Tác giả đề xuất chuyển dịch mạnh mẽ từ đánh giá tổng kết cuối kỳ sang đánh giá liên tục trong tiến trình, xây dựng ngân hàng đề thi biểu diễn có tiêu chí rubric rõ ràng, đồng thời nâng tỷ trọng điểm quá trình lên 40% đến 50% để phản ánh đúng sự nỗ lực rèn luyện của sinh viên.

Kết luận

  • Hệ thống hóa hoàn chỉnh cơ sở lý luận về quản lý hoạt động đào tạo ngành Thanh nhạc tại các trường cao đẳng nghệ thuật chuyên nghiệp.
  • Khảo sát và đánh giá khách quan thực trạng đào tạo trên cỡ mẫu 140 cán bộ, giảng viên và sinh viên tại Trường Cao đẳng Văn hóa Nghệ thuật Cần Thơ.
  • Xác định rõ các điểm nghẽn về phương pháp giảng dạy truyền thống chiếm 85% và thời lượng thực hành sân khấu còn thấp dưới 45%.
  • Đề xuất 6 nhóm biện pháp quản lý toàn diện với mức độ tương quan thuận cao giữa tính cần thiết và tính khả thi.
  • Khẳng định vai trò then chốt của việc đổi mới kiểm tra đánh giá và chuẩn hóa cơ sở vật chất đối với sự phát triển bền vững của nhà trường.

Đóng góp lớn nhất của luận văn là cung cấp một giải pháp quản lý thực chứng, gắn kết chặt chẽ giữa đào tạo thanh nhạc hàn lâm với yêu cầu bảo tồn văn hóa vùng Đồng bằng sông Cửu Long. Lộ trình triển khai các giải pháp được xác định cụ thể theo các giai đoạn từ năm 2020 đến 2025. Các nhà quản lý giáo dục, cơ sở đào tạo và giảng viên chuyên ngành hãy chủ động ứng dụng ngay những khuyến nghị của công trình nghiên cứu này để nâng cao chất lượng nguồn nhân lực âm nhạc nước nhà.