phần mở đầu, kết luận và khuyến nghị, tài liệu tham khảo và phụ lục, luận văn được trình bày trong 3 chương: 6 z Chƣơng 1: Cơ sở lý luận về quản lý chương trình giáo dục vận động cho trẻ ở trường Mầm non. Chƣơng 2: Thực trạng quản lý chương trình giáo dục vận động cho trẻ ở các trường Mầm non quận Hai Bà Trưng, thành phố Hà Nội. Chƣơng 3: Biện pháp quản lý hoạt động thực hiện chương trình giáo dục vận động cho trẻ ở các trường Mầm non quận Hai Bà Trưng, thành phố Hà Nội. 7 z CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÍ LUẬN VỀ QUẢN LÝ CHƢƠNG TRÌNH GIÁO DỤC VẬN ĐỘNG CHO TRẺ Ở TRƢỜNG MẦM NON 1.
Tổng quan nghiên cứu về quản lý chƣơng trình giáo dục vận động cho trẻ ở trƣờng Mầm non 1. Nghiên cứu ngoài nước về giáo dục mầm non, phát triển vận động cho trẻ mầm non. Trên thế giới có rất nhiều nhà khoa học quan tâm đến giáo dục cho trẻ mầm non, nhà giáo dục nổi tiếng Italia, bà Maria Montessori (1879 - 1952) đã rừng nói: “ Nếu sự cứu rỗi con người thì điều đó phải bắt đầu từ đứa trẻ, bởi vì đứa trẻ là kẻ sáng tạo hương hồn nhân loại”. Các nghiên cứu về lí luận và thực tiễn về giáo dục mầm non cũng đã khẳng định lứa tuổi mầm non là giai đoạn đầu của cuộc sống: “ Phi giáo dục mầm non thì bất thành nhân cách”.
Những nghiên cứu gần đây về sinh học, về sự tác động của giáo dục đối với lứa tuổi này lại càng khẳng định rõ vị trí, vai trò của Giáo dục Mầm non là hết sức quan trọng trong chiến lược phát triển nguồn nhân lực quốc gia. Trong những năm gần đây việc nâng cao chất lượng giáo dục mầm non nói chung, giáo dục thể chất nói riêng đã nhận được sự quan tâm của các cấp quản lý và cũng đã trở thành nội dung nghiên cứu của nhiều nhà nghiên cứu về giáo dục. Việc nâng cao chất lượng giáo dục thể chất trong trường học từ cấp học mầm non đến đại học được chú trọng ở nhiều mặt khác nhau và mỗi nhà khoa học giáo dục khi nghiên cứu lại lựa chọn những hướng tiếp cận khác nhau. Theo tài liệu dịch của Trường CĐSP Trung ương năm 2008 thì chương trình GDMN của Singapore đã chú trọng đến phát triển vận động cho trẻ.
Họ cho rằng việc phát triển các kĩ năng vận động là một quá trình liên quan một cách tự nhiên nên chúng ta không nên đánh giá thấp hay lờ đi trong việc giáo 8 z dục trẻ trước tiểu học. Trên thực tế nó cần được nhìn nhận mang tính then chốt cho việc phát triển toàn bộ sức lực và sự khéo léo vận động, đến lượt mình chúng lại ảnh hưởng đến sự thành thạo của trẻ trong các hoạt động của trẻ hàng ngày (như đánh răng) hay trong các kĩ năng ở những lĩnh vực khác (như viết hay vẽ). Vì vậy điều quan trọng là việc nhận thức được nhu cầu cơ thể của trẻ và tạo cho trẻ thời gian và không gian cho những hoạt động di chuyển không hạn chế, từ đó trẻ có thể phát triển một cách tự nhiên cảm giác của chúng về sự thăng bằng, phối hợp cơ thể, nhận thức về không gian và phương hướng. một điều cũng rất quan trọng là việc cung cấp cho trẻ một môi trường an toàn, nơi trẻ có thể học về những hạn chế của chúng và xây dựng sự tự tin bằng việc tham gia vào các thử thách.Mukhina với công trình Tâm lý hoc mẫu giáo nghiên cứu về đặc trưng tâm lý của trẻ em trong độ tuổi mẫu giáo; Tác giả Winhem Preyer với tác phẩm Trí óc của trẻ em đã miêu tả chi tiết về sự phát triển của trẻ em trên phương diện vận động, hình thành ngôn ngữ và trí nhớ cụ thể thông qua cậu bé Alex; Tác giả Erik Erikson với Trẻ em và xã hội nghiên cứu về sự phát triển của trẻ em, cách đối xử và giáo dục trẻ.
Trong những năm 60 của thế kỷ XIX, P.Lexgap - nhà lý luận giáo dục thể chất người Nga đã cùng với các nhà cách mạng dân chủ như: N.Đobraliubôp xây dựng cơ sở lý luận giáo dục, trong đó lí luận giáo dục thể chất đóng vai trò chủ yếu. Lexgap đã nghiên cứu hệ thống các bài tập thể chất cho trẻ, ý nghĩa vệ sinh và sức khỏe của bài tập thể chất. Ông cho rằng: cơ sở để chọn bài tập thể chất là phải tính đến đặc điểm giải phẫu sinh lý và tâm lý, mức độ khó dần và đa dạng của bài tập thể chất nhằm phát triển toàn diện và đúng chức năng của cơ thể con người. Ông cho rằng: sự phát triển thể chất có mối quan hệ với sự phát triển trí tuệ, đạo đức thẩm mỹ và hoạt động lao động.
Quá trình thực hiện bài tập thể chất ông coi như là một quá trình thống nhất giữa sự hoàn thiện tinh thần và thể chất. 9 z Lexgap nghiên cứu lí luận và phương pháp tiến hành trò chơi vận động. Ông coi các trò chơi vận động như là bài tập mà nhờ đó trẻ chuẩn bị cho cuộc sống sau này. Qua những trò chơi trẻ lĩnh hội những kỹ năng, thói quen, hình thành tính cách của mình.
Quy tắc của trò chơi có ý nghĩa như quy luật, trẻ cần phải có ý thức tự giác và có trách nhiệm. Việc thực hiện những quy tắc này bắt buộc đối với tất cả trẻ, vì thế chúng có ý nghĩa giáo dục lớn. Những lí luận của P.Lexgap được coi là nền tảng vững chắc cho sự phát triển khoa học lí luận giáo dục thể chất cho trẻ em.Krupxkaia ( 1869 - 1939) cũng là người có công lớn lao nhất trong quá trình phát triển lí luận về giáo dục toàn diện cho trẻ mầm non. Bà đã chỉ ra sự cần thiết phải nghiên cứu lí luận giáo dục mới, xây dựng trên cơ sở học thuyết Mac - Lenin, kết hợp với nhiệm vụ của nhà nước xã hội chủ nghĩa.
Krupxkaia cho rằng: giáo dục cho trẻ có ý nghĩa lớn, coi việc luyện tập thể dục thể thao là nhiệm vụ quan trọng để làm vững mạnh cho thế hệ mai sau. Ghi nhận sự tác động có ích của bài tập thể chất lên cơ thể trẻ, bà đề cao vai trò của trò chơi vận động. Qua các trò chơi trẻ củng cố được sức khỏe của cơ thể mà còn được sử dụng với mục đích giáo dục, góp phần hình thành củng cố kỹ năng bài tập thể chất, giáo dục cách biết điều khiển bản thân có tổ chức và có tính cách.Levi - Gorinhepxkaia - bác sĩ, nhà giáo dục đã đóng góp nhiều công lao trong lĩnh vực lí luận và thực tiễn giáo dục thể chất cho trẻ mầm non.Tác phẩm “ Rèn luyện cơ thể trẻ” và “ Sự phát triển vận động cơ bản của trẻ mầm non” của bà và A.Bucopova đã giúp cho các nhà nghiên cứu có cơ sở xây dựng hệ thống bài tập phù hợp với trẻ mầm non.Bucopova nghiên cứu vấn đề phát triển vận động của trẻ mầm non. Bà đã chứng minh và đưa ra quá trình dạy trẻ các vận động, ý nghĩa, nội dung, cách tổ chức và phương pháp tiến hành.
10 z Những công trình nghiên cứu khoa học về phương pháp của N.Bucopva có ảnh hưởng đáng kể đến sự phát triển lí luận và thực tiễn của giáo dục thể chất mầm non. Cùng với các tác giả khác, họ đã nghiên cứu chương trình giáo dục thể chất cho trẻ, giáo trình giảng dạy cho trường Trung học Sư phạm và những trò chơi vận động cho các trường mầm non. Ở phương Tây, các nhà giáo dục chủ yếu nghiên cứu khía cạnh ứng dụng của giáo dục thể chất. Các nghiên cứu mang tính chất tản mạn, đi sâu vào phương pháp rèn luyện từng bộ môn thể thao dành cho trẻ lớn tuổi, ít có những công trình lí luận và phương pháp giáo dục thể chất cho trẻ mầm non đặc biệt là đi sâu vào chương trình giáo dục vận động cho trẻ còn ít chưa đi sâu vào thực tiễn giáo dục các nước trên thế giới.
Tuy nhiên, họ đã có những thành công lớn trong việc soạn ra những trắc nghiệm nhằm đánh giá khả năng vận động của trẻ mầm non. Nghiên cứu trong nước về giáo dục mầm non, phát triển vận động cho trẻ mầm non. Ở Việt Nam có Trung tâm Nghiên cứu Giáo dục Mầm non thuộc Viện Khoa học giáo dục Việt Nam đã nghiên cứu ứng dụng thành tựu khoa học của các nhà khoa học Nga, Mĩ, Pháp vào thực tiễn giáo dục mầm non nói chung và giáo dục thể chất cho trẻ mầm non nói riêng. Đối với bậc học mầm non hiện nay, ngành giáo dục đang hướng đến đổi mới nội dung và phương pháp dạy học nhằm nâng cao tính tích cực của trẻ, bước đầu hình thành cho trẻ những phẩm chất về đạo đức, trí tuệ, thể lực, thẩm mỹ và lao động.
Tuy nhiên trong năm lĩnh vực giáo dục trên thì yếu tố thể lực luôn là yếu tố được ưu tiên hàng đầu trong giáo dục mầm non. Chính vì vậy việc phát triển vận động cho trẻ trong trường mầm non là không thể thiếu. Những năm gần đây, việc thực hiện chương trình giáo dục vận động cho trẻ mầm non đã có rất nhiều những công trình nghiên cứu khoa học về chế độ 11 z sinh hoạt, hình thành kỹ năng vận động cho trẻ mầm non, ý nghĩa giáo dục của trò chơi vận động, hình thành khả năng định hướng trong không gian, tố chất thể lực trong vận động của trẻ, vai trò giáo dục của thi đua, dạy trẻ các bài tập vận động cơ bản. Đề tài: “ Biện pháp phối hợp giữa gia đình và nhà trường trong công tác giáo dục thể chất cho học sinh trường Tiểu học Kim Liên - Đống Đa - Hà Nội” của tác giả Trần Văn Hoàn ( 2013) đã đề cập đến mảng luyện tập thể chất cho trẻ.
Tác giả chủ yếu đi sâu vào phân tích vai trò của việc phối hợp giữa gia đình và nhà trường trong việc hình thành niềm yêu thích luyện tập thể chất cũng như giáo dục ý thức rèn luyện thể chất của trẻ. Tuy nhiên đây lại là đề tài nghiên cứu dành cho đối tượng học sinh tiểu học. Đề tài: “ Quản lý giáo dục thể chất thông qua TCVĐ cho trẻ mầm non 3- 4 tuổi ở trường Mầm non Nhật Tân - Tây Hồ - Hà Nội” của tác giả Vũ Thị Đoan Trang ( 2014) đã đề cập đến việc thông qua các trò chơi giúp trẻ 3-4 tuổi phát triển thể lực, góp phần vào sự phát triển toàn diện của trẻ.