Luận văn thạc sĩ hay tổ chức dạy học luyện từ và câu theo hướng phát triển năng lực trong môn tiếng việt lớp 5

Luận văn thạc sĩ giáo dục phân tích hay tổ chức dạy học luyện từ và câu theo hướng phát triển năng lực trong môn tiếng việt lớp 5, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất

• Tác giả: Trần Thị Hiền
• Người hướng dẫn: TS. Xuân Thị Nguyệt Hà
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Giáo dục học
• Đề tài: Tổ Chức Dạy Học Luyện Từ Và Câu Theo Hướng Phát Triển Năng Lực Trong Môn Tiếng Việt Lớp 5
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. MỞ ĐẦU
• 1.1. Lý do chọn đề tài
• 1.2. Tổng quan về tình hình nghiên cứu
• 1.3. Mục đích nghiên cứu
• 1.4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.5. Phương pháp nghiên cứu
• 1.6. Giả thuyết khoa học
• 1.7. Cấu trúc của luận văn
• 2. CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN
• 2.1. Năng lực và dạy học theo định hướng phát triển năng lực
• 2.1.1. Khái niệm năng lực
• 3. XÂY DỰNG HỆ THỐNG BÀI TẬP VÀ THIẾT KẾ BÀI HỌC LUYỆN TỪ VÀ CÂU THEO HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC TRONG MÔN TIẾNG VIỆT LỚP 5
• 3.1. Xây dựng hệ thống bài tập luyện từ và câu theo hướng phát triển năng lực trong môn Tiếng Việt lớp 5
• 3.2. Nguyên tắc xây dựng hệ thống bài tập luyện từ và câu theo hướng phát triển năng lực trong môn Tiếng Việt lớp 5
• 3.3. Thiết kế bài học Luyện từ và câu trong môn Tiếng Việt lớp 5 theo hướng phát triển năng lực
• 3.3.1. Thiết kế bài học “Từ trái nghĩa” (SGK Tiếng Việt 5, tập 1, trang 38)
• 3.3.2. Thiết kế bài học: Mở rộng vốn từ Hạnh phúc (SGK Tiếng Việt lớp 5, tập 1, trang 146)
• 3.3.3. Thiết kế bài học Nối các vế câu ghép bằng quan hệ từ (SGK Tiếng Việt 5, tập 2, trang 39)
• 4. THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM
• 4.1. Khái quát về thực nghiệm
• 4.2. Mục đích của thực nghiệm
• 4.3. Đối tượng và địa bàn thực nghiệm
• 4.4. Thời gian thực nghiệm. Nội dung thực nghiệm
• 4.5. Cách thức tiến hành
• 4.6. Cách thức đánh giá
• 4.7. Tổ chức thực nghiệm
• 4.8. Đánh giá kết quả thực nghiệm
• KẾT LUẬN VÀ MỘT SỐ ĐỀ XUẤT
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Phát Triển Năng Lực Qua Dạy Học Luyện Từ Và Câu

Phát triển năng lực học sinh là một trong những mục tiêu quan trọng trong giáo dục hiện đại. Đặc biệt, việc dạy học Luyện từ và câu trong môn Tiếng Việt lớp 5 không chỉ giúp học sinh mở rộng vốn từ mà còn phát triển khả năng ngôn ngữ một cách toàn diện. Theo Nghị quyết 29-NQ/TW, giáo dục cần chuyển từ việc trang bị kiến thức sang phát triển năng lực và phẩm chất người học. Điều này đòi hỏi giáo viên phải đổi mới phương pháp dạy học, tạo điều kiện cho học sinh vận dụng kiến thức vào thực tiễn.

1.1. Khái Niệm Phát Triển Năng Lực Trong Giáo Dục

Phát triển năng lực trong giáo dục được hiểu là khả năng của học sinh trong việc áp dụng kiến thức và kỹ năng vào thực tiễn. Điều này không chỉ bao gồm việc học thuộc lòng mà còn là khả năng tư duy, phân tích và giải quyết vấn đề trong các tình huống cụ thể.

1.2. Vai Trò Của Môn Tiếng Việt Trong Phát Triển Năng Lực

Môn Tiếng Việt đóng vai trò quan trọng trong việc hình thành và phát triển năng lực ngôn ngữ cho học sinh. Qua việc học Luyện từ và câu, học sinh không chỉ học cách sử dụng từ mà còn rèn luyện kỹ năng giao tiếp, tư duy phản biện và sáng tạo.

II. Thách Thức Trong Dạy Học Luyện Từ Và Câu Lớp 5

Mặc dù việc dạy học Luyện từ và câu có nhiều lợi ích, nhưng vẫn tồn tại nhiều thách thức. Một trong những vấn đề lớn nhất là sự thiếu hụt tài liệu và bài tập thực tiễn. Nhiều giáo viên vẫn còn sử dụng phương pháp dạy học truyền thống, dẫn đến việc học sinh không thể vận dụng kiến thức vào thực tế.

2.1. Thiếu Tài Liệu Hỗ Trợ Dạy Học

Nhiều giáo viên gặp khó khăn trong việc tìm kiếm tài liệu phù hợp để giảng dạy Luyện từ và câu. Điều này ảnh hưởng đến chất lượng dạy học và khả năng tiếp thu của học sinh.

2.2. Phương Pháp Dạy Học Chưa Đổi Mới

Phương pháp dạy học truyền thống vẫn còn phổ biến, khiến học sinh không có cơ hội thực hành và áp dụng kiến thức vào thực tiễn. Việc này làm giảm tính sáng tạo và khả năng tư duy của học sinh.

III. Phương Pháp Dạy Học Luyện Từ Và Câu Hiệu Quả

Để phát triển năng lực cho học sinh qua dạy học Luyện từ và câu, cần áp dụng các phương pháp dạy học hiện đại. Các phương pháp này không chỉ giúp học sinh tiếp thu kiến thức mà còn khuyến khích sự sáng tạo và tư duy độc lập.

3.1. Dạy Học Tích Cực

Dạy học tích cực khuyến khích học sinh tham gia vào quá trình học tập. Giáo viên có thể sử dụng các hoạt động nhóm, thảo luận và trò chơi ngôn ngữ để tạo hứng thú cho học sinh.

3.2. Sử Dụng Công Nghệ Trong Dạy Học

Việc tích hợp công nghệ vào dạy học Luyện từ và câu giúp học sinh tiếp cận với nhiều nguồn tài liệu phong phú. Các ứng dụng học tập trực tuyến có thể hỗ trợ học sinh trong việc luyện tập và củng cố kiến thức.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Dạy Học Luyện Từ Và Câu

Việc áp dụng các phương pháp dạy học Luyện từ và câu vào thực tiễn đã mang lại nhiều kết quả tích cực. Học sinh không chỉ cải thiện kỹ năng ngôn ngữ mà còn phát triển khả năng tư duy và sáng tạo.

4.1. Kết Quả Nghiên Cứu Từ Thực Nghiệm

Các nghiên cứu cho thấy rằng học sinh tham gia vào các hoạt động dạy học tích cực có khả năng sử dụng từ và câu linh hoạt hơn. Điều này chứng tỏ hiệu quả của việc đổi mới phương pháp dạy học.

4.2. Phản Hồi Từ Giáo Viên Và Học Sinh

Giáo viên và học sinh đều nhận thấy sự cải thiện trong khả năng giao tiếp và sử dụng ngôn ngữ. Học sinh cảm thấy tự tin hơn khi tham gia vào các hoạt động học tập.

V. Kết Luận Về Phát Triển Năng Lực Qua Dạy Học Luyện Từ Và Câu

Phát triển năng lực qua dạy học Luyện từ và câu là một quá trình cần thiết và quan trọng. Việc áp dụng các phương pháp dạy học hiện đại không chỉ giúp học sinh tiếp thu kiến thức mà còn phát triển toàn diện năng lực ngôn ngữ.

5.1. Tương Lai Của Dạy Học Luyện Từ Và Câu

Trong tương lai, việc dạy học Luyện từ và câu cần tiếp tục được cải tiến và đổi mới. Cần có sự đầu tư vào tài liệu và phương pháp dạy học để nâng cao chất lượng giáo dục.

5.2. Đề Xuất Các Giải Pháp Cải Tiến

Cần xây dựng hệ thống bài tập phong phú và đa dạng, đồng thời tổ chức các khóa tập huấn cho giáo viên để nâng cao kỹ năng dạy học Luyện từ và câu.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Việc phát triển năng lực người học đã trở thành định hướng then chốt trong giáo dục hiện đại, được nhiều quốc gia trên thế giới quan tâm và triển khai. Ở Việt Nam, Nghị quyết 29-NQ/TW năm 2013 và Nghị quyết 88/2014/QH13 của Quốc hội đã nhấn mạnh chuyển đổi phương pháp giáo dục từ truyền thụ kiến thức sang phát triển toàn diện năng lực và phẩm chất người học. Môn Tiếng Việt ở bậc tiểu học giữ vai trò quan trọng trong việc hình thành năng lực ngôn ngữ cho học sinh (HS), bao gồm các kỹ năng đọc, viết, nói và nghe. Phân môn Luyện từ và câu trong môn Tiếng Việt lớp 5 nhằm giúp HS mở rộng vốn từ, hiểu biết về cấu tạo từ, từ loại, câu, dấu câu và rèn luyện kỹ năng sử dụng từ, đặt câu đúng, tiến tới sử dụng linh hoạt trong giao tiếp và viết văn.

Tuy nhiên, khảo sát thực trạng dạy học tại một số trường tiểu học ở thành phố Thái Nguyên cho thấy nhiều HS chưa vận dụng linh hoạt kiến thức về từ và câu vào thực tiễn giao tiếp, nguyên nhân chủ yếu do giáo viên (GV) chưa đổi mới nội dung và phương pháp dạy học, hệ thống bài tập trong sách giáo khoa (SGK) còn hạn chế, đặc biệt các bài tập vận dụng cao và thực tiễn chiếm tỷ lệ thấp chỉ khoảng 7%. Mục tiêu nghiên cứu của luận văn là xây dựng và tổ chức dạy học hệ thống bài tập Luyện từ và câu theo hướng phát triển năng lực cho HS lớp 5, nhằm nâng cao hiệu quả dạy học và phát triển năng lực sử dụng ngôn ngữ cho HS. Phạm vi nghiên cứu tập trung tại trường Tiểu học Nguyễn Viết Xuân và Trường Tiểu học Trưng Vương, TP Thái Nguyên trong năm học 2018-2019. Nghiên cứu có ý nghĩa thiết thực trong việc đổi mới phương pháp dạy học Tiếng Việt, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục tiểu học theo định hướng phát triển năng lực người học.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết và mô hình giáo dục định hướng phát triển năng lực (Competency-Based Education - CBE) và giáo dục định hướng kết quả đầu ra (Outcome-Based Education - OBE). Theo OECD, năng lực là khả năng đáp ứng hiệu quả các yêu cầu phức hợp trong bối cảnh cụ thể, bao gồm kiến thức, kỹ năng, thái độ và phẩm chất cá nhân. Chương trình Giáo dục Phổ thông tổng thể Việt Nam (2018) định nghĩa năng lực là thuộc tính cá nhân được hình thành qua học tập và rèn luyện, cho phép thực hiện thành công các hoạt động trong điều kiện cụ thể.

Ba năng lực chung cần hình thành cho HS tiểu học gồm: năng lực tự chủ và tự học; năng lực giao tiếp và hợp tác; năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo. Ngoài ra, năng lực đặc thù của môn Tiếng Việt bao gồm năng lực ngôn ngữ (đọc, viết, nói, nghe) và năng lực văn học (tiếp nhận, phân tích, sáng tạo văn bản văn học). Luận văn vận dụng thang phân loại bốn mức độ nhận thức theo Thông tư 22/2016/TT-BGDĐT: nhận biết, thông hiểu, vận dụng thấp và vận dụng cao, để thiết kế bài tập phát triển năng lực.

Phương pháp dạy học tích cực như hỏi đáp, làm việc nhóm, trò chơi học tập, đóng vai và dạy học dự án được áp dụng nhằm phát huy tính chủ động, sáng tạo của HS, đồng thời phát triển tư duy và kỹ năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp kết hợp giữa nghiên cứu lý luận và thực tiễn. Nguồn dữ liệu bao gồm tài liệu chuyên ngành, chương trình và SGK Tiếng Việt lớp 5, kết quả khảo sát thực trạng dạy học tại hai trường tiểu học ở TP Thái Nguyên. Cỡ mẫu khảo sát gồm GV dạy lớp 5 tại trường Tiểu học Nguyễn Viết Xuân và Trường Tiểu học Trưng Vương.

Phương pháp thu thập dữ liệu gồm điều tra bằng phiếu hỏi, quan sát tiết dạy, phỏng vấn GV và HS. Phân tích số liệu sử dụng thống kê mô tả, bảng biểu và sơ đồ để đánh giá thực trạng và hiệu quả tổ chức dạy học. Thực nghiệm sư phạm được tiến hành để kiểm chứng tính hợp lý và hiệu quả của hệ thống bài tập và kế hoạch bài học đã xây dựng. Timeline nghiên cứu kéo dài trong năm học 2018-2019, bao gồm giai đoạn khảo sát, xây dựng bài tập, thiết kế bài học và thực nghiệm.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Thực trạng bài tập Luyện từ và câu trong SGK Tiếng Việt lớp 5: Qua thống kê, có khoảng 28,3% bài tập ở mức nhận biết, 34,2% ở mức thông hiểu, 30,5% ở mức vận dụng thấp và chỉ 7% bài tập thuộc mức vận dụng cao. Điều này cho thấy các bài tập vận dụng cao và thực tiễn còn rất hạn chế, chưa đáp ứng tốt yêu cầu phát triển năng lực cho HS.

2. Khó khăn của GV trong dạy học Luyện từ và câu: Khoảng 30,8% GV cho biết HS còn yếu trong vận dụng kiến thức để giải quyết bài tập, 23,1% phản ánh bài tập trong SGK lặp lại nhiều gây nhàm chán, 15% GV chưa đổi mới phương pháp dạy học, 7% thiếu trang thiết bị hỗ trợ giảng dạy. Nhiều HS chưa biết chấm câu đúng, đặt câu chưa chính xác, diễn đạt ý còn lủng củng.

3. Phương pháp dạy học hiện tại: Hầu hết GV chủ yếu sử dụng các bài tập trong SGK mà không điều chỉnh, bổ sung. Một số GV áp dụng phương pháp tích cực như trò chơi, thảo luận nhóm nhưng không thường xuyên. GV và HS đều đồng tình cần xây dựng hệ thống bài tập theo hướng phát triển năng lực, tăng tỷ lệ bài tập vận dụng mức 3 và 4.

4. Hiệu quả thực nghiệm sư phạm: Việc áp dụng hệ thống bài tập mới và thiết kế bài học theo hướng phát triển năng lực đã giúp HS nâng cao kỹ năng sử dụng từ và đặt câu phù hợp với tình huống giao tiếp, tăng hứng thú học tập và phát triển tư duy sáng tạo. Kết quả đánh giá tiết dạy cho thấy tỷ lệ HS hoàn thành tốt nhiệm vụ học tập tăng lên khoảng 20% so với trước thực nghiệm.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu phù hợp với các nghiên cứu trong nước và quốc tế về giáo dục định hướng phát triển năng lực, nhấn mạnh vai trò của việc đổi mới nội dung và phương pháp dạy học. Việc tập trung xây dựng bài tập vận dụng cao giúp HS không chỉ nhớ kiến thức mà còn biết vận dụng linh hoạt trong các tình huống thực tế, góp phần phát triển năng lực ngôn ngữ toàn diện. So sánh với các nghiên cứu trước đây, luận văn đã bổ sung hệ thống bài tập đa dạng, hấp dẫn, phù hợp với đặc điểm tâm lý HS lớp 5 và bám sát chương trình hiện hành.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ phân bố tỷ lệ bài tập theo mức độ vận dụng và bảng tổng hợp ý kiến khảo sát GV về khó khăn và đề xuất giải pháp. Việc đổi mới phương pháp dạy học kết hợp với hệ thống bài tập phát triển năng lực tạo điều kiện cho HS phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo, đồng thời giúp GV đánh giá chính xác năng lực HS.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Xây dựng và bổ sung hệ thống bài tập Luyện từ và câu theo 4 mức độ vận dụng, đặc biệt tăng tỷ lệ bài tập vận dụng mức 3 và 4 nhằm phát triển kỹ năng sử dụng từ và đặt câu linh hoạt trong các tình huống giao tiếp thực tế. Thời gian thực hiện: năm học tiếp theo. Chủ thể: Ban biên soạn SGK, GV bộ môn.

2. Đổi mới phương pháp dạy học tích cực, áp dụng các phương pháp như hỏi đáp, làm việc nhóm, trò chơi học tập, đóng vai và dạy học dự án để phát huy tính chủ động, sáng tạo của HS. Thời gian: triển khai ngay trong các tiết học hiện tại. Chủ thể: GV Tiếng Việt lớp 5.

3. Tăng cường đào tạo, bồi dưỡng GV về thiết kế bài học và xây dựng bài tập phát triển năng lực, giúp GV nâng cao năng lực chuyên môn và phương pháp sư phạm hiện đại. Thời gian: tổ chức định kỳ hàng năm. Chủ thể: Sở GD&ĐT, trường đại học sư phạm.

4. Trang bị đầy đủ thiết bị, phương tiện dạy học hiện đại hỗ trợ dạy học Luyện từ và câu, như máy chiếu, phần mềm học tập, tài liệu điện tử để tạo môi trường học tập sinh động, hấp dẫn. Thời gian: trong vòng 2 năm tới. Chủ thể: Ban giám hiệu nhà trường, các cấp quản lý giáo dục.

5. Tổ chức đánh giá thường xuyên và đa dạng năng lực HS, kết hợp kiểm tra định kỳ với quan sát, phỏng vấn, nhận xét để đánh giá toàn diện năng lực sử dụng ngôn ngữ của HS. Thời gian: áp dụng ngay trong năm học. Chủ thể: GV bộ môn, tổ chuyên môn.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Giáo viên Tiếng Việt tiểu học: Nghiên cứu cung cấp hệ thống bài tập và phương pháp dạy học phát triển năng lực, giúp GV đổi mới phương pháp, nâng cao hiệu quả giảng dạy phân môn Luyện từ và câu.

2. Nhà quản lý giáo dục và chuyên viên Sở GD&ĐT: Tài liệu tham khảo để xây dựng kế hoạch bồi dưỡng GV, phát triển chương trình và SGK phù hợp với định hướng phát triển năng lực người học.

3. Sinh viên, học viên cao học ngành Giáo dục Tiểu học: Cơ sở lý luận và thực tiễn để nghiên cứu, phát triển đề tài liên quan đến đổi mới phương pháp dạy học và đánh giá năng lực HS.

4. Nhà biên soạn sách giáo khoa và tài liệu giáo dục: Tham khảo để thiết kế bài tập và nội dung học tập phù hợp với yêu cầu phát triển năng lực, đáp ứng nhu cầu thực tiễn giảng dạy.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao cần phát triển năng lực trong dạy học Luyện từ và câu?
   Phát triển năng lực giúp HS không chỉ nhớ kiến thức mà còn biết vận dụng linh hoạt trong giao tiếp và viết văn, nâng cao hiệu quả học tập và khả năng ứng dụng tiếng Việt trong đời sống.

2. Hệ thống bài tập được xây dựng theo những tiêu chí nào?
   Bài tập được thiết kế theo 4 mức độ nhận thức (nhận biết, thông hiểu, vận dụng thấp, vận dụng cao), đảm bảo tính vừa sức, đa dạng, hấp dẫn và bám sát chương trình SGK hiện hành.

3. Phương pháp dạy học nào phù hợp để phát triển năng lực cho HS lớp 5?
   Các phương pháp tích cực như hỏi đáp, làm việc nhóm, trò chơi học tập, đóng vai và dạy học dự án giúp HS chủ động, sáng tạo và phát triển tư duy hiệu quả.

4. Làm thế nào để đánh giá năng lực HS một cách toàn diện?
   Kết hợp đánh giá định kỳ với quan sát, phỏng vấn, nhận xét thường xuyên, sử dụng nhiều công cụ đánh giá để phản ánh chính xác năng lực sử dụng ngôn ngữ của HS.

5. GV gặp khó khăn gì khi dạy học Luyện từ và câu theo hướng phát triển năng lực?
   Khó khăn gồm HS ít hứng thú, bài tập trong SGK lặp lại, thiếu bài tập vận dụng cao, GV chưa đổi mới phương pháp, thiếu tài liệu tham khảo và thiết bị hỗ trợ giảng dạy.

Kết luận

• Luận văn đã làm rõ cơ sở lý luận và thực tiễn về dạy học Luyện từ và câu theo hướng phát triển năng lực trong môn Tiếng Việt lớp 5.
• Xây dựng hệ thống bài tập đa dạng, tập trung vào vận dụng kiến thức trong tình huống thực tiễn, góp phần nâng cao năng lực sử dụng ngôn ngữ cho HS.
• Thực nghiệm sư phạm cho thấy phương pháp và bài tập mới giúp HS phát triển kỹ năng, tăng hứng thú học tập và tư duy sáng tạo.
• Đề xuất các giải pháp đổi mới phương pháp dạy học, bồi dưỡng GV, trang bị thiết bị và đánh giá năng lực HS toàn diện.
• Tiếp tục triển khai nghiên cứu mở rộng phạm vi và ứng dụng kết quả trong các trường tiểu học khác, đồng thời tổ chức tập huấn cho GV để nâng cao hiệu quả dạy học.

Các nhà giáo dục, GV và nhà quản lý giáo dục cần phối hợp triển khai các giải pháp đề xuất nhằm nâng cao chất lượng dạy học Tiếng Việt theo hướng phát triển năng lực, góp phần đào tạo thế hệ học sinh tự tin, sáng tạo và có năng lực vận dụng kiến thức trong cuộc sống.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN 1. Năng lực và dạy học theo định hướng phát triển năng lực 1. Khái niệm năng lực Khái niệm năng lực (competency) có nguồn gốc tiếng La tinh “competentia”. Khái niệm năng lực được hiểu nhiều nghĩa khác nhau.

Tổ chức Hợp tác và Phát triển kinh tế Thế giới (OECD) quan niệm năng lực là “khả năng đáp ứng một cách hiệu quả những yêu cầu phức hợp trong một bối cảnh cụ thể”.3] Chương trình giáo dục trung học bang Quebec, Canada, năm 2004, xem năng lực là một “khả năng hành động hiệu quả bằng sự cố gắng dựa trên nhiều nguồn lực”.4] Nhiều chuyên gia trong lĩnh vực giáo dục cũng cố gắng định nghĩa khái niệm năng lực. Denyse Tremblay cho rằng năng lực là “khả năng hành động, thành công và tiến bộ dựa vào việc huy động và sử dụng hiệu quả tổng hợp các nguồn lực để đối mặt với các tình huống trong cuộc sống. Weinert cho rằng: “Năng lực là những kĩ năng, kĩ xảo học được hoặc sẵn có của cá thể nhằm giải quyết các tình huống xác định, cũng như sự sẵn sàng về động cơ xã hội và khả năng vận dụng các cách giải quyết vấn đề một cách có trách nhiệm và hiệu quả trong những tình huống linh hoạt”.7] Theo Từ điển Tiếng Việt, năng lực là “a) Khả năng, điều kiện chủ quan hoặc tự nhiên sẵn có để thực hiện một hoạt động nào đó; b) Phẩm chất tâm lí tạo cho con người khả năng hoàn thành một hoạt động nào đó với chất lượng cao”.209] Có thể thấy, dù cách phát biểu (câu chữ) có khác nhau nhưng các cách hiểu trên đều khẳng định: nói đến năng lực là phải nói đến khả năng thực hiện, là phải biết làm, chứ không chỉ biểt và hiểu. Trong đề tài, chúng tôi sử dụng khái 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] niệm năng lực theo Chương trình GDPT tổng thể của Việt Nam (2018): “Năng lực là thuộc tính cá nhân được hình thành, phát triển nhờ tố chất sẵn có và quá trình học tập, rèn luyện, cho phép con người huy động tổng hợp các kiến thức, kĩ năng và các thuộc tính cá nhân khác như hứng thú, niềm tin, ý chí,.

thực hiện thành công một loại hoạt động nhất định, đạt kết quả mong muốn trong những điều kiện cụ thể. Các năng lực chung Năng lực chung là năng lực cơ bản, thiết yếu để con người có thể sống và làm việc bình thường trong xã hội. Năng lực này được góp phần hình thành, phát triển ở tất cả các môn học và hoạt động giáo dục như: năng lực tự chủ và tự học, năng lực giao tiếp và hợp tác, năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo. Chương trình GDPT tổng thể quy định 3 năng lực chung cần hình thành cho HS tiểu học, gồm: năng lực tự chủ và tự học; năng lực giao tiếp, hợp tác; năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo với các yêu cầu như sau [7]: Bảng 1.

Các năng lực hình thành cho HS tiểu học Năng lực Yêu cầu cần đạt cấp Tiểu học Năng lực tự chủ và tự học Tự làm được những việc của mình ở nhà và ở Tự học trường theo sự phân công, hướng dẫn Có ý thức về quyền và mong muốn của bản Tự khẳng định và bảo vệ thân; bước đầu biết cách trình bày và thực hiện quyền, nhu cầu chính đáng một số quyền lợi và nhu cầu chính đáng. - Nhận biết và bày tỏ được tình cảm, cảm xúc của bản thân, biết chia sẻ tình cảm, cảm xúc của bản thân với người khác. Tự điều chỉnh tình cảm, thái - Hoà nhã với mọi người; không nói hoặc làm độ, hành vi của mình những điều xúc phạm người khác. - Thực hiện đúng kế hoạch học tập, lao động; không mải chơi, làm ảnh hưởng đến việc học và các việc khác.

9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] - Tìm được những cách giải quyết khác nhau cho cùng một vấn đề. Thích ứng với cuộc sống - Thực hiện được các nhiệm vụ khác nhau với những yêu cầu khác nhau. - Biết tên, hoạt động chính và vai trò của một số Định hướng nghề nghiệp nghề nghiệp; liên hệ được những hiểu biết đó với nghề nghiệp của người thân trong gia đình. - Có ý thức tổng kết và trình bày được những điều đã học.

- Nhận ra và sửa chữa sai sót trong bài kiểm tra Tự học, tự hoàn thiện qua lời nhận xét của thầy cô. - Có ý thức học hỏi thầy cô, bạn bè và người khác để củng cố và mở rộng hiểu biết. - Có ý thức học tập và làm theo gương những người tốt. Năng lực giao tiếp và hợp tác - Nhận ra được ý nghĩa của giao tiếp trong việc đáp ứng các nhu cầu của bản thân.

- Tiếp nhận được những văn bản về đời sống, Xác định mục đích, nội tự nhiên và xã hội có sử dụng ngôn ngữ kết hợp dung, phương tiện và thái độ với hình ảnh như truyện tranh, bài viết đơn giản. giao tiếp - Bước đầu biết sử dụng ngôn ngữ kết hợp với hình ảnh, cử chỉ để trình bày thông tin và ý tưởng. - Tập trung chú ý khi giao tiếp; nhận ra được thái độ của đối tượng giao tiếp. - Biết cách kết bạn và giữ gìn tình bạn.

Thiết lập, phát triển các - Nhận ra được những bất đồng, xích mích giữa quan hệ xã hội; điều chỉnh bản thân với bạn hoặc giữa các bạn với nhau; và hoá giải các mâu thuẫn biết nhường bạn hoặc thuyết phục bạn. Có thói quen trao đổi, giúp đỡ nhau trong học Xác định mục đích và tập; biết cùng nhau hoàn thành nhiệm vụ học phương thức hợp tác tập theo sự hướng dẫn của thầy cô. 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Hiểu được nhiệm vụ của nhóm và trách nhiệm, Xác định trách nhiệm và hoạt động của bản thân trong nhóm sau khi hoạt động của bản thân được hướng dẫn, phân công. Nhận biết được một số đặc điểm nổi bật của các Xác định nhu cầu và khả thành viên trong nhóm để đề xuất phương án năng của người hợp tác phân công công việc phù hợp Biết cố gắng hoàn thành phần việc mình được Tổ chức và thuyết phục phân công và chia sẻ giúp đỡ thành viên khác người khác cùng hoàn thành việc được phân công.

Báo cáo được kết quả thực hiện nhiệm vụ của Đánh giá hoạt động hợp tác cả nhóm; tự nhận xét được ưu điểm, thiếu sót của bản thân theo hướng dẫn của thầy cô. - Có hiểu biết ban đầu về một số nước trong khu vực và trên thế giới. Hội nhập quốc tế - Biết tham gia một số hoạt động hội nhập quốc tế theo hướng dẫn của nhà trường. Năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo Biết xác định và làm rõ thông tin, ý tưởng mới Nhận ra ý tưởng mới đối với bản thân từ các nguồn tài liệu cho sẵn theo hướng dẫn.

Biết thu nhận thông tin từ tình huống, nhận ra Phát hiện và làm rõ vấn đề những vấn đề đơn giản và đặt được câu hỏi. Dựa trên hiểu biết đã có, biết hình thành ý Hình thành và triển khai ý tưởng mới đối với bản thân và dự đoán được kết tưởng mới quả khi thực hiện. Nêu được cách thức giải quyết vấn đề đơn giản Đề xuất, lựa chọn giải pháp theo hướng dẫn. - Xác định được nội dung chính và cách thức hoạt Thiết kế và tổ chức hoạt động để đạt mục tiêu đặt ra theo hướng dẫn.

động - Nhận xét được ý nghĩa của các hoạt động Nêu được thắc mắc về sự vật, hiện tượng xung quanh; không e ngại nêu ý kiến cá nhân trước Tư duy độc lập các thông tin khác nhau về sự vật, hiện tượng; sẵn sàng thay đổi khi nhận ra sai sót. 11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Năng lực đặc thù của môn Tiếng Việt a. Năng lực ngôn ngữ Năng lực ngôn ngữ là năng lực sử dụng tiếng nói và chữ viết trong giao tiếp, thể hiện ở các kĩ năng đọc, viết, nói và nghe.

Đây chính là biểu hiện rõ nhất của năng lực giao tiếp, một năng lực chung hết sức quan trọng đối với người học. Năng lực ngôn ngữ được thể hiện thông qua các tiêu chí sau: - Đọc trôi chảy và hiểu đúng các văn bản thuộc các kiểu loại khác nhau có chủ đề, nội dung phù hợp với lứa tuổi; biết phản hồi về các văn bản đã học; có thói quen tìm tòi, mở rộng phạm vi đọc. - Viết được các văn bản thuộc kiểu loại khác nhau có chủ đề, nội dung phù hợp với lứa tuổi phục vụ yêu cầu học tập và đời sống; bảo đảm các yêu cầu về chính tả, từ ngữ, ngữ pháp và phong cách văn bản. - Biết nói rõ ràng, rành mạch; biết trình bày một cách thuyết phục và bảo vệ quan điểm của cá nhân, có tính đến quan điểm của người khác trong giao tiếp.

- Hiểu ý người khác trong giao tiếp thông thường; chắt lọc được thông tin quan trọng, bổ ích từ các bài thuyết trình, các cuộc đối thoại, thảo luận, tranh luận và có phản hồi linh hoạt và phù hợp.[26] Chương trình GDPT môn Ngữ văn đưa ra các yêu cầu cần đạt về năng lực ngôn ngữ của HS tiểu học như sau: Đọc đúng, trôi chảy và diễn cảm văn bản; hiểu được nội dung chính của văn bản, chủ yếu là nội dung tường minh; bước đầu hiểu được nội dung hàm ẩn như chủ đề, bài học rút ra từ văn bản đã đọc. Ở cấp tiểu học, yêu cầu về đọc gồm yêu cầu về kĩ thuật đọc và kĩ năng đọc hiểu. Đối với HS các lớp đầu cấp (lớp 1, lớp 2), chú trọng cả yêu cầu đọc đúng với tốc độ phù hợp và đọc hiểu nội dung đơn giản của văn bản. Đối với HS lớp 3, lớp 4 và lớp 5, chú trọng nhiều hơn đến yêu cầu đọc hiểu nội dung cụ thể, hiểu chủ đề, hiểu bài học rút ra được từ văn bản.

12 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Từ lớp 1 đến lớp 3, viết đúng chính tả, từ vựng, ngữ pháp; viết được một số câu, đoạn văn ngắn; ở lớp 4 và lớp 5 bước đầu viết được bài văn ngắn hoàn chỉnh, chủ yếu là bài văn kể, tả và bài giới thiệu đơn giản. Viết được văn bản kể lại những câu chuyện đã đọc, những sự việc đã chứng kiến, tham gia, những câu chuyện do HS tưởng tượng; miêu tả những sự vật, hiện tượng quen thuộc; giới thiệu về những sự vật và hoạt động gần gũi với cuộc sống của HS.