Phát Triển Thị Trường Trái Phiếu Đô Thị Tại Việt Nam

Khám phá tiềm năng và thách thức trong phát triển thị trường trái phiếu đô thị tại Việt Nam, cùng những giải pháp thúc đẩy hiệu quả.

• Tác giả: Lê Thị Quỳnh Hoa
• Người hướng dẫn: TS. Võ Bằng
• Trường học: Học Viện Ngân Hàng
• Chuyên ngành: Kinh Tế - Tài Chính
• Đề tài: Phát Triển Thị Trường Trái Phiếu Đô Thị Tại Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận Văn
• Năm xuất bản: 2011
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ TRÁI PHIẾU ĐƯỜNG THỦ VÀ THỊ TRƯỜNG TRÁI PHIẾU
• 1.1. Trái phiếu đường thủ
• 1.2. Khái niệm và đặc điểm của trái phiếu đường thủ
• 1.3. Vai trò của TPĐT
• 1.4. Thị trường trái phiếu đường thủ
• 1.5. Chủ thể tham gia thị trường TPĐT
• 1.5.1. Chính quyền địa phương
• 1.6. Hàng hóa trên thị trường TPĐT
• 1.7. Phân loại thị trường TPĐT
• 1.8. Vai trò thị trường TPĐT
• 1.9. Phát triển thị trường TPĐT
• 1.10. Kinh nghiệm phát triển thị trường TPĐT của Mú và bài học kinh nghiệm có thể áp dụng cho Việt Nam
• 1.10.1. Kinh nghiệm phát triển thị trường TPĐT Mú
• 1.10.2. Một số bài học kinh nghiệm rút ra có thể áp dụng ở Việt Nam
• 1.11. Kết luận chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG THỊ TRƯỜNG TRÁI PHIẾU ĐƯỜNG THỦ VIỆT NAM HIỆN NAY
• 2.1. Tình hình thị trường trái phiếu ở Việt Nam thời gian qua
• 2.2. Thị trường phát hành trái phiếu chính phủ ở Việt Nam
• 2.3. Thị trường giao dịch trái phiếu chính phủ
• 2.4. Thực trạng thị trường TPĐT ở Việt Nam
• 2.5. Thực trạng thị trường TPĐT sơ cấp
• 2.6. Đánh giá sự phát triển thị trường TPĐT ở Việt Nam
• 2.6.1. Những kết quả đạt được
• 2.6.2. Một số hạn chế
• 2.7. Kết luận chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN THỊ TRƯỜNG TPĐT Ở VIỆT NAM THỜI GIAN TỚI
• 3.1. Định hướng phát triển thị trường TPĐT ở Việt Nam
• 3.2. Định hướng phát triển thị trường trái phiếu ở Việt Nam trong thời gian tới
• 3.3. Định hướng phát triển thị trường TPĐT ở Việt Nam
• 3.4. Giải pháp phát triển thị trường TPĐT
• 3.4.1. Giải pháp chính
• 3.4.2. Giải pháp hỗ trợ
• 3.5. Kết luận chương 3
• Danh mục tài liệu tham khảo

Tóm tắt

I. Tổng Quan về Thị Trường Trái Phiếu Đô Thị Việt Nam

Thị trường trái phiếu đô thị (TPĐT) là một bộ phận quan trọng của thị trường vốn, cung cấp kênh huy động vốn trung và dài hạn cho chính quyền địa phương. TPĐT là công cụ nợ do chính quyền các thành phố lớn phát hành để bổ sung vốn cho đầu tư phát triển hoặc huy động vốn cho các dự án xây dựng lớn. Các TPĐT có tính thanh khoản cao, linh hoạt và thường được giao dịch ở thị trường tự do (OTC). Thị trường trái phiếu đô thị Việt Nam đang trong giai đoạn hình thành và phát triển, thu hút đáng kể nguồn vốn trung và dài hạn, hỗ trợ cho đầu tư phát triển kinh tế. Thị trường này mới chỉ tập trung ở hai thành phố lớn là TP.HCM và Hà Nội.

1.1. Khái niệm và đặc điểm của Trái Phiếu Đô Thị

Trái phiếu đô thị là giấy chứng nhận nợ của chủ thể phát hành. Tổ chức phát hành cam kết trả một tỷ lệ phần trăm nhất định tính trên mệnh giá trái phiếu vào những ngày đã được ấn định (các khoản chi trả lãi coupon) và hoàn trả số vốn gốc hay mệnh giá trái phiếu vào thời điểm đáo hạn. Đặc điểm quan trọng nhất của TPĐT là thường được miễn thuế. TPĐT do chính quyền địa phương phát hành và dùng vào mục tiêu chung phát triển thành phố nên việc mua bán loại trái phiếu này thường không phải nộp thuế.

1.2. Vai trò của Trái Phiếu Đô Thị trong phát triển đô thị

TPĐT đóng vai trò quan trọng trong việc huy động nguồn vốn phát triển đô thị. Các chính quyền địa phương thường được vay ưu đãi từ các ngân hàng quốc gia để đầu tư vào cơ sở hạ tầng. Tuy nhiên, việc lạm dụng hệ thống ngân hàng gây ra hậu quả nghiêm trọng cho nền kinh tế nếu ngân hàng gặp sự cố. TPĐT có ưu điểm hơn so với vay vốn ngân hàng về quy mô tài trợ, thời hạn, chi phí phát sinh, phạm vi người cho vay, khả năng chuyển nhượng và tính thanh khoản.

II. Thách Thức Phát Triển Thị Trường Trái Phiếu Đô Thị

Mặc dù có tiềm năng lớn, thị trường TPĐT Việt Nam vẫn đối mặt với nhiều thách thức. Các thách thức này bao gồm khung pháp lý chưa hoàn thiện, quy mô thị trường còn nhỏ, tính thanh khoản thấp, và sự tham gia hạn chế của các nhà đầu tư tổ chức. Ngoài ra, việc đánh giá tín nhiệm của các địa phương còn hạn chế, gây khó khăn cho việc định giá rủi ro và thu hút nhà đầu tư. Cần có các giải pháp đồng bộ để giải quyết các vấn đề này, tạo điều kiện cho thị trường TPĐT phát triển bền vững. Thực trạng thị trường trái phiếu đô thị Việt Nam cho thấy cần có những điều chỉnh để thúc đẩy sự tăng trưởng.

2.1. Rủi Ro Tiềm Ẩn Khi Đầu Tư Trái Phiếu Đô Thị

Rủi ro trái phiếu đô thị có thể xuất phát từ nhiều yếu tố, bao gồm rủi ro tín dụng (khả năng địa phương không trả được nợ), rủi ro thanh khoản (khó khăn trong việc bán lại trái phiếu trước hạn), và rủi ro lãi suất (thay đổi lãi suất có thể ảnh hưởng đến giá trị trái phiếu). Việc đánh giá và quản lý rủi ro là rất quan trọng để bảo vệ nhà đầu tư và đảm bảo sự ổn định của thị trường. Cần có các công cụ và quy trình đánh giá rủi ro hiệu quả để nhà đầu tư có thể đưa ra quyết định sáng suốt.

2.2. Thiếu minh bạch trong phát hành trái phiếu đô thị

Một vấn đề quan trọng khác là thiếu minh bạch trong quá trình phát hành trái phiếu đô thị. Thông tin về dự án, nguồn trả nợ, và tình hình tài chính của địa phương cần được công bố đầy đủ và kịp thời để nhà đầu tư có thể đánh giá rủi ro một cách chính xác. Việc thiếu minh bạch có thể làm giảm niềm tin của nhà đầu tư và hạn chế sự phát triển của thị trường. Cần có các quy định chặt chẽ về công bố thông tin để đảm bảo tính minh bạch và công bằng.

III. Cách Thức Huy Động Vốn Hiệu Quả cho Đô Thị Bằng TPĐT

Để huy động vốn hiệu quả thông qua TPĐT, các địa phương cần xây dựng kế hoạch tài chính rõ ràng, minh bạch, và có khả năng trả nợ. Việc sử dụng vốn vay từ TPĐT phải được thực hiện một cách hiệu quả, ưu tiên cho các dự án có khả năng tạo ra doanh thu hoặc cải thiện chất lượng cuộc sống của người dân. Ngoài ra, việc xây dựng uy tín tín dụng là rất quan trọng để thu hút nhà đầu tư và giảm chi phí vay vốn. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa chính quyền địa phương, các tổ chức tài chính, và nhà đầu tư để đảm bảo thành công của việc huy động vốn.

3.1. Xây dựng cơ chế phát hành trái phiếu đô thị hấp dẫn

Cần xây dựng cơ chế phát hành trái phiếu đô thị linh hoạt, phù hợp với điều kiện cụ thể của từng địa phương. Cơ chế này cần đảm bảo tính minh bạch, công bằng, và cạnh tranh. Việc sử dụng các công cụ tài chính phái sinh có thể giúp giảm rủi ro lãi suất và tăng tính hấp dẫn của trái phiếu. Cần có sự tham gia của các tổ chức tư vấn tài chính chuyên nghiệp để hỗ trợ địa phương trong quá trình phát hành trái phiếu.

3.2. Quản lý nợ công hiệu quả từ phát hành trái phiếu

Quản lý nợ đô thị là một yếu tố quan trọng để đảm bảo sự ổn định tài chính của địa phương. Cần có các quy trình quản lý nợ chặt chẽ, bao gồm việc theo dõi tình hình trả nợ, đánh giá rủi ro nợ, và xây dựng kế hoạch trả nợ dự phòng. Việc sử dụng các công cụ quản lý rủi ro tài chính có thể giúp giảm thiểu tác động của các cú sốc kinh tế đối với khả năng trả nợ của địa phương. Cần có sự giám sát chặt chẽ của các cơ quan chức năng để đảm bảo việc quản lý nợ được thực hiện một cách hiệu quả.

3.3. Ưu tiên nguồn vốn trái phiếu cho hạ tầng đô thị bền vững

Việc sử dụng nguồn vốn phát triển đô thị từ TPĐT nên được ưu tiên cho các dự án hạ tầng đô thị bền vững, có khả năng tạo ra lợi ích kinh tế, xã hội, và môi trường. Các dự án này có thể bao gồm hệ thống giao thông công cộng, hệ thống cấp thoát nước, hệ thống xử lý chất thải, và các công trình năng lượng tái tạo. Cần có quy trình lựa chọn dự án chặt chẽ, đảm bảo tính hiệu quả và bền vững của dự án. Việc thu hút sự tham gia của khu vực tư nhân có thể giúp tăng hiệu quả đầu tư và giảm gánh nặng cho ngân sách địa phương.

IV. Kinh Nghiệm Quốc Tế Phát Triển Trái Phiếu Đô Thị Bài Học VN

Nhiều quốc gia trên thế giới đã thành công trong việc phát triển thị trường TPĐT, tạo nguồn vốn quan trọng cho phát triển đô thị. Nghiên cứu kinh nghiệm của các nước như Mỹ, Nhật Bản, và Hàn Quốc có thể cung cấp những bài học quý giá cho Việt Nam. Các bài học này bao gồm việc xây dựng khung pháp lý hoàn thiện, phát triển hệ thống đánh giá tín nhiệm, khuyến khích sự tham gia của các nhà đầu tư tổ chức, và tăng cường tính minh bạch của thị trường. Kinh nghiệm quốc tế về trái phiếu đô thị cho thấy cần có sự điều chỉnh phù hợp với điều kiện cụ thể của Việt Nam.

4.1. Bài Học Từ Thị Trường Trái Phiếu Đô Thị Hoa Kỳ

Thị trường trái phiếu đô thị Hoa Kỳ là một trong những thị trường lớn nhất và phát triển nhất trên thế giới. Các bài học từ Hoa Kỳ bao gồm việc xây dựng hệ thống đánh giá tín nhiệm độc lập, khuyến khích sự tham gia của các quỹ hưu trí và các nhà đầu tư tổ chức khác, và đảm bảo tính minh bạch của thị trường. Việc phát triển thị trường trái phiếu đảm bảo (insured bond) cũng giúp tăng cường niềm tin của nhà đầu tư.

4.2. Ứng Dụng Mô Hình Phát Triển Trái Phiếu Đô Thị Nhật Bản

Nhật Bản có kinh nghiệm trong việc sử dụng trái phiếu đô thị để tài trợ cho các dự án hạ tầng lớn. Mô hình của Nhật Bản nhấn mạnh vai trò của chính phủ trong việc hỗ trợ phát triển thị trường trái phiếu và đảm bảo sự ổn định tài chính của địa phương. Việc sử dụng các công cụ bảo lãnh tín dụng và các biện pháp khuyến khích tài chính cũng giúp tăng tính hấp dẫn của trái phiếu.

V. Giải Pháp Phát Triển Thị Trường Trái Phiếu Đô Thị Bền Vững

Để phát triển thị trường TPĐT bền vững, cần có các giải pháp đồng bộ và toàn diện. Các giải pháp này bao gồm việc hoàn thiện khung pháp lý, nâng cao năng lực quản lý tài chính của địa phương, phát triển hệ thống đánh giá tín nhiệm, khuyến khích sự tham gia của các nhà đầu tư tổ chức, và tăng cường tính minh bạch của thị trường. Ngoài ra, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các bộ, ngành, và địa phương để đảm bảo sự phát triển đồng bộ và hiệu quả của thị trường. Giải pháp phát triển thị trường trái phiếu đô thị cần phù hợp với điều kiện và đặc điểm của Việt Nam.

5.1. Hoàn thiện quy định pháp luật về phát hành và giao dịch

Khung pháp lý hiện tại cần được rà soát và hoàn thiện để tạo điều kiện thuận lợi cho việc phát hành trái phiếu đô thị. Các quy định cần rõ ràng, minh bạch, và phù hợp với thông lệ quốc tế. Cần có các quy định về công bố thông tin, bảo vệ nhà đầu tư, và xử lý tranh chấp. Việc xây dựng thị trường thứ cấp cho trái phiếu đô thị cũng rất quan trọng để tăng tính thanh khoản và hấp dẫn của trái phiếu.

5.2. Nâng cao năng lực quản lý tài chính cho chính quyền địa phương

Năng lực quản lý tài chính của chính quyền địa phương cần được nâng cao để đảm bảo việc sử dụng vốn vay từ TPĐT một cách hiệu quả và bền vững. Cần có các chương trình đào tạo và bồi dưỡng về quản lý tài chính, phân tích dự án, và quản lý rủi ro. Việc áp dụng các chuẩn mực kế toán và kiểm toán quốc tế cũng giúp tăng tính minh bạch và tin cậy của thông tin tài chính.

VI. Tương Lai Thị Trường Trái Phiếu Đô Thị Việt Nam Đến 2030

Thị trường TPĐT Việt Nam có tiềm năng phát triển rất lớn trong tương lai, đặc biệt là trong bối cảnh đô thị hóa nhanh chóng và nhu cầu đầu tư vào cơ sở hạ tầng ngày càng tăng. Việc thực hiện các giải pháp đồng bộ và toàn diện có thể giúp thị trường TPĐT trở thành một kênh huy động vốn quan trọng cho phát triển đô thị bền vững. Chính sách phát triển thị trường trái phiếu cần được điều chỉnh linh hoạt để đáp ứng yêu cầu thực tiễn. Phát triển đô thị bền vững sẽ được hỗ trợ mạnh mẽ thông qua thị trường trái phiếu.

6.1. Triển vọng phát triển của thị trường trái phiếu địa phương

Triển vọng phát triển thị trường trái phiếu địa phương tại Việt Nam rất lớn. Với sự quan tâm của Chính phủ, sự hỗ trợ từ các tổ chức quốc tế và sự tham gia tích cực của các địa phương, thị trường này có thể trở thành một kênh huy động vốn hiệu quả và bền vững cho phát triển đô thị. Cần có sự đổi mới và sáng tạo trong việc phát triển các sản phẩm và dịch vụ tài chính để đáp ứng nhu cầu đa dạng của nhà đầu tư.

6.2. Vai trò của công nghệ trong phát triển trái phiếu đô thị

Tài chính đô thị có thể được cải thiện đáng kể bằng cách áp dụng các công nghệ mới. Công nghệ có thể giúp tăng tính minh bạch, hiệu quả, và khả năng tiếp cận của thị trường trái phiếu. Việc sử dụng các nền tảng giao dịch trực tuyến, các công cụ phân tích dữ liệu lớn, và các giải pháp thanh toán điện tử có thể giúp giảm chi phí giao dịch, tăng tính thanh khoản, và thu hút nhà đầu tư.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Thị trường trái phiếu chính phủ (TPCP) tại Việt Nam đã có những bước phát triển đáng kể trong giai đoạn 2005-2010, đóng vai trò quan trọng trong việc huy động vốn trung và dài hạn cho các dự án phát triển hạ tầng và ổn định kinh tế vĩ mô. Tính đến cuối năm 2010, tổng giá trị trái phiếu niêm yết đạt hơn 225 nghìn tỷ đồng, tương đương khoảng 12% GDP, tăng 41,14% so với năm 2009. Giao dịch trái phiếu cũng ghi nhận sự tăng trưởng mạnh mẽ với giá trị giao dịch bình quân phiên đạt khoảng 375 tỷ đồng, tăng 2,5% so với năm trước. Tuy nhiên, thị trường vẫn còn nhiều hạn chế như quy mô còn nhỏ, tính thanh khoản chưa cao và sự phân bổ nguồn lực tài chính chưa hiệu quả.

Luận văn tập trung nghiên cứu thực trạng và giải pháp phát triển thị trường trái phiếu chính phủ tại Việt Nam trong giai đoạn 2005-2012, với phạm vi nghiên cứu chủ yếu tại hai thành phố lớn là Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh. Mục tiêu cụ thể là phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến sự phát triển của thị trường, đánh giá hiệu quả hoạt động giao dịch và phát hành trái phiếu, từ đó đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao quy mô, tính thanh khoản và hiệu quả của thị trường trong giai đoạn tiếp theo (2010-2015).

Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc hỗ trợ các cơ quan quản lý nhà nước, các tổ chức tài chính và nhà đầu tư hiểu rõ hơn về cơ chế vận hành thị trường trái phiếu chính phủ, đồng thời góp phần thúc đẩy phát triển thị trường vốn bền vững, đáp ứng nhu cầu huy động vốn cho phát triển kinh tế xã hội của Việt Nam.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên hai khung lý thuyết chính: lý thuyết thị trường vốn và mô hình phát triển thị trường trái phiếu chính phủ. Lý thuyết thị trường vốn giúp phân tích vai trò của thị trường trái phiếu trong việc phân bổ nguồn vốn hiệu quả, giảm thiểu rủi ro tài chính và tạo điều kiện cho phát triển kinh tế bền vững. Mô hình phát triển thị trường trái phiếu chính phủ tập trung vào các yếu tố cấu thành như quy mô thị trường, tính thanh khoản, cơ sở hạ tầng giao dịch, và vai trò của các tổ chức trung gian tài chính.

Các khái niệm chính được sử dụng bao gồm:

• Trái phiếu chính phủ (TPCP): Là loại chứng khoán nợ do chính phủ phát hành nhằm huy động vốn trung và dài hạn, có tính thanh khoản cao và rủi ro thấp.
• Thị trường sơ cấp: Nơi phát hành và bán trái phiếu lần đầu cho nhà đầu tư.
• Thị trường thứ cấp: Nơi giao dịch lại trái phiếu đã phát hành nhằm tạo tính thanh khoản cho thị trường.
• Tính thanh khoản: Khả năng chuyển đổi trái phiếu thành tiền mặt nhanh chóng với chi phí thấp.
• Phương thức đấu thầu: Cơ chế xác định lãi suất và khối lượng phát hành trái phiếu qua các phiên đấu thầu công khai.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu chính được thu thập từ các báo cáo của Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN), Trung tâm Giao dịch Chứng khoán Hà Nội (HNX), Sở Giao dịch Chứng khoán TP. Hồ Chí Minh (HOSE), và các văn bản pháp luật liên quan như Nghị định 141/2003/NĐ-CP, Thông tư 21/2004/BTC, Quyết định 46/2006/QĐ-BTC.

Phương pháp phân tích bao gồm:

• Phân tích thống kê: Sử dụng số liệu về giá trị phát hành, giao dịch, khối lượng đấu thầu để đánh giá quy mô và hiệu quả thị trường.
• So sánh định lượng: Đánh giá sự thay đổi các chỉ tiêu thị trường qua các năm 2005-2010.
• Tổng hợp và phân tích định tính: Đánh giá các chính sách, cơ chế vận hành và vai trò của các tổ chức trung gian tài chính.
• Phương pháp nghiên cứu trường hợp: Nghiên cứu thực tiễn hoạt động phát hành và giao dịch trái phiếu tại Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh.

Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm toàn bộ các loại trái phiếu chính phủ phát hành và giao dịch trong giai đoạn 2005-2010, với trọng tâm phân tích chi tiết các phiên đấu thầu và giao dịch tại hai trung tâm giao dịch lớn. Phương pháp chọn mẫu dựa trên tính đại diện và khả năng thu thập dữ liệu đầy đủ.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Quy mô phát hành và niêm yết trái phiếu tăng mạnh: Tổng số mã trái phiếu niêm yết năm 2010 là 501 mã, tăng 0,2% so với năm trước; tổng giá trị niêm yết đạt 225.500 tỷ đồng, tăng 41,14%. Tỷ trọng trái phiếu chính phủ chiếm khoảng 96% tổng giá trị thị trường trái phiếu, cho thấy vai trò chủ đạo của TPCP trong thị trường vốn.

2. Giao dịch trái phiếu phát triển ổn định: Giá trị giao dịch bình quân phiên đạt khoảng 375 tỷ đồng, tăng 2,5% so với năm 2009. Giao dịch mua bán lại (Repos) chiếm khoảng 3,3% tổng giá trị giao dịch, cho thấy sự phát triển của các công cụ tài chính phái sinh hỗ trợ thanh khoản thị trường.

3. Cơ cấu kỳ hạn trái phiếu đa dạng: Trái phiếu có kỳ hạn 2 năm chiếm 30% tổng giá trị giao dịch, tiếp theo là kỳ hạn 3 năm (22,6%), 1 năm (17,8%) và 10 năm (12%). Điều này đáp ứng nhu cầu huy động vốn trung và dài hạn của chính phủ và nhà đầu tư.

4. Số lượng thành viên tham gia thị trường tăng: Tính đến năm 2010, có 42 thành viên tham gia giao dịch trái phiếu tại HNX, bao gồm 26 công ty chứng khoán và 16 ngân hàng thương mại. Số lượng thành viên bảo lãnh phát hành cũng tăng lên 46, trong đó 24 là ngân hàng thương mại.

Thảo luận kết quả

Sự tăng trưởng về quy mô phát hành và giao dịch trái phiếu chính phủ phản ánh hiệu quả của các chính sách phát triển thị trường vốn tại Việt Nam, đặc biệt là việc áp dụng phương thức đấu thầu công khai và minh bạch. Việc đa dạng hóa kỳ hạn trái phiếu giúp chính phủ linh hoạt trong huy động vốn và quản lý nợ công.

Tuy nhiên, tính thanh khoản của thị trường vẫn còn hạn chế do số lượng giao dịch trên một số mã trái phiếu còn thấp, nhiều trái phiếu niêm yết nhưng không có giao dịch thực tế. Điều này có thể được minh họa qua biểu đồ phân bố khối lượng giao dịch theo từng mã trái phiếu, cho thấy sự tập trung giao dịch vào một số mã chủ đạo.

So với các thị trường trái phiếu phát triển trong khu vực như Singapore hay Thái Lan, thị trường Việt Nam còn nhỏ và chưa có sự tham gia rộng rãi của nhà đầu tư cá nhân và tổ chức nước ngoài. Việc hoàn thiện hệ thống thanh toán, lưu ký và tăng cường vai trò của các tổ chức trung gian tài chính là cần thiết để nâng cao hiệu quả phân phối và thanh khoản thị trường.

Ngoài ra, các quy định pháp lý và cơ chế bảo lãnh phát hành đã góp phần tạo niềm tin cho nhà đầu tư, giảm thiểu rủi ro tín dụng và thúc đẩy sự phát triển bền vững của thị trường trái phiếu chính phủ.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường hoàn thiện khung pháp lý và chính sách: Cần tiếp tục hoàn thiện các văn bản pháp luật liên quan đến phát hành, giao dịch và quản lý trái phiếu chính phủ nhằm tạo môi trường minh bạch, ổn định và thuận lợi cho các bên tham gia. Thời gian thực hiện: 2012-2015; Chủ thể: Bộ Tài chính, UBCKNN.

2. Phát triển hệ thống hạ tầng giao dịch và thanh toán: Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý lưu ký, thanh toán và giao dịch trái phiếu, nâng cao tính liên thông giữa các trung tâm giao dịch và lưu ký. Mục tiêu tăng tính thanh khoản và giảm chi phí giao dịch. Thời gian: 2012-2014; Chủ thể: Trung tâm Lưu ký Chứng khoán, Sở Giao dịch Chứng khoán.

3. Mở rộng đối tượng và tăng cường vai trò nhà đầu tư: Khuyến khích sự tham gia của nhà đầu tư cá nhân, tổ chức trong và ngoài nước thông qua các chính sách ưu đãi, nâng cao nhận thức và minh bạch thông tin. Thời gian: 2012-2015; Chủ thể: Ngân hàng Nhà nước, Bộ Tài chính, các công ty chứng khoán.

4. Đa dạng hóa sản phẩm và công cụ tài chính: Phát triển các sản phẩm trái phiếu có kỳ hạn và tính chất khác nhau, đồng thời thúc đẩy các công cụ phái sinh hỗ trợ quản lý rủi ro và tăng tính thanh khoản cho thị trường. Thời gian: 2013-2016; Chủ thể: UBCKNN, các tổ chức tài chính trung gian.

5. Nâng cao năng lực và vai trò của các tổ chức trung gian: Tăng cường năng lực của các ngân hàng thương mại, công ty chứng khoán trong vai trò bảo lãnh phát hành, tư vấn và tạo lập thị trường nhằm đảm bảo sự phát triển bền vững và hiệu quả. Thời gian: 2012-2015; Chủ thể: Bộ Tài chính, Ngân hàng Nhà nước.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cơ quan quản lý nhà nước: Bộ Tài chính, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, Ngân hàng Nhà nước có thể sử dụng kết quả nghiên cứu để hoàn thiện chính sách, quy định và giám sát thị trường trái phiếu chính phủ.

2. Các tổ chức tài chính trung gian: Ngân hàng thương mại, công ty chứng khoán, công ty bảo hiểm có thể áp dụng các giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động bảo lãnh phát hành, tư vấn và giao dịch trái phiếu.

3. Nhà đầu tư cá nhân và tổ chức: Các nhà đầu tư trong và ngoài nước có thể hiểu rõ hơn về cơ chế vận hành, rủi ro và cơ hội đầu tư trên thị trường trái phiếu chính phủ Việt Nam.

4. Các nhà nghiên cứu và sinh viên chuyên ngành kinh tế, tài chính: Luận văn cung cấp cơ sở lý thuyết, số liệu thực tiễn và phân tích chuyên sâu về thị trường trái phiếu chính phủ, hỗ trợ nghiên cứu và học tập.

Câu hỏi thường gặp

1. Thị trường trái phiếu chính phủ Việt Nam hiện nay có quy mô như thế nào?
   Tính đến cuối năm 2010, tổng giá trị trái phiếu chính phủ niêm yết đạt khoảng 225.500 tỷ đồng, chiếm khoảng 12% GDP, phản ánh quy mô thị trường đang phát triển ổn định.

2. Vai trò của thị trường trái phiếu chính phủ trong nền kinh tế là gì?
   Thị trường này là kênh huy động vốn trung và dài hạn hiệu quả cho chính phủ, giúp tài trợ cho các dự án phát triển hạ tầng, ổn định kinh tế vĩ mô và giảm áp lực lên hệ thống ngân hàng.

3. Phương thức phát hành trái phiếu chính phủ phổ biến hiện nay?
   Phương thức đấu thầu công khai qua các phiên đấu thầu tại Trung tâm Giao dịch Chứng khoán Hà Nội là hình thức chủ đạo, đảm bảo tính minh bạch và hiệu quả trong xác định lãi suất và khối lượng phát hành.

4. Tính thanh khoản của thị trường trái phiếu chính phủ ra sao?
   Mặc dù giá trị giao dịch tăng trưởng, tính thanh khoản vẫn còn hạn chế do nhiều mã trái phiếu niêm yết không có giao dịch thường xuyên, đòi hỏi cải thiện hệ thống giao dịch và thanh toán.

5. Những thách thức chính trong phát triển thị trường trái phiếu chính phủ tại Việt Nam?
   Bao gồm quy mô thị trường còn nhỏ, tính thanh khoản thấp, hạn chế về cơ sở hạ tầng giao dịch, sự tham gia chưa đa dạng của nhà đầu tư và cần hoàn thiện khung pháp lý.

Kết luận

• Thị trường trái phiếu chính phủ Việt Nam đã có bước phát triển tích cực về quy mô và giao dịch trong giai đoạn 2005-2010, đóng vai trò quan trọng trong huy động vốn trung và dài hạn.
• Cơ cấu kỳ hạn đa dạng và phương thức đấu thầu công khai góp phần nâng cao hiệu quả phát hành và phân phối trái phiếu.
• Tính thanh khoản và sự tham gia của nhà đầu tư vẫn còn hạn chế, cần cải thiện hệ thống giao dịch và mở rộng đối tượng tham gia.
• Các giải pháp hoàn thiện khung pháp lý, phát triển hạ tầng giao dịch, đa dạng hóa sản phẩm và nâng cao năng lực tổ chức trung gian là cần thiết.
• Nghiên cứu đề xuất lộ trình phát triển thị trường trái phiếu chính phủ giai đoạn 2010-2015, góp phần thúc đẩy thị trường vốn Việt Nam phát triển bền vững.

Các cơ quan quản lý và tổ chức tài chính cần phối hợp triển khai các giải pháp đề xuất nhằm nâng cao hiệu quả và tính bền vững của thị trường trái phiếu chính phủ, đồng thời tăng cường truyền thông để thu hút sự quan tâm của nhà đầu tư trong và ngoài nước.

Trích đoạn nội dung tài liệu

bé gi¸o dôc vµ ®µo t¹o ng©n hµng nhµ n-íc viÖt nam häc viÖn ng©n hµng  L£ THÞ QUúNH HOA ph¸t triÓn thÞ tr-êng tr¸i phiÕu ®« thÞ ë viÖt Nam Hµ Néi, 2011 bé gi¸o dôc vµ ®µo t¹o ng©n hµng nhµ n-íc viÖt nam häc viÖn ng©n hµng  L£ THÞ QUúNH HOA ph¸t triÓn thÞ tr-êng tr¸i phiÕu ®« thÞ ë viÖt Nam Chuyªn ngµnh: kinh tÕ - tµi chÝnh, ng©n hµng M· sè: 60.12 Ng-êi h-íng dÉn khoa häc: ts. Vò B»NG Hµ Néi, 2011 bé gi¸o dôc vµ ®µo t¹o ng©n hµng nhµ n-íc viÖt nam häc viÖn ng©n hµng  L£ THÞ QUúNH HOA ph¸t triÓn thÞ tr-êng tr¸i phiÕu ®« thÞ ë viÖt Nam Hµ Néi, 2011 bé gi¸o dôc vµ ®µo t¹o ng©n hµng nhµ n-íc viÖt nam häc viÖn ng©n hµng  L£ THÞ QUúNH HOA ph¸t triÓn thÞ tr-êng tr¸i phiÕu ®« thÞ ë viÖt Nam Chuyªn ngµnh: kinh tÕ - tµi chÝnh, ng©n hµng M· sè: 60.12 Ng-êi h-íng dÉn khoa häc: ts. Vò B»NG Hµ Néi, 2011 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan bản luận văn là công trình nghiên cứu khoa học, độc lập của tôi. Các số liệu, kết quả nêu trong luận văn là trung thực và rõ ràng.

TÁC GIẢ LUẬN VĂN LÊ THỊ QUỲNH HOA MôC LôC LỜI CAM ĐOAN danh môc ch÷ viÕt t¾t Danh môc b¶ng biÓu, h×nh vÏ Lêi më ®Çu. 1 Ch-¬ng 1: tæng quan vÒ Tr¸i phiÕu §« thÞ vµ ThÞ tr-êng Tr¸i phiÕu §« thÞ .1 Tr¸i phiÕu ®« thÞ .1 Kh¸i niÖm vµ ®Æc ®iÓm cña tr¸i phiÕu ®« thÞ .2 Vai trß cña TP§T .2 ThÞ tr-êng tr¸i phiÕu ®« thÞ .1 Chñ thÓ tham gia thÞ tr-êng TP§T.2 Hµng ho¸ trªn thÞ tr-êng TP§T .3 Ph©n lo¹i thÞ tr-êng TP§T .4 Vai trß thÞ tr-êng TP§T .5 Ph¸t triÓn thÞ tr-êng TP§T.3 Kinh nghiÖm ph¸t triÓn thÞ tr-êng TP§T cña Mü vµ bµi häc kinh nghiÖm cã thÓ ¸p dông cho ViÖt Nam .1 Kinh nghiÖm ph¸t triÓn thÞ tr-êng TP§T Mü .2 Mét sè bµi häc kinh nghiÖm rót ra cã thÓ ¸p dông ë ViÖt Nam. 24 KÕt luËn ch-¬ng 1. 25 ch-¬ng 2: thùc tr¹ng thÞ tr-êng Tr¸i phiÕu §« thÞ viÖt nam hiÖn nay.1 T×nh h×nh thÞ tr-êng tr¸i phiÕu ë ViÖt Nam thêi gian qua .1 ThÞ tr-êng ph¸t hµnh tr¸i phiÕu chÝnh phñ ë ViÖt Nam .2 ThÞ tr-êng giao dÞch tr¸i phiÕu chÝnh phñ.2 Thùc tr¹ng thÞ tr-êng TP§T ë ViÖt Nam .1 Thùc tr¹ng thÞ tr-êng TP§T s¬ cÊp .3 §¸nh gi¸ sù ph¸t triÓn thÞ tr-êng TP§T ë ViÖt Nam .1 Nh÷ng kÕt qu¶ ®¹t ®-îc .2 Mét sè h¹n chÕ.

70 KÕt luËn ch-¬ng 2. 73 Ch-¬ng 3: Gi¶i ph¸p ph¸t triÓn thÞ tr-êng TP§T ë ViÖt Nam thêi gian tíi .1 §Þnh h-íng ph¸t triÓn thÞ tr-êng TP§T ë ViÖt Nam .1 §Þnh h-íng ph¸t triÓn thÞ tr-êng tr¸i phiÕu ë ViÖt Nam trong thêi gian tíi .2 §Þnh h-íng ph¸t triÓn thÞ tr-êng TP§T ë ViÖt Nam. Gi¶i ph¸p ph¸t triÓn thÞ tr-êng TP§T. Gi¶i ph¸p chÝnh.

Gi¶i ph¸p hç trî. 98 KÕt luËn ch-¬ng 3. 100 Danh môc tµi liÖu tham kh¶o. 101 danh môc ch÷ viÕt t¾t TP§T: Tr¸i phiÕu ®« thÞ OTC: ThÞ tr-êng tù do (Over The Counter) TTCK: ThÞ tr-êng Chøng kho¸n TPCP: Tr¸i phiÕu ChÝnh phñ NHNN: Ng©n hµng Nhµ n-íc NHTM: Ng©n hµng Th-¬ng m¹i TTGDCK: Trung t©m Giao dÞch Chøng kho¸n Së GDCK: Së Giao dÞch Chøng kho¸n Quü HTPT: Quü Hç trî ph¸t triÓn KBNN: Kho b¹c Nhµ n-íc HIFU: Quü §Çu t- ph¸t triÓn ®« thÞ Thµnh phè Hå ChÝ Minh TPDN: Tr¸i phiÕu Doanh nghiÖp BTC: Bé Tµi chÝnh HOSE: Së Giao dÞch Chøng kho¸n Thµnh phè Hå ChÝ Minh HASTC: Trung t©m Giao dÞch Chøng kho¸n Hµ Néi WTO: Tæ chøc Th-¬ng m¹i ThÕ giíi SSC: Uû ban chøng kho¸n nhµ n-íc TTLKCK: Trung t©m L-u ký Chøng kho¸n DANH MôC B¶NG BIÓU, H×NH VÏ B¶NG B¶ng 2.1: ThÞ tr-êng TPCP n¨m 2010 .2: Mét sè chØ tiªu tæng quan thÞ tr-êng TPCP n¨m 2010 .3: Biªn ®é dao ®éng gi¸ tr¸i phiÕu 2000 – 2008 .4: So s¸nh gi¸ trÞ tr¸i phiÕu giao dÞch vµ gi¸ trÞ TP niªm yÕt .5: Thèng kª t×nh h×nh giao dÞch TPCP tõ 2000 ®Õn 2010 .6: KÕt qu¶ ph¸t hµnh tr¸i phiÕu ®« thÞ TP.7: T×nh h×nh giao dÞch tr¸i phiÕu t¹i Së vµ TTGDCK .8: So s¸nh l·i suÊt TPCP vµ TP§T cïng kú h¹n .1: T×nh h×nh ph¸t hµnh tr¸i phiÕu .2: T×nh h×nh giao dÞch tr¸i phiÕu .3: Gi¸ trÞ tr¸i phiÕu giao dÞch 2008-202010 (tû ®ång) .4: So s¸nh l·i suÊt TPCP vµ TP§T (%/n¨m).

59 -1- Lêi më ®Çu 1. Sù cÇn thiÕt cña ®Ò tµi Trong thËp kû võa qua ViÖt Nam ®· cã nh÷ng tiÕn bé ®¸ng kÓ trong ph¸t triÓn kinh tÕ – x· héi, tû lÖ ®ãi nghÌo nhê sù t¨ng tr-ëng kinh tÕ nhanh, æn ®Þnh vµ ®ång ®Òu. Lµm thÕ nµo ®Ó tiÕp tôc ph¸t triÓn kinh tÕ mét c¸ch bÒn v÷ng lµ vÊn ®Ò ®Æt ra cÊp b¸ch cho ChÝnh phñ vµ cho mçi ®Þa ph-¬ng trong c¶ n-íc. §Ó ®¹t ®-îc nh÷ng môc tiªu ®· ®Ò ra trong chiÕn l-îc æn ®Þnh vµ ph¸t triÓn kinh tÕ x· héi cña ViÖt Nam ®Õn n¨m 2020, vèn ®-îc coi lµ mét trong nh÷ng yÕu tè quan träng hµng ®Çu.

§Ó cã thÓ ®-a n-íc ta vÒ c¬ b¶n thµnh mét n-íc cã c¬ së vËt chÊt kü thuËt hiÖn ®¹i, duy tr× tèc ®é t¨ng tr-ëng GDP b×nh qu©n hµnh n¨m ë møc cao, thùc hiÖn thµnh c«ng sù nghiÖp c«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i ho¸ ®Êt n-íc, trong giai ®o¹n tõ nay ®Õn 2020, nhu cÇu vÒ vèn ®Çu t- cña toµn bé nÒn kinh tÕ lµ rÊt lín. MÆt kh¸c, víi chñ tr-¬ng ph¸t huy néi lùc, viÖc khai th¸c vµ sö dông hiÖu qu¶ nguån vèn trong n-íc lµ mét vÊn ®Ò cÇn thiÕt vµ cã ý nghÜa cÊp b¸ch. ChÝnh v× thÕ, chiÕn l-îc huy ®éng vèn vµ c©n ®èi c¸c nguån vèn lín ®Çu t- nh»m thùc hiÖn c¸c kÕ ho¹ch ph¸t triÓn kinh tÕ thùc sù lµ vÊn ®Ò cã ý nghÜa lín. ViÖc t¹o ra mét kªnh huy ®éng vèn h÷u hiÖu cho c¸c chÝnh quyÒn ®Þa ph-¬ng trong bèi c¶nh ViÖt Nam héi nhËp nÒn kinh tÕ thÕ giíi ®ang ngµy cµng trë nªn cÊp thiÕt.

Nhu cÇu vèn ®Çu t- ®Ó c¶i t¹o vµ ph¸t triÓn c¬ së h¹ tÇng ®« thÞ ®Æt ra rÊt cÊp b¸ch, trong khi nguån vèn ng©n s¸ch vµ ng©n hµng th-¬ng m¹i kh«ng thÓ ®¸p øng ®Çy ®ñ. VÊn ®Ò ®Æt ra cho c¸c tØnh, thµnh phè lµ lµm thÕ nµo ®Ó huy ®éng nguån vèn x· héi ®Çu t- vµo lÜnh vùc h¹ tÇng ®« thÞ, chuyÓn tõ c¬ chÕ cÊp ph¸t vèn ®Çu t- cña ng©n s¸ch. V× vËy, ®iÒu cÇn thiÕt ë ®©y lµ ph¶i ph¸t triÓn mét nguån cung cÊp vèn vay thay thÕ, hoÆc lµ ph¸t triÓn thÞ tr-êng tr¸i phiÕu, trong ®ã ph¸t hµnh tr¸i phiÕu ®« thÞ nh»m huy ®éng vèn cho ®Çu t- c¸c c«ng tr×nh c¬ së h¹ tÇng phôc vô cho ph¸t triÓn kinh tÕ cña c¸c -2- tØnh, thµnh phè sÏ lµ mét b-íc ®i quan träng ®èi víi ViÖt Nam ®Ó huy ®éng vèn dµi h¹n ®ång thêi x©y dùng mét thÞ tr-êng tµi chÝnh æn ®Þnh h¬n. §èi víi thÞ tr-êng chøng kho¸n, tr¸i phiÕu ®« thÞ còng ®ang ®-îc c¸c nhµ qu¶n lý kú väng nh- mét nguån hµng ho¸ m¹nh mÏ ®Ó t¨ng thªm tÝnh ®a d¹ng cho thÞ tr-êng chøng kho¸n.

Trong nh÷ng n¨m qua thÞ tr-êng tr¸i phiÕu ®« thÞ cña ViÖt Nam ®· tõng b-íc h×nh thµnh vµ ph¸t triÓn, thu hót ®-îc ®¸ng kÓ nguån vèn trung h¹n vµ dµi h¹n, hç trî cho ®Çu t- ph¸t triÓn kinh tÕ. Tuy vËy nh×n chung thÞ tr-êng míi chØ ë giai ®o¹n ph¸t triÓn ban ®Çu, ®Æc biÖt thÞ tr-êng tr¸i phiÕu ®« thÞ míi chØ cã hai thµnh phè lín lµ Thµnh phè Hå ChÝ Minh vµ Hµ Néi. V× vËy, viÖc nghiªn cøu c¸c gi¶i ph¸p nh»m ph¸t triÓn thÞ tr-êng ®« thÞ ®ang rÊt ®-îc quan t©m. N»m trong yªu cÇu chung vÒ ph¸t triÓn thÞ tr-êng tr¸i phiÕu ®« thÞ ViÖt Nam, qu¸ tr×nh ph¸t triÓn vµ thùc tr¹ng thÞ tr-êng tr¸i phiÕu ®« thÞ cã thÓ sÏ mang l¹i mét sè gîi ý vµ gi¶i ph¸p nhÊt ®Þnh cho b-íc tiÕp theo ®Ó thóc ®Èy thÞ tr-êng tr¸i phiÕu ®« thÞ ViÖt Nam ph¸t triÓn.

LuËn v¨n nµy ®-îc ®Æt ra ®Ó gãp phÇn gi¶i quyÕt vÊn ®Ò thêi sù trong khu«n khæ ph¸t triÓn thÞ tr-êng chøng kho¸n ViÖt Nam. Môc ®Ých nghiªn cøu: - LuËn v¨n nghiªn cøu c¸c lý luËn chung vÒ tr¸i phiÕu ®« thÞ. - T×m hiÓu thùc tr¹ng tr¸i phiÕu ®« thÞ vµ thÞ tr-êng tr¸i phiÕu ®« thÞ ë ViÖt Nam thêi gian qua (2005-2010) - Trªn c¬ së ph©n tÝch thùc tr¹ng, luËn v¨n t×m ra c¸c nguyªn nh©n nh»m ®Ò xuÊt mét sè gi¶i ph¸p nh»m ph¸t triÓn thÞ tr-êng tr¸i phiÕu ®« thÞ ë ViÖt Nam trong thêi gian tíi (2010-2015) 3. §èi t-îng vµ ph¹m vi nghiªn cøu - §èi t-îng nghiªn cøu: nghiªn cøu nh÷ng vÊn ®Ò lý luËn vÒ tr¸i phiÕu ®« thÞ vµ thÞ tr-êng tr¸i phiÕu ®« thÞ.

- Ph¹m vi nghiªn cøu: tr¸i phiÕu ®« thÞ vµ thÞ tr-êng tr¸i phiÕu ®« thÞ ë ViÖt Nam thêi gian tõ 2005 -2012. Ph-¬ng ph¸p nghiªn cøu: §Ó thùc hiÖn môc ®Ých nghiªn cøu, luËn v¨n ®· sö dông ph-¬ng ph¸p ph©n tÝch thèng kª, tæng hîp, so s¸nh vµ mét sè ph-¬ng ph¸p khoa häc kh¸c. Bªn c¹nh ®ã, luËn v¨n cßn minh ho¹ b»ng c¸c b¶ng, biÓu sè liÖu ®-îc thu thËp qua nhiÒu n¨m. KÕt cÊu luËn v¨n Ngoµi phÇn më ®Çu, kÕt luËn vµ danh môc tµi liÖu tham kh¶o, luËn v¨n ®-îc kÕt cÊu thµnh 3 ch-¬ng: Ch-¬ng 1: Tæng quan vÒ tr¸i phiÕu ®« thÞ vµ thÞ tr-êng tr¸i phiÕu ®« thÞ.

Ch-¬ng 2: Thùc tr¹ng thÞ tr-êng tr¸i phiÕu ®« thÞ ViÖt Nam hiÖn nay. Ch-¬ng 3: Gi¶i ph¸p ph¸t triÓn thÞ tr-êng tr¸i phiÕu ®« thÞ ë ViÖt Nam trong thêi gian tíi. -4- Ch-¬ng 1 tæng quan vÒ Tr¸i phiÕu §« thÞ vµ ThÞ tr-êng Tr¸i phiÕu §« thÞ 1.1 Tr¸i phiÕu ®« thÞ 1.1 Kh¸i niÖm vµ ®Æc ®iÓm cña tr¸i phiÕu ®« thÞ Tr¸i phiÕu ®« thÞ (TP§T) lµ mét bé phËn cña thÞ tr-êng vèn, hay nãi c¸ch kh¸c, nã lµ mét trong nh÷ng kªnh huy ®éng vèn trung vµ dµi h¹n cho chÝnh quyÒn ®Þa ph-¬ng c¸c tØnh, thµnh phè. TP§T lµ c¸c c«ng cô nî do chÝnh quyÒn c¸c thµnh phè lín, th-êng lµ c¸c ®« thÞ ph¸t hµnh nh»m bæ sung vèn cho ®Çu t- ph¸t triÓn hoÆc huy ®éng vèn cho c¸c dù ¸n x©y dùng lín.

C¸c TP§T cã tÝnh thanh kho¶n cao, linh ho¹t vµ th-êng ®-îc giao dÞch ë thÞ tr-êng tù do (OTC). Tr¸i phiÕu nµy th-êng cã thêi h¹n tõ 2-15 n¨m, l·i suÊt cao h¬n l·i suÊt tr¸i phiÕu ChÝnh phñ vµ l·i suÊt ®i vay cña ng©n hµng, nh-ng thÊp h¬n l·i suÊt cho vay trung vµ dµi h¹n cña ng©n hµng. VÒ b¶n chÊt, TP§T chÝnh lµ giÊy nhËn nî cña chñ thÓ ph¸t hµnh ra nã: ®iÒu nµy cã nghÜa lµ chñ thÓ ph¸t hµnh ra tr¸i phiÕu lµ ng-êi ®i vay – hay lµ con nî, cßn ng-êi n¾m gi÷ tr¸i phiÕu ®ã (gäi lµ tr¸i chñ) lµ ng-êi cho vay.