Chương 1: Cơ sở lý luận về quản lý bồi dưỡng năng lực nghề nghiệp cho giáo viên THPT theo yêu cầu đổi mới giáo dục. 4 Chương 2: Thực trạng quản lý bồi dưỡng năng lực nghề nghiệp cho giáo viên ở các trường THPT thành phố Cẩm Phả, tỉnh Quảng Ninh theo yêu cầu đổi mới giáo dục. Chương 3: Biện pháp quản lý bồi dưỡng năng lực nghề nghiệp cho giáo viên ở các trường THPT thành phố Cẩm Phả, tỉnh Quảng Ninh theo yêu cầu đổi mới giáo dục. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ BỒI DƯỠNG NĂNG LỰC NGHỀ NGHIỆP CHO GIÁO VIÊN THPT THEO YÊU CẦU ĐỔI MỚI GIÁO DỤC 1.
Tổng quan vấn đề nghiên cứu 1. Công trình nghiên cứu về bồi dưỡng giáo viên phổ thông Ở Việt Nam, giáo viên giữ vai trò chủ đạo trong việc nâng cao chất lượng và hiệu quả giáo dục. Với vai trò đó cũng với những đặc điểm, yêu cầu của công việc, giáo viên phải thường xuyên được bồi dưỡng, tự bồi dưỡng để cập nhật kiến thức, nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ nhằm đáp ứng yêu cầu của xã hội. Đảng và Nhà nước ta rất quan tâm đến vấn đề phát triển giáo dục và nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ quản lý và giáo viên.
Nghị quyết TW 2 khóa VIII đã nêu: “Khâu then chốt để thực hiện chiến lược phát triển giáo dục là phải đặc biệt chăm lo đào tạo, bồi dưỡng và chuẩn hóa đội ngũ giáo viên cũng như cán bộ quản lý giáo dục” [. Trong chiến lược phát triển giáo dục 2001-2010 của Chính phủ đã nêu rõ: “Phát triển đội ngũ nhà giáo đảm bảo đủ về số lượng, hợp lý về cơ cấu và chuẩn về chất lượng đáp ứng yêu cầu vừa tăng quy mô, vừa nâng cao chất lượng và hiệu quả giáo dục” [. Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XI đã khẳng định " Đổi mới căn bản, toàn diện nền giáo dục Việt Nam theo hướng chuẩn hoá, hiện đại hoá, xã hội hóa, dân chủ hóa và hội nhập quốc tế, trong đó, đổi mới cơ chế quản lý giáo dục, phát triển đội ngũ giáo viên và cán bộ quản lý giáo dục là khâu then chốt” [. Quyết định số 09/2005/QĐ-TTg của Thủ tướng chính phủ về việc phê duyệt đề án “Xây dựng và nâng cao chất lượng đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục giai đoạn 2001-2010 đã xác định mục tiêu, các nhiệm vụ chủ yếu, các giải pháp cho việc xây dựng và phát triển đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục” [.
Chiến lược phát triển giáo dục giai đoạn 2011-2020 đã đề ra các giải pháp phát triển giáo dục, trong đó có giải pháp phát triển đội ngũ nhà giáo và cán bộ QLGD, trong giải pháp này khẳng định “.Đổi mới căn bản và toàn diện nội dung và phương pháp đào tạo, bồi dưỡng nhằm hình thành đội ngũ nhà giáo và cán bộ 6 quản lý giáo dục đủ sức thực hiện đổi mới chương trình giáo dục phổ thông sau năm 2015” [. Trên cơ sở quan điểm chỉ đạo và chiến lược phát triển giáo dục đó của Đảng, chính phủ, nhiều tác giả đã tập trung những nghiên cứu về quản lý hoạt động bồi dưỡng giáo viên trường phổ thông. Có thể kể tên những công trình nghiên cứu như: Trong cuốn: Phát triển giáo dục và nhân tài hai tác giả Nghiêm Đình Vỳ và Nguyễn Khắc Hưng đã khẳng định: “Thầy giáo là yếu tố quyết định hàng đầu đối với chất lượng giáo dục, do đó muốn phát triển giáo dục thì trước hết và trên hết phải phát triển đội ngũ giáo viên cả về số lượng và chất lượng” [. Từ đó, đưa ra những nghiên cứu về những thời kỳ biến chuyển của giáo viên và đề nghị về những cải cách chương trình đào tạo giáo viên.
Tác giả Đặng Quốc Bảo cho rằng:“Bất cứ hoàn cảnh nào dù k h ó k hăn đến đâu, ngành giáo dục cũng tìm mọi biện pháp mở trường, lớp (dài hạn, ngắn hạn, cấp tốc, tập trung, phân tán, nhóm nhỏ…) để đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ. Đồng thời tác giả cũng đưa ra một số bài học về bồi dưỡng đội ngũ. Trong cuốn Giải pháp tổng thể quản lý nhà trường hiệu quả trong thời kỳ hội nhập quốc tế tác giả Hồ Phương Lan đã nêu lên những yêu cầu xây dựng và phát triển đội ngũ, việc tăng cường quản lý, xây dựng và phát triển đội ngũ [. Ngoài ra cũng có nhiều tác giả đề cập đến công tác quản lý hoạt động bồi dưỡng giáo viên cũng như chỉ ra những biện pháp cụ thể nhằm nâng cao hiệu quả của công tác này như: Đỗ Thị Hường với đề tài: "Biện pháp quản lý công tác bồi dưỡng đội ngũ giáo viên trường cao đẳng bách khoa Hưng Yên" (2009); Đỗ Sơn Lâm (2013)với đề tài: "Quản lý hoạt động bồi dưỡng giáo viên các trường THPT huyện Giá Rai, tỉnh Bạc Liêu".
Năm 2015, dưới sự chủ trì của Thứ trưởng Nguyễn Vinh Hiển, trưởng ban soạn thảo tài liệu: Đổi mới chương trình đào tạo, bồi dưỡng cán bộ quản lý và giáo viên phổ thông của các cơ sở đào tạo giáo viên đã trình bày 2 chuyên đề cùng tập hợp 17 tham luận. Trong tài liệu này đã cụ thể 2 chuyên đề cơ bản, đó là: Một số định hướng đổi mới chương trình đào tạo, bồi dưỡng giáo viên đáp 7 ứng đổi mới giáo dục phổ thông và Một số vấn đề đảm bảo triển khai chương trình đào tạo mới của các cơ sở đào tạo giáo viên. Như vậy, bồi dưỡng giáo viên thực sự là một vấn đề có ý nghĩa quan trọng đối với sự phát triển của giáo dục. Nội dung này đã được quan tâm nghiên cứu và nằm trong chiến lược phát triển giáo dục của Việt Nam qua các giai đoạn.
Do đó, trước yêu cầu đổi mới giáo dục hiện nay, việc bồi dưỡng giáo viên vẫn là vấn đề cần được tiếp tục nghiên cứu và vận dụng linh hoạt ở các cơ sở giáo dục trong cả nước. Công trình nghiên cứu về quản lý bồi dưỡng năng lực nghề nghiệp cho giáo viên trường THPT Bên cạnh những công trình nghiên cứu, tài liệu tìm hiểu về bồi dưỡng giáo viên thì vấn đề quản lý bồi dưỡng năng lực nghề nghiệp cho giáo viên phổ thông, trong đó có cấp THPT cũng đã được quan tâm trong những năm gần đây. Cụ thể: Tác giả Trịnh Hùng Cường với đề tài: Thực trạng và biện pháp quản lý bồi dưỡng giáo viên trường THPT ở các huyện trong tỉnh Cà Mau. Trong đề tài, tác giả đã nêu lên thực trạng công tác quản lý bồi dưỡng giáo viên trường THPT ở các huyện trong tỉnh Cà Mau và đề xuất các biện pháp cải tiến [.
Tác giả Nguyễn Dương Quốc với đề tài: Thực trạng công tác quản lý hoạt động bồi dưỡng giáo viên các trường THPT huyện Cần Đước, tỉnh Long An. Nghiên cứu của tác giả đã nêu lên thực trạng công tác quản lý hoạt động bồi dưỡng giáo viên các trường THPT huyện Cần Đước, tỉnh Long An và đề xuất các biện pháp cải tiến [. Bên cạnh đó, tác giả Bùi Thị Loan trong bài viết Về công tác bồi dưỡng giáo viên THPT hiện nay đăng trên tạp chí giáo dục số 176, trong đó đã đề cập đến thực trạng của công tác bồi dưỡng giáo viên hiện nay, đồng thời đề xuất các giải pháp để nâng cao chất lượng đào tạo bồi dưỡng [. Đỗ Thị Khánh (2012) với đề tài: Quản lý bồi dưỡng năng lực nghề nghiệp cho đội ngũ giáo viên trường tiểu học huyện Tứ Kỳ, tỉnh Hải Dương trong bối cảnh hiện nay.
Đỗ Tường Nghiệp (2016) với nghiên cứu: Quản lý bồi dưỡng năng lực nghề nghiệp cho đội ngũ giáo viên THPT các tỉnh Tây Nguyên trong bối cảnh đổi mới giáo dục. 8 Với cương vị là các nhà quản lý giáo dục, các tác giả đã nêu rõ thực trạng công tác quản lý bồi dưỡng giáo viên và bồi dưỡng năng lực giáo viên cũng như những giải pháp đưa ra nhằm khắc phục những bất cập của thực trạng. Như vậy, có thể thấy vấn đề bồi dưỡng giáo viên và quản lý hoạt động bồi dưỡng năng lực nghề nghiệp cho giáo viên ở các trường phổ thông trong những năm gần đây được quan tâm, nghiên cứu ở nhiều khía cạnh khác nhau. Tuy nhiên, nghiên cứu về quản lý hoạt động bồi dưỡng năng lực nghề nghiệp cho giáo viên các trường THPT ở thành phố Cẩm Phả đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục hiện nay vẫn là một vấn đề mới, chưa có tác giả nào đề cập tới.
Do đó, việc lựa chọn đề tài này để nghiên cứu có ý nghĩa lớn về mặt thực tiễn, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục trong các trường THPT trên địa bàn thành phố. Khái niệm cơ bản của đề tài 1. Giáo viên, bồi dưỡng giáo viên 1. Giáo viên Điều 30 trong Điều lệ Trường trung học cơ sở, trường trung học phổ thông và trường phổ thông có nhiều cấp học có nêu ra: Giáo viên trường trung học là người làm nhiệm vụ giảng dạy, giáo dục trong nhà trường, gồm: Hiệu trưởng, Phó Hiệu trưởng, giáo viên bộ môn, giáo viên làm công tác Đoàn thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh (bí thư, phó bí thư hoặc trợ lý thanh niên, cố vấn Đoàn), giáo viên làm tổng phụ trách Đội Thiếu niên Tiền phong Hồ Chí Minh (đối với trường trung học có cấp tiểu học hoặc cấp THCS), giáo viên làm công tác tư vấn cho học sinh [.
Như vậy, trong nhà trường giáo viên có thể đảm nhiệm các chức vụ khác nhau đồng thời với nhiệm vụ giảng dạy và giáo dục. Đối với sự phát triển của mỗi nhà trường, vai trò của giáo viên ngày càng được khẳng định trong việc nâng cao chất lượng dạy học và giáo dục học sinh. Bồi dưỡng giáo viên Bồi dưỡng giáo viên là quá trình bổ sung nhằm mục đích nâng cao trình độ chuyên môn và hoàn thiện năng lực sư phạm của giáo viên. Theo từ điển giáo dục học: Bồi dưỡng giáo viên được coi là hoạt động đào tạo 9 lại, giúp giáo viên cập nhật được những kiến thức khoa học chuyên ngành, những phương pháp mới, tiếp thu những kinh nghiệm giáo dục tiên tiến, để từ đó nâng cao thêm trình độ chuyên môn và nghiệp vụ sư phạm [.
Vì vậy, nhà trường và các cơ quan quản lý giáo dục cần có kế hoạch lâu dài về bồi dưỡng giáo viên nhằm thoả mãn nhu cầu nghề nghiệp của Nhà giáo, đồng thời đáp ứng những đòi hỏi nâng cao chất lượng giáo dục, đào tạo của cơ sở giáo dục. Bồi dưỡng giáo viên được tiến hành chủ yếu dưới hai hình thức: Tập trung và thường xuyên.