Khóa luận tốt nghiệp: Phong trào ca hát SVHS TP.HCM 1975-nay, Nguyễn Thắng Lợi

Nghiên cứu sâu về phong trào ca hát của học sinh trung học tại TP.HCM từ 1975 đến nay. Phân tích sự phát triển, các giai đoạn lịch sử và ý nghĩa văn hóa của

• Tác giả: Nguyễn Thắng Lợi
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Thế Bảo
• Trường học: Đại học Mở Bán công TP. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Đông Nam Á học
• Đề tài: Tìm hiểu phong trào ca hát của sinh viên- học sinh TP. Hồ Chí Minh từ sau năm 1975 đến nay
• Loại tài liệu: Luận văn tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 1999
• Địa điểm: Hồ Chí Minh

Tóm tắt

I. Tổng quan phong trào ca hát SVHS TP

Phong trào ca hát sinh viên học sinh (SVHS) thành phố Hồ Chí Minh hình thành từ truyền thống "Hát cho đồng bào tôi nghe" trước năm 1975. Sau ngày giải phóng, phong trào tiếp tục phát triển mạnh mẽ, trở thành nét văn hóa đặc trưng của thành phố. Giai đoạn đầu gắn liền với phong trào thanh niên xung phong, lao động xã hội chủ nghĩa và ca khúc chính trị. Thanh niên sáng tác và biểu diễn những bài hát động viên tinh thần xây dựng đất nước. Từ thập niên 1990, phong trào chuyển sang giai đoạn mới với sự xuất hiện của nhạc trẻ và các sân chơi âm nhạc đa dạng. Các cuộc thi "Tiếng hát SVHS" trở thành bệ phóng cho nhiều giọng ca trẻ. Phong trào phản ánh nhịp sống sôi nổi, tinh thần nhiệt huyết của tuổi trẻ thành phố mang tên Bác.

1.1. Nguồn gốc và nền tảng lịch sử

Phong trào ca hát SVHS TP.HCM bắt nguồn từ phong trào "Hát cho đồng bào tôi nghe" của sinh viên Sài Gòn - Chợ Lớn trước 1975. Những năm tháng chống Mỹ, ca khúc trở thành vũ khí tinh thần, thức tỉnh lương tri và khát vọng tự do. Bài hát như "Tiếng gọi Sinh viên" của Tôn Thất Lập hay "Xuống đường giành lấy mùa xuân" của Nguyễn Duy Khóai đã đi vào lịch sử. Sau giải phóng, nền tảng này được kế thừa và phát triển trong điều kiện mới. Truyền thống yêu nước qua âm nhạc trở thành tài sản tinh thần quý giá của thế hệ trẻ thành phố.

1.2. Đặc trưng nổi bật của phong trào

Phong trào ca hát SVHS TP.HCM mang những đặc trưng riêng biệt so với các thành phố khác. Thứ nhất, tính lịch sử sâu sắc gắn liền với thời kỳ chống Mỹ cứu nước. Thứ hai, sự đồng hành cùng các sự kiện trọng đại của đất nước như phong trào thanh niên xung phong, chiến tranh biên giới. Thứ ba, phong trào luôn giữ được tinh thần trẻ trung, sôi nổi và sáng tạo. Cuối cùng, tính quần chúng rộng rãi giúp phong trào lan tỏa từ nhà trường đến cộng đồng. Những đặc trưng này tạo nên bản sắc văn hóa độc đáo của thành phố.

II. Các giai đoạn phát triển và vấn đề đặt ra

Phong trào ca hát SVHS TP.HCM trải qua nhiều giai đoạn phát triển rõ rệt. Giai đoạn 1975-1985 gắn liền với ca khúc chính trị và phong trào lao động xã hội chủ nghĩa. Bài hát phục vụ công cuộc kiến thiết đất nước, động viên tinh thần sản xuất và học tập. Giai đoạn 1985-1994 đánh dấu sự xuất hiện của nhạc trẻ, tạo nên làn sóng mới trong đời sống âm nhạc sinh viên. Từ 1994 đến nay, phong trào phát triển đa dạng với nhiều sân chơi âm nhạc, cuộc thi tài năng. Tuy nhiên, một số vấn đề nảy sinh: sự thương mại hóa, thiếu định hướng nghệ thuật, khoảng cách giữa ca khúc cách mạng và nhạc thị trường. Việc cân bằng giữa truyền thống và hiện đại luôn là thách thức lớn.

2.1. Giai đoạn ca khúc chính trị 1975 1994

Sau năm 1975, ca khúc chính trị chiếm vị trí chủ đạo trong đời sống văn nghệ sinh viên. Phong trào thanh niên xung phong và lao động xã hội chủ nghĩa tạo bối cảnh cho những sáng tác mới. Bài hát ca ngợi tinh thần lao động, xây dựng quê hương và bảo vệ Tổ quốc. Các cuộc liên hoan "Tiếng hát SVHS" được tổ chức thường xuyên, thu hút đông đảo sinh viên tham gia. Giai đoạn này đặt nền móng vững chắc cho sự phát triển phong trào văn nghệ sinh viên thành phố.

2.2. Thách thức trong thời kỳ đổi mới

Từ thập niên 1990, sự chuyển đổi kinh tế kéo theo thay đổi trong đời sống văn hóa tinh thần. Nhạc trẻ du nhập mạnh mẽ, tạo ra xu hướng mới trong giới sinh viên. Một bộ phận thanh niên chạy theo nhạc thị trường, xa rời ca khúc truyền thống. Phong trào đối mặt với nguy cơ thương mại hóa và mất định hướng. Việc xây dựng đời sống văn hóa cơ sở đòi hỏi sự điều chỉnh phù hợp. Câu hỏi đặt ra là làm thế nào giữ gìn bản sắc dân tộc trong hội nhập quốc tế.

III. Giải pháp phát triển phong trào ca hát SVHS hiện nay

Để phát triển phong trào ca hát SVHS TP.HCM bền vững, nhiều giải pháp được đề xuất. Các đoàn thể như Đoàn thanh niên, Hội sinh viên, Hội âm nhạc cần phối hợp chặt chẽ. Việc tổ chức các sân chơi âm nhạc lành mạnh, có định hướng nghệ thuật rõ ràng rất quan trọng. Cần khuyến khích sáng tác ca khúc mới phù hợp với tâm lý giới trẻ nhưng giữ gìn bản sắc dân tộc. Bộ Giáo dục và các trường cơ sở nên đưa âm nhạc vào chương trình ngoại khóa hiệu quả hơn. Các nhà tài trợ có vai trò hỗ trợ nguồn lực cho các hoạt động văn nghệ sinh viên. Đặc biệt, cần đào tạo đội ngũ cán bộ văn nghệ có trình độ chuyên môn và tâm huyết. Công tác truyền thông, quảng bá phong trào cũng cần được chú trọng để thu hút sinh viên tham gia.

3.1. Vai trò của các tổ chức đoàn thể

Đoàn thanh niên đóng vai trò nòng cốt trong tổ chức và định hướng phong trào. Hội sinh viên tạo diễn đàn cho sinh viên thể hiện tài năng và đam mê âm nhạc. Hội âm nhạc hỗ trợ chuyên môn, nâng cao chất lượng nghệ thuật các chương trình. Sự phối hợp nhịp nhàng giữa các tổ chức tạo nên sức mạnh tổng hợp. Mỗi đơn vị cần phát huy thế mạnh riêng để phong trào phát triển toàn diện và hiệu quả.

3.2. Xây dựng sân chơi âm nhạc chất lượng

Các cuộc thi "Tiếng hát SVHS" cần được đổi mới format để thu hút sinh viên. Sân khấu acoustic, đêm nhạc chủ đề, festival âm nhạc tạo không gian sáng tạo đa dạng. Nội dung cần cân bằng giữa ca khúc truyền thống và sáng tác mới. Áp dụng công nghệ truyền thông để lan tỏa phong trào trên mạng xã hội. Mục tiêu là xây dựng cộng đồng âm nhạc sinh viên lành mạnh, văn minh và đậm đà bản sắc dân tộc.

IV. Kết luận và ứng dụng thực tiễn phong trào ca hát SVHS

Phong trào ca hát SVHS TP.HCM là truyền thống quý giá, cần được gìn giữ và phát triển. Trải qua gần nửa thế kỷ, phong trào luôn đồng hành cùng sự phát triển của thành phố. Từ ca khúc chính trị đến nhạc trẻ, từ nhà trường đến cộng đồng, âm nhạc gắn kết tuổi trẻ thành phố. Phong trào góp phần xây dựng đời sống văn hóa cơ sở, thực hiện chủ trương của Đảng và Nhà nước. Giá trị lịch sử và văn hóa của phong trào xứng đáng được ghi nhận trong dòng văn hóa nghệ thuật yêu nước.Ứng dụng thực tiễn đòi hỏi sự chung tay của toàn xã hội. Phong trào ca hát SVHS là viên ngọc quý, cần được trau chuốt để ngày càng tỏa sáng. Thành phố Hồ Chí Minh tự hào sở hữu nét văn hóa đặc trưng này.

4.1. Giá trị lịch sử và văn hóa

Phong trào ca hát SVHS TP.HCM chứa đựng giá trị lịch sử sâu sắc, gắn liền với hai cuộc kháng chiến và công cuộc xây dựng đất nước. Đây là dòng văn hóa nghệ thuật yêu nước, phản ánh tinh thần bất khuất và khát vọng tự do của tuổi trẻ. Giá trị văn hóa thể hiện ở bản sắc riêng biệt, là điểm khu biệt giữa thành phố Hồ Chí Minh với các đô thị khác. Gìn giữ phong trào là bảo tồn di sản tinh thần quý báu cho thế hệ mai sau.

4.2. Hướng phát triển trong tương lai

Phong trào ca hát SVHS cần thích ứng với xu hướng thời đại nhưng giữ vững bản sắc. Ứng dụng công nghệ số trong tổ chức sự kiện, truyền thông và sáng tác âm nhạc. Xây dựng mạng lưới câu lạc bộ âm nhạc liên kết giữa các trường đại học, cao đẳng. Đẩy mạnh hợp tác quốc tế để giao lưu, học hỏi kinh nghiệm. Mục tiêu dài hạn là đưa phong trào trở thành thương hiệu văn hóa đặc trưng của thành phố mang tên Bác.

Trích đoạn nội dung tài liệu

-iKcẰ' lM , Ỹy(ị3 ri~J— ăữ> * /fo 2 _ _ BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO ĐẠI HỌC MỞ - BÁN CÔNG T P . H ồ CH Í MINH KHOA ĐÔNG NAM Á HỌC NGUYỄN THẮNG LƠI TÌM HIỂU PHONG TRÀO CA HẤT CỦA SINH Y ltN HỌC SINH TP. HỒ CHÍ MINH T ừ SAU NẲM 197S ĐẾN NAY TRƯỜNG ĐẠI HỌC MỜ TP.HCM THƯ VIỆN LUẬN VAN TOT NGHIỆP ĐẠI HỌC CHUYÊN NGÀNH VĂN HÓA ĐÔNG NAM Á HỌC KHÓA 1995 -1999 HƯỚNG DẪN KHOA HỌC PGS. NGUYỄN THẾ BẢO TP. HỖ CHÍ MINH 1999 M Mực tục Trang LỜI CÁM ƠN MỤC LỤC LỜI MỞ ĐẦU CHƯƠNG I: C ơ SỞ LÝ LUẬN I. TUỔI TRẺ VÀ ÂM NHẠO. Tuổi trẻ có tính” quốc t ế ” nhưng luôn gắn với tính “dân tộ c ” . Thanh niên là người mới bước vào cuộc sông, tâm hồn họ như tờ giấy trắng . Người thanh niên thích thú điều gì dể tiếp thu và truyền bá rộng rãi. Thanh niên thích sông tập thể với một nếp sông sôi nổi và với tinh thần thi đua vươn cao lên m ãi. Người thanh niên thích sáng tạo cái m ới. ỈM NHẠC MỘT Tủ KHÍ ĐẤU TRANH.II CHƯƠNG I I :PHONG TRÀO CA HÁT CỦA SINH VIÊN HỌC SINH SÀI GÒN TRƯỚC NĂM 1975 '1 - CHƯƠNG I I I :PHONG TRÀO CA HÁT CỦA SINH VIÊN HỌC SINH THÀNH PHỐ H ồ CHÍ MINH TỪ SAU NĂM 1975 Â-' ĐẾN NAY I. Phong trào thanh niên xung phong - Lao động xã hội cách m ạn g . Phong trào ca hát của SVHS từ nhà trườngđến chiến trư ờ n g . Phong trào “ Ca khúc chính trị” . Phong trào nhạc t r ẻ . Các cuộc thi, các cuộc liên hoan” Tiếng hát SVHS“ . GIAI ĐOẠN 1994 DÉN NAY. Các phong trào văn hóa văn nghệ góp phần trong việc thực thi chủ m trương”Xây dựng đời sông văn hóa cơ sở ” . Phong trào nhạc nội lên ngôi. Các sân chơi âm n h ạ c . 59 m CHƯƠNG IV: KẾT LUẬN - ĐÁNH GIÁ - KIÊN NGHỊ I. Đôi với các Đoàn th ể . Hội sinh v iê n . Hội âm nhạc . Đoàn thanh niên . Các nhà tài trợ . ĐỐI với Bộ Giáo Dục - Các trường cơ s ở . Bộ Giáo D ục. Các trường cơ sở.74 GVHD; GS-MS TRẢM Ttít BẢO Luận Vần tố t nghiệp LỜI MỞ ĐẦU A. ĐẶT VẤN ĐỀ Từ sau ngày M iền Nam hoàn toàn giải phóng, trong công cuộc kiến thiết nước nhà của nước ta, bên cạnh việc phát huy mọi nổ lực để ổn định chính trị, phát triển kinh tế, xã hội, việc tập trung phát triển văn hóa- giáo dục cũng được Đảng và nhà nước xem như là một trong những quốc sách hàng đầu. Phát triển văn hóa quần chúng, nâng cao đời sông tinh thần của nhân dân lao động luôn được Đảng và nhà nước quan tâm cách riêng. Đặc biệt là phong trào ca hát của sinh viên- học sinh luôn được sự ưu ái của giới hữu trách cũng như giới hữu quan trong hoạt động văn hóa nghệ thuật. LÝ DO CHỌN ĐE t à i “ Tìm hiểu phong trào ca hát của sinh viên- học sinh thành phô H ồ C hí M inh từ sau năm 1975 đến nay ” thực ra chỉ là sự viết tiếp về phong trào “H át cho đồng bào tôi nghe ” của sinh viên- học sinh Sài Gòn- Chợ Lớn trong những năm trước 1975. Phong trào ca hát của sinh viên- học sinh thành phô" Hồ Chí Minh là một truyền thông đẹp, đặc thù, một trong những đặc trưng mang tính khu biệt để ta có thể nhận biết thành phô" Hồ Chí Minh khác với các thành phô" khác trong cả nước. Những bài viết về phong trào “ Hát cho đồng bào tôi nghe” trong “ Tiếng hát những người đi tớ i” ( Nhiều tác giả ) luôn là nguồn cảm hứng, khích lệ em trong đề tài nghiên cứu của mình. sV: Mguỵẻn Thắng Lợi Trang 1 GVHD. G SN S TRẤN THỀ BẢO Luận Ván tố t nghiệp Bên cạnh đó, bản thân em là một người yêu ca hát và may mắn là được tham gia nhiều hoạt động ca hát của sinh viên- học sinh trong nhiều năm qua, em thật sự thích thú với đề tài mà em đã chọn cho luận văn của mình. Với đề tài này, là một người đã từng học tại uường Cao đẵng văn hóa - nghệ thuật thành phô HCM khoa Thanh Nhạc ( khóa 13), từng tham gia nhiều phong trào ca hát của sinh viên- học sinh trong nhiều năm qua, và hiện nay là thành viên của nhỏm Tam ca ĐôRêM i đang tham gia hoạt động ca h át tại các sân khâu chuyên nghiệp của thành phô, em có thuận lợi là dễ dàng tiêp cận những vấn đề có liên quan đến đề tài nghiên cứu, cũng như dễ dàng tiếp xúc với những người đã từng sống, hoạt động, sáng tác, biểu diễn trong suôt chiều dài lịch sử đề tài em tìm hiểu. Xuất phát từ những tiền đề ưên, cùng với nguyện vọng và sự dam mê của bản thân, cũng như sự đồng ý của Khoa Đông Nam A Học trường đại học mở bán công Thành phô" HCM, em đã được giao và thực hiện đề tài: “ Tìm hiểu phong trào ca hát của sinh viên- học sinh từ sau năm 1975 đến nay c. MỤC TIÊU CỦA ĐỀ TÀI Bên cạnh việc ta có thể hình dung được một phong trào mang tính truyền thông tốt đẹp của sinh viên- học sinh thành phô từ nhiều năm qua, tìm hiểu đề tài này chúng ta còn có thể đúc kết sơ bộ tình hình ca hát của sinh viên- học sinh thành phô" Hồ Chí Minh trong hơn hai mươi năm qua, gắn liền với từng thời kỳ, từng sự chuyển biên của đất nước, ít nhất là trong mặt trận văn hóa quần chúng.đồng thời ta cũng thây được những ưu khuyết điểm của phong trào này để từ đó có thể đưa ra những biện pháp khắc phục cũng như phát huy nâng cao, để SV: hỉguỵẻn Thắng Lợi Trang 2 GVHD- GS fJS TRẮH TtíỀ BẢO Luận Văn tố t j có thể góp phần nhỏ hé trong sự nghiệp chung của đất nước, ngõ hầu chuẩn bị hành trang cho thanh niên sinh viên học sinh thành phô" bước vào ngưỡng cửa của thiên niên kỷ thứ III. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN cứu Phương pháp tiếp cận đề tài này là dựa trên phương pháp tổng hợp: chọn các tài liệu đã được công bô trên các sách báo, tìm gặp và thu thập thông tin từ những người đã từng sông, hoạt động suốt chiều dài lịch sử của đề tài và những người am hiểu trong lĩnh vực hoạt động văn hóa nghệ thuật. NỘI DUNG CỦA ĐÊ TÀI Mở đầu Chương I: Cơ sơ lý luận Chương II: Truyền thông ca hát của sinh viên- học sinh Sài Gòn- Chợ Lớn trước năm 1975 Chương III: Những nét đặc trưng trong phong trào ca hát của sinh viên- học sinh thành phô" Hồ Chí Minh từ sau năm 1975 đến nay Chương IV: Kết luận - Đánh giá - Kiến nghị SV: Nguỵẻn Thắng Lợi Trang 3 I.- GS-MS TXẨlV THỀ BẢO Luận Văn tố t nghiệp L TUỔI T R t YẮ ẦM NHẠC: Vân đề tuổi trẻ và âm nhạc là m ột vấn đề quan trọng. Trong lịch sử xa xưa, trong những năm kháng chiến đầy gian khổ chông giặc ngoại xâm ( thực dân Pháp, đ ế quốc Mỹ), cũng như trong hiện nay, nghệ thuật âm nhạc đã được sử dụng để tập hợp, đồng thời để động viên, giáo dục đông đảo quần chúng, mà trong đó đa sô là thanh niên . Tuổi trẻ luôn là đôi tượng phục vụ của nghệ thuật mà cũng là lực lượng chủ động đang thực hiện và sẽ thực hiện nhiệm vụ xây dựng một nền văn hóa dân tộc V iệt Nam. Vì thế ta cần phải biết tuổi trẻ V iệt Nam trong những năm cuối của th ế kỷ này, chuẩn bị bước sang thiên niên kỷ mới có những đặc điểm gì , nếu không nhận rõ thì khó vận dụng được lợi khí nghệ thuật để giải đáp nhu cầu thẩm mỹ của thanh niên một cách thỏa đáng, cũng như để bồi dưỡng tích cực và sâu sắc những con người mới đang xuất hiện trong th ế hệ trẻ. về vấn đề âm nhạc, đã có rất nhiều người tham gia ý kiến, phát biểu trong nhiều khía cạnh. Nhưng nếu nói đến âm nhạc chỉ vì âm nhạc, hay chỉ vì một mục tiêu nào dù cao xa đến m ấy mà chưa đề cập đến đôi tượng thanh niên, thì vẫn chưa đủ. Cũng như bàn về con người thanh niên về nhiều mặt mà chưa nhìn đối tượng thanh niên Việt Nam theo góc độ của âm nhạc, thì cũng khó suy nghĩ sâu sắc nhằm xác định những phương hướng cơ bản và đề ra những biện pháp có hiệu lực nhất trong việc tổ chức hoạt động cho tuổi trẻ. Giữa hai vân đề lớn này, môi quan hệ chính là âm nhạc phải phục vụ cho thanh niên, nhưng phân tích kỹ, còn những môi quan hệ nhỏ mà trực tiếp hơn: thanh niên hưởng thụ âm nhạc và xây dựng âm nhạc, âm nhạc giải trí cho thanh SV: MguỴcn Thắng họ'ì Trang 4 GVH1); GSMS t r ả m Ttít BÁ o Luận Vần tố t nghiệp niên và động viên giáo dục thanh niên . Nếu không vận dụng những m ối quan hệ ấy một cách đầy đủ thì đã nhìn lệch về phía nọ hoặc phía kia. Chúng ta hãy cùng nhìn đôi tượng thanh niên theo góc độ của nhữnh nhà hoạt động âm nhạc ,và sẽ gắn theo đố những nhiệm vụ của âm nhạc đôi với tuổi thanh niên , chủ yếu nhằm rút ra được ý kiến cho khâu phôi hợp giữa hai mặt công tác rất quan trọng này.T uổi trẻ có tính “quô'c t ế ” nhưng luôn gắn với tính adân tộc Có m ột câu hỏi được đặt ra: “Tuổi trẻ có tính “quốc t ế ” không?”. Xin thưa rằng: “Có !”, nhưng tính “quốc t ế ” ấy luôn gắn với “dân tộ c ”. Là một con người, dù thuộc dân tộc nào, giai cấp nào cũng đều phải trải qua giai đoạn tuổi trẻ của mình. Nhưng từ chân lý đó mà nghĩ rằng tất cả tuổi trẻ trên thế giới đều giông h ệt nhau, hay nói cách khác là tuổi trẻ có tính “quốc t ê ” thì không đúng. Ta có thể nhận thấy tính “quốc t ế ” ấy ở tuổi trẻ trong m ột sô lĩnh vực về nhu cầu thời trang, xã giao, về nhu cầu thưởng thức nghệ thuật .