Phát Triển Ngân Hàng Điện Tử Tại Việt Nam

Nghiên cứu sự phát triển của ngân hàng điện tử tại Việt Nam, phân tích xu hướng, thách thức và cơ hội trong lĩnh vực tài chính số.

• Tác giả: Nguyen Thanh Binh
• Người hướng dẫn: MA. Nguyen Thi Hoai Thu
• Trường học: Banking Academy
• Chuyên ngành: Foreign Language
• Đề tài: Development of Electronic Banking in Vietnam
• Loại tài liệu: Graduation Thesis
• Năm xuất bản: 2012
• Địa điểm: Hanoi

Mục lục chi tiết

• ABSTRACT
• ACKNOWLEDGEMENTS
• LIST OF TABLES AND FIGURES
• LIST OF ABBREVIATIONS
• TABLE OF CONTENT
• 1. THE AIM AND SCOPE OF THE STUDY
• 2. ORGANIZATION OF THE STUDY
• 3. THEORETICAL BACKGROUND OF THE STUDY
• 3.1. Context for the development of Electronic banking
• 3.2. Background of E – banking development
• 3.3. Definition of E-banking
• 3.4. Benefits of E – banking
• 3.5. Types of E – banking
• 3.6. Criteria to evaluate the development of E – banking
• 3.7. The number of services and products
• 3.8. The return of E – banking services
• 3.9. The number of E – banking transactions
• 3.10. The number of E – banking customers
• 3.11. The facilities of products
• 3.12. The quality of services
• 3.13. Early stage of penetration of E – banking
• 3.14. Legal framework for E – banking in Vietnam
• 3.15. Current situation of development of E – banking services in Vietnam
• 3.15.1. Bank card service
• 3.15.2. Internet banking service
• 3.15.3. Mobile banking service
• 3.16. Limitations and causes
• 3.17. Quality of E – banking services
• 3.18. Risk management activity
• 3.19. Summary and Findings
• 4. SOLUTIONS AND RECOMMENDATIONS
• 4.1. Solutions to develop E – banking services in the period 2012 – 2015
• 4.1.1. Improving management capacity and human resource
• 4.1.2. Modernizing banking technology
• 4.1.3. Improving the efficiency of marketing strategies and population propaganda
• 4.1.4. Strengthening risk management in E – banking activities
• 4.1.5. Diversifying E – banking products and services
• 4.2. Recommendations for Improvement
• 4.3. Recommendations for Further Study
• REFERENCES
• APPENDIX 1: STATEMENT OF ORGINIALITY AND AUTHENTICITY
• APPENDIX 2: INTERNSHIP STATEMENT OF BANK

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Phát Triển Ngân Hàng Điện Tử Tại Việt Nam

Ngân hàng điện tử đang trở thành một phần không thể thiếu trong hệ thống tài chính tại Việt Nam. Sự phát triển của công nghệ thông tin đã tạo ra cơ hội lớn cho các ngân hàng trong việc cung cấp dịch vụ tài chính nhanh chóng và tiện lợi hơn. Theo báo cáo của Ngân hàng Nhà nước, số lượng giao dịch ngân hàng điện tử đã tăng mạnh trong những năm gần đây, cho thấy sự chuyển mình mạnh mẽ của ngành ngân hàng. Tuy nhiên, để phát triển bền vững, các ngân hàng cần phải đối mặt với nhiều thách thức trong việc cải thiện chất lượng dịch vụ và bảo mật thông tin.

1.1. Định Nghĩa Ngân Hàng Điện Tử và Lợi Ích

Ngân hàng điện tử (E-banking) là hình thức cung cấp dịch vụ ngân hàng qua Internet, cho phép khách hàng thực hiện giao dịch mà không cần đến chi nhánh. Lợi ích của ngân hàng điện tử bao gồm tiết kiệm thời gian, giảm chi phí giao dịch và nâng cao sự hài lòng của khách hàng.

1.2. Xu Hướng Phát Triển Ngân Hàng Điện Tử Tại Việt Nam

Xu hướng phát triển ngân hàng điện tử tại Việt Nam đang diễn ra mạnh mẽ với sự gia tăng số lượng người dùng Internet và smartphone. Các ngân hàng đang đầu tư mạnh vào công nghệ để cải thiện dịch vụ và thu hút khách hàng.

II. Thách Thức Trong Phát Triển Ngân Hàng Điện Tử Tại Việt Nam

Mặc dù có nhiều cơ hội, nhưng ngành ngân hàng điện tử tại Việt Nam cũng phải đối mặt với nhiều thách thức. Một trong những vấn đề lớn nhất là bảo mật thông tin. Nhiều khách hàng vẫn lo ngại về việc thông tin cá nhân của họ có thể bị rò rỉ hoặc bị lạm dụng. Ngoài ra, sự cạnh tranh giữa các ngân hàng cũng ngày càng gia tăng, đòi hỏi các ngân hàng phải không ngừng cải tiến dịch vụ.

2.1. Vấn Đề Bảo Mật Trong Ngân Hàng Điện Tử

Bảo mật là một trong những thách thức lớn nhất trong phát triển ngân hàng điện tử. Các ngân hàng cần đầu tư vào công nghệ bảo mật tiên tiến để bảo vệ thông tin khách hàng và ngăn chặn các cuộc tấn công mạng.

2.2. Cạnh Tranh Giữa Các Ngân Hàng

Sự cạnh tranh giữa các ngân hàng trong việc cung cấp dịch vụ ngân hàng điện tử ngày càng gay gắt. Các ngân hàng cần có chiến lược marketing hiệu quả để thu hút và giữ chân khách hàng.

III. Phương Pháp Cải Thiện Dịch Vụ Ngân Hàng Điện Tử

Để phát triển ngân hàng điện tử, các ngân hàng cần áp dụng nhiều phương pháp khác nhau. Việc cải thiện công nghệ và nâng cao chất lượng dịch vụ là rất quan trọng. Ngoài ra, các ngân hàng cũng cần chú trọng đến việc đào tạo nhân viên để họ có thể phục vụ khách hàng tốt hơn.

3.1. Đầu Tư Vào Công Nghệ Mới

Đầu tư vào công nghệ mới giúp ngân hàng cải thiện quy trình giao dịch và nâng cao trải nghiệm của khách hàng. Các ngân hàng cần cập nhật thường xuyên các công nghệ mới nhất để không bị tụt lại phía sau.

3.2. Đào Tạo Nhân Viên

Đào tạo nhân viên là yếu tố quan trọng trong việc nâng cao chất lượng dịch vụ. Nhân viên cần được trang bị kiến thức và kỹ năng để hỗ trợ khách hàng một cách tốt nhất.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Ngân Hàng Điện Tử

Ngân hàng điện tử đã mang lại nhiều lợi ích cho cả ngân hàng và khách hàng. Khách hàng có thể thực hiện giao dịch mọi lúc, mọi nơi, trong khi ngân hàng có thể tiết kiệm chi phí vận hành. Nhiều ngân hàng đã áp dụng thành công các dịch vụ như Internet banking và Mobile banking, giúp tăng cường sự hài lòng của khách hàng.

4.1. Dịch Vụ Internet Banking

Internet banking cho phép khách hàng thực hiện giao dịch trực tuyến, từ chuyển tiền đến thanh toán hóa đơn. Dịch vụ này đã trở thành một phần quan trọng trong cuộc sống hàng ngày của nhiều người.

4.2. Dịch Vụ Mobile Banking

Mobile banking mang lại sự tiện lợi cho khách hàng khi họ có thể thực hiện giao dịch qua điện thoại di động. Điều này giúp ngân hàng tiếp cận được nhiều khách hàng hơn, đặc biệt là giới trẻ.

V. Kết Luận Về Tương Lai Ngân Hàng Điện Tử Tại Việt Nam

Tương lai của ngân hàng điện tử tại Việt Nam rất hứa hẹn. Với sự phát triển không ngừng của công nghệ và nhu cầu ngày càng cao của khách hàng, ngân hàng điện tử sẽ tiếp tục phát triển mạnh mẽ. Tuy nhiên, các ngân hàng cần phải chú trọng đến việc cải thiện chất lượng dịch vụ và bảo mật thông tin để giữ vững niềm tin của khách hàng.

5.1. Dự Đoán Xu Hướng Tương Lai

Dự đoán rằng ngân hàng điện tử sẽ tiếp tục phát triển với sự gia tăng của công nghệ và nhu cầu của khách hàng. Các ngân hàng cần chuẩn bị sẵn sàng để đáp ứng những thay đổi này.

5.2. Tầm Quan Trọng Của Bảo Mật

Bảo mật sẽ luôn là một yếu tố quan trọng trong ngân hàng điện tử. Các ngân hàng cần đầu tư vào công nghệ bảo mật để bảo vệ thông tin khách hàng và duy trì lòng tin.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong bối cảnh nền kinh tế Việt Nam bước vào giai đoạn mở cửa và hội nhập quốc tế, thương mại điện tử (E-commerce) bắt đầu hình thành những bước phát triển đầu tiên. Để thúc đẩy sự tăng trưởng của toàn bộ nền kinh tế, việc hiện đại hóa và cải cách ngành ngân hàng theo hướng công nghệ số trở thành yêu cầu thiết yếu. Các ngân hàng thương mại tại Việt Nam đã từng bước triển khai các kênh dịch vụ ngân hàng điện tử (E-banking) và ghi nhận những kết quả ban đầu, thể hiện qua sự gia tăng số lượng ngân hàng áp dụng hệ thống Core Banking từ 7 ngân hàng năm 2005 lên 44 ngân hàng năm 2008, cùng số lượng giao dịch thanh toán điện tử liên ngân hàng tăng từ 3,5 triệu giao dịch năm 2005 lên 6 triệu giao dịch năm 2006.

Tuy nhiên, thị trường dịch vụ ngân hàng điện tử tại Việt Nam thời điểm này vẫn chưa đạt mức độ trưởng thành và đối mặt với nhiều rào cản về hạ tầng kỹ thuật, chính sách quản trị rủi ro và chiến lược tiếp thị. Trước thực trạng đó, khóa luận tốt nghiệp của tác giả Nguyễn Thanh Bình (Lớp ATCB – K11, Khoa Ngoại ngữ, Học viện Ngân hàng) thực hiện năm 2012 đã đi sâu phân tích thực trạng phát triển dịch vụ ngân hàng điện tử tại Việt Nam giai đoạn 2009 – 2011 và đề xuất hệ thống giải pháp cho giai đoạn 2012 – 2015.

Mục tiêu và các câu hỏi nghiên cứu được xác định cụ thể như sau:

1. RQ1: Thực trạng phát triển dịch vụ ngân hàng điện tử tại Việt Nam trong giai đoạn 2009 – 2011 diễn ra như thế nào?
2. RQ2: Những thành tựu và hạn chế cơ bản của dịch vụ ngân hàng điện tử tại Việt Nam là gì?
3. RQ3: Các ngân hàng thương mại cần thực hiện những giải pháp nào để nâng cao chất lượng và phát triển dịch vụ ngân hàng điện tử trong giai đoạn 2012 – 2015?

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Hoạt động phát triển các dịch vụ ngân hàng điện tử trọng điểm, tập trung vào 3 nhóm dịch vụ: Dịch vụ Thẻ ngân hàng (Bank cards), Dịch vụ Ngân hàng qua Internet (Internet banking) và Dịch vụ Ngân hàng qua điện thoại di động (Mobile banking).
• Phạm vi không gian: Hệ thống các ngân hàng thương mại hoạt động tại thị trường Việt Nam.
• Phạm vi thời gian: Dữ liệu thực trạng được thu thập và đánh giá từ ngày 31/12/2009 đến ngày 31/12/2011; các giải pháp và khuyến nghị định hướng cho giai đoạn 2012 – 2015.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết và khái niệm nền tảng

Tác giả tổng hợp các quan điểm học thuật về ngân hàng điện tử:

• Burr (1996): Định nghĩa ngân hàng điện tử là kết nối điện tử giữa ngân hàng và khách hàng nhằm chuẩn bị, quản lý và kiểm soát các giao dịch tài chính.
• Charity Commission (2003): Xác định ngân hàng điện tử bao gồm cả ngân hàng qua máy tính và qua điện thoại, phản ánh việc ứng dụng công nghệ thông tin và truyền thông để cung cấp dịch vụ và quản trị quan hệ khách hàng.
• Al-Abed (2003): Coi E-banking là thuật ngữ bao quát tiến trình khách hàng thực hiện các giao dịch tài chính mà không cần trực tiếp đến chi nhánh vật lý.
• Daniel (1999), Yang et al. (2007), Sergeant (2000): Hệ thống hóa lợi ích của E-banking đối với ngân hàng (giảm chi phí giao dịch, rút ngắn thời gian xử lý tín dụng, nâng cao khả năng cạnh tranh), đối với khách hàng (tiện lợi 24/7, tiết kiệm thời gian, quản lý tài chính chủ động) và đối với nền kinh tế (thúc đẩy chu chuyển vốn, hội nhập kinh tế quốc tế).

Nhóm đối tượng	Lợi ích chính	Nguồn tài liệu tham chiếu
Ngân hàng	Rút ngắn thời gian xử lý cho vay, giảm chi phí giao dịch, nâng cao năng lực định giá rủi ro, cải thiện hình ảnh thương hiệu và lợi thế cạnh tranh.	Smith & Rupp (2003); Cheng et al. (2006); Carlson et al. (2000); Daniel (1999); Yang et al. (2007)
Khách hàng	Đa dạng hóa lựa chọn, dịch vụ 24/7 từ mọi nơi, nâng cao mức độ hài lòng, kiểm soát tài chính cá nhân hiệu quả, tiết kiệm chi phí giao dịch.	Sergeant (2000); Poatoglu & Ekin (2001); Cheng et al. (2006); Aladwani (2001); Tan & Teo (2000)
Nền kinh tế	Giúp các thị trường tài chính đang phát triển đi tắt đón đầu, thu hẹp rào cản trao đổi kinh tế toàn cầu, giảm rào cản gia nhập thị trường.	Gao & Owolabi (2008); Hwang et al. (2007); Sergeant (2000)

Về phân loại hình thức, nghiên cứu xác định 8 kênh phân phối E-banking: Máy rút tiền tự động (ATM), Điểm chuyển tiền điện tử tại điểm bán (EFTPOS), Ngân hàng qua điện thoại (Telephone/Phone banking), Ngân hàng qua di động (Mobile/SMS banking), Ngân hàng tại nhà (Home/PC banking), Ngân hàng trực tuyến (Internet banking), Email banking và Video banking.

Tiêu chí đánh giá sự phát triển của E-banking

Khóa luận thiết lập hệ thống 6 tiêu chí định lượng và định tính:

1. Số lượng sản phẩm và dịch vụ: Đánh giá tốc độ tăng trưởng danh mục sản phẩm ($g_Q = \frac{Q_t - Q_{t-1}}{Q_{t-1}}$).
2. Doanh thu dịch vụ E-banking: Đánh giá thông qua quy mô doanh thu ($E = Q \times P$) và tốc độ tăng trưởng doanh thu hàng năm.
3. Số lượng giao dịch E-banking: Tỷ lệ và tốc độ tăng trưởng các giao dịch xử lý qua kênh điện tử.
4. Số lượng khách hàng sử dụng: Quy mô tăng trưởng tệp khách hàng và sự mở rộng phân khúc người dùng từ doanh nghiệp sang toàn bộ các tầng lớp dân cư.
5. Mức độ đa dạng tiện ích: Tiến trình 3 giai đoạn: Giai đoạn 1 (tiện ích thông tin và rút tiền cơ bản), Giai đoạn 2 (chuyển khoản, thanh toán hóa đơn điện tử, nộp hồ sơ vay vốn), Giai đoạn 3 (các dịch vụ phức tạp như giao dịch chứng khoán, quản lý quỹ đầu tư, bảo hiểm).
6. Chất lượng dịch vụ: Đánh giá qua 5 khía cạnh chuẩn tắc: Độ tin cậy (Reliability), Mức độ phản hồi/liên hệ (Responsiveness/Contact), Khả năng truy cập (Access), Tính hiệu quả/dễ sử dụng (Efficiency), và Tính an toàn/bảo mật thông tin (Security/Privacy).

Khung pháp lý điều chỉnh tại Việt Nam

Tác giả tổng hợp toàn diện hệ thống văn bản quy phạm pháp luật làm nền tảng cho hoạt động E-banking giai đoạn trước 2012:

• Quyết định số 196/TTg (01/04/1997) công nhận chứng từ điện tử trong thanh toán và kế toán.
• Điều 49 Luật Thương mại (11/05/1997) công nhận giá trị pháp lý của các giao dịch điện tử.
• Quyết định số 44/2002/QĐ-TTg và Quyết định số 543/2002/QĐ-NHNN quy định chi tiết về chứng từ điện tử và chữ ký điện tử trong thanh toán liên ngân hàng.
• Điều 38 Bộ luật Dân sự (2005) về quyền bảo vệ bí mật đời tư và dữ liệu cá nhân.
• Luật Giao dịch điện tử số 51/2005/QH11 (có hiệu lực từ 01/03/2006) và Nghị định 57/2006/NĐ-CP về Thương mại điện tử.
• Các Nghị định chuyên ngành: Nghị định 26/2007/NĐ-CP (chữ ký số), Nghị định 27/2007/NĐ-CP (giao dịch điện tử tài chính), Nghị định 35/2007/NĐ-CP (giao dịch điện tử trong hoạt động ngân hàng), Nghị định 63/2007/NĐ-CP (xử phạt vi phạm CNTT), Nghị định 97/2008/NĐ-CP (quản lý dịch vụ Internet).
• Các Thông tư hướng dẫn: Thông tư 78/2008/TT-BTC, Thông tư 05/2008/TT-BTTTT, Thông tư 37/2009/TT-BTTTT, Thông tư 03/2009/TT-BTTTT và Quyết định 50/2009/QĐ-TTg.

Phương pháp nghiên cứu và nguồn dữ liệu

• Phương pháp tiếp cận: Nghiên cứu kết hợp phương pháp định tính (phân tích chỉ tiêu lý thuyết, so sánh đối chiếu thực trạng) và phương pháp định lượng (phân tích chuỗi số liệu thứ cấp, phân tích đa biến, xử lý và biểu diễn số liệu qua biểu đồ).
• Nguồn dữ liệu thứ cấp: Thu thập từ Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (SBV), Hội Thẻ Ngân hàng Việt Nam (VNBCA), các báo cáo khảo sát thị trường chuyên ngành của comScore (2011), Nielsen (2011), Công ty An ninh mạng BKIS (2011), Thời báo Kinh doanh (Business Times), Báo cáo Thương mại điện tử Việt Nam và dữ liệu công bố trên website chính thức của các ngân hàng thương mại (VCB, ACB, Techcombank, EAB, Vietinbank).

---

Nội dung chính và phát hiện thực trạng

Giai đoạn thâm nhập ban đầu của E-banking tại Việt Nam (1992 – 2008)

Lịch sử phát triển E-banking tại Việt Nam khởi nguồn từ năm 1992 khi Vietinbank thực hiện lệnh chuyển tiền điện tử đầu tiên. Năm 1995, Ngân hàng Nhà nước cùng các ngân hàng thương mại lớn (VCB, Vietinbank, BIDV, Agribank) chính thức gia nhập mạng lưới SWIFT. Dịch vụ thẻ ngân hàng thâm nhập năm 1996 với việc HSBC đưa máy ATM đầu tiên vào vận hành và Vietinbank/VCB phát hành thẻ quốc tế Master Card.

Các dịch vụ Home Banking và Phone Banking bắt đầu xuất hiện từ giai đoạn 2001 – 2004 (với các đại diện tiêu biểu như Citibank, VCB, ACB, Techcombank, ANZ). Dịch vụ Internet Banking được Citibank triển khai năm 2001 và ACB triển khai năm 2002. Mobile Banking đánh dấu bước ngoặt năm 2003 với dịch vụ "Call Center 24/7" của ACB và dịch vụ "Easy Top Up" nạp tiền điện thoại qua SMS của Sacombank năm 2007.

Thực trạng dịch vụ Thẻ ngân hàng giai đoạn 2009 – 2011

Dịch vụ thẻ ghi nhận sự gia tăng mạnh mẽ về số lượng tổ chức phát hành, chủng loại thẻ và mạng lưới chấp nhận thanh toán, tuy nhiên chất lượng kỹ thuật vẫn còn tồn tại nhiều điểm nghẽn.

Tiêu chí	Năm 2009	Năm 2010	Năm 2011
Số ngân hàng phát hành thẻ	34	39	49
Số lượng thương hiệu thẻ (tích lũy)	210	234	246
Tổng số lượng thẻ phát hành (triệu thẻ)	22,0	31,7 (+44,0%)	40,0 (+26,2%)
Số lượng máy ATM (máy)	9.723	11.696 (+20,2%)	Tăng ~13%
Số lượng thiết bị POS (thiết bị)	36.620	>53.000 (+50,0%)	Tăng ~30%
Doanh thu dịch vụ thẻ (triệu USD)	22.556	29.111 (+29,65%)	~32.000 (+9,0%)

Phát hiện về cơ cấu và chất lượng thẻ:

• Trong tổng số 40 triệu thẻ lưu hành năm 2011, thẻ ghi nợ nội địa chiếm gần 90% (khoảng 36 triệu thẻ). Thẻ quốc tế đạt 3,6 triệu thẻ và thẻ trả trước đạt 1,2 triệu thẻ (chiếm 2,8%).
• Cơ cấu giao dịch qua ATM năm 2011: Rút tiền mặt vẫn là mục đích chủ yếu; giao dịch chuyển khoản chỉ chiếm khoảng 16% và giao dịch thanh toán điện tử (e-payment) chỉ chiếm 0,5%.
• Tỷ lệ giao dịch không thành công qua mạng lưới POS năm 2011 ở mức cao: Liên minh Banknet đạt 29%, Smartlink đạt 20% và VNBC đạt 19%. Tình trạng máy ATM thường xuyên quá tải hoặc hết tiền mặt gây khó khăn cho người sử dụng.
• Điểm tích cực: Tỷ trọng thanh toán tiền mặt trong nền kinh tế giảm từ 17,2% năm 2006 xuống còn 13,7% vào cuối năm 2011.

Thực trạng dịch vụ Internet banking giai đoạn 2009 – 2011

Từ cuối năm 2009, dịch vụ Internet banking chứng kiến sự bùng nổ khi các ngân hàng đồng loạt nâng cấp hệ thống (VIB ra mắt VIB4U, VPBank triển khai i2b, MB hợp tác với Viettel triển khai BankPlus). Đến cuối năm 2011, đã có hơn 25 ngân hàng thương mại cung ứng dịch vụ này.

Chỉ số	Năm 2009	Năm 2010	Năm 2011
Số người dùng Internet banking (người)	701.000	949.000 (+35,3%)	1.176.760 (+24,0%)
Doanh thu dịch vụ Internet banking (triệu USD)	8,99	12,14 (+35,0%)	14,70 (+23,0%)

Phát hiện về hành vi sử dụng và rào cản kỹ thuật:

• Tiện ích triển khai: Các tiện ích cơ bản như kiểm tra số dư, in sao kê, cập nhật tỷ giá/lãi suất, chuyển khoản nội bộ và thanh toán hóa đơn đã được các ngân hàng lớn (ACB, VCB, Techcombank, EAB) triển khai đầy đủ. Tuy nhiên, các tiện ích nâng cao như giao dịch chứng khoán trực tuyến, quản lý tài khoản chuyên sâu hay mua bán chứng chỉ quỹ chưa được tích hợp.
• Thực tế sử dụng: Khảo sát năm 2011 chỉ ra 80% người dùng sử dụng để chuyển tiền, 71% kiểm tra sao kê tài khoản, nhưng chỉ 36% sử dụng để thanh toán hóa đơn điện tử.
• Rào cản an ninh và nhận thức: Khảo sát của Nielsen (2011) cho thấy chỉ 1% dân số Việt Nam sử dụng Internet banking; trong đó 52% khách hàng không sử dụng vì không biết cách thao tác và 28% lo ngại về rủi ro bảo mật. Báo cáo của BKIS (2011) tại 25 ngân hàng lớn nhất triển khai Internet banking chỉ ra 100% các ngân hàng được khảo sát đều gặp phải các lỗ hổng về an ninh mạng (nhân sự, quy trình CNTT, đường truyền, quản lý tập trung và ứng dụng công nghệ).

Thực trạng dịch vụ Mobile banking giai đoạn 2009 – 2011

Số lượng ngân hàng tham gia cung cấp dịch vụ Mobile banking tăng từ 20% năm 2008 lên 32% năm 2009, đạt 55% năm 2010 và chạm mốc 61% vào năm 2011.

Chỉ số	Năm 2009	Năm 2010	Năm 2011
Số người dùng Mobile banking (người)	198.000	237.000 (+19,7%)	298.200 (+25,8%)
Doanh thu dịch vụ Mobile banking (triệu USD)	2,63	3,15 (+19,7%)	~3,70 (+25,0%)

Phát hiện về hạn chế của Mobile banking:

• Phần lớn ngân hàng mới chỉ dừng lại ở dịch vụ SMS Banking sơ khai thay vì ứng dụng Mobile Banking chuyên dụng đa chức năng. Tiện ích sử dụng thực tế chủ yếu là kiểm tra số dư (72,2%) và thanh toán hóa đơn (59%), trong khi chuyển khoản chỉ đạt 20% và thanh toán trực tuyến đạt 18,3%.
• Theo khảo sát của Nielsen (2011), 21% tin nhắn giao dịch của khách hàng không gửi được tới hệ thống ngân hàng do lỗi kết nối mạng viễn thông. Chỉ 45% khách hàng đánh giá quy trình dịch vụ là đơn giản.
• Các lý do chính cản trở người dùng tiếp cận Mobile banking năm 2011 bao gồm: thiếu thông tin/quảng bá (78,1%), lo ngại về an toàn bảo mật (65%), chưa hài lòng với chất lượng dịch vụ (42%) và thói quen sử dụng tiền mặt truyền thống (25%).

---

Kết quả và đóng góp

Đánh giá tổng quát: Trạng thái "INFANCY" (Giai đoạn sơ khai)

Khóa luận đúc kết thực trạng phát triển dịch vụ ngân hàng điện tử tại Việt Nam trong giai đoạn 2009 – 2011 bằng thuật ngữ "INFANCY" (giai đoạn sơ khai). Mặc dù đạt tốc độ tăng trưởng nhanh về số lượng phát hành thẻ, người dùng Internet/Mobile banking và doanh thu, E-banking tại Việt Nam vẫn bộc lộ các điểm hạn chế cốt lõi:

1. Hạn chế về chiến lược Marketing: Các ngân hàng chưa chú trọng truyền thông tiện ích mới; nhân sự ngân hàng còn hạn chế về chuyên môn và kỹ năng vận hành tiếp thị điện tử khiến 52% khách hàng Internet banking và 78,1% khách hàng Mobile banking thiếu thông tin dịch vụ.
2. Hạn chế về tính đồng bộ và chất lượng kỹ thuật: Thiếu sự liên kết hệ thống giữa các ngân hàng thương mại, chưa thực hiện được chuyển tiền liên ngân hàng trực tuyến linh hoạt; tỷ lệ giao dịch POS thất bại còn cao (19% – 29%).
3. Lỗ hổng trong quản trị rủi ro và khung pháp lý: 100% ngân hàng khảo sát đối mặt với nguy cơ mất an toàn mạng; thiếu hệ thống sao lưu dữ liệu dự phòng (backup) độc lập; các văn bản pháp luật như Nghị định 26/2007/NĐ-CP chưa thực sự đi vào đời sống và thiếu chế tài xử phạt hành chính nghiêm khắc đối với các vi phạm an ninh thông tin ngân hàng.

Hệ thống giải pháp phát triển giai đoạn 2012 – 2015

Tác giả đề xuất 5 nhóm giải pháp chiến lược dành cho các ngân hàng thương mại Việt Nam:

1. Nâng cao năng lực quản lý và chất lượng nguồn nhân lực: Xây dựng chương trình đào tạo thực tế, cấp chứng chỉ chuyên môn cho đội ngũ quản trị; định kỳ mở các khóa bồi dưỡng nghiệp vụ và kỹ năng mềm về vận hành ngân hàng điện tử cho nhân viên.
2. Hiện đại hóa công nghệ và hạ tầng ngân hàng:
   • Nâng cấp máy chủ (Server), tăng cường chất lượng đường truyền liên kết giữa hội sở và các chi nhánh thông qua hợp tác với doanh nghiệp viễn thông.
   • Đầu tư hoặc tự phát triển phần mềm bảo mật chuyên dụng đạt chuẩn quốc tế; tham gia các hội thảo công nghệ thường niên (Banking Vietnam).
   • Hoàn thiện hệ thống cơ sở dữ liệu tập trung, tích hợp đồng bộ dữ liệu giao diện E-banking với hệ thống Core Banking.
3. Nâng cao hiệu quả chiến lược Marketing và tuyên truyền: Phân khúc thị trường định kỳ hàng quý/bán niên; đẩy mạnh truyền thông tiện ích dịch vụ tại từng địa phương, tài trợ các chương trình văn hóa - thể thao và tổ chức các chương trình khuyến mại thường xuyên.
4. Tăng cường quản trị rủi ro trong hoạt động E-banking:
   • Nhóm giải pháp hành chính: Xây dựng chính sách quản lý rủi ro dự phòng, quy trình thẩm định bảo mật độc lập và cơ chế phối hợp với các bên liên quan.
   • Nhóm giải pháp kỹ thuật: Triển khai xác thực và phân quyền đa cấp độ; chứng thực giao dịch chống chối bỏ; phân định trách nhiệm quản trị hệ thống/CSDL; mã hóa dữ liệu và xây dựng hệ thống tệp tin sao lưu (backup files) tự động.
   • Nhóm giải pháp pháp lý và uy tín: Công khai minh bạch chính sách bảo mật trên website; hoàn thiện quy trình dịch vụ tuân thủ pháp luật; chuẩn bị kịch bản ứng phó sự cố khẩn cấp.
5. Đa dạng hóa danh mục sản phẩm và dịch vụ E-banking:
   • Phát triển theo chiều rộng: Xây dựng quy trình 3 bước phát triển sản phẩm mới (Hình thành ý tưởng $\rightarrow$ Sàng lọc ý tưởng theo nhu cầu thị trường $\rightarrow$ Thử nghiệm và thu thập phản hồi).
   • Phát triển theo chiều sâu: Nâng cấp độ an toàn, tính tiện lợi và mức độ tự động hóa của các tiện ích hiện hữu; thực hiện khảo sát chất lượng định kỳ hàng năm.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế của nghiên cứu: Nghiên cứu phụ thuộc hoàn toàn vào nguồn dữ liệu thứ cấp sẵn có trong giai đoạn 2009 – 2011; độ chính xác của các kết luận phụ thuộc vào chất lượng báo cáo của các tổ chức khảo sát. Đề tài chưa khảo sát chuyên sâu theo bảng hỏi định lượng sơ cấp với cỡ mẫu khách hàng cụ thể và chưa phân tích các dịch vụ tài chính phức hợp (phái sinh, bảo hiểm, ủy thác đầu tư).
• Hướng nghiên cứu tiếp: Mở rộng nghiên cứu thực nghiệm với dữ liệu sơ cấp sau năm 2012; kiểm định các mô hình chấp nhận công nghệ (TAM, UTAUT) đối với người dùng ngân hàng số; nghiên cứu sâu về các công nghệ thanh toán không tiếp xúc (RFID, NFC) và giải pháp bảo mật nâng cao trong kỷ nguyên thanh toán di động thông minh.

---

Giá trị tham khảo

• Đối tượng tham khảo: Sinh viên, học viên cao học và nhà nghiên cứu thuộc các chuyên ngành Tài chính - Ngân hàng, Hệ thống thông tin quản lý, Kinh tế đối ngoại và Quản trị kinh doanh.
• Nội dung giá trị: Khóa luận cung cấp bức tranh số liệu lịch sử chi tiết về giai đoạn bản lề của thị trường thanh toán thẻ, ATM/POS, Internet Banking và Mobile Banking tại Việt Nam (2009 – 2011); hệ thống hóa đầy đủ khung pháp lý ban đầu điều chỉnh thương mại và giao dịch điện tử; đưa ra bộ tiêu chí định lượng chuẩn mực để đánh giá hiệu quả phát triển kênh phân phối dịch vụ ngân hàng.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Khóa luận sử dụng thuật ngữ nào để khái quát thực trạng phát triển ngân hàng điện tử tại Việt Nam giai đoạn 2009 – 2011?

Tác giả đúc kết thực trạng phát triển E-banking tại Việt Nam giai đoạn 2009 – 2011 bằng thuật ngữ "INFANCY" (Giai đoạn sơ khai). Nguyên nhân do danh mục tiện ích còn đơn giản (chủ yếu là rút tiền và xem số dư), tỷ lệ lỗi kỹ thuật còn cao, thiếu sự kết nối liên ngân hàng và 100% ngân hàng khảo sát gặp lỗ hổng an ninh mạng.

2. Tỷ lệ giao dịch POS không thành công tại Việt Nam năm 2011 giữa các liên minh thẻ là bao nhiêu?

Theo báo cáo của Hội Thẻ Ngân hàng Việt Nam (VNBCA) trích dẫn trong văn bản, tỷ lệ giao dịch thất bại qua hệ thống POS năm 2011 của liên minh Banknet là 29%, liên minh Smartlink là 20% và liên minh VNBC là 19%.

3. Tỷ trọng thanh toán tiền mặt tại Việt Nam thay đổi như thế nào trong giai đoạn 2006 – 2011 theo số liệu trong nghiên cứu?

Theo số liệu của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam nêu trong đề tài, tỷ trọng thanh toán bằng tiền mặt đã giảm từ 17,2% năm 2006 xuống còn 13,7% vào cuối năm 2011, phản ánh đóng góp tích cực của mạng lưới thẻ và ATM/POS trong việc thúc đẩy thanh toán không dùng tiền mặt.

4. Khảo sát của Nielsen (2011) chỉ ra những nguyên nhân chính nào khiến khách hàng không sử dụng dịch vụ Mobile banking?

Các rào cản chính gồm: 78,1% khách hàng thiếu thông tin về dịch vụ; 65% lo ngại về vấn đề an ninh bảo mật; 42% chưa hài lòng với chất lượng dịch vụ; 25% giữ thói quen sử dụng tiền mặt truyền thống; bên cạnh đó chỉ có 45% khách hàng đánh giá thủ tục đăng ký là đơn giản và 21% tin nhắn bị lỗi đường truyền mạng viễn thông.

5. Khóa luận đề xuất những nhóm giải pháp kỹ thuật cụ thể nào để tăng cường quản trị rủi ro E-banking?

Tác giả đề xuất 6 biện pháp kỹ thuật: (1) Thực hiện xác thực và phân quyền đa cấp độ trên Internet; (2) Xác thực giao dịch để chống chối bỏ và tạo sao kê điện tử; (3) Phân định rõ nghĩa vụ, trách nhiệm trong hệ thống/CSDL và ứng dụng; (4) Giám sát chặt chẽ việc phân quyền quản trị; (5) Đảm bảo tính toàn vẹn của dữ liệu giao dịch và thông tin E-banking; (6) Thiết lập hệ thống tệp sao lưu dữ liệu dự phòng (backup files) thường xuyên.

---

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Nguyễn Thanh Bình đã phác họa bức tranh toàn cảnh về sự hình thành và phát triển của các dịch vụ ngân hàng điện tử chủ chốt (Thẻ, Internet Banking, Mobile Banking) tại Việt Nam giai đoạn 2009 – 2011. Nghiên cứu đã chỉ rõ sự đối lập giữa tốc độ tăng trưởng nhanh về quy mô người dùng/doanh thu với trạng thái sơ khai ("Infancy") về chất lượng vận hành, tiện ích chuyên sâu và an toàn bảo mật thông tin. Hệ thống 5 nhóm giải pháp được đề xuất mang tính đồng bộ và thực tiễn cao, đóng góp cơ sở khoa học hữu ích cho các ngân hàng thương mại Việt Nam trong việc nâng cao chất lượng dịch vụ ngân hàng điện tử giai đoạn 2012 – 2015.

Trích đoạn nội dung tài liệu

1 STATE BANK OF VIETNAM BANKING ACADEMY FACULTY OF FOREIGN LANGUAGES  GRADUATION THESIS Title: DEVELOPMENT OF ELECTRONIC BANKING IN VIETNAM Co – Supervisor : Nguyen Thi Hoai Thu (MA) Nguyen Phuong Lan (MA) Student : Nguyen Thanh Binh Class : ATCB – K11 Faculty : Foreign Language -------------000------------- Hanoi, June 2012 2 ABSTRACT As Vietnam is booming and the society is opening up, E – commerce has put its first footstep in this rising economy. However, to really give the economy an upsurge, it is essential that the banking sector be reformed toward an E – age. Like other commercial banks in emerging economies, banking institutions in Vietnam have kept implementing E – banking service and achieved initial outcomes. This study examines the current situation of E – banking development in Vietnam by analysing three most potential services – Bank card, Internet banking and Mobile banking services in the period of 2009 - 2011.

In the study, the researcher uses the quantitive research method and qualitive research method. The study reveals that much need to be done to improve the quality of E – banking services to attract customers’ interests. The research finding also shows that the main limitations in implementing E - banking are low efficiency in the risk management policy and marketing strategies. 3 ACKNOWLEDGEMENTS First, I would like to express the deepest appreciation to my supervisors, MA.

Nguyen Thi Hoai Thu of the International Training Program and MA. Nguyen Phuong Lan of the Foreign Language Faculty – Banking Academy. They have provided great support and wholeheatedly guided me during the studying process. I also thank them for their encouragement and precious comments on the draft research, which was of critical importance for this study.

I am heartily thankful to the Commercial Banking Department of the ANZ Bank (Vietnam) Limited and Relationship Managers who assisted me during the internship time. I would like to highlight that my experience with ANZ Bank Hanoi was very memorable and full of learning, where I found a lot of positive changes in my attitude, learning and behavior. The internship time provided me with opportunites to work and learn in the best working environment. Finally, I am deeply thankful to my family, my friends for their love and continuous support during the writing of this report.

My family always believed in me, always were there whenever I need them. I am also greatful to my friends for their valuable advice that help me a lot. Nguyen Thanh Binh 4 LIST OF TABLES AND FIGURES Tables/ Title Page Figures Table 1 Benefits of E – banking 7 Table 2 Legal framework for E – banking activities 19 Table 3 The number of cards, commercial banks and card brands in the 22 period of 2009 – 2011 Table 4 The growth of ATM and POS system in the period of 2009 – 23 2011 Table 5 The return of Bank card service in the period of 2009 – 2011 24 (millions USD) Table 6 The number of internet banking users in Vietnam from 2009 – 26 2011 Table 7 The return of Internet banking service in the period of 2009 – 27 2011(millions USD) Table 8 The accomplishments of diverse facililites of Internet banking 28 service from 2009 – 2011 Table 9 The number of Mobile banking users in Vietnam from 2009 – 31 2011 Table The return of Mobile banking service in Vietnam from 2009 - 31 10 2011(millions USD) Table The accomplishments of diverse facililites of Mobile banking 32 11 service Figure 1 The facililites of Bank card service used by customers 25 Figure 2 The facililites of Internet banking service used by customers 29 Figure 3 The facililites of Mobile banking service used by customers 33 Figure 4 Reasons barring customers from using Mobile banking service 34 5 LIST OF ABBREVIATIONS Abbreviation Meaning E – banking Electronic banking E – commerce Electronic commerce ATM Automated Teller Machine EFTPOS Electronic Fund Transfer at Point of Sale ACB Asia Commercial Bank VCB Bank for Foreign Trade of Vietnam HSBC The Hongkong Shanghai Banking Coporation ANZ Australia and New Zealand Banking Group Limited SBV State Bank of Vietnam EAB Eastern Asia Commercial Bank Vietinbank Vietnam Join Stock Commercial Bank for Industry and Trade MB Military Bank Sacombank SaiGon Commercial Joint Stock Bank Techcombank Technical and Commercial bank Agribank Vietnam Bank for Agriculture and Rural development BIDV Bank for Investment and Development of Vietnam VNBCA Vietnam Bank Card Association 6 ABSTRACT. II LIST OF TABLES AND FIGURES.

III LIST OF ABBREVIATIONS. IV TABLE OF CONTENT. The Aim and Scope of the Study. Organization of the Study.

THEORETICAL BACKGROUND OF THE STUDY. Context for the development of Electronic banking. Background of E – banking development. Definition of E-banking.

Benefits of E – banking .Types of E – banking. Criteria to evaluate the development of E – banking. The number of services and products. The return of E – banking services.

The number of E – banking transactions. The number of E – banking customers. The facilities of products. The quality of services.

Early stage of penetration of E – banking. Legal framework for E – banking in Vietnam. Current situation of development of E – banking services in Vietnam. Bank card service.

Internet banking service. Mobile banking service. Limitations and causes. Quality of E – banking services.

Risk management activity. Summary and Findings. SOLUTIONS AND RECOMMENDATIONS. Solutions to develop E – banking services in the period 2012 – 2015.

Improving management capacity and human resource. Modernizing banking technology. Improving the efficiency of marketing strategies and population propaganda. Strengthening risk management in E – banking activities.

Diversifying E – banking products and services. Recommendations for Improvement. Recommendations for Further Study. 45 REFERENCES APPENDIX 1: STATEMENT OF ORGINIALITY AND AUTHENTICITY APPENDIX 2: INTERNSHIP STATEMENT OF BANK 8 I.

Rationales With the powerful development of the information technology system, the financial services industry has recently been open to a historic transformation. So – called E – developments are emerging and advancing rapidly in all areas of the financial market such as E – finance, E – banking, E – commerce, E – brokerage of which Electronic banking (E – banking) is the newest delivery channel for banking services. E – banking is not an alien concept in Vietnam. In the past two decades, a series of commercial banks and other financial institutions have kept investing in informatics technology.

The introduction of E – banking in Vietnam, therefore, has received positive responses. Ever since the SBV initiated the Inter – Bank Electronic Payment, the speed of electronic payment has been remarkably improved. In 2005, the total number of E – banking transactions was 3.5 million, and in 2006, this number increased to 6. More and more banks have been involved in the competition of providing E – banking services.

In 2005, only 7 banks adopted Core Banking, whereas in 2008 the figure grew to 44 banks (Saigontimes, 2008). A number of new products and facilities have been introduced to public, bringing great benefits to customers, banks as well as the economy. Though regarded as a potential market, E – banking in Vietnam has not been mature. Banking institutions in Vietnam are facing with many challenges in implementing and improving E – banking services.

It is of necessity to assess the development of E – banking in Vietnam, research limitations and overcome challenges. Therefore, in order to contribute to improving the quality of banking services in Vietnam in the period of integration, the researcher selected the topic “Development of Electronic banking in Vietnam” for graduation paper. Hopefully the topic will contribute to help banks have orientation and measures to develop electronic banking services in the new period. The Aim and Scope of the Study The overall aim of the research is to assess the current situation of the E – banking’s development in Vietnam.

It also suggests solutions to developing Vietnam’s E – banking services in the period of 2012 to 2015. This study, therefore, is a useful source for banks in the activities of implementing their E – banking services. The research focuses on the current situation of E – banking development in Vietnam over the period from 31st December 2009 to 31st December 2011. To achieve the target of the reseach, the reseacher tries to find answers to the following questions: RQ1.

What is the current state of E- banking ‘s development in Vietnam? RQ2. What are the achievements and limitations of E – banking in Vietnam? RQ3. How could commercial banks improve E – banking services? 1. Research methodology The study is conducted with secondary data.

Some relevant studies will be reviewed to see what other Vietnamese and foreign researchers have reported about the development of E – banking in Vietnam. Some theories have been gathered from external sources such as libraries, text books and other documents on Internet. In the study, the researcher uses the quantitive research method and qualitive research method. The author uses the quantitive research method through multivariate and diagrams analysis.

Qualitive research method is used through analysis on basic criteria. The analysis result largely depends on the quality or accuracy of such data and information. Organization of the Study The structure of the study is as follows. II presents theoretical background of E – banking.

III describes the current situation of E – banking’s development in Vietnam in recent years. IV dicusses the achievements, limitations and figures out 10 causes of limitations to create a firm base for suggestions in the next section. The last section proposes solutions and recommendations. THEORETICAL BACKGROUND OF THE STUDY 2.

Context for the development of Electronic banking The story of E – banking started in as early as the 1960s when the development of an electronic based payment was inspired by the trend of employers paying wages and salaries directly to their employees' bank accounts. Basic software and private networks ensued as initial efforts to digitalize their system. A good example for such early electronic efforts was the Inter Organization (IOS) which ranged from closed systems such as banks’ corporate cash management systems to more sophisticated intra – industry systems. In the 1970s, the appearance of Electronic Data Interchange (EDI) and Electronic Funds Transfer (EFT) opened a new way of sending documents and invoices electronically in a secured and seamless way.

EDI coud be regarded as a mature form of IOS with distinguished improvements, for example, its open standardization format that results in a higher level of compatibility with systems of different standards. It was with the birth of the two technologies that the idea of an inter- organization communication protocol was realized, though in a very primitive form. The 1980s saw technology propelling the banking industry even further. The Credit cards, Automated Teller Machine (ATM) and Telephone banking actually gave E – Banking a new dimension.

The arrival of these products and their underlying technologies definitely made it easier for the vast of population to access banks and their money. These innovations have created a high speed of money turnover because people could have access to their banks and perform financial transactions through multiple means and at different times. It is, however, the 90s with the proliferation of Internet applications that really gave banking industry a quantum leap (Daniel, E. The Internet not only influenced on all prior efforts in interbank transactions but it also performed these protocols at an incredible speed.

The Internet with enhanced security for 12 online transactions made online banking or Internet banking become the core of E – banking. In the past two decades, the increasingly intensive penetration of personal computers and Internet access has been a micraculous milestone for the rapid development of E – banking.