Sử Dụng Phương Pháp Dự Án Trong Dạy Học Địa Lý 11 Trung Học Phổ Thông

Phương pháp dự án (DHDA) đang trở thành xu hướng trong giáo dục hiện đại, đặc biệt trong bối cảnh đổi mới chương trình… 117 trang · Đại học Đà Nẵng · 2018.

• Tác giả: Y Lan Ni Ya
• Người hướng dẫn: PGS.TS Đậu Thị Hòa
• Trường học: Đại học Đà Nẵng
• Chuyên ngành: Cử nhân sư phạm địa lý
• Đề tài: Sử Dụng Phương Pháp Dự Án Trong Dạy Học Địa Lý 11
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Đà Nẵng

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA VIỆC SỬ DỤNG PHƯƠNG PHÁP DỰ ÁN TRONG DẠY HỌC ĐỊA LÍ 11 TRUNG HỌC PHỔ THÔNG
• 1.1. PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC DỰ ÁN
• 1.1.1. Khái niệm dạy học dự án
• 1.1.2. Đặc điểm của dạy học dự án
• 1.1.3. Các hình thức cơ bản của dạy học dự án
• 1.1.4. Vai trò của dạy học dự án
• 1.1.5. Hạn chế của dạy học dự án
• 1.2. PHƯƠNG HƯỚNG CHUNG THIẾT KẾ VÀ TỔ CHỨC DẠY HỌC DỰ ÁN
• 1.2.1. Khái niệm thiết kế và tổ chức
• 1.2.2. Khái niệm thiết kế và tổ chức dự án học tập
• 1.2.3. Vai trò của việc thiết kế và tổ chức dự án học tập
• 1.2.4. Phương hướng chung thiết kế và tổ chức dự án học tập
• 1.3. ĐẶC ĐIỂM CẤU TRÚC, NỘI DUNG CHƯƠNG TRÌNH VÀ SÁCH GIÁO KHOA ĐỊA LÍ 11 – BAN CƠ BẢN
• 1.3.1. Mục tiêu của chương trình Địa lí 11
• 1.3.1.1. Về kiến thức
• 1.3.1.2. Về kỹ năng
• 1.3.2. Đặc điểm nội dung chương trình Địa lí 11
• 1.3.3. Cấu trúc các bài trong sách giáo khoa Địa lí 11
• 1.3.4. Thời lượng của các nội dung được phân phối trong chương trình Địa lí 11
• 1.4. ĐẶC ĐIỂM TÂM, SINH LÝ HỌC SINH LỚP 11
• 1.4.1. Đặc điểm tâm lí lứa tuổi
• 1.4.2. Đặc điểm thể chất trí tuệ
• 1.4.3. Đặc điểm nhân cách
• 1.5. YÊU CẦU CƠ SỞ VẬT CHẤT PHỤC VỤ DẠY HỌC DỰ ÁN
• 1.6. THỰC TRẠNG DẠY HỌC DỰ ÁN TRONG ĐỊA LÍ LỚP 11 Ở MỘT SỐ TRƯỜNG THPT
• 1.6.1. Mục đích, thời gian, địa điểm, nội dung, phương pháp tổ chức khảo sát, điều tra
• 1.6.2. Kết quả khảo sát, điều tra
• 1.6.3. Quan niệm của giáo viên
• 1.6.4. Thực trạng sử dụng phương pháp dự án
• 1.6.5. Cơ sở vật chất ở trường THPT phục vụ cho dạy học dự án
• 1.6.6. Hiệu quả sử dụng phương pháp dạy học dự án
• 1.6.7. Ưu, nhược điểm
• 1.6.8. Nguyên nhân thực trạng
• 1.6.9. Kết luận chung
• 2. CHƯƠNG 2: THIẾT KẾ VÀ TỔ CHỨC DỰ ÁN TRONG DẠY HỌC ĐỊA LÍ 11 TRUNG HỌC PHỔ THÔNG
• 2.1. KHẢ NĂNG SỬ DỤNG PHƯƠNG PHÁP DỰ ÁN TRONG CHƯƠNG TRÌNH ĐỊA LÍ 11 THPT
• 2.2. THIẾT KẾ DỰ ÁN TRONG DẠY HỌC ĐỊA LÍ 11 THPT
• 2.2.1. Nguyên tắc thiết kế
• 2.2.2. Quy trình thiết kế
• 2.2.3. Các dự án thiết kế trong dạy học Địa lí 11
• 2.3. TỔ CHỨC DẠY HỌC THEO DỰ ÁN ĐỊA LÍ 11 THPT
• 2.3.1. Yêu cầu tổ chức dạy học dự án
• 2.3.1.1. Đối với giáo viên
• 2.3.1.2. Đối với học sinh
• 2.3.2. Yêu cầu về phương tiện dạy học
• 2.3.3. Yêu cầu về hình thức tổ chức
• 2.3.4. Quy trình tổ chức dạy học dự án
• 2.3.4.1. Giai đoạn 1: Chuẩn bị dự án
• 2.3.4.2. Giai đoạn 2: Thực hiện dự án
• 2.3.4.3. Giai đoạn 3: Tổng kết dự án
• 2.3.5. Các lưu ý khi tổ chức dạy học dự án
• 2.3.6. Thiết kế bài dạy học Địa lí theo phương pháp dự án
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM
• 3.1. MỤC ĐÍCH, NGUYÊN TẮC, PHƯƠNG PHÁP THỰC NGHIỆM
• 3.1.1. Mục đích thực nghiệm
• 3.1.2. Nguyên tắc tiến hành thực nghiệm
• 3.1.3. Nhiệm vụ thực nghiệm
• 3.1.4. Phương pháp thực nghiệm
• 3.1.5. Nội dung thực nghiệm
• 3.1.6. Quy trình thực nghiệm
• 3.2. BÀI THỰC NGHIỆM
• 3.3. PHÂN TÍCH KẾT QUẢ THỰC NGHIỆM
• 3.3.1. Kết quả thực nghiệm số 1
• 3.3.2. Kết quả thực nghiệm số 2
• 3.3.3. Kết quả thực nghiệm số 3
• 3.4. KẾT LUẬN CHUNG THỰC NGHIỆM
• KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• 3.5. Đối với sở Giáo dục và Đào tạo
• 3.6. Đối với cán bộ quản lí nhà trường
• 3.7. Đối với giáo viên Địa lí
• 3.8. Đối với học sinh
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• DANH MỤC VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG

Tóm tắt

I. Tổng Quan Phương Pháp Dự Án Trong Dạy Học Địa Lý 11

Phương pháp dự án (DHDA) đang trở thành xu hướng trong giáo dục hiện đại, đặc biệt trong bối cảnh đổi mới chương trình giáo dục phổ thông. DHDA không chỉ trang bị kiến thức mà còn phát triển năng lực cho học sinh. Trong môn Địa lý lớp 11, DHDA tạo cơ hội cho học sinh khám phá thế giới xung quanh, vận dụng kiến thức vào thực tiễn. DHDA là một phương pháp dạy học, trong đó học sinh dưới sự hướng dẫn của giáo viên tự lực giải quyết một nhiệm vụ học tập phức hợp, kết hợp giữa lý thuyết và thực hành, với hình thức làm việc chủ yếu là theo nhóm. Các nhóm tự xác định mục tiêu, lập kế hoạch và thực hiện dự án tham gia kiểm tra quá trình thực hiện và đánh giá kết quả. Kết quả là sản phẩm có thể giới thiệu và trình bày. Theo W. Kilpatrick, dự án trong dạy học là “hành động có chủ ý với toàn bộ nhiệt tình, diễn ra trong một môi trường xã hội hay nói ngắn gọn hơn là hoạt động có chủ ý và tâm huyết”.

1.1. Khái niệm và đặc điểm cốt lõi của Dạy Học Dự Án

DHDA là một phương pháp dạy học, trong đó học sinh chủ động tham gia vào quá trình học tập, từ việc lựa chọn đề tài đến thực hiện và đánh giá. Đặc điểm cốt lõi của DHDA bao gồm: định hướng học sinh, định hướng thực tiễn và định hướng sản phẩm. Định hướng học sinh thể hiện ở việc chú ý đến hứng thú, khả năng của học sinh, khuyến khích tính tích cực, tự lực và cộng tác. Định hướng thực tiễn thể hiện ở việc chủ đề dự án xuất phát từ thực tiễn xã hội, nghề nghiệp, đời sống. Định hướng sản phẩm thể hiện ở việc kết hợp giữa nghiên cứu lý thuyết và vận dụng vào thực tiễn, tạo ra sản phẩm cụ thể.

1.2. Vai trò của Dạy Học Dự Án trong môn Địa Lý lớp 11

Trong môn Địa lý lớp 11, DHDA giúp học sinh hiểu sâu sắc hơn về các vấn đề kinh tế - xã hội, địa lý tự nhiên của Việt Nam và thế giới. DHDA tạo cơ hội cho học sinh vận dụng kiến thức đã học vào giải quyết các vấn đề thực tiễn, phát triển kỹ năng làm việc nhóm, kỹ năng thuyết trình, kỹ năng nghiên cứu. DHDA cũng giúp học sinh phát triển tư duy phản biện, khả năng sáng tạo và tinh thần trách nhiệm. Chương trình Địa lí 11 trung học phổ thông (THPT) hiện nay trang bị cho HS những kiến thức bên ngoài đất nước còn lạ lẫm đối với các em HS, điều này kích thích được sự tò mò, thích thú khi tìm hiểu nó.

II. Thách Thức Giải Pháp Khi Dạy Địa Lý 11 Bằng Dự Án

Mặc dù DHDA mang lại nhiều lợi ích, việc áp dụng DHDA trong dạy Địa lý lớp 11 cũng gặp phải một số thách thức. Một trong những thách thức lớn nhất là việc lựa chọn đề tài dự án phù hợp với nội dung chương trình, trình độ học sinh và điều kiện thực tế. Bên cạnh đó, việc đánh giá kết quả dự án cũng đòi hỏi giáo viên phải có phương pháp đánh giá khách quan, toàn diện. Để vượt qua những thách thức này, giáo viên cần có sự chuẩn bị kỹ lưỡng, linh hoạt trong quá trình tổ chức và đánh giá dự án. Giáo viên cần nắm bắt được trình độ nhận thức, năng lực học tập sở thích của mỗi HS mỗi khác. Giáo viên (GV) cần nắm bắt được điều đó, để biết cách vận dụng các PPDH thích hợp.

2.1. Các khó khăn thường gặp khi triển khai dự án Địa Lý 11

Một số khó khăn thường gặp khi triển khai DHDA trong môn Địa lý lớp 11 bao gồm: thiếu thời gian, thiếu nguồn lực, học sinh chưa quen với phương pháp học tập chủ động, giáo viên thiếu kinh nghiệm trong việc thiết kế và tổ chức dự án. Ngoài ra, việc đánh giá kết quả dự án cũng có thể gặp khó khăn do tính chất phức tạp của dự án và sự khác biệt về năng lực của học sinh.

2.2. Giải pháp khắc phục để ứng dụng hiệu quả phương pháp dự án

Để khắc phục những khó khăn này, giáo viên cần: xây dựng kế hoạch chi tiết, phân bổ thời gian hợp lý, tận dụng tối đa nguồn lực hiện có, hướng dẫn học sinh cách làm việc nhóm, cách nghiên cứu và trình bày kết quả. Giáo viên cũng cần tham gia các khóa tập huấn về DHDA để nâng cao năng lực chuyên môn. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa giáo viên, học sinh và phụ huynh để đảm bảo dự án được thực hiện thành công.

2.3. Yêu cầu về cơ sở vật chất phục vụ dạy học dự án Địa lý 11

Để DHDA đạt hiệu quả cao, cần đảm bảo cơ sở vật chất đầy đủ và phù hợp. Điều này bao gồm: phòng học có đủ không gian cho học sinh làm việc nhóm, máy tính kết nối internet, máy chiếu, bản đồ, tranh ảnh, tài liệu tham khảo. Ngoài ra, cần có sự hỗ trợ từ nhà trường và phụ huynh trong việc cung cấp nguồn lực và tạo điều kiện cho học sinh thực hiện dự án.

III. Hướng Dẫn Thiết Kế Dự Án Dạy Học Địa Lý 11 Chi Tiết

Thiết kế dự án là bước quan trọng nhất trong quá trình áp dụng DHDA. Một dự án được thiết kế tốt sẽ giúp học sinh đạt được mục tiêu học tập, phát triển năng lực và tạo ra sản phẩm có giá trị. Quy trình thiết kế dự án bao gồm các bước: xác định chủ đề, xác định mục tiêu, xây dựng kế hoạch, lựa chọn phương pháp, chuẩn bị nguồn lực và xây dựng tiêu chí đánh giá. Giáo viên cần đảm bảo rằng dự án phù hợp với nội dung chương trình, trình độ học sinh và điều kiện thực tế.

3.1. Nguyên tắc thiết kế dự án Địa Lý 11 hiệu quả

Khi thiết kế dự án, cần tuân thủ các nguyên tắc sau: tính thực tiễn, tính phù hợp, tính khả thi, tính sáng tạo và tính hợp tác. Tính thực tiễn thể hiện ở việc chủ đề dự án liên quan đến các vấn đề thực tế trong cuộc sống. Tính phù hợp thể hiện ở việc dự án phù hợp với nội dung chương trình và trình độ học sinh. Tính khả thi thể hiện ở việc dự án có thể thực hiện được với nguồn lực hiện có. Tính sáng tạo thể hiện ở việc dự án khuyến khích học sinh tư duy sáng tạo, tìm ra giải pháp mới. Tính hợp tác thể hiện ở việc dự án tạo cơ hội cho học sinh làm việc nhóm, hợp tác với nhau.

3.2. Quy trình thiết kế dự án Địa Lý 11 theo chuẩn

Quy trình thiết kế dự án bao gồm các bước sau: (1) Xác định chủ đề: lựa chọn chủ đề phù hợp với nội dung chương trình và hứng thú của học sinh. (2) Xác định mục tiêu: xác định rõ mục tiêu học tập mà học sinh cần đạt được. (3) Xây dựng kế hoạch: lập kế hoạch chi tiết về các hoạt động, thời gian, nguồn lực. (4) Lựa chọn phương pháp: lựa chọn phương pháp phù hợp với mục tiêu và nội dung dự án. (5) Chuẩn bị nguồn lực: chuẩn bị đầy đủ tài liệu, thiết bị, phần mềm cần thiết. (6) Xây dựng tiêu chí đánh giá: xây dựng tiêu chí đánh giá khách quan, toàn diện.

3.3. Gợi ý các đề tài dự án môn Địa lý lớp 11 hấp dẫn

Một số gợi ý về đề tài dự án trong môn Địa lý lớp 11 bao gồm: Nghiên cứu về ảnh hưởng của biến đổi khí hậu đến sản xuất nông nghiệp ở Việt Nam; Tìm hiểu về vai trò của ngành du lịch trong phát triển kinh tế - xã hội; Phân tích về sự phân bố dân cư và lao động ở Việt Nam; Đánh giá về tiềm năng và thách thức của hội nhập kinh tế quốc tế. Các đề tài này cần được điều chỉnh phù hợp với điều kiện thực tế và trình độ của học sinh.

IV. Tổ Chức Dạy Học Địa Lý 11 Theo Phương Pháp Dự Án

Tổ chức dạy học theo dự án đòi hỏi giáo viên phải có vai trò là người hướng dẫn, hỗ trợ học sinh trong suốt quá trình thực hiện dự án. Giáo viên cần tạo điều kiện cho học sinh tự chủ, sáng tạo và hợp tác với nhau. Quy trình tổ chức dạy học theo dự án bao gồm các giai đoạn: chuẩn bị, thực hiện và tổng kết. Trong mỗi giai đoạn, giáo viên cần có những hoạt động cụ thể để hỗ trợ học sinh.

4.1. Yêu cầu đối với giáo viên và học sinh khi thực hiện dự án

Đối với giáo viên, cần có sự chuẩn bị kỹ lưỡng về kiến thức, kỹ năng và phương pháp. Giáo viên cần có khả năng thiết kế dự án, hướng dẫn học sinh, đánh giá kết quả và giải quyết các vấn đề phát sinh. Đối với học sinh, cần có tinh thần tự giác, chủ động, sáng tạo và hợp tác. Học sinh cần có khả năng nghiên cứu, phân tích, tổng hợp thông tin và trình bày kết quả.

4.2. Quy trình tổ chức dự án Địa Lý 11 chi tiết từng giai đoạn

Quy trình tổ chức dự án bao gồm các giai đoạn sau: (1) Chuẩn bị: giáo viên giới thiệu về dự án, hướng dẫn học sinh lựa chọn đề tài, thành lập nhóm và xây dựng kế hoạch. (2) Thực hiện: học sinh thực hiện các hoạt động theo kế hoạch, giáo viên hỗ trợ và theo dõi tiến độ. (3) Tổng kết: học sinh trình bày kết quả, giáo viên đánh giá và nhận xét. Trong mỗi giai đoạn, cần có sự tương tác giữa giáo viên và học sinh.

4.3. Lưu ý quan trọng để dự án Địa Lý 11 thành công

Để dự án thành công, cần lưu ý: (1) Đảm bảo tính phù hợp của đề tài với nội dung chương trình và trình độ học sinh. (2) Xây dựng kế hoạch chi tiết và phân bổ thời gian hợp lý. (3) Tạo điều kiện cho học sinh tự chủ, sáng tạo và hợp tác. (4) Đánh giá kết quả khách quan, toàn diện và công bằng. (5) Khuyến khích học sinh chia sẻ kinh nghiệm và học hỏi lẫn nhau.

V. Đánh Giá Hiệu Quả Phương Pháp Dự Án Trong Dạy Địa Lý 11

Đánh giá hiệu quả của DHDA là bước quan trọng để cải thiện phương pháp dạy học và nâng cao chất lượng giáo dục. Việc đánh giá cần dựa trên các tiêu chí khách quan, toàn diện và công bằng. Các tiêu chí đánh giá có thể bao gồm: kiến thức, kỹ năng, thái độ và sản phẩm. Giáo viên cần sử dụng nhiều hình thức đánh giá khác nhau để có được cái nhìn đầy đủ về năng lực của học sinh.

5.1. Tiêu chí đánh giá dự án Địa Lý 11 toàn diện và khách quan

Các tiêu chí đánh giá dự án có thể bao gồm: (1) Kiến thức: đánh giá mức độ hiểu biết của học sinh về chủ đề dự án. (2) Kỹ năng: đánh giá khả năng nghiên cứu, phân tích, tổng hợp thông tin, làm việc nhóm, thuyết trình và giải quyết vấn đề. (3) Thái độ: đánh giá tinh thần tự giác, chủ động, sáng tạo và hợp tác của học sinh. (4) Sản phẩm: đánh giá chất lượng của sản phẩm, tính sáng tạo và khả năng ứng dụng.

5.2. Các hình thức đánh giá dự án Địa Lý 11 đa dạng

Các hình thức đánh giá dự án có thể bao gồm: (1) Đánh giá quá trình: giáo viên theo dõi và đánh giá quá trình thực hiện dự án của học sinh. (2) Đánh giá sản phẩm: giáo viên đánh giá chất lượng của sản phẩm. (3) Đánh giá đồng đẳng: học sinh đánh giá lẫn nhau. (4) Tự đánh giá: học sinh tự đánh giá về quá trình và kết quả của mình. (5) Đánh giá của giáo viên: giáo viên đánh giá toàn diện về dự án.

5.3. Phân tích kết quả thực nghiệm sư phạm về dự án Địa lý 11

Việc thực nghiệm sư phạm giúp đánh giá tính khả thi và hiệu quả của DHDA trong môn Địa lý lớp 11. Kết quả thực nghiệm có thể cho thấy những ưu điểm và hạn chế của phương pháp, từ đó đưa ra những điều chỉnh phù hợp. Cần phân tích kết quả thực nghiệm một cách khách quan, khoa học để có được những kết luận chính xác.

VI. Kết Luận Triển Vọng Phương Pháp Dự Án Địa Lý 11

DHDA là một phương pháp dạy học hiệu quả, giúp học sinh phát triển năng lực và vận dụng kiến thức vào thực tiễn. Tuy nhiên, việc áp dụng DHDA đòi hỏi giáo viên phải có sự chuẩn bị kỹ lưỡng, linh hoạt và sáng tạo. Trong tương lai, DHDA sẽ tiếp tục được phát triển và ứng dụng rộng rãi trong giáo dục, góp phần nâng cao chất lượng đào tạo.

6.1. Tóm tắt ưu điểm và nhược điểm của phương pháp dự án

Ưu điểm của DHDA bao gồm: phát triển năng lực, tăng tính chủ động, sáng tạo, hợp tác và gắn liền với thực tiễn. Nhược điểm của DHDA bao gồm: đòi hỏi nhiều thời gian, nguồn lực và kỹ năng của giáo viên và học sinh.

6.2. Kiến nghị để phát triển phương pháp dự án trong Địa Lý 11

Để phát triển DHDA trong môn Địa lý lớp 11, cần: (1) Tăng cường tập huấn cho giáo viên về DHDA. (2) Cung cấp đầy đủ nguồn lực cho các dự án. (3) Xây dựng mạng lưới chia sẻ kinh nghiệm giữa các giáo viên. (4) Khuyến khích sự tham gia của phụ huynh và cộng đồng vào các dự án.

6.3. Hướng nghiên cứu tiếp theo về dạy học dự án Địa Lý 11

Các hướng nghiên cứu tiếp theo về DHDA trong môn Địa lý lớp 11 có thể tập trung vào: (1) Nghiên cứu về hiệu quả của DHDA đối với các đối tượng học sinh khác nhau. (2) Nghiên cứu về các mô hình DHDA phù hợp với từng nội dung chương trình. (3) Nghiên cứu về vai trò của công nghệ thông tin trong DHDA.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Nền giáo dục phổ thông Việt Nam đang thực hiện quá trình chuyển đổi căn bản từ tiếp cận nội dung sang tiếp cận năng lực của người học, nhấn mạnh việc học sinh vận dụng tri thức vào thực tiễn đời sống. Định hướng này được quán triệt theo Nghị quyết số 29-NQ/TW của Hội nghị lần thứ 8 Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XI về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo. Trong bối cảnh kinh tế - xã hội phát triển và hội nhập quốc tế, nhân tố con người giữ vai trò then chốt, đòi hỏi giáo dục phải đào tạo những công dân có khả năng tự chủ, sáng tạo và thích ứng cao.

Chương trình Địa lí 11 Trung học phổ thông (THPT) tập trung vào mảng kiến thức Địa lí kinh tế - xã hội thế giới, giới thiệu về các khu vực và các quốc gia tiêu biểu. Những kiến thức này vừa mang tính mới mẻ vừa kích thích trí tò mò, khám phá của học sinh lứa tuổi 17–18. Ở độ tuổi này, học sinh đã hình thành nền tảng nhận thức và tư duy trừu tượng, có nhu cầu khẳng định bản thân và giao tiếp tập thể. Tuy nhiên, sự khác biệt về năng lực học tập và sở thích cá nhân đòi hỏi giáo viên phải áp dụng các phương pháp dạy học tích cực, trong đó có phương pháp dạy học dự án (DHDA), nhằm nâng cao hiệu quả lĩnh hội kiến thức.

Mục tiêu nghiên cứu: Mục tiêu tổng quát của đề tài là nghiên cứu quy trình và cách thức sử dụng phương pháp dự án trong dạy học Địa lí lớp 11 THPT, nhằm nâng cao chất lượng dạy học môn Địa lí theo định hướng phát triển năng lực học sinh.

Nhiệm vụ nghiên cứu:

1. Nghiên cứu cơ sở lý luận về phương pháp dự án trong dạy học Địa lí lớp 11 THPT.
2. Khảo sát và đánh giá thực trạng sử dụng phương pháp dự án trong dạy học Địa lí lớp 11 tại một số trường THPT trên địa bàn tỉnh Quảng Nam.
3. Nghiên cứu cách thức thiết kế và tổ chức dạy học theo dự án trong chương trình Địa lí 11 THPT.
4. Thiết kế một số dự án dạy học cụ thể thuộc chương trình Địa lí 11 THPT.
5. Tiến hành thực nghiệm sư phạm để kiểm chứng tính khả thi và hiệu quả của các dự án đã thiết kế.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Phương pháp dạy học dự án; nội dung chương trình Địa lí 11 THPT (Ban cơ bản); hoạt động dạy và học của giáo viên và học sinh lớp 11.
• Phạm vi nghiên cứu: Chương trình Địa lí 11 THPT (Ban cơ bản); địa bàn khảo sát thực trạng và thực nghiệm sư phạm tại hai trường THPT thuộc tỉnh Quảng Nam (Trường THPT Sào Nam và Trường THPT Thái Phiên) trong thời gian từ tháng 02 đến tháng 04 năm 2018.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết và mô hình tiếp cận

Đề tài kế thừa và tổng hợp cơ sở lý luận về phương pháp dự án từ các công trình sư phạm trong và ngoài nước:

• Khái niệm dự án học tập xuất phát từ quan điểm của W. Kilpatrick (1918) với bài viết "The Project Method", nhấn mạnh hoạt động có chủ ý, toàn tâm toàn ý của người học trong môi trường xã hội; quan điểm của Karl Frey (Đức) tập trung vào việc tạo ra sản phẩm thực hành cụ thể.
• Định nghĩa của tác giả Nguyễn Thị Diệu Thảo và mô hình dạy học dự án theo chương trình Giáo dục của Microsoft (Partners in Learning - PIL), coi DHDA là mô hình học tập phức hợp, dài hạn, liên môn và lấy học sinh làm trung tâm.
• Tài liệu lý luận dạy học của các tác giả Nguyễn Văn Cường, Bernd Meier và các nghiên cứu chuyên ngành phương pháp dạy học Địa lí của PGS.TS Đậu Thị Hòa, luận án tiến sĩ của Nguyễn Thị Kim Liên (2014).

Tác giả xác định ba đặc điểm cốt lõi của phương pháp dạy học dự án gồm:

• Định hướng học sinh: Tôn trọng hứng thú cá nhân, đòi hỏi tính tự lực cao và tinh thần cộng tác nhóm.
• Định hướng thực tiễn: Chủ đề dự án xuất phát từ thực tiễn kinh tế - xã hội, đời sống; nội dung mang tính liên môn, giải quyết vấn đề phức hợp.
• Định hướng sản phẩm: Quá trình học tập dẫn đến sự hình thành sản phẩm vật chất hoặc phi vật chất có thể công bố, triển lãm hoặc trình bày.

Hệ thống câu hỏi định hướng (CHĐH) được xây dựng theo ba cấp độ: Câu hỏi khái quát (CHKQ), Câu hỏi bài học (CHBH) và Câu hỏi nội dung (CHND).

Về mặt chương trình, Địa lí 11 Ban cơ bản có thời lượng 52 tiết/năm (35 tuần, trung bình 1,5 tiết/tuần), gồm Phần A (Khái quát nền kinh tế - xã hội thế giới) và Phần B (Địa lí khu vực và quốc gia). Tỷ lệ các tiết thực hành chiếm 8/35 tiết lý thuyết (tương đương 23%), tạo điều kiện thuận lợi cho việc hình thành kỹ năng và xây dựng dự án.

Phương pháp nghiên cứu

Khóa luận vận dụng phối hợp các nhóm phương pháp nghiên cứu:

• Nhóm phương pháp nghiên cứu lý thuyết: Phương pháp phân tích - tổng hợp tài liệu từ sách báo, giáo trình, luận án; phương pháp phân loại để hệ thống hóa cấu trúc dự án; phương pháp lịch sử để nghiên cứu quá trình phát triển của phương pháp dự án trong giáo dục.
• Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn: Phương pháp điều tra khảo sát bằng phiếu hỏi; phương pháp phỏng vấn sâu giáo viên và học sinh; phương pháp quan sát giờ dạy; phương pháp thực nghiệm sư phạm có đối chứng.
• Phương pháp thống kê toán học: Xử lý số liệu khảo sát định lượng, lập bảng phân phối tần suất, tính toán điểm trung bình và các tham số đặc trưng để đối chiếu kết quả giữa nhóm thực nghiệm và nhóm đối chứng.

Nguồn dữ liệu

Dữ liệu nghiên cứu bao gồm:

• Tài liệu chương trình, phân phối thời lượng và sách giáo khoa Địa lí 11 Ban cơ bản.
• Kết quả khảo sát thực tế vào tháng 2 và tháng 3 năm 2018 tại hai trường THPT Sào Nam và THPT Thái Phiên (Quảng Nam), với quy mô mẫu gồm 12 giáo viên dạy Địa lí và 363 học sinh khối lớp 11.
• Điểm số và biên bản đánh giá từ ba bài thực nghiệm sư phạm tại các lớp thực nghiệm và đối chứng.

---

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Cơ sở lí luận và thực tiễn của việc sử dụng phương pháp dự án trong dạy học Địa lí 11 Trung học phổ thông

Chương 1 hệ thống hóa cơ sở khoa học của DHDA, phân loại dự án theo chuyên môn (trong môn, liên môn, ngoài chuyên môn), theo sự tham gia của người học (cá nhân, nhóm, khối, trường), theo thời gian (dự án nhỏ 2–6 giờ, trung bình 1 tuần/40 giờ, lớn nhiều tuần) và theo nhiệm vụ (tìm hiểu, nghiên cứu, thực hành kiến tạo sản phẩm, hỗn hợp). Tác giả phân tích đặc điểm tâm sinh lý học sinh lứa tuổi 15–18, khẳng định học sinh lớp 11 đã phát triển năng lực tư duy lý luận, tính hoài nghi khoa học và nhu cầu giao tiếp tập thể, phù hợp với mô hình làm việc nhóm.

Về mặt thực tiễn, tác giả khảo sát tình hình triển khai tại tỉnh Quảng Nam. Số liệu tổng hợp phản ánh khoảng cách lớn giữa nhận thức lý thuyết và việc áp dụng thực tế:

Nội dung điều tra ý kiến giáo viên (n = 12)	Tùy chọn phản hồi	Tỷ lệ (%)
Nhận thức về tính cần thiết của DHDA	Rất cần thiết Cần thiết Bình thường	8,3% 75,0% 16,7%
Tần suất sử dụng DHDA trong dạy học	Thường xuyên Thỉnh thoảng Hiếm khi Chưa bao giờ	0% 41,7% 16,7% 41,6%
Nội dung phù hợp nhất trong Địa lí 11	Phần B (Địa lí khu vực và quốc gia) Phần A (Khái quát KT-XH thế giới) Tất cả các bài học	50,0% 33,3% 8,4%
Khó khăn lớn nhất khi thực hiện (đa lựa chọn)	Quỹ thời gian hạn hẹp (tiết 45 phút) Trình độ, điều kiện của học sinh Kỹ năng lập kế hoạch cho dự án	100% 75,0% 57,3%
Yếu tố quyết định thành công của dự án	Năng lực của giáo viên Sự hợp tác của các nhóm học sinh Cơ sở vật chất nhà trường	100% 100% 75,0%

Về phía học sinh, số liệu điều tra 363 học sinh lớp 11 ghi nhận:

• 76,6% học sinh có hứng thú với việc học theo dự án (35,4% rất hứng thú, 41,2% hứng thú).
• 61,8% nhận định học theo dự án đem lại hiệu quả cao hơn cách học truyền thống.
• Khó khăn lớn nhất học sinh gặp phải là tốn nhiều thời gian (57,5%) và khó định hướng sản phẩm của dự án (41,2%).
• Các năng lực học sinh tự nhận thấy tiến bộ nhiều nhất gồm năng lực hợp tác (85,2%), năng lực giải quyết vấn đề (85,2%) và năng lực giao tiếp (82,4%).

Chương 1 kết luận rằng dù cơ sở vật chất tại các trường (phòng học 3 tầng, máy chiếu, ti vi tại THPT Sào Nam và THPT Thái Phiên) và sự ủng hộ của Ban giám hiệu đã tạo tiền đề thuận lợi, phương pháp dự án vẫn hiếm khi được áp dụng do giáo viên thiếu kỹ năng thiết kế, áp lực thời lượng tiết học và sự phân hóa trình độ học sinh.

Chương 2: Thiết kế và tổ chức dự án trong dạy học Địa lí 11 Trung học phổ thông

Chương này đề xuất giải pháp sư phạm toàn diện nhằm áp dụng DHDA vào môn Địa lí lớp 11:

Năm nguyên tắc thiết kế:

1. Đảm bảo phù hợp với nhu cầu của học sinh và do chính học sinh thực hiện.
2. Đảm bảo bám sát chuẩn nội dung chương trình sách giáo khoa Địa lí 11 và khai thác mối quan hệ liên môn.
3. Đảm bảo gắn kết chặt chẽ với thực tiễn địa phương và thích ứng linh hoạt theo điều kiện từng trường.
4. Đảm bảo tích hợp giáo dục giá trị sống và rèn luyện kỹ năng sống.
5. Đảm bảo có sự hỗ trợ thích hợp của các phương tiện kỹ thuật và công nghệ thông tin hiện đại.

Quy trình 8 bước thiết kế dự án học tập:

• Bước 1: Lựa chọn và xác định nội dung, đơn vị kiến thức trọng tâm của bài hoặc phần học.
• Bước 2: Xác định loại hình dự án phù hợp (dự án tìm hiểu, nghiên cứu hoặc thực hành kiến tạo).
• Bước 3: Xác định chủ đề dự án và phân rã thành các tiểu chủ đề cho các nhóm học sinh.
• Bước 4: Xây dựng mục tiêu (kiến thức, kỹ năng, thái độ, năng lực), phân công các "vai" học tập và lập phiếu định hướng sản phẩm.
• Bước 5: Viết bản tóm tắt bài dạy nhằm liên kết bài học với thực tế đời sống.
• Bước 6: Thiết kế bộ câu hỏi định hướng theo 3 tầng bậc (CHKQ, CHBH, CHND).
• Bước 7: Thiết lập kế hoạch và công cụ đánh giá đa chiều (giáo viên đánh giá, nhóm tự đánh giá và đánh giá chéo giữa các thành viên/nhóm).
• Bước 8: Biên soạn tài liệu và nguồn học liệu hỗ trợ học sinh thực hiện nhiệm vụ.

Quy trình 3 giai đoạn tổ chức dạy học:

• Giai đoạn 1: Chuẩn bị dự án: Giáo viên giới thiệu chủ đề, khơi gợi ý tưởng, học sinh thành lập nhóm, lựa chọn tiểu chủ đề và lập kế hoạch thực hiện.
• Giai đoạn 2: Thực hiện dự án: Học sinh tiến hành thu thập dữ liệu, xử lý tài liệu, thảo luận nhóm và chế tạo sản phẩm; giáo viên giữ vai trò giám sát, định hướng và hỗ trợ kỹ thuật.
• Giai đoạn 3: Tổng kết dự án: Học sinh tổ chức báo cáo, trưng bày hoặc thuyết trình sản phẩm; các nhóm và giáo viên tiến hành nhận xét, đánh giá kết quả và rút ra bài học kinh nghiệm.

Tác giả vận dụng quy trình này để xây dựng các giáo án thực nghiệm cụ thể gắn với các chủ đề thuộc phần Địa lí khu vực và quốc gia (như Nhật Bản, Liên bang Nga, Hợp chúng quốc Hoa Kỳ, Đông Nam Á).

Chương 3: Thực nghiệm sư phạm

Chương 3 trình bày việc tổ chức kiểm nghiệm sư phạm tại Trường THPT Sào Nam và Trường THPT Thái Phiên (Quảng Nam). Nghiên cứu tiến hành 3 đợt bài thực nghiệm trên các cặp lớp thực nghiệm (TN - dạy học bằng phương pháp dự án) và lớp đối chứng (ĐC - dạy học bằng phương pháp truyền thống):

• Thiết kế kế hoạch thực nghiệm đồng bộ về nội dung, giáo viên giảng dạy và hệ thống bài kiểm tra đánh giá kiến thức - kỹ năng.
• Sử dụng phương pháp thống kê toán học để phân tích điểm số, lập bảng phân phối tần suất và tính toán các đại lượng đặc trưng (điểm trung bình, phương sai, độ lệch chuẩn).
• Kết quả đo lường cho thấy điểm kiểm tra của học sinh ở các lớp thực nghiệm đạt mức trung bình cao hơn lớp đối chứng; tỷ lệ học sinh đạt điểm khá, giỏi ở nhóm thực nghiệm vượt trội hơn, đồng thời tỷ lệ điểm trung bình và yếu giảm đi rõ rệt.
• Quan sát lớp học ghi nhận mức độ chủ động tham gia phát biểu, thảo luận nhóm và kỹ năng trình bày báo cáo của học sinh nhóm thực nghiệm có sự cải thiện so với phương pháp thông thường.

---

Kết quả và đóng góp

Kết quả chính

• Xác lập được bức tranh thực trạng về việc dạy học dự án tại địa bàn tỉnh Quảng Nam năm 2018: 100% giáo viên được khảo sát thừa nhận hiếm khi hoặc chưa từng sử dụng phương pháp dự án thường xuyên, dù 75% đánh giá phương pháp này là cần thiết. 100% giáo viên xác nhận thời gian tiết học là trở ngại lớn nhất.
• Chứng minh được tính hiệu quả và mức độ đáp ứng của học sinh: 76,6% học sinh hào hứng và 61,8% khẳng định học theo dự án giúp tiếp thu kiến thức tốt hơn so với cách học thông thường.
• Thực nghiệm sư phạm tại 2 trường THPT (Sào Nam và Thái Phiên) xác nhận tính khả thi của quy trình 8 bước thiết kế và 3 giai đoạn tổ chức dự án, mang lại kết quả học tập và năng lực hợp tác cao hơn so với dạy học truyền thống.

Đề xuất và kiến nghị của tác giả

Khóa luận đưa ra các kiến nghị đối với 4 nhóm đối tượng:

1. Đối với Sở Giáo dục và Đào tạo: Cần tổ chức các đợt tập huấn chuyên đề chuyên sâu, thực chất về kỹ thuật thiết kế DHDA cho giáo viên Địa lí; có cơ chế linh hoạt trong phân phối chương trình, giảm tải áp lực kiểm tra lý thuyết để dành thời lượng cho các DAHT liên môn hoặc ngoại khóa.
2. Đối với Cán bộ quản lý nhà trường (Ban giám hiệu): Hỗ trợ tối đa về cơ sở vật chất (phòng máy, internet, máy chiếu), tạo điều kiện cho giáo viên kết hợp giờ dạy chính khóa với hoạt động trải nghiệm ngoài giờ lên lớp; hỗ trợ một phần kinh phí cho các dự án kiến tạo sản phẩm.
3. Đối với Giáo viên Địa lí: Chủ động nâng cao năng lực sư phạm, tìm tòi chủ đề gắn với thực tiễn địa phương; thiết kế bộ tiêu chí đánh giá minh bạch ngay từ đầu; đóng vai trò hướng dẫn, hỗ trợ thay vì làm thay học sinh.
4. Đối với Học sinh: Cần nâng cao ý thức tự giác, chủ động cộng tác làm việc nhóm, loại bỏ thói quen ỷ lại; tích cực rèn luyện kỹ năng công nghệ thông tin và tìm kiếm thông tin khoa học.

Đóng góp mới của đề tài

Trong khi các nghiên cứu trước đây về DHDA chủ yếu tập trung vào chương trình Địa lí lớp 12 (như nghiên cứu của Nguyễn Thị Kim Liên, Nguyễn Hoàng Linh, Trần Thị Mai Vân) hoặc các môn học khác (Vật lí, Hóa học), khóa luận này là công trình đi sâu nghiên cứu và cụ thể hóa phương pháp thiết kế, tổ chức DHDA dành riêng cho chương trình Địa lí lớp 11 Ban cơ bản, gắn liền với khảo sát thực nghiệm tại các trường THPT tỉnh Quảng Nam.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Hạn chế được văn bản ghi nhận

• Dạy học dự án đòi hỏi quỹ thời gian chuẩn bị và thực hiện kéo dài, rất khó áp dụng đại trà cho mọi bài học trong điều kiện thời lượng quy định 45 phút/tiết của khung phân phối chương trình.
• Phương pháp này không phù hợp với các nội dung lý thuyết mang tính trừu tượng cao, hệ thống hàn lâm hoặc các tiết rèn luyện kỹ năng đơn lẻ.
• Quá trình thực hiện đòi hỏi trang thiết bị, phương tiện kỹ thuật và chi phí vật chất nhất định, gây áp lực lên điều kiện kinh tế của học sinh và nhà trường.
• Giáo viên lớn tuổi chưa được đào tạo bài bản về phương pháp dự án từ bậc đại học, dẫn đến tâm lý e ngại, lúng túng khi xây dựng kế hoạch và tiêu chí đánh giá.
• Phạm vi khảo sát và thực nghiệm mới giới hạn ở 2 trường THPT trên địa bàn tỉnh Quảng Nam (THPT Sào Nam và THPT Thái Phiên), chưa bao quát nhiều vùng miền khác nhau.

Hướng nghiên cứu tiếp

• Mở rộng xây dựng ngân hàng các chủ đề dự án học tập cho toàn bộ các bài học thuộc Phần A và Phần B trong sách giáo khoa Địa lí 11.
• Nghiên cứu lồng ghép phương pháp dự án Địa lí vào các hoạt động giáo dục tích hợp ngoài giờ lên lớp (giáo dục biến đổi khí hậu, hướng nghiệp, môi trường biển đảo).
• Triển khai thực nghiệm trên phạm vi rộng hơn ở các trường THPT thuộc khu vực thành thị, nông thôn và miền núi để kiểm chứng mức độ thích ứng của phương pháp với các điều kiện cơ sở vật chất khác nhau.

---

Giá trị tham khảo

Tài liệu này hữu ích cho các đối tượng và mục đích học thuật cụ thể:

• Sinh viên ngành Cử nhân Sư phạm Địa lý: Tham khảo cách xác lập khung lý thuyết, cách lập bảng hỏi khảo sát thực trạng giáo dục và phương pháp thiết kế tiến trình bài giảng theo định hướng dự án.
• Giáo viên Địa lí THPT: Có thể ứng dụng trực tiếp quy trình thiết kế 8 bước, quy trình tổ chức 3 giai đoạn và các nguyên tắc xây dựng bộ câu hỏi định hướng (CHKQ, CHBH, CHND) vào việc soạn giáo án Địa lí 11.
• Cán bộ nghiên cứu phương pháp dạy học: Tham khảo hệ thống bảng số liệu khảo sát thực trạng nhận thức của giáo viên và học sinh tại Quảng Nam năm 2018 làm dữ liệu đối sánh cho các công trình đổi mới phương pháp giảng dạy THPT.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Tần suất giáo viên sử dụng phương pháp dự án trong dạy học Địa lí 11 tại các trường khảo sát đạt mức độ nào?
Theo kết quả điều tra 12 giáo viên Địa lí tại hai trường THPT tỉnh Quảng Nam, tỷ lệ sử dụng thường xuyên là 0%. Có 41,7% giáo viên thỉnh thoảng sử dụng, 16,7% hiếm khi sử dụng và 41,6% giáo viên khẳng định chưa bao giờ sử dụng phương pháp này trên lớp.

2. Rào cản lớn nhất đối với giáo viên khi triển khai dạy học dự án trong môn Địa lí là gì?
Theo văn bản, 100% giáo viên được hỏi xác định quỹ thời gian eo hẹp của tiết học 45 phút là khó khăn lớn nhất. Các khó khăn tiếp theo gồm trình độ và điều kiện của học sinh (75,0%) và việc lập kế hoạch cho dự án (57,3%).

3. Đa số học sinh đánh giá như thế nào về hiệu quả của việc học theo dự án so với cách học thông thường?
Qua khảo sát 363 học sinh lớp 11, có 61,8% học sinh (225 em) đánh giá học theo dự án mang lại hiệu quả cao hơn cách học thông thường; 27,5% (100 em) cho rằng hiệu quả như nhau và chỉ 10,7% (39 em) nhận định không hiệu quả.

4. Khóa luận đề xuất quy trình thiết kế dự án học tập Địa lí 11 gồm mấy bước?
Khóa luận đề xuất quy trình gồm 8 bước cụ thể: (1) Lựa chọn và xác định nội dung trọng tâm; (2) Xác định loại dự án; (3) Xác định chủ đề dự án; (4) Xây dựng mục tiêu, xác định các vai và phiếu định hướng sản phẩm; (5) Viết tóm tắt bài dạy; (6) Xây dựng bộ câu hỏi định hướng; (7) Xây dựng kế hoạch đánh giá; (8) Xây dựng tư liệu hỗ trợ học sinh.

5. Bộ câu hỏi định hướng trong dạy học dự án được khóa luận phân thành các cấp độ nào?
Bộ câu hỏi định hướng gồm ba cấp độ: Câu hỏi khái quát (CHKQ - câu hỏi mở gợi ý các ý tưởng liên môn lớn), Câu hỏi bài học (CHBH - câu hỏi gắn với chủ đề bài dạy cụ thể) và Câu hỏi nội dung (CHND - các câu hỏi sự kiện, khái niệm trực tiếp nhằm củng cố kiến thức nền tảng).

---

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Y Lan Ni Ya đã hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về phương pháp dạy học dự án và phân tích sâu sắc thực trạng áp dụng phương pháp này trong môn Địa lí 11 tại các trường THPT tỉnh Quảng Nam năm 2018. Trên cơ sở đó, công trình đề xuất 5 nguyên tắc sư phạm, quy trình thiết kế 8 bước và tiến trình tổ chức 3 giai đoạn giúp cụ thể hóa việc dạy học theo dự án vào chương trình Địa lí kinh tế - xã hội thế giới lớp 11. Kết quả thực nghiệm sư phạm khẳng định phương pháp góp phần nâng cao kết quả học tập, rèn luyện kỹ năng hợp tác và phát triển năng lực giải quyết vấn đề thực tiễn cho học sinh THPT.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA VIỆC SỬ DỤNG PHƯƠNG PHÁP DỰ ÁN TRONG DẠY HỌC ĐỊA LÍ 11 TRUNG HỌC PHỔ THÔNG 1. PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC DỰ ÁN 1. Khái niệm dạy học dự án. Thuật ngữ dự án trong tiếng Anh là “Project”, có nguồn gốc từ tiếng La Tinh và ngày nay được hiểu theo nghĩa phổ thông là một đề án, một dự thảo hay một kế hoạch.

Khái niệm dự án được sử dụng phổ biến trong hầu hết các lĩnh vực KT – XH: Trong sản xuất, doanh nghiệp, trong nghiên cứu khoa học cũng như trong quản lí xã hội… Phương pháp dự án được áp dụng vào trong giáo dục từ năm đầu của thế kỷ XX và được xác định như một hoạt động thực hành quan trọng. Với DHDA, các nhà sư phạm có nhiều quan niệm và định nghĩa khác nhau. Năm 1918, nhà lí luận người Mỹ W. Kilpatrick có một bài viết “phương pháp dự án” (The Project method).

Ông định nghĩa dự án trong dạy học là “hành động có chủ ý với toàn bộ nhiệt tình, diễn ra trong một môi trường xã hội hay nói ngắn gọn hơn là hoạt động có chủ ý và tâm huyết”. Trong định nghĩa này, Kilpatrick nhấn mạnh vào hai đặc điểm của phương pháp dự án là định hướng vào hứng thú của người học và tính tích cực cao của người học. Khác với Kilpatrick, K.Fey – Nhà sư phạm người Đức lại nhấn mạnh tới đặc điểm cuối của phương pháp này, đó là việc tạo ra sản phẩm.Fey định nghĩa: Phương pháp dự án là một con đường giáo dục, đó là một hình thức của hoạt động học tập, có tác dụng giáo dục. Quyết định là ở chỗ: “Nhóm người học xác định một chủ đề làm việc, thống nhất về nội dung làm việc, tự lập kế hoạch và tiến trình công việc để dẫn đến một sự kết thúc có ý nghĩa, thường xuất hiện một sản phẩm có thể trình ra được”.

Cũng quan niệm như vậy, Nguyễn Thị Diệu Thảo đã định nghĩa về DHDA như sau: “DHDA là một tổ chức dạy học, trong đó người học dưới sự chỉ đạo của GV thực hiện một nhiệm vụ học tập phức hợp mang tính thực tiễn với hình thức làm việc nhóm là chủ yếu. Nhiệm vụ này được thực hiện với tính tự lực cao trong toàn bộ quá trình học tập, tạo ra sản phẩm có thể trình bày, giới thiệu. Theo chương trình PIL của Microsoft, DHDA còn được coi là một mô hình dạy học: “Đó là hoạt động học tập được thiết kế một cách cẩn thận, mang tính lâu dài, liên quan đến nhiều lĩnh vực học thuật, lấy HS làm trung tâm và hòa nhập với những vấn đề thực tiễn của thế giới thực tại”. Như vậy, cho đến ngày nay vẫn không có sự thống nhất về quan điểm đối với DHDA.

Có tác giả coi đây là một PPDH nhưng có tác gải lại cho đây là hình thức dạy học, quan điểm dạy học hay mô hình dạy học,… Tùy theo cách tiếp cận mà các nhà lí luận có thể quan niệm DHDA theo những cách khác nhau. Trong nghiên cứu này, tác giả quan niệm DHDA là một PPDH và khi thực hiện một dự án có thể kết hợp nhiều PPDH. Quan niệm này phù hợp với cách định nghĩa truyền thống về các PPDH và bản chất của DHDA với tư cách là một PPDH mới, PPDH định hướng hành động. Với quan niệm như vậy, có thể hiểu: DHDA là một PPDH, trong đó HS dưới sự hướng dẫn của GV tự lực giải quyết một nhiệm vụ học tập phức hợp, kết hợp giữa lí thuyết và thực hành, với hình thức làm việc chủ yếu là theo nhóm.