phần mở đầu, kết luận, các phụ lục và tài liệu tham khảo, Luận văn đƣợc chia làm 04 chƣơng: Chƣơng 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu, cơ sở lý luận và thực tiễn về quản lý chi thƣờng xuyên tại cơ quan Kho bạc Nhà nƣớc. Chƣơng 2: Phƣơng pháp nghiên cứu. Chƣơng 3: Phân tích thực trạng quản lý chi thƣờng xuyên tại Văn phòng Kho bạc Nhà nƣớc. Chƣơng 4: Phƣơng hƣớng và giải pháp hoàn thiện quản lý chi thƣờng xuyên tại Văn phòng Kho bạc Nhà nƣớc.
4 z Chƣơng 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU, CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ QUẢN LÝ CHI THƢỜNG XUYÊN TẠI CƠ QUAN KHO BẠC NHÀ NƢỚC 1. Tổng quan tình hình nghiên cứu có liên quan đến đề tài Liên quan đến đề tài nghiên cứu đã có không ít các công trình nghiên cứu đƣợc công bố trong và ngoài nƣớc, sau đây là một số công trình tiêu biểu: - Cuốn sách “Tăng cƣờng cải cách tài chính công nhằm thúc đẩy cải cách hành chính của Lê Chi Mai (2003). Cuốn sách tập trung phân tích vai trò, sự cần thiết và nội dung của cải cách tài chính công trong việc thúc đẩy nền cải cách hành chính nói chung ở Việt Nam. - Nghiên cứu “Đổi mới chính sách và cơ chế quản lý tài chính, phục vụ sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nƣớc“ của Trần Minh Tá và Bạch Thị Minh Huyền (1996).
Nội dung chủ yếu của công trình bàn về sự cần thiết phải tiến hành đổi mới chính sách và cơ chế quản lý tài chính trong quá trình phát triển kinh tế thị trƣờng ở Việt Nam. Công trình cũng nghiên cứu, đề xuất định hƣớng và các giải pháp chủ yếu nhằm đổi mới chính sách và cơ chế quản lý tài chính phục vụ sự nghiệp công nghiệp hóa và hiện đại hóa ở Việt Nam. - Luận án tiến sĩ kinh tế: “Đổi mới quản lý chi NSNN trong điều kiện kinh tế thị trƣờng ở Việt Nam” của tác giả Nguyễn Thị Minh đƣợc bảo vệ tại Trƣờng Đại học tài chính - Ngân hàng Hà Nội năm 2008, đã hệ thống hoá và làm rõ thêm đƣợc các vấn đề lý luận về NSNN, chi và quản lý chi NSNN trong nền kinh tế thị trƣờng; mối quan hệ phân cấp quản lý kinh tế và phân cấp ngân sách, cơ chế quản lý chi NSNN, sự cần thiết phải đổi mới phƣơng thức chi. Đặc biệt, khẳng định đƣợc vai trò của chi NSNN trong nền kinh tế thị trƣờng thông qua việc điều tiết vĩ mô nền kinh tế.
Trên cơ sở trình bày định hƣớng về phát triển KTXH và mục tiêu tài chính, ngân sách của Việt Nam đến 2010 và những năm tiếp theo cùng với những quan điểm đổi mới chi NSNN, tác giả luận án đã nghiên cứu đề xuất một hệ thống gồm 5 nhóm giải pháp nhằm đổi mới công tác quản lý chi NSNN. Trong đó, giải pháp đẩy mạnh triển khai 5 z phƣơng thức quản lý NSNN theo kết quả đầu ra với những điều kiện và khả năng áp dụng là cần thiết, phù hợp với việc đổi mới công tác quản lý chi NSNN hiện nay. - Luận án tiến sĩ kinh tế: “Hoàn thiện cơ chế chi NSNN cho việc cung ứng hàng hoá công cộng ở Việt Nam” của tác giả Nguyễn Ngọc Hải đƣợc bảo vệ tại Học viện Tài chính, năm 2008, đã hệ thống hoá và làm rõ thêm đƣợc các vấn đề lý luận về hàng hoá công cộng; vai trò của Nhà nƣớc đối với việc cung ứng hàng hoá công cộng và phƣơng thức tổ chức cung ứng. Khẳng định tính tất yếu của việc sử dụng công cụ chi NSNN cho việc cung ứng hàng hoá công cộng.
Đồng thời, luận án cũng trình bày có hệ thống về cơ chế quản lý chi NSNN cho việc cung ứng hàng hoá công cộng. Nghiên cứu xu hƣớng và kinh nghiệm ở các nƣớc có nền kinh tế phát triển về quản lý chi NSNN. Dựa trên các luận cứ khoa học đã nêu trên, luận án đã trình bày một cách khái quát thực trạng nhiệm vụ chi NSNN và cơ chế quản lý chi ngân sách cho việc cung ứng hàng hoá công cộng trong quá trình chuyển đổi nền kinh tế ở nƣớc ta trong những năm vừa qua (trƣớc và sau khi có Luật Ngân sách và quá trình hoàn thiện, sửa đổi Luật). Đây chính là cơ sở thực tiễn quan trọng để đề ra các giải pháp hoàn thiện cơ chế quản lý chi NSNN cho cho việc cung ứng hàng hóa công cộng.
- Luận án tiến sĩ: “Hoàn thiện quản lý chi NSNN tỉnh Hà Tĩnh” của tác giả Bùi Thị Quỳnh Thơ, bảo vệ tại Học viện Tài chính năm 2013. Trên phƣơng diện lý luận, luận án đã hệ thống và phát triển đƣợc các vấn đề lý luận cơ bản về chi NSNN. Điểm nổi bật, đáng chú ý của luận án là đã tổng hợp và phát triển lý luận về quản lý chi NSNN, vấn đề này đƣợc trình bày và phân tích đầy đủ trên các khía cạnh: Khái niệm, đặc điểm, vai trò và các nhân tố ảnh hƣởng đến quản lý chi NSNN, nguyên tắc quản lý chi NSNN, nội dung quản lý chi NSNN, phƣơng thức quản lý chi NSNN. Luận án cũng đã nghiên cứu kinh nghiệm quản lý chi NSNN của một số quốc gia và địa phƣơng từ đó rút ra kinh nghiệm cho việc quản lý chi NSNN của tỉnh Hà Tĩnh.
- Luận án tiến sĩ kinh tế “Hoàn thiện quản lý chi NSNN nhằm thúc đẩy phát triển KTXH trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh” của tác giả Trần Văn Lâm đƣợc bảo vệ tại Học viện Tài Chính năm 2009, đã hệ thống hoá và làm rõ thêm đƣợc các vấn đề lý luận về tăng trƣởng và phát triển KTXH; NSNN, chi và quản lý chi NSNN trong nền kinh tế thị trƣờng với những nội dung cụ thể: mục tiêu, nguyên tắc, phƣơng thức của 6 z quản lý chi NSNN,.; quản lý chi NSNN với việc thúc đẩy phát triển KTXH. Luận án cũng đã trình bày một cách khái quát thực trạng quản lý chi ngân sách thúc đẩy phát triển KTXH trên địa bàn tỉnh về hệ thống cơ chế, chính sách liên quan đến quản lý chi ngân sách địa phƣơng. Từ đó, rút ra những kết quả đạt đƣợc và những hạn chế cùng với những nguyên nhân của việc quản lý chi NSNN trong những năm vừa qua. Rút ra 5 bài học có thể nghiên cứu vận dụng nhằm nâng cao hiệu quả công tác quản lý chi NSNN trong điều kiện hiện nay ở Việt nam nói chung và tỉnh Sơn La nói riêng, đề xuất một hệ thống gồm 6 nhóm giải pháp nhằm hoàn thiện công tác quản lý chi ngân sách địa phƣơng.
Trong đó, giải pháp áp dụng quy trình lập dự toán và phân bổ ngân sách trên cơ sở khuôn khổ chi tiêu trung hạn hƣớng theo kết quả đầu ra; hoàn thiện cơ chế quản lý chi ngân sách. - Luận văn thạc sĩ của tác giả Nguyễn Ngọc Lũy: “Quản lý chi ngân sách nhà nƣớc của chính quyền huyện Đăk Mil, tỉnh Đăk Nông” bảo vệ tại Trƣờng Đại học Kinh tế Quốc dân năm 2015. Luận văn tiếp cận nghiên cứu công tác quản lý chi NSNN theo chu trình ngân sách, bao gồm: Lập dự toán chi ngân sách nhà nƣớc cấp huyện; Chấp hành dự toán chi ngân sách nhà nƣớc cấp huyện; Quyết toán chi ngân sách nhà nƣớc cấp huyện; Kiểm tra, giám sát việc chấp hành chi ngân sách nhà nƣớc cấp huyện. Qua quá trình phân tích, đánh giá, tác giả luận văn đã đề xuất đƣợc hệ thống các giải pháp tƣơng ứng với 04 nội dung nêu trên.
- Luận văn thạc sĩ của tác giả Thái Đình Hƣng: “Quản lý của Ủy ban nhân dân tỉnh Điện Biên đối với chi thƣờng xuyên ngân sách nhà nƣớc tại các cơ quan chuyên môn trực thuộc” bảo vệ tại Trƣờng Đại học Kinh tế Quốc dân năm 2017. Luận văn cũng tiếp cận nghiên cứu công tác quản lý CTX theo chu trình ngân sách. - Luận văn thạc sĩ: “Một số giải pháp nhằm hoàn thiên công tác quản lý CTX ngân sách nhà nƣớc tỉnh Vĩnh Phúc” của tác giả Nguyễn Hoàng Lê, bảo vệ tại Trƣờng Đại học Bách Khoa Hà Nội năm 2015; - Luận văn thạc sĩ: “Quản lý chi thƣờng xuyên ngân sách tại quận Nam Từ Liêm, thành phố Hà Nội” của tác giả Trần Thị Thúy, bảo vệ tại Trƣờng Đại học Kinh tế - Đại học Quốc gia Hà Nội năm 2015. Tính đến thời điểm nghiên cứu, chƣa có công trình nghiên cứu nào nghiên cứu 7 z một cách có hệ thống và cụ thể về cơ chế quản lý chi thƣờng xuyên tại một đơn vị thực hiện cơ chế tự chủ, tự chịu trách nhiệm về sử dụng kinh phí quản lý hành chính là cơ quan KBNN.
Do đó, việc nghiên cứu đề luận văn hiện nay vẫn đảm bảo tính cấp thiết về cả lý luận và thực tiễn. Cơ sở lý luận về quản lý chi thƣờng xuyên tại cơ quan Kho bạc Nhà nƣớc 1. Chi thường xuyên tại cơ quan Kho bạc Nhà nước 1. Khái niệm chi thường xuyên tại cơ quan Kho bạc Nhà nước Một trong những nhóm nhiệm vụ của KBNN hiện nay là: Quản lý quỹ NSNN, quỹ tài chính nhà nƣớc đƣợc giao bao gồm tập trung các nguồn thu vào NSNN, quản lý kiểm soát các khoản chi của NSNN; quản lý quỹ ngoại tệ tập trung của Nhà nƣớc; quản lý các quỹ tài chính của Nhà nƣớc, tài sản tạm thu tạm giữ, tài sản quý hiếm.
Do đó, cũng nhƣ hệ thống NSNN, hệ thống KBNN cũng đƣợc tổ chức từ Trung ƣơng đến địa phƣơng. Trong đó, KBNN Việt Nam là cơ quan quản lý chung ở cấp Trung ƣơng, ở cấp tỉnh và cấp huyện tƣơng ứng có KBNN tỉnh và KBNN huyện. Cũng nhƣ những đơn vị hành chính nhà nƣớc khác, cơ quan KBNN cũng có bộ máy riêng để thực hiện chức năng, nhiệm vụ đƣợc giao. Theo đó, để đảm bảo hoạt động của bộ máy này, cơ quan KBNN cần có nguồn nhân sách phục vụ cho các hoạt động thƣờng xuyên của mình, quá trình sử dụng nguồn nhân sách đó đƣợc gọi là quá trình chi thƣờng xuyên của cơ quan KBNN.
Ở một khía cạnh khác, chi thƣờng xuyên ngân sách nhà nƣớc (NSNN) đƣợc hiểu là quá trình phân bổ và sử dụng thu nhập từ các quỹ tài chính công nhằm đáp ứng các nhu cầu chi gắn liền với việc thực hiện các nhiệm vụ thƣờng xuyên của Nhà nƣớc về quản lý kinh tế - xã hội. Chi thƣờng xuyên NSNN có phạm vi rộng, gắn liền với việc thực hiện các nhiệm vụ thƣờng xuyên của Nhà nƣớc. Khoản chi này mang tính chất tiêu d ng, quy mô và cơ cấu chi thƣờng xuyên phụ thuộc chủ yếu vào tổ chức bộ máy Nhà nƣớc.