PHẦN MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Ngân hàng là một định chế tài chính có vai trò rất quan trọng trong nền kinh tế hiện nay. Khi nền kinh tế ngày càng phát triển, xã hội đòi hỏi một lƣợng vốn lớn cho quá trình sản xuất, kinh doanh. Ngân hàng là nơi cung cấp vốn cho nền kinh tế thông qua hoạt động tín dụng.
Ngân hàng Thƣơng mại cổ phần ngoại thƣơng Việt Nam là một trong những Ngân hàng có vốn điều lệ lớn nhất, cung cấp một lƣợng lớn vốn cho nền kinh tế. Hoạt động cho vay luôn là một trong những ƣu tiên hàng đầu của Ngân hàng TMCP ngoại thƣơng Việt Nam trong suốt những năm vừa qua. Trong số các đơn vị thuộc Ngân hàng thƣơng mại cổ phần Ngoại thƣơng Việt Nam, Sở giao dịch là một đơn vị có quy mô lớn về tất cả các mặt nghiệp vụ. Trong những năm vừa qua, Sở Giao dịch đã đạt đƣợc những kết quả nhất định nhƣ doanh số cho vay ngày càng lớn, chất lƣợng cho vay từng bƣớc nâng nêm, nợ xấu nội bảng giảm.
Công tác quản lý cho vay đƣợc Giám đốc và ban lãnh đạo Sở giao dịch (là chủ thể quản lý ) quan tâm, hiệu quả và hiệu lực quản lý hoạt động cho vay từng bƣớc đƣợc nâng cao. Ban lãnh đạo Sở giao dịch đã có các giải pháp khá hữu hiệu để tác động đến đối tƣợng quản lý hoạt động cho vay nhƣ: bộ máy làm công tác cho vay, danh mục khách hàng vay vốn, quy trình cho vay, tài sản bảo đảm của khách hàng vay, nợ xấu. để thực hiện các mục tiêu đề ra trong kế hoạch cho vay hàng năm của Sở gió dịch. Kết quả quản lý hoạt động cho vay đƣợc thể hiện thông qua kết quả hoạt động cho vay bằng các số liệu và thông tin đánh giá có tính tổng hợp nhƣ sau: về dƣ nợ năm 2016 tăng 49,44% so năm 2014, năm 2016 tăng 15,39% so 1 năm 2015; về nợ xấu nội bảng giảm dần qua các năm nhƣ sau: năm 2014 là 257 tỷ đồng, năm 2015 là 20,46 tỷ đồng, năm 2016 là 20 tỷ đồng (nguồn: do Sở giao dịch VCB cung cấp).
Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt đƣợc thì quản lý hoạt động cho vay đang phải đối mặt với nhiều tồn tại, hạn chế cần phải giải quyết trong thời gian tới nhƣ: dƣ nợ cho vay tăng nhƣng chƣa tƣơng xứng với nguồn vốn huy động (tỷ lệ sử dụng vốn cho vay so với huy động vốn còn đạt thấp: năm 2014 là 25,4%, năm 2015 là 37,4%, năm 2016 là 40,2%); dƣ nợ đã xử lý rủi ro và bán nợ cho VAMC còn tồn đọng lớn; tổng dƣ nợ đã xử lý rủi ro và bán nợ cho VAMC chƣa thu đƣợc tính đến cuối mỗi năm nhƣ sau: năm 2014 là 1.700 tỷ đồng, năm 2015 là 2.300 tỷ đồng, năm 2016 là 2. Bên cạnh đó, công tác quản lý cho vay theo Quy trình cho vay còn tiềm ẩn nhiều rủi ro, nhất là các bƣớc trong quy trình cho vay nhƣ thẩm định, đề xuất cho vay; kiểm tra, giám sát sau cho vay. Trên cơ sở nhận thức tầm quan trọng của hoạt động cho vay, với mục tiêu đƣa ra các giải pháp nhằm hoàn thiện hoạt động quản lý cho vay - đề tài “Quản lý hoạt động cho vay tại Sở Giao dịch Ngân hàng Thương mại cổ phần ngoại thương Việt Nam (VCB)”đã đƣợc chọn làm chủ đề nghiên cứu. Câu hỏi nghiên cứu: Đề tài đƣợc thiết kế nhằm trả lời câu hỏi nghiên cứu then chốt sau: Sở giao dịch VCB cần phải làm gì để hoàn thiện công tác quản lý hoạt động cho vay trong thời gian tới ?.
Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu 2. Mục đích Nghiên cứu, phân tích đánh giá công tác quản lý hoạt động cho vay tại Sở Giao dịch VCB, từ đó đƣa ra một số giải pháp nhằm hoàn thiện công tác quản lý hoạt động cho vay của Sở giao dịch này trong thời gian tới. Nhiệm vụ nghiên cứu - Hệ thống hóa cơ sở lý luận về công tác quản lý hoạt động cho vay tại các ngân hàng thƣơng mại. - Phân tích thực trạng quản lý hoạt động cho vay tại Sở Giao dịch VCB trong thời gian qua để tìm ra những kết quả đạt đƣợc và những hạn chế, giải thích nguyên nhân gây ra những hạn chế đó.
- Đề xuất những giải pháp nhằm hoàn thiện công tác quản lý hoạt động cho vay tại Sở Giao dịch VCB trong thời gian tới. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu - Đối tƣợng nghiên cứu: Công tác quản lý hoạt động cho vay tại các ngân hàng thƣơng mại. - Phạm vi nghiên cứu: Hoạt động quản lý cho vay tại Sở Giao dịch VCB trong giai đoạn từ năm 2014 -2016. Kết cấu chính của luận văn Luận văn kết cấu 4 chƣơng: Chƣơng 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu, cơ sở lý luận về quản lý hoạt động cho vay tại Ngân hàng thƣơng mại Chƣơng 2: Phƣơng pháp nghiên cứu Chƣơng 3: Thực trạng quản lý hoạt động cho vay tại Sở giao dịch - Ngân hàng thƣơng mại cổ phần Ngoại thƣơng Việt Nam Chƣơng 4: Một số định hƣớng và giải pháp hoàn thiện công tác quản lý hoạt động cho vay tại Sở giao dịch - Ngân hàng thƣơng mại cổ phần Ngoại thƣơng Việt nam 3 CHƢƠNG 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU, CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG CHO VAY TẠI NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI 1.
Tổng quan tình hình nghiên cứu 1. Các công trình nghiên cứu (1)Luận văn thạc sỹ của Nguyễn Thị Bích Ngọc, 2015, chuyên ngành Quản lý kinh tế, nội dung “Quản lý hoạt động cho vay tại Ngân hàng Hợp tác xã Phú Thọ”: trong đó phần thực trạng quản lý hoạt động cho vay tại Ngân hàng hợp tác xã Phú Thọ tác giả đã nêu lên các nội dung: Bộ máy tổ chức quản lý hoạt động cho vay, hệ thống văn bản phục vụ công tác QLCV, quản lý đối tƣợng và thời hạn cho vay, quản lý theo chu trình cho vay và quản lý nợ xấu. Trong luận văn chƣa đề cập đến nội dung quản lý tài sản đảm bảo; hiện tại trong hoạt động của các ngân hàng thƣơng mại vấn đề tài sản đảm bảo nợ vay là một yếu tố quan trọng để nhằm đồi hỏi khách hàng vay vốn phải sử dụng có hiệu quả vốn vay và trách nhiệm trong việc trả nợ đầy đủ, kịp thời cho ngân hàng Về giải pháp, tác giả đã đề cập đến các giải pháp nhƣ sau: Hoàn thiện bộ máy tổ chức và quản lý, tăng cƣờng quản lý đối tƣợng và thời hạn cho vay, giám sát chặt chẽ quy trình cho vay đối với bƣớc thẩm định; giải pháp về kiểm tra, giám sát sau cho vay. Trong luận văn chƣa đề cập giải pháp vai trò quản lý của Nhà nƣớc và NHNN trong việc xây dựng các cơ chế, chính sách để tăng cƣờng sự quản lý của Nhà nƣớc, Ngân hàng Nhà nƣớc đối với các hoạt động của các NHTM nói chung và hoạt động cho vay của Ngân hàng hợp tác Đơn vị Phú Thọ nói riêng.
4 (2) Luận văn thạc sỹ quản lý kinh tế, 2015“Quản lý hoạt động tín dụng tại Ngân hàng TMCP Đầu tƣ và phát triển Việt nam Đơn vị Hà Giang”, luận văn này đề cập đến quản lý hoạt động tín dụng về các khía cạnh tổng quát của hoạt động tín dụng: mở rộng tín dụng gắn với tăng trƣởng huy động vốn, mục tiêu an toàn và hiệu quả trong hoạt động tín dụng. Luận văn không đi sâu đánh giá chi tiết quy trình cho vay cũng nhƣ các nội dung cụ thể trong quản lý các nghiệp vụ cho vay. (3) Luận văn thạc sỹ quản lý kinh tế, 2014 của tác giả Trần Đại Dũng “nâng cao chất lƣợng tín dụng tại Đơn vị ngân hàng TMCP Đầu tƣ và Phát triển Hà Tĩnh” Luận văn này các nội dung và giải pháp nâng cao chất lƣợng tín dụng tại Đơn vị ngân hàng TMCP Đầu tƣ và phát triển Hà tĩnh, với các nội dung đánh giá thực trạng về: chất lƣợng cho vay, thu nợ, tỷ lệ nợ xấu, hiệu suất sử dụng vốn, hiệu quả sử dụng vốn. Luận văn không đề cập đến quản lý về việc thực hiện theo quy trình tín dụng.
(4) Luận án Tiến sỹ “Quản lý cho vaytại Ngân hàng thương mại Cổ phần Ngoại thương Việt Nam trong quá trình hội nhập”, của Nguyễn Thu Lan (2011) Trƣờng Đại học Kinh tế Quốc dân. Từ lý luận chung về hoạt động cho vay, vấn đề quản lý hoạt động cho vay tại Ngân hàng thƣơng mại, luận án đã đƣa ra quan niệm về QLCV hiệu quả tƣơng ứng với nâng cao chất lƣợng cho vay. Tác giả đã xây dựng hệ thống một số nhóm chỉ tiêu để phản ánh thƣớc đo chất lƣợng QLCV của ngân hàng thƣơng mại trong quá trình hội nhập. Trên cơ sở nguồn số liệu của ngân hàng thƣơng mại cổ phần Ngoại thƣơng Việt nam, tác giả đã phân tích thực trạng và nguyên nhân tác động đến chất lƣợng cho vay.
Qua đó, đề xuất các giải pháp : Xây dựng, quản lý Quan hệ khách hàng và sản phẩm, quản lý dịch vụ cho vay của ngân hàng; hoàn thiện quy trình cho vay theo thông lệ quốc tế; quản lý hệ thống thông tin cho vay; 5 xây dựng chính sách đầu tƣ nguồn nhân lực phù hợp với xu thế hội nhập. Tuy nhiên, đề án chƣa đƣa ra kiến nghị với các cơ quan quản lý Nhà nƣớc, nhất là Ngân hàng Nhà nƣớc, đây là cơ quan ban hành các chính sách liên quan đến hoạt động ngân hàng có tác động trực tiếp đến hoạt động cho vay của các ngân hàng thƣơng mại. (5) Luận văn thạc sỹ “Giải pháp hoàn thiện công tác quản lý cho vay tại Ngân hàng TMCP ngoại thương Việt Nam tỉnh Phú thọ” của Nguyễn Linh Chi (2012), Trƣờng Đại học Thái Nguyên. Luận văn đƣa ra nhận định chung về công tác cho vay tại đơn vị và đƣa ra các giải pháp toàn diện để hoàn thiện công tác QLCV tại Ngân hàng TMCP ngoại thƣơng Việt Nam tỉnh Phú thọ; tuy nhiên luận văn chƣa dành nhiều thời lƣợng để phân tích, đánh giá về thực trạng QLCV tại Ngân hàng TMCP ngoại thƣơng Việt Nam tỉnh Phú thọ; bên cạnh đó Luận văn không đề cập đến công tác quản lý nợ xấu, là một trong các vấn đề quan trọng trong công tác quản lý hoạt động cho vay.
(6) Luận văn “Quản lý hoạt động tín dụng tại ngân hàng Thƣơng mại cổ phần Đông Nam Á (SeABank) – Chi nhánh Hải Dƣơng” của Nguyễn Thị Hà Thu (2015), Trƣờng Đại học Kinh tế- Đại học Quốc Gia Hà Nội.