phần mở đầu, kết luận, khuyến nghị, danh mục tài liệu tham khảo luận văn dự kiến đƣợc trình bày trong 3 chƣơng: Chƣơng 1: Cơ sở lý luận về quản lý hoạt động bồi dƣỡng học sinh giỏi ở trƣờng THCS theo định hƣớng phát triển năng lực cho học sinh. Chƣơng 2: Thực trạng quản lý hoạt động bồi dƣỡng học sinh giỏi tại trƣờng THCS Vĩnh Yên, TP. Vĩnh Yên theo định hƣớng phát triển năng lực cho học sinh. Chƣơng 3: Biện pháp quản lý hoạt động bồi dƣỡng học sinh giỏi tại trƣờng THCS Vĩnh Yên, TP.
Vĩnh Yên theo định hƣớng phát triển năng lực cho học sinh. 6 CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG BỒI DƢỠNG HỌC SINH GIỎI Ở TRƢỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ THEO ĐỊNH HƢỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC CHO HỌC SINH 1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề 1. Các nghiên cứu nước ngoài Trên thế giới, việc dạy học theo hƣớng phát triển năng lực ngƣời học đã, đang là một trong những vấn đề đƣợc quan tâm đặc biệt.
Nhiều nhà nghiên cứu sau quá trình tìm hiểu về việc phát triển năng lực cho học sinh, trong đó có học sinh THCS, họ đã chỉ ra những yếu tố tác động, từ đó đề ra một số chiến lƣợc và mô hình phát triển năng lực phù hợp với các đối tƣợng học sinh. Việc xây dựng chƣơng trình dựa trên tiếp cận năng lực đƣợc áp dụng rộng rãi trên thế giới, đặc biệt là ở các nƣớc phát triển. Trong tác phẩm “Khoa học sƣ phạm tích hợp hay làm thế nào để phát triển các năng lực ở nhà trƣờng” của tác giả Xavier Roegiers cho rằng: Ngoài khía cạnh kiến thức đơn thuần, nhà trƣờng trƣớc hết phải tập trung cố gắng dạy cho học sinh sử dụng kiến thức của mình vào các tình huống cụ thể có ý nghĩa đối với học sinh, hay nói cách khác nhà trƣờng cần phát triển những năng lực ở học sinh [39]. Ở Châu Á, một số quốc gia coi vấn đề phát triển năng lực ngƣời học gắn với các hoạt động trải nghiệm thực tiễn.
Có nhiều công trình khoa học nghiên cứu chuyên sâu nhƣ tác phẩm “Nền giáo dục cho thế kỷ XXI, những triển vọng của Châu Á Thái Bình Dƣơng” của Tiến sĩ giáo dục học Raija (ngƣời Ấn Độ), ông khẳng định trong việc tổ chức dạy học cần xác định những giá trị và kỹ năng mong muốn mà mục đích của quá trình truyền đạt tri thức cần phát triển. Giáo viên phải rèn cho học sinh năng lực suy luận, phán đoán, giải quyết vấn đề, kỹ năng hợp tác làm việc, làm việc trong một tổ chức, có sáng kiến…. 7 Tại Nhật Bản, từ cuối thế kỷ trƣớc, ngƣời dân đã có nhận thức “Bồi dƣỡng một thế hệ thanh niên có đạo đức, có tài năng, có sức sáng tạo để gánh vác trọng trách của thế kỷ XXI chính là vận mệnh của Nhật Bản trong tƣơng lai”. Là một quốc gia phát triển trên thế giới, Hàn Quốc đặc biệt quan tâm đến chiến lƣợc phát triển giáo dục, coi phát triển giáo dục là điều kiện quan trọng nhất để xây dựng đất nƣớc.
Bởi vậy, Hàn Quốc rất chú trọng đầu tƣ phát triển hoạt động giáo dục để phát hiện, đào tạo nhân tài trong những lĩnh vực xác định là mũi nhọn của đất nƣớc ngay từ khi còn là học sinh. Vào thế kỉ XIX, Hoa Kỳ đã bắt đầu chú ý tới việc nghiên cứu các vấn đề giáo dục học sinh giỏi và tài năng. Tại trƣờng St. Public Schools Louis 1868 đã sử dụng hình thức giáo dục linh hoạt cho phép những học sinh giỏi học chƣơng trình 6 năm trong vòng 4 năm; sau đó lần lƣợt là các trƣờng Woburn, MA in 1884; Elizabeth, NJ in 1886; and in Cambridge, MA in 1891 (Colangelo & Davis; Piirto).
Trong thời gian qua, việc bồi dƣỡng học sinh giỏi đã trở thành một vấn đề quan trọng và đó là lý do để các tổ chức nghiên cứu bồi dƣỡng học sinh giỏi ra đời và phát triển. Nhƣ vậy, các nghiên cứu trên thế giới cho thấy, bồi dƣỡng học sinh giỏi luôn đƣợc các quốc gia quan tâm đặc biệt và nằm trong chiến lƣợc phát triển chƣơng trình giáo dục phổ thông. Vì vậy, hầu hết các quốc gia đều tích cực triển khai các hình thức và phƣơng pháp bồi dƣỡng cũng nhƣ quản lý hoạt động bồi dƣỡng học sinh giỏi. Các nghiên cứu trong nước Luận văn thạc sĩ (2005) “Quản lý, xây dựng, thúc đẩy phong trào bồi dƣỡng học sinh giỏi ở trƣờng phổ thông trung học Lƣơng Ngọc Quyến, tỉnh Thái Nguyên hiện nay” của tác giả Lê Thị Hạnh, đã đƣa ra một số kinh nghiệm trong công tác quản lý bồi dƣỡng học sinh giỏi: “Tăng cƣờng công tác tham mƣu với Phòng Giáo dục để nắm bắt thêm những kinh nghiệm và giải 8 pháp chỉ đạo thúc đẩy phong trào bồi dƣỡng học sinh giỏi đƣợc tốt.
Đề tài nêu rõ việc tăng cƣờng công tác kiểm tra, yêu cầu giáo viên sau khi kết thúc mỗi chuyên đề phải kiểm tra, chấm bài và tổng hợp, báo cáo Ban giám hiệu về kết quả bồi dƣỡng. Với những chuyên đề học sinh chƣa đạt yêu cầu, đề nghị giáo viên tranh thủ thời gian củng cố, bổ sung lại kiến thức cho học sinh” [16]. Đề tài “Quản lý hoạt động bồi dƣỡng học sinh giỏi ở trƣờng THCS Lê Quý Đôn, huyện Ý Yên, tỉnh Nam Định trong bối cảnh hiện nay” năm 2012 của tác giả Hoàng Khắc Tiệp. Tác giả đã chỉ rõ cơ sở lý luận về công tác quản lý hoạt động bồi dƣỡng học sinh giỏi và giới hạn nghiên cứu về công tác quản lý hoạt động bồi dƣỡng học sinh giỏi ở trƣờng THCS Lê Quý Đôn, huyện Ý Yên, tỉnh Nam Định.
Từ việc phân tích thực trạng, tác giả đề xuất một số biện pháp quản lý hoạt động bồi dƣỡng học sinh giỏi trong thực tiễn hiện nay [31]. Đề tài “Quản lý hoạt động bồi dƣỡng học sinh giỏi của Hiệu trƣởng trƣờng THCS huyện Bình Liêu – tỉnh Quảng Ninh” năm 2014 của tác giả Ngô Văn Mậu. Đề tài đã xây dựng cơ sở lý luận về quản lý hoạt động bồi dƣỡng học sinh giỏi ở trƣờng THCS, trên cơ sở lý luận đó, tác giả đã tiến hành phân tích, đánh giá thực trạng công tác bồi dƣỡng học sinh giỏi của Hiệu trƣởng trƣờng THCS trên địa bàn huyện Bình Liêu, tỉnh Quảng Ninh; tác giả luận văn đã chỉ ra nguyên nhân của các tồn tại, hạn chế trong quản lý hoạt động bồi dƣỡng học sinh giỏi của hiệu trƣởng trƣờng THCS huyện Bình Liêu, đây là căn cứ để tác giả đề xuất một số biện pháp nhằm nâng cao hiệu quả công tác quản lý hoạt động bồi dƣỡng học sinh giỏi ở các trƣờng THCS huyện Bình Liêu, Quảng Ninh [27]. Đề tài nghiên cứu “Đánh giá kết quả học tập môn giáo dục học của sinh viên đại học sƣ phạm theo tiếp cận năng lực” năm 2016 của tác giả Nguyễn Thị Thanh Trà [32].
Tác giả đi sâu nghiên cứu phƣơng pháp và qui trình xây dựng tiêu chuẩn kỹ năng nghề, đặc biệt là về hệ thống kiểm tra đánh giá. Tác giả đã nghiên cứu việc triển khai đánh giá kết quả học tập của ngƣời 9 học dựa trên các tiêu chí thực hiện. Việc xây dựng các tiêu chí thực hiện đƣợc căn cứ dựa vào các tiêu chuẩn nghề nghiệp; các tiêu chí thực hiện xác định khi nào ngƣời học “Đạt” đầy đủ các tiêu chí theo quy định thì mới đƣợc công nhận đã hoàn thành chƣơng trình đào tạo. Đề tài “Quản lý hoạt động bồi dƣỡng học sinh giỏi tại trƣờng THCS Hàn Thuyên, huyện Lƣơng Tài, tỉnh Bắc Ninh” năm 2022 của tác giả Nguyễn Thị Hƣơng [21].
Luận văn xây dựng cơ sở lý luận về hoạt động quản lý bồi dƣỡng học sinh giỏi tại các trƣờng THCS trong hệ thống giáo dục quốc dân, đồng thời, tác giả luận văn đã vận dụng cơ sở lý luận vào thực tiễn hoạt động quản lý tại trƣờng THCS Hàn Thuyên, huyện Lƣơng Tài, tỉnh Bắc Ninh, từ đó, tác giả đề xuất một số biện pháp quản lý hoạt động bồi dƣỡng học sinh giỏi tại nhà trƣờng để góp phần nâng cao chất lƣợng và hiệu quả hoạt động bồi dƣỡng học sinh giỏi trong bối cảnh đổi mới giáo dục hiện nay. Đề tài “Quản lý hoạt động đánh giá kết quả học tập theo tiếp cận năng lực ở trƣờng THCS ở quận Long Biên, TP. Hà Nội” năm 2022 của tác giả Phạm Thị Thu Trang [33]. Tác giả đã nghiên cứu lý luận quản lý hoạt động đánh giá kết quả học tập theo tiếp cận năng lực và khảo sát thực tiễn công tác quản lý hoạt động đánh giá kết quả học tập của học sinh ở một số trƣờng THCS quận Long Biên, TP.
Trên cơ sở lý luận và đánh giá thực trạng, tác giả đề xuất và khảo nghiệm tính khả thi của các biện pháp quản lý hoạt động đánh giá kết quả học tập của học sinh theo hƣớng tiếp cận năng lực ở các trƣờng THCS quận Long Biên, TP. Hà Nội góp phần nâng cao chất lƣợng và hiệu quả giáo dục trên địa bàn quận Long Biên nói riêng và hệ thống giáo dục quốc dân nói chung trong bối cảnh hội nhập quốc tế. Bên cạnh những công trình nghiên cứu đã kể trên, còn có rất nhiều các bài viết, bài báo khoa học đƣợc đăng tải trên các báo, tạp chí… Các công trình nghiên cứu đã tập trung khai thác, tiếp cận dƣới nhiều góc độ khác nhau, đề cập, phân tích, khái quát đƣợc một số vấn đề liên quan đến quản lý hoạt 10 động bồi dƣỡng học sinh giỏi: khẳng định vị trí, vai trò, đƣa ra các khái niệm về hoạt động bồi dƣỡng học sinh giỏi… Đặc biệt, có nhiều công trình đề xuất đƣợc một số biện pháp có tính khả thi trong quản lý hoạt động bồi dƣỡng học sinh giỏi ở từng nhà trƣờng thuộc từng địa phƣơng nhất định. Thực tiễn, đã có một số công trình nghiên cứu về hoạt động bồi dƣỡng và quản lý hoạt động bồi dƣỡng học sinh giỏi trong các trƣờng THCS.
Tuy nhiên, các công trình nghiên cứu kể trên chủ yếu tập trung nghiên cứu về mặt lý luận, đặc biệt chƣa có đề tài nào nghiên cứu về các biện pháp quản lý hoạt động bồi dƣỡng học sinh giỏi tại trƣờng THCS Vĩnh Yên, thành phố Vĩnh Yên, tỉnh Vĩnh Phúc. Hoạt động bồi dƣỡng học sinh giỏi theo định hƣớng phát triển năng lực cho học sinh 1. Khái niệm về hoạt động bồi dưỡng học sinh giỏi 1. Khái niệm về hoạt động bồi dƣỡng Có nhiều quan điểm khác nhau về hoạt động bồi dƣỡng, Từ điển Hán – Việt cho rằng: “Hoạt động là tiến hành những việc làm có quan hệ chặt chẽ với nhau nhằm một mục đích nhất định trong xã hội” [15, tr.