ĐẠI HỌC QUỐC GIA THAØNH PHOÁ HOÀ CHÍ MINH TRÖÔØNG ÑAÏI HOÏC KHOA HOÏC XAÕ HOÄI VAØ NHAÂN VAÊN HUYØNH THAØNH LAÄP QUAN HEÄ BIEÄN CHÖÙNG GIÖÕA CHÍNH QUYEÀN VÔÙI CAÙC THAØNH TOÁ TRONG HEÄ THOÁNG CHÍNH TRÒ CUÛA THAØNH PHOÁ HOÀ CHÍ MINH THÔØI KYØ ÑOÅI MÔÙI LUAÄN AÙN TIEÁN SÓ TRIEÁT HOÏC THAØNH PHOÁ HOÀ CHÍ MINH - 2009 LÔØI CAM ÑOAN Toâi cam ñoan ñaây laø coâng trình do toâi nghieân cöùu. Keát quaû nghieân cöùu coâng trình khoa hoïc naøy laø trung thöïc vaø chöa ñöôïc coâng boá. Ngöôøi thöïc hieän HUYØNH THAØNH LAÄP 1 MUÏC LUÏC Trang PHAÀN MÔÛ ÑAÀU. QUAN ÑIEÅM CUÛA CHUÛ NGHÓA MAÙC – LEÂNIN VAØ TÖ TÖÔÛNG HOÀ CHÍ MINH VEÀ CHÍNH QUYEÀN VAØ HEÄ THOÁNG CHÍNH TRÒ 1.
Quan ñieå m cuû a chuû nghóa Maù c – Leâ n in veà chính quyeà n vaø heä thoá n g chính trò. Tö töôûng Hoà Chí Minh veà chính quyeàn vaø heä thoáng chính trò ôû Vieät Nam. 37 Keát luaän chöông 1. SÖÏ THOÁNG NHAÁT BIEÄN CHÖÙNG GIÖÕA CHÍNH QUYEÀN VÔÙI CAÙC THAØNH TOÁ TRONG HEÄ THOÁNG CHÍNH TRÒ ÔÛ THAØNH PHOÁ HOÀ CHÍ MINH 2.
Toå chöùc, nhieäm vuï vaø ñaëc ñieåm cuûa caùc thaønh toá trong heä thoáng chính trò ôû Thaønh phoá Hoà Chí Minh. Söï taùc ñoäng qua laïi giöõa chính quyeàn vôùi caùc thaønh toá trong heä thoáng chính trò ôû Thaønh phoá Hoà Chí Minh. 95 Keát luaän chöông 2. VAÁN ÑEÀ XAÂY DÖÏNG CHÍNH QUYEÀN VAØ HEÄ THOÁNG CHÍNH TRÒ ÔÛ THAØNH PHOÁ HOÀ CHÍ MINH THÔØI KYØ ÑOÅI MÔÙI 3.
Nhöõng vaán ñeà ñaët ra trong quaù trình xaây döïng chính quyeàn vaø heä thoáng chính trò ôû Thaønh phoá Hoà Chí Minh. Nhöõng phöông höôùng vaø giaûi phaùp mang tính ñònh höôùng tieáp tuïc ñoåi môùi toå chöùc hoaït ñoäng cuûa chính quyeàn vaø heä thoáng chính trò ôû Thaønh phoá Hoà Chí Minh hieän nay. 154 Keát luaän chöông 3 .180 CAÙC COÂNG TRÌNH NGHIEÂN CÖÙU KHOA HOÏC .186 TAØI LIEÄU THAM KHAÛO. 194 2 PHAÀN MÔÛ ÑAÀU 1.
Tính caáp thieát cuûa ñeà taøi Trong quaù trình toaøn caàu hoùa vaø hoäi nhaäp quoác teá saâu roäng hieän nay thì hoøa bình, hôïp taùc phaùt trieån ñang laø xu höôùng lôùn treân theá giôùi. Ñieàu ñoù ñaõ taïo ra nhöõng ñieàu kieän vaø thôøi cô phaùt trieån cho caùc quoác gia nhöng cuõng chöùa ñöïng nhieàu yeáu toá thaùch thöùc lôùn ñoái vôùi caùc nöôùc ñang phaùt trieån vaø chaäm phaùt trieån. Khoa hoïc vaø coâng ngheä treân theá giôùi coù nhöõng böôùc nhaûy voït vaø nhöõng ñoät phaù lôùn nhaát laø trong lónh vöïc coâng ngheä thoâng tin vaø coâng ngheä sinh hoïc. Söï caïnh tranh veà kinh teá, thöông maïi cuõng nhö nhöõng vaán ñeà sôû höõu taøi nguyeân, naêng löôïng tranh giaønh thò tröôøng, nguoàn voán, coâng ngheä,… giöõa caùc nöôùc coù phaàn gay gaét.
Caùc “cuoäc chieán tranh cuïc boä, xung ñoät vuõ trang, xung ñoät daân toäc, toân giaùo, chaïy ñua vuõ trang hoaït ñoäng can thieäp, laät ñoå, ly khai, hoaït ñoäng khuûng boá, nhöõng tranh chaáp veà bieân giôùi, laõnh thoå, bieån ñaûo vaø caùc taøi nguyeân thieân nhieân tieáp tuïc dieãn ra ôû nhieàu nôi vôùi tính chaát ngaøy caøng phöùc taïp. Caùc maâu thuaãn lôùn cuûa thôøi ñaïi vaãn gay gaét. Nhieàu vaán ñeà toaøn caàu böùc xuùc ñoøi hoûi caùc quoác gia vaø caùc toå chöùc quoác teá phoái hôïp giaûi quyeát: khoaûng caùch cheânh leäch giöõa caùc nöôùc giaøu vaø ngheøo ngaøy caøng lôùn; söï gia taêng daân soá cuøng vôùi caùc luoàng daân cö; tình traïng khan hieám nguoàn naêng löôïng, caïn kieät taøi nguyeân, moâi tröôøng töï nhieân bò phaù hoaïi; khí haäu dieãn bieán ngaøy caøng xaáu, keøm theo nhöõng thieân tai khuûng khieáp. Caùc dòch beänh lôùn, caùc toäi phaïm xuyeân quoác gia coù chieàu höôùng gia taêng”[30,tr.
Quaù trình giao löu, hoäi nhaäp khoâng nhöõng ñaõ daãn ñeán nhöõng tranh chaáp veà aûnh höôûng quyeàn löïc, bieân giôùi, laõnh thoå, bieån ñaûo, taøi nguyeân giöõa caùc quoác gia maø coøn gaây ra nhöõng baát oån veà kinh teá, chính trò, xaõ hoäi 3 ôû moät soá nöôùc. Chuû nghóa ñeá quoác vaãn tieáp tuïc thöïc hieän nhöõng aâm möu “dieãn bieán hoaø bình”, gaây baïo loaïn laät ñoå vaø chuùng coøn söû duïng caùc chieâu baøi “daân chuû, nhaân quyeàn” hoøng laøm thay ñoåi cheá ñoä chính trò ôû moät soá nöôùc treân theá giôùi. Moãi quoác gia töï tìm cho ñöôïc phöông thöùc giöõ vöõng ñoäc laäp daân toäc mình vaø xaây döïng chính quyeàn ñeå giöõ vöõng an ninh chính trò, choáng ñöôïc söï xaâm löôïc töø beân ngoaøi laø yeâu caàu taát yeáu. ÔÛ nöôùc ta hieän nay, moät trong nhöõng ñaëc ñieåm quan troïng nhaát trong söï phaùt trieån xaõ hoäi Vieät Nam laø ñang trong quaù trình chuyeån ñoåi töø neàn kinh teá noâng nghieäp sang neàn kinh teá coâng nghieäp; chuyeån ñoåi töø neàn kinh teá quan lieâu bao caáp sang neàn kinh teá thò tröôøng ñònh höôùng xaõ hoäi chuû nghóa, vì theá vai troø cuûa chính quyeàn nhaø nöôùc laø voâ cuøng lôùn lao khoâng chæ nhaèm muïc ñích toå chöùc quaûn lyù xaõ hoäi, phaùt trieån kinh teá, vaên hoùa xaõ hoäi noùi chung maø coøn nhaèøm muïc ñích lôùn hôn trong vieäc baûo veä quyeàn vaø lôïi ích cuûa nhaân daân lao ñoäng.
Vì theá, Vaên kieän Ñaïi hoäi Ñaïi bieåu toaøn quoác laàn thöù X cuûa Ñaûng Coäng saûn Vieät Nam khaúng ñònh: “Xaây döïng cô cheá vaän haønh cuûa Nhaø nöôùc phaùp quyeàn xaõ hoäi chuû nghóa, baûo ñaûm nguyeân taéc taát caû quyeàn löïc nhaø nöôùc thuoäc veà nhaân daân; quyeàn löïc cuûa nhaø nöôùc laø thoáng nhaát, coù söï phaân coâng, phoái hôïp giöõa caùc cô quan trong vieäc thöïc hieän quyeàn laäp phaùp, haønh phaùp vaø tö phaùp. Hoaøn thieän heä thoáng phaùp luaät, taêng tính cuï theå khaû thi cuûa caùc quy ñònh trong vaên baûn phaùp luaät. Xaây döïng hoaøn thieän cô cheá kieåm tra, giaùm saùt tính hôïp hieán, hôïp phaùp trong caùc hoaït ñoäng vaø quyeát ñònh cuûa caùc cô quan coâng quyeàn”[30,tr. Trong nhieàu thaäp kyû tröôùc ñoåi môùi, cuõng gioáng nhö ôû caùc nöôùc xaõ hoäi chuû nghóa khaùc, Vieät Nam thöïc hieän coâng cuoäc xaây döïng vaø phaùt trieån ñaát nöôùc theo moâ hình xaõ hoäi chuû nghóa ñöôïc quan nieäm luùc baáy giôø.
Theo ñoù, cheá ñoä sôû höõu toaøn daân vaø taäp theå veà tö lieäu saûn xuaát vaø cô cheá keá 4 hoaïch hoùa taäp trung ñoùng vai troø laø nhöõng yeáu toá chuû ñaïo cuûa moâ hình phaùt trieån. Vieäc thöïc hieän moâ hình naøy ñaõ mang laïi nhöõng keát quaû to lôùn, noù ñaûm baûo vaø quyeát ñònh ñeå giaønh thaéng lôïi trong cuoäc chieán ñaáu giaûi phoùng ñaát nöôùc, baûo veä vaø xaây döïng toå quoác, taïo laäp nhöõng cô sôû vaät chaát - kyõ thuaät ban ñaàu raát quan troïng cuûa chuû nghóa xaõ hoäi. Tuy nhieân, moâ hình phaùt trieån naøy coù nhöõng khieám khuyeát lôùn trong vieäc giaûi quyeát caùc nhieäm vuï phaùt trieån, nhaát laø trong lónh vöïc kinh teá, daãn ñeán tình traïng maát caân ñoái trong neàn kinh teá ngaøy caøng traàm troïng, nhieät tình cuûa ngöôøi lao ñoäng vaø naêng löïc saùng taïo cuûa nhaân daân, taøi nguyeân vaø caùc nguoàn löïc chöa ñöôïc khai thaùc, phaùt huy ñaày ñuû, thaäm chí bò xoùi moøn, nguy cô baát oån ñònh trong ñôøi soáng kinh teá - xaõ hoäi. Loøng tin cuûa quaàn chuùng ñoái vôùi söï laõnh ñaïo cuûa Ñaûng vaø söï ñieàu haønh cuûa Nhaø nöôùc bò giaûm suùt.
Vì vaäy, Ñaûng ta ñaõ quyeát ñònh tieán haønh coâng cuoäc ñoåi môùi toaøn dieän, ñoàng boä vaø trieät ñeå nhöng phaûi coù böôùc ñi vaø hình thöùc thích hôïp. Töø nhöõng baøi hoïc veà coâng cuoäc caûi toå ôû Lieân Xoâ, söï suïp ñoå ôû Ñoâng AÂu vaø thöïc tieãn xaây döïng chuû nghóa xaõ hoäi ôû nöôùc ta, Ñaûng ta ñaõ ñeà ra keát hôïp chaët cheõ ñoåi môùi kinh teá vôùi ñoåi môùi chính trò, vieäc ñoåi môùi kinh teá haøi hoøa vôùi ñoåi môùi chính trò. Ñoàng thôøi vôùi ñoåi môùi kinh teá phaûi töøng böôùc ñoái môùi toå chöùc vaø phöông thöùc hoaït ñoäng cuûa heä thoáng chính trò. Trong ñoù vieäc chuùng ta chuû tröông xaây döïng vaø phaùt trieån neàn kinh teá saûn xuaát haøng hoùa vôùi nhieàu thaønh phaàn kinh teá, vaän haønh theo cô cheá thò tröôøng, coù söï quaûn lyù cuûa Nhaø nöôùc, döôùi söï laõnh ñaïo cuûa Ñaûng Coäng saûn, theo ñònh höôùng xaõ hoäi chuû nghóa laø vaán ñeà chöa coù tieàn leä.
Tröôùc tình hình ñoù, coâng taùc toång keát thöïc tieãn vieäc giaûi quyeát quan heä giöõa ñoåi môùi kinh teá vaø ñoåi môùi chính trò, phaùt trieån lyù luaän laøm cô sôû cho quaù trình ñoåi môùi tieáp theo ñoái vôùi Ñaûng Coäâng saûn Vieät Nam trôû neân raát quan troïng caáp thieát. 5 Thaønh phoá Hoà Chí Minh, moät trung taâm kinh teá, chính trò lôùn cuûa caû nöôùc vaø khu vöïc, nôi ñeà xuaát nhieàu chuû tröông laøm cô sôû cho chính saùch ñoåi môùi cuûa Ñaûng, nôi theå hieän raát sinh ñoäng phong phuù ñöôøng loái chính saùch cuûa Ñaûng thì vieäc ñoåi môùi heä thoáng chính trò ñaùp öùng vôùi yeâu caàu ñoåi môùi kinh teá – xaõ hoäi laø moät vaán ñeà coù yù nghóa lyù luaän vaø thöïc tieãn caáp baùch. Do ñoù toâi choïn ñeà taøi: “Quan heä bieän chöùng giöõa chính quyeàn vôùi caùc thaønh toá trong heä thoáng chính trò cuûa Thaønh phoá Hoà Chí Minh thôøi kyø ñoåi môùi” laøm luaän aùn tieán só chuyeân ngaønh chuû nghóa duy vaät bieän chöùng vaø chuû nghóa duy vaät lòch söû. Toång quan tình hình nghieân cöùu ñeà taøi Chính quyeàn vaø heä thoáng chính trò laø vaán ñeà roäng lôùn, noù lieân quan ñeán taát caû caùc lónh vöùc khaùc nhau cuûa ñôøi soáng.
Do ñoù, vaán ñeà naøy ñaõ ñöôïc nhieàu nhaø khoa hoïc nghieân cöùu khaù coâng phu, nghieâm tuùc, phong phuù treân nhieàu goùc ñoä vaø chuû ñeà khaùc nhau. Taát caû nhöõng coâng trình ñaõ coâng boá coù theå khaùi quaùt thaønh ba chuû ñeà sau: Chuû ñeà thöù nhaát, ñoù laø caùc coâng trình nghieân cöùu veà caùc quan ñieåm chính trò treân theá giôùi. Trong chuû ñeà naøy coù caùc coâng trình nghieân cöùu khoa hoïc ñaõ coâng boá nhö: taùc phaåm Moâ – thöùc chính – trò theá – giôùi cuûa Lewis M. Alexander do trung taâm nghieân cöùu Vieät Nam phieân dòch vaø xuaát baûn naêm 1963; Andrew Heywood, Politics, Third edition published 2007 by Palgrave Macmillan, New York; Stephen d.
Tansey and Nigel Jackson, The Basics politics, Fourth edition published 2008 by Routledge, New York; taùc phaåm Moâ hình toå chöùc vaø hoaït ñoäng cuûa heä thoáng chính trò moät soá nöôùc treân theá giôùi (saùch tham khaûo) do PGS. Toâ Huy Röùa (chuû bieân), Nhaø xuaát baûn Chính trò quoác gia, Haø Noäi xuaát baûn naêm 2008; taùc phaåm “Ñaïi cöông lòch söû caùc tö töôûng vaø hoïc thuyeát chính trò treân theá giôùi”, do PGS,TS. Nguyeãn Theá Nghóa (chuû bieân), Nhaø xuaát baûn Khoa hoïc 6 xaõ hoäi, Haø Noäi, xuaát baûn naêm 2002… Trong taùc phaåm Moâ hình toå chöùc vaø hoaït ñoäng cuûa chính trò moät soá nöôùc treân theá giôùi thì caùc taùc giaû taäp trung nghieân cöùu lyù thuyeát chính trò, khaûo saùt moâ hình heä thoáng chính trò.