SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HOÁ TRƯỜNG THPT NGỌC LẶC SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM VẬN DỤNG PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC DỰ ÁN NHẰM PHÁT HUY NĂNG LỰC TỰ HỌC, TỰ CHỦ CHO HỌC SINH TRƯỜNG THPT NGỌC LẶC TRONG DẠY HỌC VĂN BẢN KÍ “AI ĐÃ ĐẶT TÊN CHO DÒNG SÔNG?” - HOÀNG PHỦ NGỌC TƯỜNG Người thực hiện: Lê Thị Yến. Chức vụ: Giáo viên. SKKN thuộc lĩnh vực (môn): Ngữ văn. 1 skkn MỤC LỤC 1. Lí do chọn đề tài . Mục đích nghiên cứu . Đối tượng nghiên cứu . Phương pháp nghiên cứu . Nội dung sáng kiến kinh nghiệm. Cở sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm. Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm.Các giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề. Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm đối với hoạt động giáo dục, bản thân, đồng nghiệp và nhà trường. Kết luận, kiến nghị.20 2 skkn CÁC TỪ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Viết đầy đủ GV Giáo viên HS Học sinh NL Năng lực THPT Trung học phổ thông SKKN Sáng kiến kinh nghiệm DHDA Dạy học dự án HPNT Hoàng Phủ Ngọc Tường PPDH Phương pháp dạy học 3 skkn 1. Lí do chọn đề tài Trong Nghị quyết Hội nghị TW8 khóa XI về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo có nêu rõ: “Tiếp tục đổi mới mạnh mẽ phương pháp dạy và học theo hướng hiện đại; phát huy tính tức cực, chủ động . của người học; khắc phục lối truyền thụ áp đặt một chiều. Tập trung dạy cách học. khuyến khích tự học tạo cơ sở để người học đổi mới tri thức, phát triển kĩ năng, năng lực. Nghĩa là chuyển từ nền giáo dục hàn lâm, xa rời thực tiễn sang nền giáo dục chú trọng việc hình thành năng lực (NL) hành động, phát huy tính tích cực, chủ động sáng tạo của người học, từ chỗ quan tâm đến việc học sinh (HS) học được cái gì đến chỗ HS vận dụng được cái gì, phát triển được NL gì qua việc học. Trong những năm gần đây, đổi mới phương pháp dạy học (PPDH) đang được các nhà trường đẩy mạnh, nhiều PPDH hiện đại được vận dụng nhằm nâng cao chất lượng dạy và học. Trường THPT Ngọc Lặc đã và đang thuộc xu hướng đó. Nhà trường chủ trương, tạo điều kiện, khuyến khích, động viện cho cán bộ giáo viên không ngừng đẩy mạnh và vận dụng các PPDH đổi mới: PPDH dự án; PPDH hợp tác; PPDH khám phá; PPDH giải quyết vấn đề; phương pháp đàm thoại gợi mở; phương pháp đóng vai; phương pháp dạy học theo mẫu. Tất cả những PPDH đổi mới đó đang dần tích cực hóa hoạt động học tập của học sinh, giúp các em hứng thú hơn với việc học đồng thời từng bước nâng cao được chất lượng giáo dục. Nhà văn Hoàng Phủ Ngọc Tường (HPNT) là một trong những gương mặt tiêu biểu của nền văn học Việt Nam hiện đại được nhận Giải thưởng Nhà nước về văn học nghệ thuật năm 2007. Người trí thức yêu nước đất Quảng ấy có vốn hiểu biết sâu rộng trên nhiều lĩnh vực: lịch sử, văn hóa, địa lí. Những trang bút kí của ông luôn có sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa chất trí tuệ và tính trữ tình; giữa nghị luận sắc bén và suy tư đa chiều trong lối hành văn hướng nội, xúc tích, mê đắm và tài hoa. Minh chứng thuyết phục nhất cho phong cách nghệ thuật của HPNT chính là áng bút kí “Ai đã đặt tên cho dòng sông?” (Ngữ văn 12, tập 1, NXB Giáo dục Việt Nam, tr 197 – 203). Trong áng bút kí ấy, hình tượng nghệ thuật hấp dẫn độc giả chính là hình tượng con sông mang vẻ đẹp hồn cốt xứ Huế - sông Hương. Nhưng trong thực tế dạy học bài kí “Ai đã đặt tên cho dòng sông?” - HPNT, việc định hướng để HS khám phá, lĩnh hội được sâu nhất những đơn vị kiến thức của văn bản là việc làm vô cùng khó. Nếu sử dụng những PPDH truyền thống, bản thân tôi nhận thấy còn tồn tại khá nhiều hạn chế. 1 skkn Theo đó, trong quá trình học tập, HS cũng chưa thật sự được đóng vai trò là người tự học, tự chủ trong quá trình tìm hiểu, khám phá và lĩnh hội kiến thức. Nhận thức được bản chất và sự cần thiết của việc đổi mới PPDH đặc biệt chọn lựa PPDH phù hợp với văn bản, với đặc thù HS trường miền núi, bản thân là giáo viên có thâm niên 20 năm trong ghề, tôi mạnh dạn, chủ động đổi mới PPDH nhằm nâng cao chất lượng giáo dục nói chung, chất lượng giáo dục tại Trường THPT Ngọc Lặc nói riêng và quan trọng hơn là dạy để HS thực sự được là người tự học, tự chủ, được phát huy năng lực trong quá trình học tập. Vì những lẽ trên mà tôi lựa chọn đề tài sáng kiến kinh nghiệm “Vận dụng phương pháp dạy học dự án nhằm phát huy năng lực tự học, tự chủ cho học sinh Trường THPT Ngọc Lặc trong dạy học văn bản kí “Ai đã đặt tên cho dòng sông?” (Hoàng Phủ Ngọc Tường – Chương trình Ngữ văn 12). Mục đích nghiên cứu Mục đích tôi nghiên cứu đề tài sáng kiến kinh nghiệm “Vận dụng phương pháp dạy học dự án nhằm phát huy năng lực tự học, tự chủ cho học sinh trong dạy học bài kí “Ai đã đặt tên cho dòng sông?”- HPNT tại Trường THPT Ngọc Lặc trước là để học sinh Trường THPT Ngọc Lặc được tiếp cận với PPDH hiện đại phù hợp với chương trình giáo dục phổ thông tổng thể mới được Bộ GD&ĐT ban hành, các em được học trong tâm thế tự chủ, tự học, phát triển được những NL cần thiết. Sau là nâng cao chất lượng bài dạy đi đến nâng cao chất lượng giáo dục của nhà trường và cũng mong muốn tìm ra PPDH hiệu quả, kinh nghiệm bổ ích để có thể chia sẻ cùng đồng nghiệp. Đối tượng nghiên cứu Vận dụng PPDH theo dự án nhằm phát huy năng lực tự học, tự chủ cho HS trong dạy học bài kí “Ai đã đặt tên cho dòng sông?” (Hoàng Phủ Ngọc Tường – Chương trình Ngữ văn 12) cho HS lớp 12 trường THPT Ngọc Lặc. Phương pháp nghiên cứu Chọn đề tài nghiên cứu này, trước hết tôi dựa trên sự định hướng của Sở GD - ĐT Thanh Hóa; của Hiệu trưởng Trường THPT Ngọc Lặc, qua trao đổi với đồng môn, đồng nghiệp đặc biệt là kinh nghiệm của bản thân. Trong quá trình thực hiện đề tài nghiên cứu, tôi chọn và kết hợp những phương pháp cơ bản sau: phương pháp nghiên cứu tài liệu; phương pháp điều tra khảo sát thực tế, thu thập thông tin ; phương pháp phân tích, thống kê, đối chứng các số liệu; phương pháp thuyết trình và phương pháp thực nghiệm. Nội dung của sáng kiến kinh nghiệm. Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm. Để có cơ sở lí luận vững chắc cho đề tài nghiên cứu, tôi nghiên cứu PPDH dự án về các mặt: đặc điểm của dạy học dự án; cách thức tiến hành; Dạy học dự án trong môn Ngữ văn ở trường THPT. Đồng thời, tôi tìm hiểu, nghiên cứu quan niệm về NL tự học, tự chủ về các mặt: biểu hiện của NL tự chủ và tự học trong môn Ngữ văn trường THPT; Sự cần thiết của việc rèn luyện năng lực tự chủ, tự học trong dạy đọc hiểu môn Ngữ văn của HS THPT. Dạy học theo dự án a. Khái niệm Dạy học theo dự án (DHDA) là một hình thức dạy học, trong đó người học thực hiện một nhiệm vụ học tập phức hợp, có sự kết hợp giữa lý thuyết và thực hành, tạo ra các sản phẩm có thể giới thiệu, trình bày. Nhiệm vụ này được người học thực hiện với tính tự lực cao trong toàn bộ quá trình học tập nghiên cứu, giải quyết vấn đề, từ việc xác định mục đích, lập kế hoạch, cho đến việc thực hiện dự án, kiểm tra, điều chỉnh, đánh giá và trình bày kết quả. Làm việc nhóm là hình thức làm việc cơ bản của DHDA. Trong tài liệu tập huấn module 2 chương trình GDPT 2018 cũng cho rằng “Dạy học dựa trên dự án là cách thức tổ chức dạy học, trong đó HS thực hiện một nhiệm vụ học tập phức hợp, có sự kết hợp giữa lí thuyết và thực hành, tạo ra các sản phẩm có thể giới thiệu, trình bày”. Đặc điểm của dạy học dự án Chủ đề dự án xuất phát từ những tình huống thực tiễn môn học, thực tiễn đời sống vì vậy DHDA mang định hướng thực tiễn cao. Nhiệm vụ của dự án cần chứa đựng những nội dung phù hợp với NL của người học. Các dự án học tập có ý nghĩa thực tiễn xã hội, góp phần gắn việc học tập trong nhà trường với thực tiễn đời sống, xã hội sẽ mang lại những tác động xã hội tích cực. Trong DHDA, HS cần chủ động, tích cực, tham gia vào các giai đoạn của quá trình học tập dưới sự hướng dẫn của GV. Do vậy DHDA phát huy tính tự lực của người học. Trong DHDA người học được tham gia chọn đề tài, nội dung học tập. Trong quá trình thực hiện dự án sẽ làm tăng hứng thú của người học. Nội dung dự án có sự kết hợp tri thức của nhiều lĩnh vực hoặc nhiều môn học khác nhau nhằm giải quyết một nhiệm vụ, vấn đề mang tính phức hợp. Vì thế, DHDA sẽ mang tính tích hợp, liên môn. 3 skkn Dự án học tập thường được thực hiện theo nhóm, vì thế cần có sự cộng tác làm việc và sự phân công công việc giữa các thành viên trong nhóm một cách cụ thể. DHDA đòi hỏi và rèn luyện tính sẵn sàng và kĩ năng cộng tác làm việc giữa các thành viên tham gia, giữa HS và GV Trong quá trình thực hiện dự án có sự kết hợp giữa nghiên cứu lí thuyết và vận dụng lí thuyết vào trong hoạt động thực tiễn, thực hành. Các thành viên trong nhóm khi tham gia dự án phải chủ động, tích cực thực hiện dự án, có định hướng hành động cụ thể, thông qua đó, kiểm tra, củng cố, mở rộng hiểu biết lí thuyết cùng năng lực thực hành, vận dụng vào thực tiễn. Các sản phẩm được tạo gồm cả lí thuyết kết hợp thực tiễn, thực hành. Sản phẩm có thể sử dụng, công bố, giới thiệu bằng nhiều hình thức khác nhau với các quy mô khác nhau, nên DHDA luôn có tính định hướng sản phẩm. Cách tiến hành. DHDA cần được tiến hành theo ba giai đoạn: - Giai đoạn 1: Chuẩn bị dự án. + Đề xuất ý tưởng và chọn đề tài dự án: Đề tài dự án có thể nảy sinh từ sáng kiến của GV, HS hoặc của nhóm HS. HS là người quyết định lựa chọn đề tài, đảm bảo nội dung với mục đích học tập và điều kiện thực tế.
Vận Dụng Phương Pháp Dạy Học Dự Án Để Phát Huy Năng Lực Tự Học Cho Học Sinh Trường THPT Ngọc Lặc
Khám phá phương pháp dạy học dự án giúp học sinh THPT Ngọc Lặc phát huy năng lực tự học qua tác phẩm "Ai đã đặt tên cho dòng sông".
Trường đại học
Trường THPT Ngọc LặcChuyên ngành
Ngữ vănNgười đăng
Ẩn danhThể loại
sáng kiến kinh nghiệmPhí lưu trữ
30 PointMục lục chi tiết
THÔNG TIN CHI TIẾT
Tác giả: Lê Thị Yến
Trường học: Trường THPT Ngọc Lặc
Chuyên ngành: Ngữ văn
Đề tài: Vận Dụng Phương Pháp Dạy Học Dự Án Nhằm Phát Huy Năng Lực Tự Học, Tự Chủ Cho Học Sinh Trường THPT Ngọc Lặc Trong Dạy Học Văn Bản Kí “Ai Đã Đặt Tên Cho Dòng Sông?” - Hoàng Phủ Ngọc Tường
Loại tài liệu: sáng kiến kinh nghiệm
Địa điểm: Thanh Hóa
Bài viết "Phương Pháp Dạy Học Dự Án Tăng Cường Năng Lực Tự Học Cho Học Sinh THPT Ngọc Lặc" trình bày một phương pháp giảng dạy hiệu quả nhằm nâng cao khả năng tự học của học sinh trung học phổ thông. Phương pháp này không chỉ khuyến khích sự sáng tạo và tư duy độc lập mà còn giúp học sinh phát triển kỹ năng làm việc nhóm và giải quyết vấn đề. Bài viết nhấn mạnh tầm quan trọng của việc áp dụng các dự án thực tiễn vào quá trình học tập, từ đó tạo ra môi trường học tập tích cực và thú vị cho học sinh.
Để mở rộng thêm kiến thức về các phương pháp giảng dạy và phát triển năng lực học sinh, bạn có thể tham khảo bài viết "Dạy học khám phá chủ đề hình học trực quan lớp 6 theo hướng phát triển năng lực tư duy lập luận toán học", nơi trình bày cách tiếp cận tương tự trong giảng dạy toán học. Ngoài ra, bài viết "Luận văn thạc sĩ phương pháp giảng dạy tiếng anh" cũng cung cấp những phương pháp giảng dạy hiệu quả cho môn tiếng Anh, giúp học sinh phát triển khả năng giao tiếp. Cuối cùng, bạn có thể tìm hiểu thêm về "Dạy học chủ đề tam giác đồng dạng cho học sinh lớp 8 theo định hướng phát triển năng lực tư duy và lập luận toán học", một nghiên cứu khác về việc phát triển tư duy toán học cho học sinh. Những tài liệu này sẽ giúp bạn có cái nhìn sâu sắc hơn về các phương pháp giảng dạy hiện đại và hiệu quả.
Trích đoạn nội dung tài liệu
Nội dung được bảo vệ bản quyền — Tải xuống đầy đủ