Chương 1: Cơ sở lý luận của quản lý cơ sở vật chất ở trường tiểu học đáp ứng Chương trình giáo dục phổ thông 2018. Chương 2: Thực trạng quản lý cơ sở vật chất ở các trường tiểu học thành phố Bảo Lộc, tỉnh Lâm Đồng đáp ứng Chương trình giáo dục phổ thông 2018. Chương 3: Các biện pháp quản lý cơ sở vật chất ở các trường tiểu học thành phố Bảo Lộc, tỉnh Lâm Đồng đáp ứng Chương trình giáo dục phổ thông 2018. CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA VIỆC QUẢN LÝ CƠ SỞ VẬT CHẤT Ở TRƯỜNG TIỂU HỌC ĐÁP ỨNG CHƯƠNG TRÌNH GIÁO DỤC PHỔ THÔNG 2018 1.
Lịch sử nghiên cứu vấn đề 1. Các nghiên cứu ở nước ngoài Một trong những nhà giáo dục còn được mệnh danh là ông tổ của Châu Âu nói riêng và thế giới nói chung đó là nhà giáo dục Jan Amos Komensky (1592- 1670), người Cộng hòa Séc cũng đã chủ trương giảng dạy bằng hoạt động, bằng sự quan sát trực tiếp, bằng sự tiếp xúc với sự vật trong đời sống hàng ngày. Ông cũng nhấn mạnh việc sử dụng các đồ dùng dạy học, các phương tiện trực quan trong dạy học “…Việc dạy học phải bằng sự vật, hiện tượng. Vì sự vật là thân thể, lời nói là cái ảo…lời nói mà không có sự vật là vỏ không có nhân, bao không có kiếm, bóng không có hình, thân không có hồn” [31].
Cùng với nghiên cứu đoi là nhà giáo dục Thụy Sĩ Johann Heinnich Pestalozzi (1746-1827) được thôi thúc bởi các công trình của Jean-Jacques Rousseau - phát triển phương pháp dạy học dựa trên thế giới tự nhiên và giác quan đã phát triển quan điểm dạy học trực quan để đạt hiệu quả cao. Với nội dung của quan điểm dạy học trực quan này là thay lối dạy học cũ, kinh viện, nhồi nhét tri thức bằng lối dạy học mới có căn cứ khoa học, thông qua các sự vật hoặc hình ảnh của chúng và được học viên chứng thực trên cơ sở cảm nhận của các giác quan [40]. Lotx Klinbơ cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của thiết bị dạy học (còn được gọi là đồ dùng dạy học, thiết bị dạy học, dụng cụ dạy học.), TBDH là 6 tất cả những phương tiện vật chất cần thiết cho giáo viên và học sinh tổ chức và tiến hành hợp lý, có hiệu quả quá trình giáo dưỡng và giáo dục ở các môn học, cấp học [38]. Theo Xukhômlinxki đã đề cập đến tầm quan trọng của việc vận dụng đồ dùng dạy học trong tổ chức hoạt động dạy học “Nghệ thuật giáo dục là chỗ không chỉ giáo dục bằng các quan hệ giữa người với người, bằng gương sáng và lời nói của nhà giáo dục, bằng những truyền thống được trân trọng giữ gìn trong tổ chức mà còn giáo dục bằng các đồ vật, những của cải vật chất và tinh thần, giáo dục bằng môi trường và cảnh trí do chính học sinh xây dựng nên, đó là cách làm phong phú cuộc sống tâm hồn của học sinh” [14].
Tổ chức lao động quốc tế ADB/ILO (Evaluation Rating criteria for the VTE Institution, ADB/ILO – Bangkok 1997) đưa ra 9 tiêu chuẩn và điểm đánh giá cơ sở giáo dục – đào tạo để kiểm định các nước thuộc tiểu vùng sông Mêkông. Trong đó các điều kiện cơ sở hạ tầng của nhà trường: Khuôn viên, cơ sở vật chất – kỹ thuật và thư viện chiếm 125/500 tổng điểm chung [40]. Các nghiên cứu ở trong nước Ở Việt Nam, ngoài chủ trương ưu tiên tăng cường trang bị thiết bị dạy học cho tất cả các cơ sở giáo dục, nhiều nhà khoa học cũng đã quan tâm nghiên cứu xây dựng hệ thống lý luận về vai trò TBDH, coi TBDH là một trong những thành tố cơ bản trong quá trình dạy học - giáo dục hiện nay. Giống như các hoạt động khác trong nhà trường, hoạt động quản lí TBDH diễn ra liên tục trong suốt năm học.
Chính vì vậy quản lí công tác TBDH cũng là nội dung chủ yếu của người cán bộ quản lí. Làm thế nào để quản lí tốt công tác thiết bị dạy học trong điều kiện đổi mới chương trình giáo dục hiện nay là vấn đề cấp thiết mà người làm công tác giáo dục luôn quan tâm, trăn trở. Định hướng cơ bản của công cuộc đổi mới giáo dục đã được chỉ rõ trong Nghị quyết của Trung ương Đảng - Khóa VIII, đó là: “Đổi mới mạnh 7 mẽ phương pháp giáo dục và đào tạo, khắc phục lối truyền thụ một chiều, rèn luyện nếp tư duy sáng tạo của người học. Từng bước áp dụng các phương pháp tiên tiến và phương tiện hiện đại vào quá trình dạy học, đảm bảo điều kiện và thời gian tự học, tự nghiên cứu của sinh viên, nhất là sinh viên đại học.
Phát triển mạnh phong trào tự học, tự đào tạo thường xuyên và rộng khắp trong toàn dân” [15]. Trong Luật Giáo dục, Điều 24.2 qui định: “Phương pháp giáo dục phổ thông phải phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động sáng tạo của sinh viên phù hợp với đặc điểm từng lớp học, môn học; bồi dưỡng phương pháp tự học, rèn luyện kỹ năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn, tác động đến tình cảm, đem lại niềm vui, hứng thú học tập cho sinh viên” [35]. Những nghiên cứu về quản lí thiết bị dạy học (QL TBDH) ở cấp THCS và THPT của một số tác giả tiêu biểu như sau: Theo tác giả Tô Xuân Giáp trong công trình “Phương tiện dạy học hướng dẫn chế tạo và sử dụng”. Tác giả Tô Xuân Giáp cũng đã đưa ra những cơ sở phân loại và phân loại các phương tiện dạy học, cách thức lựa chọn, thiết kế chế tạo, sử dụng phương tiện dạy học và một số điều kiện cần thiết để đảm bảo việc sử dụng có hiệu quả phương tiện dạy học.
Như vậy tác giả Tô Xuân Giáp cũng đã cho rằng “Phương tiện dạy học được sử dụng đúng, có tác dụng làm tăng hiệu quả sư phạm của nội dung và phương tiện dạy học lên rất nhiều” [18]. Trần Quốc Bảo với đề tài: “Các biện pháp quản lí của hiệu trưởng nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng cơ sở vật chất – kỹ thuật phục vụ cho việc dạy và học ở trường THPT công lập Thành phố Hồ Chí Minh” [3], cũng qua đề tài nghiên cứu đó tác giả cũng đã khảo sát và phân tích thực trạng quản lí cơ sở vật chất - kỹ thuật ở một số trường ở thành phố Hồ Chí Minh, từ đó cũng đề xuất các biện pháp quản lí của Hiệu trưởng nhằm nâng cao hiệu quả 8 sử dụng cơ sở vật chất - kỹ thuật phục vụ cho việc dạy và học ở trường THPT công lập ở thành phố Hồ Chí Minh. Trong tài liệu: “Một số vấn đề lí luận và thực tiễn của việc xây dựng sử dụng cơ sở vật chất và TBDH ở trường phổ thông Việt Nam” tác giả Trần Quốc Đắc cũng đã đưa ra các quan điểm rõ ràng từ đó làm cơ sở cho việc sử dụng TBDH, xác định vị trí, vai trò của cơ sở vật chất TBDH ở trường phổ thông. Qua đó, tác giả đã đề cập trong công trình nghiên cứu trên đã nêu ra nhận định: “ TBDH phải được sử dụng, hiệu quả sử dụng là mục tiêu cơ bản nhất và là mục tiêu duy nhất của toàn bộ công tác thiết bị trường học.
Sử dụng có hiệu quả TBDH là một nhiệm vụ nặng nề, khó khăn của người thầy giáo. Điều này đòi hỏi người thầy giáo phải có trình độ chuyên môn nghiệp vụ cao với yêu cầu sử dụng TBDH. Người GV không những cần hiểu biết về TBDH, về kỹ thuật sử dụng chúng mà còn hiểu sâu về phương pháp dạy học với yêu cầu sử dụng TBDH: sử dụng TBDH với mục đích gì, lúc nào, liều lượng bao nhiêu, đặc điểm tâm lí SV ra sao; SV cần tham gia hoạt động như thế nào khi dạy học có sử dụng TBDH, sử dụng TBDH như thế nào để khơi dậy lòng say mê học tập, phát huy tính tích cực, năng lực sáng tạo và bồi dưỡng nhân cách cho HS” [45]. Theo tác giả Đỗ Hồng Sâm công bố nghiên cứu: “Một số giải pháp nâng cao chất lượng quản lý trang thiết bị, cơ sở vật chất phục vụ đào tạo ở trường Đại học” trên tạp chí thông tin khoa học & công nghệ số 3 năm 2016.
Cũng khẳn định: “Sự hỗ trợ đắc lực của thiết bị sẽ là cầu nối giữa người dạy và học, làm cho hai nhân tố này gắn kết với nhau trong việc thực hiện: Mục tiêu đào tạo – Nội dung đào tạo – Phương pháp đào tạo và làm cho chất lượng giảng dạy và học tập được nâng cao”[39] Theo tác giả Vũ Xuân Hùng công bố nghiên cứu: “Lí luận về quản lý thiết bị trong nhà trường” trên tạp chí giáo dục số 382 tháng 5 năm 2016 cũng khẳng định: “Thiết bị dạy học là công cụ cần thiết của GV. TBDH giúp GV tổ 9 chức, điều khiển hoạt động nhận thức của HS, sử dụng hiệu quả TBDH giúp HS chiếm lĩnh tri thức, hình thành kĩ năng kĩ xảo. Đặc biệt trong giai đoạn hiện nay, TBDH là yếu tốt không thể thiếu nếu muốn đạt được mục tiêu đổi mới PPDH nâng cao chất lượng giáo dục”[21] Tác giả Nguyễn Thị Trúc Phương (2019), Quản lí thiết bị dạy học ở các trường trung học phổ thông huyện Đơn Dương, tỉnh Lâm Đồng theo yêu cầu thực hiện chương trình giáo dục phổ thông 2018, luận văn thạc sĩ Trường Đại học SP Hà Nội. Qua đó, luận văn nghiên cứu chương trình giáo dục phổ thông 2018 có những đặc điểm yêu cầu về TBDH như thế nào, từ đó khảo sát thực trạng tình hình sử dụng TBDH, cũng như công tác quản lí TBDH, trên cơ sở đó đề xuất một số biện pháp quản lí TBDH theo yêu cầu chương trình giáo dục phổ thông 2018 [32].
Tác giả Nguyễn Văn Huy (2019), Quản lí thiết bị dạy học ở các trường trung học cơ sở huyện Ninh Giang, tỉnh Hải Dương đáp ứng yêu cầu thực hiện chương trình giáo dục phổ thông, Luận văn Thạc sĩ Học viện Quản lí Giáo dục - Bộ Giáo dục và Đào tạo. Qua đó, luận văn cung cấp các số liệu tin cậy về thực trạng về quản lí TBDH ở các trường THCS huyện Ninh Giang, tỉnh Hải Dương hiện nay, từ đó đề xuất được một số biện pháp quản lí TBDH ở các trường THCS huyện Ninh Giang, tỉnh Hải Dương [22].