đặt vấn đề tuyên truyền, giáo dục về vệ sinh an toàn thực phẩm lên hàng đầu, tuy nhiên, họ thực hiện thường xuyên, liên tục. Ở nhiều nước châu Âu, để đảm bảo ATVSTP, biện pháp giáo dục được áp dụng ngay từ khi còn học trong trường phổ thông, khi lên đại học và ra ngoài cuộc sống. Bên cạnh việc giáo dục cho người tiêu dùng, nhà sản xuất, cần phải nâng cao nhận thức của cả lực lượng chức năng. Tại Singapore, khi mở quán ăn hay một xe bán thực phẩm lưu động, người bán hàng phải học qua lớp tìm hiểu các quy định về ATVSTP.
Lớp này được tổ chức thường xuyên tại nhiều nơi, đến tận cấp phường. Khi đã biết mà vẫn vi phạm thì sẽ bị xử lý nghiêm theo quy định của pháp luật. Hàng quán được kiểm tra và cấp giấy chứng nhận đủ điều kiện về ATVSTP. Trung Quốc cũng có những chính sách nhằm đảm bảo ATVSTP như mỗi cơ quan phụ trách một khâu: Bộ Nông nghiệp quản lý nhà nước về các nông sản chính; Bộ Y tế quản lý ngành tiêu dùng; Tập đoàn Công nghiệp ô tô Thượng Hải (SAIC) quản lý ngành vận tải thực phẩm và Cơ quan Quản lý dược – thực phẩm Trung Quốc (SFDA) chịu trách nhiệm chung về ATVSTP.
Kiểm soát chặt chẽ thực phẩm nhập khẩu Nhật Bản áp dụng Luật ATVSTP, Luật Chống gây nhiễm và kiểm soát các loại dịch bệnh, Luật Ngoại thương và Ngoại hối, Luật Thương mại với những quy định chặt chẽ, chỉ cho phép nhập vào Nhật Bản những loại thực phẩm đảm bảo ATVSTP. Một số mặt hàng thực phẩm còn phải đáp ứng đầy đủ các quy định kiểm tra nghiêm ngặt khác mới được nhập vào Nhật Bản như: Không chứa các côn trùng gây bệnh hoặc có hại tới sức khỏe con người có trong thịt và cá tươi…Nước này còn quy định giấy phép nhập khẩu đối với một số loài cá đánh bắt tại các vùng duyên hải và rong biển ăn được. Ngoài ra, còn có một số ít các mặt hàng nằm trong diện quản lý nhập khẩu theo quy định của Luật 5 Ngoại thương và Ngoại hối yêu cầu quata nhập khẩu, phải được đồng ý trước của Bộ trưởng phụ trách chuyên ngành. Các mặt hàng này bao gồm: Cá đánh bắt ở vùng duyên hải Nhật Bản; mực ống; rong biển ăn được.
Mỹ kiểm soát rất chặt chẽ nguồn thực phẩm nhập khẩu. Để có thể đưa thực phẩm vào thị trường Mỹ, các doanh nghiệp phải cung cấp thông tin trên nhãn mác về thành phần dinh dưỡng, nhà sản xuất phải ghi thêm hàm lượng axit béo chuyển hoá (TFA) ngay sau dòng về hàm lượng axít béo no (saturated) và chesterol. Cục Quản lý thực phẩm và dược phẩm Mỹ (FDA) là cơ quan chịu trách nhiệm quản lý nhà nước về nhập khẩu thực phẩm, với những quy định chặt chẽ. Ngoài quy định của FDA, còn có các quy định riêng của Bộ Nông nghiệp Mỹ (USDA) và Cục Nghề cá Mỹ (NMFS) đối với một số mặt hàng nông, thủy sản.
FDA cho biết, ở Mỹ chỉ quy định những kháng sinh được phép sử dụng, còn tất cả những kháng sinh khác ngoài danh mục đều bị cấm [45], [49]. Công tác quản lý an toàn vệ sinh thực phẩm ở Việt Nam 1. Thực trạng chất lượng ATVSTP hiện nay Chất lượng ATVSTP hiện nay rất đáng lo ngại, đã được rất nhiều các phương tiện thông tin đại chúng phản ánh. Nhiều nghiên cứu tại các cơ sở chế biến và kinh doanh thực phẩm cho thấy sự mất ATVSTP gặp ở tất cả các khâu [32], [38], [41].
Chính vì vậy mà chúng ta đã phải chi tiết hóa các hướng dẫn đến từng loại thực phẩm [9], từng loại chỉ tiêu [2]. Việc sử dụng không an toàn về phân bón, thuốc bảo vệ thực vật, thuốc tăng trọng, kháng sinh, hóa chất trong chăn nuôi trồng trọt nông nghiệp, thủy hải sản hiện nay còn khá phổ biến. Chúng ta cũng có những vùng rau sạch, trái cây sạch, những nông trại chăn nuôi thực hiện đúng quy định, nhưng số lượng và tỷ lệ còn rất thấp, mới chỉ đạt 8,5% tổng diện tích rau cả nước, cây ăn quả an toàn đạt khoảng 20%. Thực phẩm có chứa chất độc hoặc được sử dụng chất bảo quản, phụ gia, phẩm màu công nghiệp có hại cho sức khỏe cũng còn lưu hành rất nhiều trên thị trường như nước mắm có u-rê, hải sản tươi được ướp với u-rê để bảo quản; trứng gà có 6 Dioxin, sữa có chứa melamine, da lợn được tẩy trắng bằng thuốc tẩy; hạt dưa, bột ớt và bột điều nhuộm phẩm màu công nghiệp có chứa Rhodamin B; trái cây khô từ Trung Quốc bị nhiễm độc chì, xúc xích có chứa chất Polychlorobifenyls gây ung thư; bánh phở có tẩm formol, giò, chả chứa hàn the, rau củ quả có dư lượng chất bảo vệ thực vật; rượu tự nấu hoặc tự pha chế, làm giả.
Một số cơ sở sản xuất, chế biến thực phẩm cạnh cống rãnh hoặc gần ao tù, nước đọng rất mất vệ sinh, hoặc sử dụng dụng cụ lưu trữ, chế biến vô cùng dơ, bẩn. Các cơ quan chức năng thanh tra, kiểm tra đã phát hiện trong mứt có dòi; hàng ngàn tấn thịt đông lạnh hôi thối (từ thịt trâu, bò, heo, gà, dê, cừu.) hết hạn sử dụng vẫn được tái chế đưa ra thị trường, rồi chân gà bị phát hiện có mủ xanh. Vấn đề ATVSTP tại các bếp ăn tập thể cũng đáng báo động ở khắp mọi nơi [37], [50]. Nguyên nhân làm cho thực phẩm không an toàn gồm thực phẩm nhiễm vi sinh độc hại (vi khuẩn, virus, ký sinh, nấm) là nguyên nhân chính yếu gây nhiều trường hợp NĐTP tập thể [22], [29], [50].
Việc sử dụng những loại hóa chất, phụ gia dùng trong nông thủy sản, thực phẩm không đúng quy định đã gây ảnh hưởng xấu đến sức khoẻ người tiêu dùng [28], [31]. Các nghiên cứu của nhiều nhà chuyên môn và quản lý trong nước đã cho thấy thực trạng công tác bảo đảm chất lượng ATVSTP của chúng ta còn gặp rất nhiều khó khăn và hạn chế. Tuy nhiên, chúng ta đã thực hiện được khá nhiều các hoạt động, công tác nhằm bảo đảm chất lượng ATVSTP. Nhiều địa phương đã triển khai thực hiện tốt các hoạt động cơ bản của công tác bảo đảm chất lượng ATVSTP, đã đạt được những kết quả khá tốt [41], [47], [49].
Hệ thống quản lý An toàn thực phẩm * Tại tuyến Trung ương, công tác quản lý an toàn thực phẩm (ATTP) được giao cho 3 Bộ quản lý: Bộ Y tế, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn và Bộ Công thương. Tại Bộ Y tế, Cục ATTP được thành lập để giúp Bộ Y tế thực hiện chức năng quản lý nhà nước về ATVSTP. Tại Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, do tính chất đa ngành, để bao quát toàn bộ quá trình sản xuất nông lâm thủy sản, công tác quản lý chất lượng ATVSTP nông lâm thủy sản hiện nay được phân công cho nhiều đơn vị trực thuộc Bộ thực hiện như Cục Quản lý Chất lượng Nông lâm sản và Thủy sản, Cục Chăn nuôi, Cục Trồng trọt, Tổng cục Thủy sản, Cục Thú y, Cục Bảo vệ thực vật và Cục Chế biến Thương mại Nông lâm thủy sản và Nghề muối. Tại Bộ Công thương, công tác quản lý ATVSTP giao cho Vụ Khoa học Công nghệ làm đầu mối [27].
* Tại tuyến tỉnh, Bộ Y tế, Bộ Nội vụ có Thông tư liên tịch số 12/2008/TTLT-BYT-BNV hướng dẫn chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn, cơ cấu tổ chức và biên chế của Chi cục ATVSTP trực thuộc Sở Y tế các tỉnh, thành phố [20], [27]. Đến nay đã có 63/63 tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương thành lập Chi cục ATVSTP trực thuộc Sở Y tế với trung bình khoảng 11-15 biên chế hành chính; 43/63 tỉnh đã thành lập Chi cục Quản lý chất lượng Nông lâm sản và Thủy sản với bình quân 12-15 biên chế hành chính/Chi cục. Nhiệm vụ của Chi cục ATVSTP tỉnh, được quy định tại Thông tư liên tịch số 12/2008/TTLT-BYT-BNV ngày 30 tháng 12 năm 2008 của Bộ Y tế - Bộ Nội vụ như sau: 1) Tham mưu giúp Giám đốc Sở Y tế trình cấp có thẩm quyền ban hành các quyết định, chỉ thị, quy hoạch, kế hoạch phát triển dài hạn, kế hoạch năm năm và quy chế phối hợp liên ngành trong lĩnh vực ATVSTP; 2) Trình Giám đốc Sở Y tế ban hành kế hoạch hằng năm, chương trình, đề án, dự án về ATVSTP trên địa bàn tỉnh; 8 3) Tổ chức thực hiện các văn bản quy phạm pháp luật, chính sách, chiến lược, quy hoạch, kế hoạch, các chương trình mục tiêu, chương trình hành động, đề án, dự án đã được phê duyệt về ATVSTP; 4) Chủ trì, phối hợp với các cơ quan liên quan kiểm tra, giám sát việc thực hiện các quy định của pháp luật về ATVSTP đối với các cơ sở sản xuất, chế biến, kinh doanh thực phẩm và dịch vụ ăn uống theo phân cấp quản lý; triển khai công tác phòng ngừa, khắc phục ngộ độc thực phẩm (NĐTP) và các bệnh truyền qua thực phẩm trên địa bàn tỉnh; 5) Phối hợp với các đơn vị liên quan ở địa phương hướng dẫn, giám sát việc thực hiện các quy định của pháp luật về quản lý ATVSTP theo chuỗi cung cấp thực phẩm từ sản xuất đến tiêu dùng; 6) Giúp Giám đốc Sở Y tế trong việc cấp, đình chỉ và thu hồi các giấy chứng nhận (GCN) liên quan đến ATVSTP theo quy định của pháp luật và phân cấp của Bộ Y tế; 7) Thực hiện thanh tra chuyên ngành về ATVSTP trên địa bàn tỉnh; 8) Tổ chức công tác thông tin, phổ biến kiến thức và pháp luật về ATVSTP trên địa bàn tỉnh; 9) Chỉ đạo, hướng dẫn về nghiệp vụ chuyên môn cho các tuyến; tập huấn kiến thức ATVSTP cho người sản xuất, chế biến, kinh doanh thực phẩm trên địa bàn tỉnh; 10) Thực hiện chế độ thống kê, báo cáo định kỳ và đột xuất về công tác quản lý ATVSTP theo quy định hiện hành; 11) Quản lý tổ chức, biên chế, tài chính, tài sản theo quy định của pháp luật và phân cấp của Sở Y tế; 12) Thực hiện các nhiệm vụ khác do Giám đốc Sở Y tế giao. * Tại tuyến huyện, ước tính cả nước số người tham gia quản lý chất lượng ATVSTP là 1.
Các cán bộ này thuộc 9 khoa ATVSTP của Trung tâm y tế (TTYT) huyện hiện nay hoặc cán bộ của Đội y tế dự phòng theo mô hình TTYT huyện cũ. * Tại tuyến xã, ước tính cả nước số người tham gia quản lý chất lượng ATVSTP là 11.516 người (trung bình là 3,0 người /xã) (không chuyên trách), chưa được trả lương vì hiện tại cấp xã/phường không được giao chức năng quản lý về ATTP.