Quá Trình Dân Chủ Hóa Ở Indonesia Từ 1945 Đến Nay - Nghiên Cứu Giai Cấp Trung Lưu và Xã Hội

Luận án tiến sĩ nghiên cứu quá trình dân chủ hóa ở indonesia từ năm 1945 đến nay nhìn từ góc độ giai cấp trung lưu và xã hội, phát triển phương pháp mới, đánh giá hiệu quả ứng

• Tác giả: Hồ Thị Thành
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Văn Chính
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Đông Nam Á học
• Đề tài: Quá Trình Dân Chủ Hóa Ở Indonesia Từ Năm 1945 Đến Nay - Nhìn Từ Góc Độ Giai Cấp Trung Lưu Và Xã Hội Dân Sự
• Loại tài liệu: luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Quá Trình Dân Chủ Hóa Indonesia 1945 Nay

Quá trình dân chủ hóa ở Indonesia từ năm 1945 đến nay là một hành trình dài và phức tạp, trải qua nhiều giai đoạn với những đặc điểm và thách thức riêng. Từ nền độc lập non trẻ, Indonesia đã thử nghiệm nhiều mô hình chính trị, từ dân chủ tự do, dân chủ hướng dẫn đến trật tự mới dưới thời Suharto. Sự sụp đổ của chế độ độc tài vào năm 1998 đã mở ra một kỷ nguyên mới, kỷ nguyên cải cách dân chủ, đánh dấu bằng các cuộc bầu cử tự do và công bằng, sự phát triển của xã hội dân sự Indonesia và sự phân quyền mạnh mẽ. Tuy nhiên, quá trình này cũng đối mặt với không ít khó khăn, bao gồm tham nhũng, bất bình đẳng và các vấn đề liên quan đến nhân quyền ở Indonesia.

1.1. Lịch sử dân chủ Indonesia Từ Độc Lập Đến Cải Cách

Indonesia giành độc lập năm 1945, mở ra chương mới cho lịch sử dân chủ Indonesia. Giai đoạn đầu chứng kiến sự thử nghiệm với các mô hình dân chủ khác nhau, từ dân chủ tự do đến dân chủ hướng dẫn. Tuy nhiên, những mô hình này không ổn định và dẫn đến sự trỗi dậy của chế độ độc tài Suharto. Cuộc khủng hoảng kinh tế năm 1997-1998 đã tạo tiền đề cho sự sụp đổ của chế độ này và mở ra cơ hội cho cải cách chính trị Indonesia, đánh dấu một bước ngoặt quan trọng trong quá trình dân chủ hóa ở Indonesia.

1.2. Các Giai Đoạn Chính Của Quá Trình Dân Chủ Hóa Indonesia

Quá trình dân chủ hóa ở Indonesia có thể được chia thành nhiều giai đoạn chính: giai đoạn độc lập (1945-1950), giai đoạn dân chủ tự do (1950-1959), giai đoạn dân chủ hướng dẫn (1959-1965), giai đoạn trật tự mới (1966-1998) và giai đoạn cải cách dân chủ (1998-nay). Mỗi giai đoạn có những đặc điểm, thành tựu và hạn chế riêng, phản ánh sự phức tạp của chính trị Indonesia sau 1945 và những nỗ lực không ngừng để xây dựng một nền dân chủ bền vững.

II. Thách Thức Dân Chủ Indonesia Tham Nhũng Bất Bình Đẳng

Mặc dù đã đạt được nhiều tiến bộ đáng kể, dân chủ Indonesia hiện nay vẫn phải đối mặt với nhiều thách thức lớn. Tham nhũng ở Indonesia vẫn là một vấn đề nhức nhối, gây cản trở sự phát triển kinh tế và làm suy yếu lòng tin của người dân vào chính phủ. Bất bình đẳng kinh tế và xã hội cũng là một vấn đề nghiêm trọng, đe dọa sự ổn định xã hội và làm trầm trọng thêm các xung đột. Ngoài ra, các vấn đề liên quan đến nhân quyền ở Indonesia, tự do tôn giáo và quyền của các nhóm thiểu số vẫn còn tồn tại.

2.1. Tham nhũng ở Indonesia Nguyên Nhân và Hậu Quả

Tham nhũng ở Indonesia có nguồn gốc sâu xa từ lịch sử và văn hóa chính trị của đất nước. Các yếu tố như hệ thống pháp luật yếu kém, thiếu minh bạch và trách nhiệm giải trình, cũng như văn hóa bảo kê và chủ nghĩa thân hữu, đã tạo điều kiện cho tham nhũng phát triển. Tham nhũng gây ra những hậu quả nghiêm trọng, bao gồm làm suy yếu tăng trưởng kinh tế, làm giảm chất lượng dịch vụ công và làm xói mòn lòng tin của người dân vào chính phủ.

2.2. Bất Bình Đẳng Kinh Tế và Xã Hội Nguy Cơ Cho Dân Chủ Indonesia

Bất bình đẳng kinh tế và xã hội là một thách thức lớn đối với dân chủ Indonesia. Khoảng cách giàu nghèo ngày càng gia tăng, với một số ít người giàu kiểm soát phần lớn tài sản của đất nước. Điều này dẫn đến sự bất mãn trong xã hội và có thể gây ra bất ổn chính trị. Chính phủ cần có các biện pháp để giảm bất bình đẳng và tạo ra một xã hội công bằng hơn.

2.3. Vấn Đề Nhân Quyền ở Indonesia Tự Do Tôn Giáo và Quyền Thiểu Số

Nhân quyền ở Indonesia vẫn còn là một vấn đề đáng quan ngại. Mặc dù Hiến pháp bảo đảm tự do tôn giáo, nhưng các nhóm thiểu số tôn giáo vẫn thường xuyên bị phân biệt đối xử và bạo lực. Quyền của các nhóm thiểu số khác, chẳng hạn như người bản địa và người LGBT, cũng cần được bảo vệ tốt hơn.

III. Vai Trò Quân Đội Indonesia Trong Quá Trình Dân Chủ Hóa

Vai trò của quân đội trong chính trị Indonesia là một vấn đề phức tạp và gây tranh cãi. Trong quá khứ, quân đội đã đóng một vai trò quan trọng trong việc duy trì quyền lực và trật tự. Tuy nhiên, sau năm 1998, đã có những nỗ lực đáng kể để giảm sự can thiệp của quân đội vào chính trị và đưa quân đội trở lại vai trò bảo vệ đất nước. Mặc dù vậy, quân đội vẫn có ảnh hưởng nhất định đến chính trị Indonesia, đặc biệt là trong lĩnh vực an ninh và quốc phòng.

3.1. Quân đội Indonesia Trong Lịch Sử Chính Trị

Từ khi độc lập, quân đội Indonesia đã đóng một vai trò quan trọng trong chính trị, đặc biệt là dưới thời Suharto. Quân đội được coi là lực lượng ổn định và bảo vệ đất nước, nhưng cũng bị cáo buộc lạm quyền và vi phạm nhân quyền. Việc giảm ảnh hưởng của quân đội vào chính trị là một trong những mục tiêu quan trọng của cải cách dân chủ.

3.2. Cải Cách Quân Đội Indonesia Sau Năm 1998 Giảm Ảnh Hưởng Chính Trị

Sau năm 1998, đã có những nỗ lực đáng kể để cải cách quân đội Indonesia, bao gồm giảm sự can thiệp của quân đội vào chính trị, tăng cường kiểm soát dân sự đối với quân đội và cải thiện hồ sơ nhân quyền của quân đội. Tuy nhiên, quá trình này vẫn chưa hoàn tất và quân đội vẫn có ảnh hưởng nhất định đến chính trị Indonesia.

3.3. Ảnh Hưởng Của Quân Đội Indonesia Đến Tiến Trình Dân Chủ Hóa

Sự can thiệp của quân đội Indonesia vào chính trị, trong quá khứ, đã cản trở tiến trình dân chủ hóa. Việc giảm ảnh hưởng của quân đội vào chính trị là điều cần thiết để xây dựng một nền dân chủ bền vững. Tuy nhiên, quân đội cũng có thể đóng một vai trò tích cực trong việc bảo vệ đất nước và duy trì ổn định, miễn là quân đội hoạt động dưới sự kiểm soát dân sự và tuân thủ pháp luật.

IV. Vai Trò Xã Hội Dân Sự Indonesia Thúc Đẩy Dân Chủ Hóa

Xã hội dân sự Indonesia đóng một vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy dân chủ hóa. Các tổ chức xã hội dân sự giúp nâng cao nhận thức của người dân về quyền và trách nhiệm của mình, giám sát hoạt động của chính phủ và vận động cho các chính sách công có lợi cho người dân. Sự phát triển của xã hội dân sự Indonesia là một yếu tố quan trọng để củng cố nền dân chủ của đất nước.

4.1. Sự Phát Triển Của Xã Hội Dân Sự Indonesia Sau Năm 1998

Sau năm 1998, xã hội dân sự Indonesia đã phát triển mạnh mẽ. Nhiều tổ chức xã hội dân sự mới đã được thành lập, tập trung vào các vấn đề như nhân quyền, môi trường, quyền của phụ nữ và phòng chống tham nhũng. Các tổ chức này đóng một vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy dân chủ hóa và cải thiện chất lượng cuộc sống của người dân.

4.2. Các Hoạt Động Của Xã Hội Dân Sự Indonesia Vì Dân Chủ Hóa

Xã hội dân sự Indonesia tham gia vào nhiều hoạt động khác nhau để thúc đẩy dân chủ hóa, bao gồm nâng cao nhận thức của người dân về quyền và trách nhiệm của mình, giám sát hoạt động của chính phủ, vận động cho các chính sách công có lợi cho người dân và cung cấp dịch vụ cho cộng đồng. Các hoạt động này góp phần củng cố nền dân chủ của đất nước.

4.3. Thách Thức Đối Với Xã Hội Dân Sự Indonesia Trong Bối Cảnh Dân Chủ

Mặc dù đã đạt được nhiều thành tựu, xã hội dân sự Indonesia vẫn phải đối mặt với nhiều thách thức, bao gồm thiếu nguồn lực tài chính, sự hạn chế về quyền tự do hội họp và biểu đạt, và sự đe dọa từ các nhóm cực đoan. Vượt qua những thách thức này là điều cần thiết để xã hội dân sự Indonesia tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy dân chủ hóa.

V. Bầu Cử Indonesia Từ 1945 Đến Nay Bước Tiến Dân Chủ

Bầu cử Indonesia đóng vai trò then chốt trong quá trình dân chủ hóa. Từ những cuộc bầu cử đầu tiên sau khi độc lập, trải qua nhiều giai đoạn với các hình thức và mức độ tự do khác nhau, đến các cuộc bầu cử tự do và công bằng sau năm 1998, bầu cử Indonesia đã chứng kiến những bước tiến đáng kể. Tuy nhiên, vẫn còn những thách thức cần vượt qua để đảm bảo tính minh bạch, công bằng và sự tham gia đầy đủ của người dân.

5.1. Lịch Sử Bầu Cử Indonesia Các Giai Đoạn Phát Triển

Lịch sử bầu cử Indonesia phản ánh sự phát triển của nền dân chủ đất nước. Các cuộc bầu cử đầu tiên sau khi độc lập còn nhiều hạn chế về quyền tham gia và tự do. Đến giai đoạn sau năm 1998, các cuộc bầu cử Indonesia trở nên tự do và công bằng hơn, với sự tham gia của nhiều đảng phái chính trị và sự giám sát của các tổ chức quốc tế.

5.2. Cải Cách Hệ Thống Bầu Cử Indonesia Sau Năm 1998

Sau năm 1998, hệ thống bầu cử Indonesia đã trải qua nhiều cải cách quan trọng, bao gồm việc thành lập Ủy ban Bầu cử độc lập (KPU), cải thiện quy trình đăng ký cử tri và bỏ phiếu, và tăng cường giám sát bầu cử. Những cải cách này nhằm đảm bảo tính minh bạch, công bằng và dân chủ của các cuộc bầu cử Indonesia.

5.3. Thách Thức Đối Với Bầu Cử Indonesia Trong Tương Lai

Bầu cử Indonesia vẫn đối mặt với một số thách thức, bao gồm tình trạng mua phiếu, sự thao túng thông tin và sự tham gia hạn chế của một số nhóm dân cư. Để củng cố nền dân chủ, cần tiếp tục cải thiện hệ thống bầu cử Indonesia và nâng cao nhận thức của người dân về tầm quan trọng của việc tham gia bầu cử.

VI. Tương Lai Dân Chủ Hóa Indonesia Triển Vọng và Khó Khăn

Tương lai của dân chủ hóa ở Indonesia phụ thuộc vào nhiều yếu tố, bao gồm sự ổn định kinh tế, sự phát triển của xã hội dân sự, sự cam kết của chính phủ đối với các giá trị dân chủ và khả năng giải quyết các thách thức như tham nhũng và bất bình đẳng. Mặc dù còn nhiều khó khăn, nhưng với những thành tựu đã đạt được, Indonesia có tiềm năng trở thành một hình mẫu dân chủ cho các nước đang phát triển.

6.1. Các Yếu Tố Ảnh Hưởng Đến Tương Lai Dân Chủ Indonesia

Nhiều yếu tố ảnh hưởng đến tương lai của dân chủ Indonesia, bao gồm sự phát triển kinh tế, sự lớn mạnh của xã hội dân sự Indonesia, sự minh bạch và trách nhiệm giải trình của chính phủ, và sự tham gia tích cực của người dân vào quá trình chính trị. Việc giải quyết các thách thức như tham nhũng, bất bình đẳng và chủ nghĩa cực đoan cũng rất quan trọng.

6.2. Triển Vọng Phát Triển Dân Chủ Indonesia Trong Khu Vực

Dân chủ Indonesia có thể đóng một vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy dân chủ trong khu vực Đông Nam Á. Với dân số lớn và nền kinh tế phát triển, Indonesia có thể là một hình mẫu dân chủ cho các nước khác trong khu vực. Tuy nhiên, để làm được điều này, Indonesia cần tiếp tục củng cố nền dân chủ của mình và giải quyết các thách thức nội tại.

6.3. Bài Học Từ Quá Trình Dân Chủ Hóa Indonesia Cho Các Nước Khác

Quá trình dân chủ hóa ở Indonesia mang lại nhiều bài học quý giá cho các nước khác đang trên con đường xây dựng dân chủ, bao gồm tầm quan trọng của sự đồng thuận chính trị, vai trò của xã hội dân sự Indonesia, và sự cần thiết phải giải quyết các vấn đề kinh tế và xã hội để đảm bảo sự ổn định và bền vững của nền dân chủ. Ngoài ra, việc thiết lập một hệ thống luật pháp minh bạch, công bằng và hiệu quả là yếu tố then chốt cho sự thành công của quá trình dân chủ.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương I: Tổng quan về tình hình nghiên cứu, lý thuyết và phương pháp tiếp cận. Nội dung chính của chương này là phân tích lịch sử vấn đề, xác định hướng tiếp cận và khái niệm hóa công cụ nghiên cứu. Chương II: Quá trình dân chủ hóa ở Indonesia (1945 - 2014). Chương này nhìn lại và phân tích con đường gập ghềnh đi đến dân chủ hóa ở Indonesia từ năm 1945 đến nay qua từng giai đoạn cụ thể với các hình thức dân chủ khác nhau.

Việc nhận diện từng chặng đường đi đến dân chủ là cơ sở để đánh giá và phân tích vai trò của giai cấp trung lưu và các tổ chức xã hội dân sự trong việc thúc đẩy quá trình đó. Chương III: Vai trò của giai cấp trung lưu trong quá trình dân chủ hóa ở Indonesia. Trong chương này, sự hình thành, đặc điểm, vai trò và một số hạn chế của giai cấp trung lưu trong quá trình dân chủ hóa ở Indonesia được phân tích và xem xét. Để đánh giá vai trò của giai cấp này, chúng tôi tập trung vào các hoạt động truyền bá tư tưởng dân chủ, tham gia các tổ chức xã hội dân sự và các hoạt động trực tiếp đòi dân chủ của giai cấp trung lưu Indonesia.

Chương IV: Vai trò của các tổ chức xã hội dân sự trong quá trình dân chủ hóa. Chương này tập trung làm rõ quá trình hình thành, phát triển, vai trò và một số hạn chế của các tổ chức này trong quá trình dân chủ hóa ở Indonesia. Đặc biệt, chúng tôi tập trung phân tích và đánh giá các hoạt động của các tổ chức xã hội dân sự đối với vấn đề cải cách thể chế, vấn đề bảo vệ các quyền cơ bản và nâng cao nhận thức về dân chủ của người dân. Trên cơ sở những tư liệu được trình bày ở các chương trước, phần này đi đến một số nhận xét tổng quát về những phát hiện chính của nghiên cứu cũng như những ngụ ý cho vấn đề dân chủ ở các nước Đông Nam Á và Việt Nam.10 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.10 CHƢƠNG 1 TỔNG QUAN VỀ TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU, LÝ THUYẾT VÀ PHƢƠNG PHÁP TIẾP CẬN 1.

Lịch sử vấn đề Vấn đề dân chủ nói chung và dân chủ ở Indonesia từ lâu đã được nhiều học giả quan tâm nghiên cứu. Có nhiều xu hướng tiếp cận khác nhau trong nghiên cứu về dân chủ ở Indonesia. Trong phần này chúng tôi sẽ cố gắng điểm lại lịch sử tư tưởng dân chủ và những tiếp cận dân chủ hóa ở Indonesia từ quan điểm chính trị học - lịch sử và từ góc độ vai trò của giai cấp trung lưu và xã hội dân sự. Dân chủ và tƣ tƣởng dân chủ trong lịch sử Dân chủ là một khái niệm đã có từ rất sớm trong lịch sử nhân loại.

Các nhà nghiên cứu cho rằng thuật ngữ dân chủ ra đời ở châu Âu từ thời kỳ cổ đại gắn với nhà nước thành bang Athens (Hy Lạp) vào thế kỷ V trước Công nguyên, nơi được xem là quê hương của nền dân chủ đầu tiên trên thế giới. Thuật ngữ dân chủ (democracy) được bắt nguồn từ tiếng Hy Lạp demokratia, ghép từ hai từ gốc là demos (nhân dân) và kratos (quyền lực), theo đó demokratia có nghĩa là một chính thể mà ở đó nhân dân có quyền làm chủ [Held, 2006, tr. Trong nền dân chủ Athens, tất cả nam giới là công dân tự do đến tuổi trưởng thành và có nguồn gốc là người Athens có quyền đi bầu cử. Họ được quyền bầu xét những người lãnh đạo chính quyền, lãnh đạo quân sự, được tham gia vào các quyết định quan trọng của quốc gia thành bang cũng như việc xét xử tội phạm.

Thể chế chính trị Athens thể hiện trình độ phát triển dân chủ cao trong thời kỳ bấy giờ, nhưng là nền dân chủ hạn chế nếu so với yêu cầu dân chủ ngày nay vì khi đó n ữ giới, nô lệ và những người không phải gốc Athens không được tham gia vào các hoạt động bầu cử. Cho đến thế thế kỷ I sau Công nguyên, tư tưởng dân chủ ở châu Âu bị chững lại và được thay thế bởi thế giới quan thần quyền Kito giáo. Tuy nhiên, vào thế kỷ XI tư tưởng dân chủ bắt đầu phát triển trở lại ở Bắc Italia nơi người dân có quyền bầu ra các đại diện của mình vào các chức vụ trong chính quyền, các quan chức cai trị theo nhiệm kỳ và phải chịu trách nhiệm trước nhân dân. Đến thời kỳ Phục hưng ở châu Âu thế kỷ XVI, tư tưởng dân chủ có điều kiện phát triển mạnh hơn và thuật ngữ “dân chủ” (democracy) bắ t đầ u trở thành một khái niệm phổ biến.

Trong các thế kỷ XVII – XVIII, các nhà tư tưởng phương Tây như Thomas Hobbes (1586- 1679), John Jocke (1632-1704), Baron de Montesquieu (1689-1755), Jean Jacques 13 (LUAN.10 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.10 Rousseau (1712-1778)… đã đề xuất nhiều lý ‎thuyết về dân chủ trên cơ sở khẳng định các quyền của con người, như quyền tự do, quyền tư hữu, quyền bình đẳng. Để các quyền này được thực thi và bảo vệ, các nhà tư tưởng cho rằng cần phải thiết lập các mô hình quản lý nhà nước với các cơ chế phân chia và kiểm soát quyền lực để hạn chế sự lạm quyền, đồng thời đề cao việc mọi công dân phải được tham gia vào quá trình lập pháp và ra quyế t đinh ̣ đố i với các v ấn đề chung của xã hội. Từ khoảng cuối thế kỷ XVIII sang thế kỷ XIX, tư tưởng dân chủ tiếp tục được khai thác và phát triển với những đại biểu như Jeremy Bentham (1748-1832), James Mill (1773-1836), John Stuard Mill (1806-1873), Alexis de Tocqueville (1805-1859). Những nhà tư tưởng này đề cao quan điểm dân chủ tự do đại diện, trong đó bao gồm vấn đề trách nhiệm của chính quyền trong việc bảo vệ người dân khỏi sự lạm quyền, nhấ n ma ̣nh tầm quan trọng của bầu cử và sự cạnh tranh giữa các ứng cử viên chính trị, sự phân chia quyền lực trong nhà nước, sự tự do báo chí, ngôn luận, hội họp của người dân, quyền cá nhân tham gia vào xã hội dân sự và tuân theo luật trao đổi tự do và cạnh tranh kinh tế, quyền bình đẳng về chính trị của người dân và cả trách nhiệm của các công dân đối với cộng đồng và nền dân chủ.

Tiếp nối các tư tưởng dân chủ nói trên, tư tưởng dân chủ phương Tây từ thế kỷ XX cho đến nay phát triển theo những xu hướng khác nhau như dân chủ tinh hoa cạnh tranh (nhấn mạnh vai trò của các nhóm tinh hoa đại diện cho nhân dân xây dựng luật pháp và điều hành các công việc chung), dân chủ đa nguyên (đề cao vai trò của các đảng phái, tổ chức xã hội), dân chủ hợp pháp (yêu cầu hoạt động của chính phủ phải được luật hóa và chính phủ can thiệp một cách hợp pháp vào xã hội dân sự), dân chủ tham gia (khẳng định người dân phải tham gia trực tiếp vào việc điều chỉnh các định chế xã hội cả ở nơi làm việc và ở cộng đồng địa phương), dân chủ tham luận (nhấn mạnh chất lượng tham gia của người dân trong các hoạt động chính trị hơn là sự tham gia mang tính hình thức)… Các tư tưởng này được đề cập đến trong các tác phẩm nghiên cứu về chính trị và dân chủ của các nhà tư tưởng nổi tiếng như Max Weber (1864-1920), Joseph A. và trở thành nền tảng cho việc thiết lập các thể chế dân chủ ở nhiều nước phương Tây và Mỹ. Cũng trên nền tư tưởng dân chủ phương Tây, từ thế kỷ XIX, một dòng tư tưởng dân chủ khác xuất hiện và phát triển. Đó là tư tưởng dân chủ xã hội chủ nghĩa gắn liền với tính giai cấp, trong đó quần chúng nhân dân lao động được nhìn nhận 14 (LUAN.10 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.10 như là người làm chủ tối cao trong xã hội.

Đại biểu cho tư tưởng này là K. Từ quan điểm dân chủ phương Tây, khái niệm dân chủ được truyền bá sang các nước phương Đông, được các nhà tư tưởng, các chính trị gia và người dân ở đây tiếp thu, áp dụng. Tuy nhiên, nhiều chính trị gia và học giả phương Đông trên cơ sở xem xét quan điểm dân chủ phương Tây cho rằng thực ra phương Đông từ lâu đã có quan điểm và thể chế dân chủ theo cách thức riêng của mình. Trong triều đại các hoàng đế Ashoka và Akbar ở Ấn Độ có truyền thống ra quyết định dựa trên sự thảo luận, bàn bạc để đi đến sự đồng thuận.

Ở các làng xã Indonesia, hay làng xã ở Việt Nam từ lâu cũng đã có truyền thống dân chủ thô sơ như vậy [Nguyễn Từ Chi, 1985]. Từ đây nảy sinh quan điểm cho rằng tinh thần dân chủ cũng có gốc rễ ở phương Đông chứ không chỉ là sản phẩm ngoại nhập từ phương Tây. Nhiều nhà chính trị và tư tưởng châu Á thời hiện đại như Lý Quang Diệu (Singapore), Mahathir Mohammad (Malaysia) còn nhấn mạnh vào các giá trị châu Á mà theo họ chính là những giá trị quan trọng làm nên sự phát triển của phương Đông và tạo ra đă ̣c điể m riêng của n ền dân chủ châu Á không giống với dân chủ phương Tây [Hoon, 2004]. Song, dù khẳng định những tư tưởng giá trị riêng trong văn hóa chính trị phương Đông, nhiều nước châu Á trong thời kỳ hiện đại vẫn lấy những hạt nhân cơ bản trong tư tưởng dân chủ phương Tây về các quyền tự do và bình đẳng của con người, quyền thiết lập các chính quyền dân chủ hay quyền người dân tham gia vào các hoạt động chính trị xã hội làm nền tảng để xây dựng nền dân chủ ở nước mình.

Sự hình thành và phát triển của các tư tưởng dân chủ đã tác động đến sự ra đời và phát triển của các mô hình và thể chế dân chủ trên thế giới như mô hình dân chủ tự do phương Tây, mô hình dân chủ xã hội chủ nghĩa, mô hình dân chủ mang giá trị châu Á. Cho dù có những điểm khác biệt về tư tưởng dân chủ, mức độ dân chủ giữa các nước, nhưng những điểm cốt lõi của các nền dân chủ vẫn là vấn đề tôn trọng và thực hiện quyền làm chủ của người dân trong xã hội. Để thực hiện được các quyền này, vấn đề đầu tiên và quan trọng nhất là xây dựng một thế chế chính trị dân chủ, tạo điều kiện cho quyền làm chủ của người dân được thực hiện rộng rãi trên tất cả các lĩnh vực đời sống kinh tế, chính trị và văn hóa xã hội. Một thể chế chính trị dân chủ hiện đại phải được thể hiện qua những đặc điểm cơ bản đã được nhiều quốc gia chấp nhận.