Luận Văn Thạc Sĩ Về Phát Triển Nguồn Nhân Lực Tại Tỉnh Đồng Nai

Luận văn thạc sĩ UEH phân tích phát triển nguồn nhân lực tại tỉnh Đồng Nai, đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý và đào tạo.

• Tác giả: Võ Văn Châu
• Người hướng dẫn: TS. Trần Nguyễn Ngọc Anh
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế TP. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Kinh Tế Phát Triển
• Đề tài: Phát Triển Nguồn Nhân Lực Tỉnh Đồng Nai: Chiến Lược và Giải Pháp
• Loại tài liệu: luận văn thực số
• Năm xuất bản: 2008
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ NGUỒN NHÂN LỰC VÀ PHÁT TRIỂN NGUỒN NHÂN LỰC
• 1.1. Khái niệm về nguồn nhân lực
• 1.2. Phương pháp nghiên cứu
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG VỀ NGUỒN NHÂN LỰC CỦA TỈNH ĐỒNG NAI
• 2.1. Giới thiệu về tỉnh Đồng Nai
• 2.2. Thực trạng phát triển nguồn nhân lực của tỉnh Đồng Nai thời gian qua
• 2.2.1. Số lượng nguồn nhân lực
• 2.2.2. Chất lượng nguồn nhân lực
• 2.3. Cơ cấu lực lượng lao động theo tuổi
• 2.4. Cơ cấu lực lượng lao động theo trình độ học vấn
• 2.5. Cơ cấu trình độ chuyên môn kỹ thuật
• 2.6. Chỉ số phát triển con người (HDI)
• 2.7. Cơ cấu lực lượng lao động theo ngành kinh tế
• 2.8. Chính sách đào tạo nguồn nhân lực, thu hút và đãi ngộ nhân tài của tỉnh Đồng Nai
• 2.9. Khái quát một số vấn đề cần quan tâm thực hiện để phát triển nguồn nhân lực tỉnh Đồng Nai trong thời gian tới
• 3. CHƯƠNG 3: MỤC TIÊU VÀ NHỮNG GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN NGUỒN NHÂN LỰC ĐỒNG NAI ĐẾN NĂM 2020
• 3.1. Phương hướng phát triển tỉnh Đồng Nai
• 3.2. Quan điểm đề xuất giải pháp
• 3.3. Các giải pháp phát triển nguồn nhân lực tỉnh Đồng Nai
• 3.3.1. Nhóm giải pháp về phát triển số lượng nguồn nhân lực gắn với chuyển dịch cơ cấu lao động theo ngành kinh tế
• 3.3.2. Các giải pháp về bảo vệ & phát triển thể lực nguồn nhân lực
• 3.3.3. Nhóm giải pháp về phát triển trí lực
• 3.3.4. Nhóm giải pháp về phát triển nguồn nhân lực trong bộ máy chính trị tỉnh
• 3.3.5. Nhóm giải pháp về thu hút và đãi ngộ nhân tài
• KẾT LUẬN

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Phát Triển Nguồn Nhân Lực Tỉnh Đồng Nai

Phát triển nguồn nhân lực là một trong những yếu tố quan trọng nhất trong chiến lược phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh Đồng Nai. Nguồn nhân lực không chỉ là lực lượng lao động mà còn là yếu tố quyết định cho sự phát triển bền vững. Tỉnh Đồng Nai, với vị trí địa lý thuận lợi và nguồn tài nguyên phong phú, đang nỗ lực nâng cao chất lượng nguồn nhân lực để đáp ứng yêu cầu phát triển trong bối cảnh hội nhập kinh tế toàn cầu.

1.1. Khái Niệm Về Nguồn Nhân Lực

Nguồn nhân lực được hiểu là tổng thể những người trong độ tuổi lao động, có khả năng lao động và mong muốn có việc làm. Điều này bao gồm cả lao động trẻ em và lao động cao tuổi, tạo nên một bức tranh đa dạng về lực lượng lao động.

1.2. Vai Trò Của Nguồn Nhân Lực Trong Phát Triển Kinh Tế

Nguồn nhân lực đóng vai trò trung tâm trong quá trình phát triển kinh tế. Nó không chỉ là yếu tố sản xuất mà còn là động lực thúc đẩy sự sáng tạo và đổi mới trong các lĩnh vực kinh tế, xã hội.

II. Những Thách Thức Trong Phát Triển Nguồn Nhân Lực Tỉnh Đồng Nai

Mặc dù tỉnh Đồng Nai đã có nhiều nỗ lực trong việc phát triển nguồn nhân lực, nhưng vẫn còn nhiều thách thức cần phải vượt qua. Tình trạng thiếu hụt lao động chất lượng cao, sự chênh lệch giữa nhu cầu và cung ứng lao động, và sự thay đổi nhanh chóng của công nghệ là những vấn đề cần được giải quyết.

2.1. Thiếu Hụt Lao Động Chất Lượng Cao

Tỉnh Đồng Nai đang đối mặt với tình trạng thiếu hụt lao động có trình độ chuyên môn cao. Điều này ảnh hưởng đến khả năng cạnh tranh của các doanh nghiệp và sự phát triển bền vững của tỉnh.

2.2. Sự Chênh Lệch Giữa Nhu Cầu Và Cung Ứng Lao Động

Nhu cầu lao động trong các ngành công nghiệp hiện đại ngày càng tăng, trong khi nguồn cung lao động lại không đáp ứng kịp thời. Điều này dẫn đến tình trạng thất nghiệp và thiếu việc làm cho nhiều người lao động.

III. Chiến Lược Phát Triển Nguồn Nhân Lực Tỉnh Đồng Nai Đến Năm 2025

Để giải quyết các thách thức hiện tại, tỉnh Đồng Nai đã đề ra nhiều chiến lược phát triển nguồn nhân lực. Những chiến lược này bao gồm việc nâng cao chất lượng giáo dục, đào tạo nghề và phát triển kỹ năng cho người lao động.

3.1. Nâng Cao Chất Lượng Giáo Dục

Chất lượng giáo dục là yếu tố quyết định đến sự phát triển nguồn nhân lực. Tỉnh Đồng Nai đang tập trung cải cách chương trình giáo dục để đáp ứng nhu cầu thực tiễn của thị trường lao động.

3.2. Đào Tạo Nghề Và Phát Triển Kỹ Năng

Đào tạo nghề và phát triển kỹ năng cho người lao động là một trong những giải pháp quan trọng. Tỉnh đã triển khai nhiều chương trình đào tạo nghề nhằm nâng cao tay nghề cho lao động.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Và Kết Quả Nghiên Cứu Về Phát Triển Nguồn Nhân Lực

Các nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn trong phát triển nguồn nhân lực tại tỉnh Đồng Nai đã cho thấy những kết quả tích cực. Nhiều chương trình đào tạo đã được triển khai và nhận được sự hỗ trợ từ các doanh nghiệp.

4.1. Các Chương Trình Đào Tạo Thành Công

Nhiều chương trình đào tạo nghề đã được triển khai thành công, giúp nâng cao tay nghề cho người lao động và đáp ứng nhu cầu của thị trường.

4.2. Hợp Tác Giữa Doanh Nghiệp Và Các Trường Đào Tạo

Sự hợp tác giữa doanh nghiệp và các trường đào tạo đã tạo ra nhiều cơ hội việc làm cho sinh viên, đồng thời giúp doanh nghiệp tìm kiếm được nguồn nhân lực chất lượng.

V. Kết Luận Và Tương Lai Của Phát Triển Nguồn Nhân Lực Tỉnh Đồng Nai

Phát triển nguồn nhân lực là một trong những nhiệm vụ quan trọng hàng đầu của tỉnh Đồng Nai. Để đạt được mục tiêu phát triển bền vững, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan, doanh nghiệp và cộng đồng.

5.1. Tầm Quan Trọng Của Phát Triển Nguồn Nhân Lực

Phát triển nguồn nhân lực không chỉ là nhiệm vụ của chính quyền mà còn là trách nhiệm của toàn xã hội. Mỗi cá nhân cần nhận thức rõ vai trò của mình trong việc nâng cao chất lượng nguồn nhân lực.

5.2. Định Hướng Phát Triển Trong Tương Lai

Tỉnh Đồng Nai cần tiếp tục đẩy mạnh các chính sách phát triển nguồn nhân lực, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi cho các doanh nghiệp trong việc đào tạo và phát triển nhân lực.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Giai đoạn 2001-2005 ghi nhận sự bứt phá mạnh mẽ của tỉnh Đồng Nai với tốc độ tăng trưởng GDP bình quân đạt 12,8%/năm, cao gấp 1,14 lần Vùng kinh tế trọng điểm phía Nam và bằng 1,7 lần mức bình quân chung của cả nước. GDP bình quân đầu người tăng nhanh từ 508 USD năm 2001 lên 785 USD năm 2005. Quy mô lực lượng trong độ tuổi lao động cũng mở rộng từ 1,014 triệu người năm 1995 lên 1,409 triệu người năm 2005, chiếm tỷ lệ 63,65% tổng dân số. Tuy nhiên, sự phát triển nóng của các khu công nghiệp tập trung đã bộc lộ rõ nét điểm nghẽn về chất lượng nguồn nhân lực: tỷ lệ lao động chưa qua đào tạo năm 2005 vẫn chiếm tới 67,2%, tình trạng khan hiếm lao động kỹ thuật cao diễn ra phổ biến và thiếu hụt lao động phổ thông cục bộ sau mỗi kỳ nghỉ Tết Nguyên đán.

Vấn đề cốt lõi được đặt ra là làm thế nào để xây dựng chiến lược phát triển nguồn nhân lực tương xứng với quy mô kinh tế lớn thứ 7 cả nước, đáp ứng yêu cầu hội nhập kinh tế quốc tế sâu rộng. Nghiên cứu xác định các mục tiêu cụ thể: hệ thống hóa cơ sở lý luận về nguồn nhân lực; phân tích toàn diện thực trạng số lượng, chất lượng thể lực, trí lực và cơ cấu sử dụng lao động tại tỉnh Đồng Nai giai đoạn 1995-2005; từ đó đề xuất hệ thống giải pháp khoa học, khả thi cho giai đoạn đến năm 2020. Nghiên cứu mang giá trị thực tiễn sâu sắc, cung cấp luận cứ định lượng giúp Ủy ban nhân dân tỉnh Đồng Nai hoàn thiện các quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội bền vững.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu vận dụng Lý thuyết Vốn con người (Human Capital Theory) kết hợp cùng Mô hình Tăng trưởng kinh tế nội sinh để luận giải vai trò quyết định của nhân tố con người đối với tăng trưởng bền vững. Khung lý thuyết tập trung vào các khái niệm nền tảng:

• Nguồn nhân lực xã hội: Tập hợp những người trong độ tuổi lao động (nam từ 15 đến 60 tuổi, nữ từ 15 đến 55 tuổi theo Bộ luật Lao động năm 2002) có khả năng lao động và tham gia hoạt động kinh tế.
• Phát triển nguồn nhân lực: Quá trình biến đổi tích cực cả về số lượng và chất lượng thể lực, trí lực, tay nghề kỹ năng, phẩm chất đạo đức gắn liền với chuyển dịch cơ cấu sử dụng lao động tiến bộ.
• Chỉ số phát triển con người (HDI): Thước đo tổng hợp phản ánh ba chiều cạnh gồm tuổi thọ trung bình (dao động chuẩn từ 25 đến 85 tuổi), trình độ học vấn (kết hợp tỷ lệ người lớn biết chữ và tỷ lệ nhập học) cùng mức sống tính bằng GDP bình quân đầu người.

Bên cạnh đó, đề tài đúc kết 4 bài học kinh nghiệm phát triển nhân lực từ Singapore: coi giáo dục là quốc sách hàng đầu với mạng lưới đào tạo đại học chuẩn quốc tế, áp dụng tiếng Anh sâu rộng, cơ chế chi trả thu nhập tương xứng để trọng dụng nhân tài trong bộ máy nhà nước và ưu đãi đặc biệt cho nghiên cứu khoa học.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp phân tích thống kê mô tả, phân tích so sánh chuỗi thời gian giai đoạn 1995-2005 và tổng hợp đối chiếu. Dữ liệu thứ cấp được thu thập đồng bộ từ Niên giám thống kê của Cục Thống kê tỉnh Đồng Nai và số liệu quản lý cán bộ từ Sở Nội vụ tỉnh Đồng Nai đối với 2.758 cán bộ, công chức.

Để đánh giá chính xác thể lực người lao động, tác giả tiến hành điều tra sơ cấp với cỡ mẫu 500 lao động (250 nam và 250 nữ) thông qua phương pháp chọn mẫu ngẫu nhiên từ hồ sơ khám sức khỏe tại Bệnh viện đa khoa Biên Hòa. Việc lựa chọn phương pháp phân tích định lượng (tính toán giá trị trung bình, mốt, phương sai và độ lệch chuẩn) giúp phản ánh trực quan, khách quan các chỉ số nhân trắc học và cấu trúc thể lực của lực lượng lao động địa phương.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Quy mô và biến động nhân khẩu học: Giai đoạn 1996-2005, tốc độ tăng lực lượng lao động của tỉnh đạt bình quân 3,34%/năm, cao vượt trội so với tốc độ tăng dân số 1,85%/năm. Sự gia tăng này chịu tác động mạnh từ làn sóng di dân cơ học với gần 180.000 người nhập cư. Cơ cấu tuổi có xu hướng già hóa: nhóm lao động trẻ từ 15-34 tuổi giảm từ 57,26% năm 1995 xuống 51,24% năm 2005, trong khi nhóm 45-54 tuổi tăng từ 9,8% lên 13,91% với tốc độ tăng bình quân 7,03%/năm.

2. Chất lượng thể lực và nhân trắc học: Dữ liệu khảo sát 500 mẫu cho thấy chiều cao trung bình của nam giới đạt 166,4 cm (độ lệch chuẩn 4,8 cm), nữ giới đạt 155,9 cm (độ lệch chuẩn 4,1 cm); cao hơn mức trung bình cả nước (nam 164,3 cm, nữ 153,9 cm). Cân nặng trung bình của nam là 54,1 kg và nữ là 48,9 kg. Tỷ lệ lao động đạt phân loại sức khỏe tốt và rất tốt chiếm tới 95,2% ở nam và 91,2% ở nữ; tỷ lệ sức khỏe trung bình chỉ chiếm 4,8% ở nam và 8,8% ở nữ.

3. Trình độ học vấn và chuyên môn kỹ thuật: Tỷ lệ biết chữ nâng từ 93,29% năm 1995 lên 96,2% năm 2005. Lao động có trình độ THCS trở lên đạt 70,4% vào năm 2005. Tỷ lệ lao động qua đào tạo tăng từ 19,2% năm 1995 lên 32,8% năm 2005 (trong đó công nhân kỹ thuật chiếm 27,7%, trung cấp chiếm 2,78%, cao đẳng và đại học chiếm 2,33%, trên đại học chiếm 0,02%). Đối với 2.758 cán bộ công chức hành chính, tỷ lệ có trình độ đại học/cao đẳng đạt 64,5% và trên đại học đạt 2,3% vào năm 2007.

Thảo luận kết quả

Các phát hiện nghiên cứu được minh họa trực quan qua hệ thống 19 bảng số liệu và 10 biểu đồ cột, biểu đồ cơ cấu. Điển hình là đồ thị đối chiếu cơ cấu kinh tế và cơ cấu lao động: năm 2005, khu vực công nghiệp - xây dựng đóng góp 57% GDP, dịch vụ chiếm 28% và nông nghiệp giảm còn 15%, nhưng tỷ lệ lao động chưa qua đào tạo vẫn ở mức cao (67,2%).

Nguyên nhân chính xuất phát từ việc phát triển ồ ạt các dự án thâm dụng lao động như dệt may, giày da, dẫn tới nhu cầu lớn về lao động giản đơn. Mạng lưới trường đào tạo nghề phân bổ không đồng đều, tập trung chủ yếu ở đô thị và thiếu sự gắn kết với doanh nghiệp. Thêm vào đó, tỷ lệ học sinh bỏ học gia tăng do áp lực đời sống kinh tế và khoảng cách giàu nghèo là rào cản lớn đối với việc nâng cao chất lượng nguồn nhân lực. Tỷ lệ thợ trên một kỹ sư tại địa phương vẫn mất cân đối so với chuẩn quốc tế (1 kỹ sư : 5 trung cấp : 10 công nhân kỹ thuật).

Đề xuất và khuyến nghị

1. Điều chỉnh cơ cấu lao động theo ngành: Ban hành cơ chế phân bổ lao động gắn liền với chuyển dịch kinh tế, giảm tỷ trọng lao động nông nghiệp xuống dưới 20% vào năm 2020; ưu tiên thu hút các dự án công nghệ cao và dịch vụ logistics, giảm dần các ngành sản xuất gia công giá trị gia tăng thấp.
2. Nâng cấp mạng lưới giáo dục nghề nghiệp: Ủy ban nhân dân tỉnh cần đầu tư mở rộng các trung tâm dạy nghề tại 11 huyện, thị xã, thành phố; phấn đấu nâng tỷ lệ lao động qua đào tạo nghề lên trên 45% vào năm 2015 và đạt trên 60% vào năm 2020. Thiết lập cơ chế bắt buộc liên kết đào tạo theo đơn đặt hàng giữa nhà trường và doanh nghiệp khu công nghiệp.
3. Phát triển và bảo vệ thể lực lao động: Nâng cao chất lượng y tế tuyến cơ sở, cải thiện chế độ dinh dưỡng và kiểm soát chặt chẽ điều kiện an toàn vệ sinh lao động tại các nhà máy, giảm tỷ lệ tai nạn lao động và bệnh nghề nghiệp xuống dưới 1%/năm.
4. Chuẩn hóa đội ngũ quản lý hành chính: Sở Nội vụ xây dựng lộ trình đào tạo, đặt mục tiêu đến năm 2020 có 100% cán bộ công chức cấp tỉnh đạt trình độ đại học chuyên ngành và trên 5% đạt trình độ thạc sĩ, tiến sĩ.
5. Thực thi chính sách trọng dụng nhân tài: Ban hành gói đãi ngộ đột phá về nhà ở, trợ cấp thu hút một lần và môi trường nghiên cứu sáng tạo cho các chuyên gia quản trị, kỹ sư công nghệ cao giai đoạn 2010-2020.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

• Cơ quan quản lý nhà nước (UBND tỉnh Đồng Nai, Sở Kế hoạch và Đầu tư, Sở Lao động - Thương binh và Xã hội): Khai thác hệ thống dữ liệu thực trạng và 5 nhóm giải pháp chính sách để xây dựng quy hoạch tổng thể nguồn nhân lực địa phương.
• Lãnh đạo doanh nghiệp và Ban Quản lý các Khu công nghiệp Đồng Nai: Nắm bắt xu hướng dịch chuyển nhân khẩu học và cơ cấu tay nghề của 1,4 triệu lao động, từ đó chủ động xây dựng chiến lược tuyển dụng và chế độ đãi ngộ.
• Các trường đại học, cao đẳng và cơ sở giáo dục nghề nghiệp: Ứng dụng kết quả phân tích về mất cân đối cơ cấu ngành nghề để điều chỉnh chỉ tiêu tuyển sinh, đổi mới giáo trình sát với nhu cầu thị trường.
• Giảng viên, học viên cao học và nghiên cứu sinh ngành Kinh tế phát triển: Sử dụng phương pháp luận, cách tính chỉ số HDI và mô hình phân tích chọn mẫu 500 quan sát làm tài liệu tham khảo khoa học chất lượng.

Câu hỏi thường gặp

Đâu là hạn chế lớn nhất của nguồn nhân lực tỉnh Đồng Nai trong giai đoạn nghiên cứu?

Hạn chế lớn nhất là tỷ lệ lao động chưa qua đào tạo còn rất cao, chiếm 67,2% vào năm 2005. Điều này dẫn đến tình trạng vừa thừa lao động phổ thông thiếu kỹ năng, vừa thiếu trầm trọng công nhân kỹ thuật lành nghề và chuyên gia quản trị cấp cao trong các khu công nghiệp.

Thể lực của người lao động tại tỉnh Đồng Nai được đánh giá như thế nào?

Theo kết quả khảo sát 500 mẫu tại Bệnh viện đa khoa Biên Hòa, chiều cao trung bình của nam đạt 166,4 cm và nữ đạt 155,9 cm; cân nặng trung bình nam đạt 54,1 kg và nữ đạt 48,9 kg. Hơn 91% người lao động đạt phân loại sức khỏe từ tốt đến rất tốt.

Vì sao Đồng Nai có tốc độ tăng trưởng kinh tế cao nhưng vẫn đối mặt với nguy cơ thiếu hụt lao động?

Nguyên nhân do địa phương thu hút nhiều ngành công nghiệp thâm dụng lao động (may mặc, giày da) khiến cầu lao động phổ thông tăng đột biến. Khi các tỉnh lân cận mở thêm khu công nghiệp, nguồn lao động nhập cư gần 180.000 người bị phân tán, gây khan hiếm cục bộ.

Kinh nghiệm của Singapore được tác giả đề xuất áp dụng vào Đồng Nai ở những khía cạnh nào?

Đề tài nhấn mạnh việc học tập Singapore ở 3 trọng tâm: ưu tiên ngân sách cho giáo dục nghề nghiệp, phổ cập nâng cao trình độ ngoại ngữ tiếng Anh cho người lao động và áp dụng chính sách chi trả thu nhập cạnh tranh để thu hút nhân tài vào bộ máy công quyền.

Mục tiêu chiến lược phát triển nguồn nhân lực của tỉnh Đồng Nai đến năm 2020 là gì?

Chiến lược hướng tới chuyển dịch mạnh mẽ cơ cấu lao động theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa; nâng tỷ lệ lao động qua đào tạo chuyên môn kỹ thuật lên trên 60%, bảo đảm cung ứng đủ nhân lực chất lượng cao cho nền kinh tế tri thức.

Kết luận

• Luận văn hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về nguồn nhân lực và vận dụng thành công bài học kinh nghiệm phát triển nhân tài từ Singapore.
• Phân tích chi tiết chuỗi dữ liệu 1995-2005, chỉ rõ điểm nghẽn cốt lõi khi tỷ lệ lao động chưa qua đào tạo vẫn ở mức 67,2% dù GDP tăng trưởng 12,8%/năm.
• Xác lập bộ chỉ số thực chứng về thể lực qua khảo sát 500 mẫu, khẳng định nền tảng sức khỏe tốt của lực lượng lao động địa phương.
• Đề xuất 5 nhóm giải pháp đồng bộ về phân bổ cơ cấu, đổi mới giáo dục nghề nghiệp và chính sách đãi ngộ nhân tài hướng tới mốc 2020.
• Kết quả nghiên cứu là tài liệu tham khảo giá trị cho các nhà hoạch định chính sách, doanh nghiệp và giới nghiên cứu học thuật trong việc thúc đẩy phát triển kinh tế vùng bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 NHÖÕNG VAÁN ÑEÀ CHUNG VEÀ NGUOÀN NHAÂN LÖÏC VAØ PHAÙT TRIEÅN NGUOÀN NHAÂN LÖÏC 1. Khaùi nieäm veà nguoàn nhaân löïc: Hieän nay, caùc quoác gia treân theá giôùi coù khaùi nieäm veà nguoàn nhaân löïc khaùc nhau vaø coù theå chia laøm 3 quan ñieåm chuû yeáu: * Quan ñieåm thöù nhaát, cho raèng nguoàn nhaân löïc xaõ hoäi bao goàm nhöõng ngöôøi trong ñoä tuoåi lao ñoäng, coù khaû naêng lao ñoäng vaø mong muoán coù vieäc laøm. Nhö vaäy, theo quan ñieåm naøy thì nhöõng ngöôøi trong ñoä tuoåi lao ñoäng vaø coù khaû naêng lao ñoäng nhöng khoâng muoán coù vieäc laøm thì khoâng ñöôïc xeáp vaøo nguoàn nhaân löïc. * Quan ñieåm thöù hai, cho raèng nguoàn nhaân löïc laø toàn boä nhöõng ngöôøi böôùc vaøo tuoåi lao ñoäng vaø coù khaû naêng lao ñoäng.

* ÔÛ Vieät Nam cho raèng nguoàn nhaân löïc xaõ hoäi bao goàm nhöõng ngöôøi trong ñoä tuoåi lao ñoäng, coù khaû naêng lao ñoäng, coù tính theâm caû lao ñoäng treû em vaø lao ñoäng cao tuoåi. Từ caùc khaùi nieäm treân ta thaáy raèng coù moät soá khaùc bieät nhöng khoâng lôùn. Bôûi vì, haàu heát nhöõng ngöôøi trong ñoä tuoåi lao ñoäng vaø coù khaû naêng lao ñoäng ñeàu muoán coù vieäc laøm, soá ngöôøi khoâng muoán laøm vieäc khoâng ñaùng keå. Ñoàng thôøi, lao ñoäng treû em vaø lao ñoäng cao tuoåi chieám tæ leä khoâng nhieàu.

Theo quan ñieåm cuûa toâi, nguoàn nhaân löïc xaõ hoäi neân hieåu moät caùch thaät ñôn giaûn laø bao goàm nhöõng ngöôøi trong ñoä tuoåi lao ñoäng vaø coù khaû naêng lao ñoäng, vì: - Haàu heát nhöõng ngöôøi trong ñoä tuoåi lao ñoäng vaø coù khaû naêng lao ñoäng ñeàu raát mong muoán coù vieäc laøm. Moät soá ít ngöôøi khoâng muoán laøm vieäc chuû yeáu do LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] -7- - Löïc löôïng lao ñoäng treû em vaø lao ñoäng cao tuoåi khoâng lôùn, neân ta coù theå khoâng tính vaøo nguoàn löïc xaõ hoäi ñeå deã daøng trong coâng taùc thoáng keâ. Maët khaùc, ta khoâng khuyeán khích löïc löôïng naøy lao ñoäng, maø nhaát laø khi ñaát nöôùc ñaõ phaùt trieån ôû moät möùc ñoä nhaát ñònh, phuùc lôïi xaõ hoäi ñaõ cao thì treû em caàn phaûi ñöôïc chaêm soùc nhaèm taêng cöôøng theå löïc vaø ñöôïc giaùo duïc naâng cao trình ñoä, laø tieàn ñeà cho phaùt trieån beàn vöõng. Ñoàng thôøi, ngöôøi giaø caàn phaûi ñöôïc nghæ ngôi, höôûng caùc phuùc lôïi xaõ hoäi sau maáy möôi naêm lao ñoäng gian khoå.

Ñoä tuoåi lao ñoäng ñöôïc quy ñònh cuï theå ôû töøng quoác gia laø khaùc nhau, thaäm chí ngay trong moät quoác gia ôû töøng giai ñoaïn cuõng coù quy ñònh khaùc nhau. Ñieàu ñoù phuï thuoäc chuû yeáu vaøo nhu caàu lao ñoäng giai ñoaïn ñoù. ÔÛ moät quoác gia, khi lực lượng lao động bị giaø hoùa, thiếu lao động thì quoác gia ñoù sẽ naâng cận treân của độ tuổi lao động (tăng tuổi về hưu) vaø ngược lại, nếu quốc gia ñoù lực lượng lao động đang trẻ hoùa, bị thừa lao động quaù mức họ sẽ giảm cận treân xuống (giảm tuổi về hưu). ÔÛ nöôùc ta, theo Boä luaät lao ñoäng naêm 2002 quy ñònh ñoä tuoåi lao ñoäng laø: nam töø 15 ñeán 60 vaø nöõ töø 15 ñeán 55.

Nguoàn nhaân löïc ñöôïc ñaëc tröng bôûi soá löôïng vaø chaát löôïng nguoàn nhaân löïc: LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] -8- + Soá löôïng nguoàn nhaân löïc ñöôïc theå hieän baèng caùc chæ tieâu quy moâ vaø toác ñoä taêng cuûa nguoàn nhaân löïc. Quy moâ nguoàn nhaân löïc phaûi gaén vôùi moät thôøi ñieåm xaùc ñònh, coøn toác ñoä taêng cuûa nguoàn nhaân löïc laø tæ soá so saùnh quy moâ nguoàn nhaân löïc ôû moät thôøi ñieåm xaùc ñònh so vôùi thôøi ñieåm tröôùc ñoù. ÔÛ nöôùc ta, soá löôïng nguoàn nhaân löïc bao goàm: nhöõng ngöôøi trong ñoä tuoåi lao ñoäng noùi ôû treân vaø coù khaû naêng lao ñoäng, ngoaøi ra coøn bao gồm cả lao động trẻ em vaø lao ñoäng cao tuoåi ñang tham gia quaù trình lao ñoäng. + Chaát löôïng nguoàn nhaân löïc theå hieän chuû yeáu ôû tình traïng theå löïc vaø söï tinh thoâng ngheà nghieäp.

Do ñoù, chaát löôïng nguoàn nhaân löïc ñöôïc ñaëc tröng bôûi caùc yeáu toá chuû yeáu laø: tuoåi, chieàu cao vaø caân naëng ñeå ñaùnh giaù tình traïng theå löïc; trình ñoä hoïc vaán vaø trình ñoä chuyeân moân kyõ thuaät ñeå ñaùnh giaù söï tinh thoâng ngheà nghieäp. Ngoaøi ra, ñeå xem xeùt ñaùnh giaù chất lượng nguồn nhaân lực ngöôøi ta coøn quan taâm ñeán chỉ soá phaùt trieån con ngöôøi (HDI). Maët khaùc, ngöôøi ta coøn raát quan taâm ñaùnh giaù vieäc söû duïng nguoàn nhaân löïc, trong ñoù coù xem xeùt cô caáu söû duïng lao ñoäng theo ngaønh kinh teá ñeå ñaùnh giaù ôû goùc ñoä vó moâ vieäc söû duïng hôïp lyù nguoàn nhaân löïc. Khaùi nieäm veà phaùt trieån nguoàn nhaân löïc: Cuõng gioáng nhö khaùi nieäm veà nguoàn nhaân löïc, khaùi nieäm phaùt trieån nguoàn nhaân löïc cho ñeán nay cuõng chöa coù söï thoáng nhaát.

Tuøy theo muïc tieâu cuï theå maø caùc toå chöùc Lieân hieäp quoác ñaõ ñöa ra khaùi nieäm khaùc nhau. Tuy nhieân, coù theå khaùi quaùt ñöôïc raèng phaùt trieån nguoàn nhaân löïc cuûa moät quoác gia (hay vuøng laõnh thoå) chính laø söï bieán ñoåi veà soá löôïng vaø chaát löôïng caùc maët theå löïc, trí löïc, kyõ naêng, kieán thöùc vaø tinh thaàn cuøng vôùi quaù trình taïo ra nhöõng bieán ñoåi tieán boä cô caáu trong söû duïng nguoàn nhaân löïc. Quaù trình phaùt trieån nguoàn nhaân löïc ngöôøi ta thöôøng quan taâm chuû yeáu ñeán chaát löôïng, laø quaù trình naâng cao naêng löïc cuûa con LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] -9- Nhö vaäy, phaùt trieån nguoàn nhaân löïc laø phaùt trieån caû maët soá löôïng vaø chaát löôïng. Tuy nhieân, veà maët soá löôïng thì chæ phaùt trieån ôû möùc ñoä hôïp lyù ñoái vôùi tình hình thöïc teá ôû moãi quoác gia trong töøng giai ñoaïn cuï theå, coøn phaùt trieån veà maët chaát löôïng laø ñöôïc ñaëc bieät quan taâm ñoái vôùi taát caû caùc quoác gia vaø phaùt trieån caøng nhanh thì caøng toát.

Caùc vaán ñeà chi tieát lieân quan ñeán phaùt trieån nguoàn nhaân löïc ñöôïc laøm roõ ôû phaàn sau. Vai troø nguoàn nhaân löïc trong phaùt trieån kinh teá: Lao ñoäng laø moät yeáu toá trong quaù trình saûn xuaát kinh doanh. Tuy nhieân, öu ñieåm khaùc haún vôùi caùc yeáu toá vaät chaát khaùc ñoù laø lao ñoäng khi tham gia trong quaù trình khai thaùc thì khoâng nhöõng noù khoâng bò caïn kieät, maát ñi maø coøn ñöôïc phaùt trieån, taêng leân theâm. Nhöng tröôùc ñaây ngöôøi ta xem vai troø cuûa nguoàn nhaân löïc chæ ñôn thuaàn laø moät phöông tieän, yeáu toá trong quaù trình saûn xuaát kinh doanh cuõng gioáng nhö caùc yeáu toá vaät chaát khaùc.

Moät vaøi thaäp kyû gaàn ñaây, cuøng vôùi söï phaùt trieån maïnh meõ kinh teá – xaõ hoäi, nhaän thöùc cuûa con ngöôøi ñaõ naâng cao vaø cho raèng con ngöôøi khoâng nhöõng chæ ñoùng vai troø laø yeáu toá trung taâm vaø quan troïng nhaát cho söï phaùt trieån, maø coøn laø ñoäng löïc, muïc tieâu cho söï phaùt trieån. Vì vaäy, phaùt huy toát nguoàn löïc con ngöôøi ñöôïc xem nhö laø chìa khoùa cho söï phaùt trieån cuûa moãi quoác gia, moãi ñòa phöông. Kinh nghieäm cuûa nhieàu nöôùc phaùt trieån như: Nhật Bản, Singapore, Haøn Quoác… ñaõ chöùng minh raèng phaàn lôùn thaønh quaû phaùt trieån kinh teá cuûa ñaát nöôùc hoï khoâng phaûi chuû yeáu laø nhôø taøi nguyeân thieân nhieân phong phuù, taêng voán, maø laø nhôø nhanh choùng phaùt trieån vaø söû duïng hôïp lyù nguoàn nhaân löïc. Ñoù chính laø vieäc Chính phuû nöôùc hoï sôùm nhaän ñònh ñöôïc taàm LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] - 10 - Maët khaùc, hieän nay muïc tieâu phaùt trieån cuûa moãi quoác gia khoâng chæ taêng tröôûng cao maø phaûi phaùt trieån beàn vöõng, töùc laø phaûi taïo ra ñöôïc söï haøi hoøa giöõa taêng tröôûng kinh teá vôùi giaûi quyeát caùc vaán ñeà xaõ hoäi, giöõa taêng tröôûng kinh teá vôùi baûo veä moâi tröôøng sinh thaùi, giöõa taêng tröôûng kinh teá vaø ñaûm baûo quoác phoøng an ninh.

Suy cho cuøng laø phaùt trieån kinh teá phaûi ñi ñoâi vôùi phaùt trieån vaø baûo veä moïi maët cuûa con ngöôøi. Do ñoù, phaùt trieån nguoàn nhaân löïc ñaõ trôû thaønh muïc tieâu thaät söï vaø sau cuøng cuûa söï phaùt trieån kinh teá – Phaùt trieån vì con ngöôøi. Khoâng nhöõng theá, trong vaøi thaäp kyû gaàn ñaây toaøn caàu hoùa kinh teá ñaõ noåi leân vaø tieán trieån nhö moät trong nhöõng hieän töôïng lôùn nhaát trong lòch söû phaùt trieån kinh teá cuûa xaõ hoäi loaøi ngöôøi. Ñoù laø moät quaù trình taêng cöôøng maïnh meõ caùc moái quan heä gaén keát, taùc ñoäng phuï thuoäc laãn nhau veà kinh teá, môû roäng quy moâ vaø cöôøng ñoä caùc hoaït ñoäng kinh teá giöõa caùc khu vöïc, caùc quoác gia, caùc daân toäc treân phaïm vi toaøn caàu trong söï vaän ñoäng vaø phaùt trieån.

Toaøn caàu hoùa kinh teá phaù boû nhöõng haøng raøo ngaên caùch giöõa caùc quoác gia, taïo ra nhöõng ñieàu kieän thuaän lôïi cho söï phaùt trieån quan heä kinh teá quoác teá, töø ñoù caùc quoác gia coù theå taän duïng cô hoäi cho söï phaùt trieån thò tröôøng cuõng nhö tieáp caän vôùi nguoàn voán doài daøo, coâng ngheä, kyõ thuaät vaø tri thöùc quaûn lyù tieân tieán töø beân ngoaøi. Vì vaäy, nguoàn nhaân löïc cuõng chòu söï taùc ñoäng nhieàu maët vaø maïnh meõ cuûa toaøn caàu hoùa kinh teá, phaùt trieån nguoàn nhaân löïc laø moät trong nhöõng ñieàu kieän tieân quyeát ñeå caùc nöôùc tham gia thaønh coâng vaøo tieán trình toaøn caàu hoùa. Vôùi söï gia taêng maïnh meõ cuûa caùc hoaït ñoäng kinh teá xuyeân bieân giôùi keøm theo quaù trình phaân coâng lao ñoäng quoác teá theo chieàu ngang, phaân coâng theo boä phaän caáu thaønh saûn phaåm, nhieàu cô hoäi vieäc laøm seõ ñöôïc taïo ra cho ngöôøi lao ñoäng ôû caùc nöôùc coù lôïi theá caïnh tranh veà LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] - 11 - Maët khaùc, söï noåi leân vaø phaùt trieån kinh teá tri thöùc trong nhöõng naêm gaàn ñaây, vôùi ñaëc tröng noåi baät laø söï phaùt trieån nhanh nhö vuõ baõo cuûa khoa hoïc coâng ngheä ñaõ khoâng ngöøng taïo ra nhöõng ngaønh ngheà môùi coù haøm löôïng khoa hoïc coâng ngheä vaø thoâng tin cao. Do vaäy taïi nhieàu quoác gia, nhieàu khu vöïc ñaõ hình thaønh ñoäi nguõ lao ñoäng tri thöùc coù trình ñoä cao ñeå ñaùp öùng nhöõng yeâu caàu cuûa caùc ngaønh ngheà ñoù.

Nhôø vaøo nhöõng coâng ngheä cao, ñieån hình laø maïng Internet cho pheùp ngöôøi ta coù theå laøm vieäc töø xa. Söï phaùt trieån cuûa kinh teá tri thöùc taïi caùc quoác gia tieân tieán ñaõ goùp phaàn taïo theâm nhieàu vieäc laøm cho ngöôøi lao ñoäng ôû khaép moïi nôi treân theá giôùi maø khoâng nhaát thieát phaûi coù söï di chuyeån lao ñoäng quoác teá, nhö ñaõ töøng dieãn ra trong caùc laøn soùng quoác teá hoùa kinh teá tröôùc ñaây. Nhö vaäy, nguoàn nhaân löïc laø yeáu toá quan troïng nhaát vaø cuõng laø muïc tieâu cuûa söï phaùt trieån. Nguoàn nhaân löïc coù vò trí, vai troø ñaëc bieät ñoái vôùi söï phaùt trieån cuûa moãi quoác gia.