CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ BỒI DƯỠNG NĂNG LỰC TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG TRẢI NGHIỆM CHO ĐỘI NGŨ GIÁO VIÊN TRƯỜNG TIỂU HỌC THEO CHƯƠNG TRÌNH GIÁO DỤC PHỔ THÔNG 2018 1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề Bồi dưỡng năng lực và NLDH cho GV là hoạt động thường xuyên, liên tục và cập nhật theo xu hướng phát triển của xã hội. Vì vậy, nhằm nâng cao chất lượng GD, đã có nhiều nhà nghiên cứu giáo dục, các tác giả trong và nước ngoài đã nghiên cứu về vấn đề bồi dưỡng GV, bồi dưỡng NLDH cho GV. Ở nước ngoài có các tác giả nghiên cứu về vấn đề bồi dưỡng và quản lý bồi dưỡng NLDH cho GV như: Linda Darling-Hammond, Maria E.
Hyler; Gerli Silm và Marios Papaevripidou; Michael Fullan, Andy Hargreaves; N.Xukhômlinxki… Ở trong nước có các tác giả nghiên cứu về vấn đề bồi dưỡng và quản lý bồi dưỡng NLDH cho GV như tác giả: Nguyễn Thị Mỹ Lộc, Đặng Quốc Bảo, Đặng Thành Hưng, Trần Bá Hoành, Vũ Trọng Rỹ; Nguyễn Thị Tuyết; Nguyễn Hữu Dũng; Nguyễn Thanh Bình; Trần Thị Hải Yến… Có thể thấy: Các nghiên cứu về quản lý hoạt động bồi dưỡng NL cho GV phổ thông đã được các tác giả nghiên cứu trong nước và các quốc gia trên thế giới quan tâm, chỉ đạo chặt chẽ với nhiều nội dung cụ thể để không ngừng nâng cao chất lượng đội ngũ GV. Các tác giả đã đi sâu nghiên cứu về mục tiêu, nội dung, phương pháp, hình thức quản lý bồi dưỡng năng lực cho đội ngũ GV mang tính lý luận. Vấn đề này cần được quan tâm, đi sâu nghiên cứu mang tính thực tiễn, phù hợp với yêu cầu đổi mới giáo dục trong giai đoạn hiện nay. Nghiên cứu về bồi dưỡng năng lực cho GV phổ thông.
Để đáp ứng nhu cầu phát triển giáo dục thì hầu hết các quốc gia trên Thế giới đều chú trọng và đặt nhiệm vụ bồi dưỡng đội ngũ giáo viên lên nhiệm vụ hàng đầu, bởi đây là điều kiện cần thiết tác động đến quá trình phát triển giáo dục của mỗi quốc gia. Việc tạo điều kiện cho mỗi giáo viên có điều kiện học tập, học tập suốt 6 đời, học tập thường xuyên để kịp đổi mới phương pháp, hình thức tổ chức để kịp với nhu cầu phát triển của Kinh tế - xã hội là phương châm hành động của các cấp QLGD. Có rất nhiều các tác giải trên thế giới đã nghiên cứu về BD và quản lý nguồn nhân lực. Theo tác giả Michael Amstrong thì việc nghiên cứu quản lý, đào tạo bồi dưỡng đội ngũ cán bộ công chức là cả một quá trình có kế hoạch cụ thể, được xem xét, cân nhắc một cách cẩn thận nhằm đảm bảo chất lượng đào tạo, bồi dưỡng đạt hiệu quả cao nhằm nâng cao khả năng làm việc thực tế của mỗi cán bộ, công chức.
Trong quá trình đào tạo bồi dưỡng cần xác định cụ thể các bước như: Xác định rõ nhu cầu đào tạo; mục tiêu đào tạo, bồi dưỡng; xây dựng kế hoạch các nội dung, chương trình, đào tạo, bồi dưỡng; xác định địa điểm, người đảm nhận nhiệm vụ đào tạo, bồi dưỡng, xác định những yêu cầu liên quan đến học tập, triển khai thực hiện kế hoạch và cuối cùng là kiểm tra đánh giá việc thực hiện kế hoạch đào tạo bồi dưỡng. Cùng nghiên cứu về vấn đề trên, các tác giả James Donoelly, James Gibson, John Ivancevic cho rằng: “Công tác đào tạo bồi dưỡng phải dựa vào nhu cầu đào tạo, bồi dưỡng của các cá nhân, tổ chức đã phù hợp với thực tiễn chưa? Đã được làm rõ những vấn đề cần giải quyết ở mục tiêu đào tạo, bồi dưỡng chưa? Công tác kiểm tra, đánh giá hoạt động đào tạo, bồi dưỡng đã được thường xuyên nhằm xác định xem chương trình tiến triển như thế nào ?”. Tác giả Derek Torrington, Laura Hall (Mỹ) lại quan tâm nhiều đến mục tiêu cơ bản của quản lý, đào tạo, bồi dưỡng đầy đủ nhu cầu về nguồn lực cơ quan, nhu cầu về những kỹ năng cần thiết cả về số lượng và chất lượng để đảm bảo sự phát triển liên tục của cơ quan. Đó là một trong những khâu quan trọng để nâng cao chất lượng đội ngũ, đáp ứng nhu cầu phục vụ tốt hơn cho nền hành chính quốc gia.
Việc bồi dưỡng và đào tạo lại cho giáo viên và cán bộ QLGD tại Nhật Bản được coi là nhiệm vụ bắt buộc đối với những người làm việc trong ngành giáo dục, đào tạo. Hằng năm, tùy theo thực tế của đơn vị, cá nhân mà các cấp quản lý giáo dục đề ra các hình thức, phương pháp bồi dưỡng khác nhau trong một phạm vi tùy theo yêu cầu nhất định. Cụ thể như cứ 3 đến 5 GV được đào tạo lại một lần theo lĩnh vực chuyên môn mới, họ tập trung, chú trọng nhiều hơn đến việc đổi mới 7 phương pháo dạy học và tổ chức giáo dục theo yêu cầu mới của giáo dục của nước nhà trong giai đoạn mới. Tại Triều Tiên, việc đào tao, bồi dưỡng GV đã được nhà nước đưa ra “Chương trình bồi dưỡng giáo viên mới” được thực hiện trong vòng 10 năm và “Chương trình trao đổi” để đưa giáo viên đi tập huấn ở nước ngoài.
Đây là những chính sách thiết thực, yêu cầu tất cả đội ngũ giáo viên đều phải tham gia học tập đầy đủ các nội dung, chương trình về nâng cao trình độ nghiệp vụ và chuyên môn theo quy định về bồi dưỡng đào tạo đội ngũ GV. Ở Việt Nam, rất nhiều các tác giả đã có những công trình nghiên cứu về quản lý hoạt động, bồi dưỡng giáo viên khá phong phú. Hằng năm, BGD đã tổ chức rất nhiều nhiều hội thảo khoa học về quản lý bồi dưỡng giáo viên dưới góc độ QLGD theo ngành, bậc học đã được rất nhiều tác giả, các nhà nghiên cứu về giáo dục tham gia thực hiện. Nghiên cứu về quản lý bồi dưỡng năng lực tổ chức hoạt động trải nghiệm Có thể coi hoạt động giáo dục trải nghiệm là con đẻ của hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp (HĐGDNGLL).
Nhóm tác giả Tường Duy Hải (Tổng Chủ biên), Nguyễn Thị Hằng (Chủ biên), Nguyễn Thị Liên (Chủ biên), Đào Thị Ngọc Minh (Chủ biên) Hoạt động trải nghiệm sáng tạo trong các môn học, Nxb Giáo dục Việt Nam, 2017. Theo tác giả Đinh Thị Kim Thoa với nghiên cứu: Hoạt động trải nghiệm sáng tạo – Góc nhìn từ lý thuyết “học từ trải nghiệm” [20, tr. 36] trong bài có nghiên cứu nhan đề Mục tiêu năng lực, nội dung chương trình, phương pháp và hình thức tổ chức giáo dục, đánh giá kết quả học tập của học sinh trong chương trình “Hoạt động trải nghiệm sáng tạo” của chương trình giáo dục phổ thông mới. Đã chỉ rõ những cách thức nhằm tổ chức và đánh giá kết quả học tập của HS thông qua hoạt động trải nghiệm.
Tác giả Nguyễn Thị Kim Dung và Nguyễn Thị Hằng có bài viết “Một số phương pháp tổ chức HĐTN cho học sinh phổ thông” Các nghiên cứu này chủ yếu đề cập đến trách nhiệm của giáo viên và hướng dẫn giáo viên cách thức tổ chức HĐTN cho học sinh, chưa nghiên cứu thực trạng và đề xuất các biện pháp về việc 8 quản lý hoạt động bồi dưỡng năng lực tổ chức các HĐTN cho GV. Để phù hợp với bối cảnh đổi mới GD hiện nay và phù hợp với tình hình thực tế của từng địa phương, nhà trường, theo mỗi cấp học thì việc nghiên cứu để có các biện pháp quản lý bồi dưỡng năng lực tổ chức HĐTN là trách nhiệm của các nhà QLGD và GV trong hoạt động giáo dục biến việc bồi dưỡng năng lực tổ chức HĐTN của GV là nhiệm vụ cấp thiết là hoạt động thường xuyên, liên tục. Để thực hiện tốt các nhiệm vụ của HĐTN, phải nâng cao chất lượng hoạt động quản lý bồi dưỡng năng lực tổ chức HĐTN cho GV với những nhiệm vụ sau: - Hoạt động bồi dưỡng năng lực tổ chức HĐTN phải gắn với việc phát triển, nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện. - Các nhà QLGD cần tạo động lực, kích thích sự đổi mới sáng tạo về phương pháp, hình thức tổ chức HĐTN, tạo môi trường, điều kiện thuận lợi cho đội ngũ GV thực hiện công tác đổi mới.
- Các nhà QLGD cần phát huy tối đa các nguồn lực, các lực lương giáo dục trong và ngoài nhà trường; xây dựng các cơ chế, chính sách phù hợp để kích thích, tạo động lực cho việc bồi dưỡng nâng cao công tác đổi mới trong hoạt động tổ chức HĐTN. Khái niệm cơ bản 1. Quản lý Khi xã hội loại người được hình thành và phát triển, cùng với quá trình lao động sản xuất thì phạm trù quản lý cũng từ đó hình thành và phát triển. Quản lý là một phạm trù khách quan và mang tính tất yếu do nhu cầu của mỗi chế độ xã hội, giai cấp, tổ chức mỗi quốc gia, mỗi thời đại.
Có thể khẳng định rằng khoa học quản lý cũng giống như những khoa học xã hội – nhân văn khác, nó tồn tại, phát triển để thúc đẩy quá trình lao động của xã hội loài người. Vì vậy nó luôn mang tính giai cấp, tính dân tộc, tính thời đại. Đã có rất nhiều những nghiên cứu khoa học đưa ra về quản lý, khái niệm quản lý cũng được hiểu dưới nhiều góc độ khác nhau. Theo tác giả: Đặng Quốc Bảo chỉ ra rằng: “Quản lý là quá trình gây tác động của chủ thể quản lý đến khách thể quản lý nhằm đạt được mục tiêu chung” [14].
Theo tác giả Nguyễn Thị Mỹ Lộc: “Quản lý có nghĩa là tiến hành một công 9 việc và làm cho một sự kiện nảy sinh, là quá trình lôi cuốn tất cả mọi người vào hoạt động của họ trong tổ chức” [18, tr. Như vậy, để chỉ đạo hoạt động của tổ chức đi tới đích. có hiệu quả thì người quản lý phải vừa linh hoạt, sáng tạo vừa mềm dẻo vì đó là một khoa học vừa là một nghệ thuật. Từ những phân tích và nhận định trên, ta thấy rằng: Quản lý là sự tác động có ý thức vào đối tượng quản lý có tổ chức, có mục đích của chủ thể quản lý để lãnh đạo, hướng dẫn, điều khiển đối tượng quản lý thực hiện nhằm đạt được mục tiêu đã đề ra.
Bồi dưỡng và bồi dưỡng giáo viên 1. Bồi dưỡng Bồi dưỡng là một thuật ngữ, được sử dụng rộng rãi và theo từ điển Tiếng việt, thì bồi dưỡng được định nghĩa là làm cho ai đó giỏi hơn và tốt hơn, là tái đào tạo hay đào tạo lại. Bồi dưỡng là một lĩnh vực mà được rất nhiều các nhà nghiên cứu, các tác giả quan tâm, tìm hiểu và có nhiều cách hiểu khác nhau.