Luận án tiến sĩ về phát triển năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo cho sinh viên đại học khối ...

• Tác giả: Nguyễn Ngọc Tuấn
• Người hướng dẫn: GS. Nguyễn Cương
• Trường học: Trường Đại học Sư phạm Hà Nội
• Chuyên ngành: Hóa học
• Đề tài: Phát Triển Năng Lực Giải Quyết Vấn Đề Và Sáng Tạo Cho Sinh Viên Kỹ Thuật Qua Dạy Học Hóa Học Đại Cương
• Loại tài liệu: luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. MỞ ĐẦU
• 1.1. Lí do chọn đề tài
• 1.2. Mục đích nghiên cứu
• 1.3. Khách thể, đối tượng nghiên cứu
• 1.4. Phạm vi nghiên cứu
• 1.5. Giả thuyết khoa học
• 1.6. Nhiệm vụ nghiên cứu
• 2. CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ VIỆC PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ VÀ SÁNG TẠO CHO SINH VIÊN ĐẠI HỌC KHỐI NGÀNH KỸ THUẬT THÔNG QUA DẠY HỌC HỌC PHẦN HÓA HỌC ĐẠI CƯƠNG
• 2.1. Lịch sử nghiên cứu vấn đề
• 2.2. Về phát triển năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo
• 2.3. Về dạy học dự án và mô hình lớp học đảo ngược
• 2.4. Dạy học phát triển năng lực
• 2.5. Cơ sở tâm lý của dạy học theo định hướng phát triển năng lực
• 2.6. Khái niệm năng lực
• 2.7. Đánh giá năng lực
• 2.8. Năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo
• 2.9. Khái niệm năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo
• 2.10. Cấu trúc của năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo
• 2.11. Một số phương pháp, mô hình và kỹ thuật dạy học tích cực phát triển năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo
• 2.11.1. Dạy học dự án
• 2.11.2. Dạy học theo mô hình lớp học đảo ngược
• 2.11.3. Một số kỹ thuật dạy học tích cực
• 2.12. Thực trạng vận dụng dạy học dự án, mô hình lớp học đảo ngược và phát triển năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo cho sinh viên đại học khối ngành kỹ thuật thông qua dạy học học phần hóa học đại cương
• 2.12.1. Mục đích, đối tượng, thời gian, nội dung điều tra thực trạng
• 2.12.2. Thực trạng phương pháp dạy học ở một số trường đại học
• 2.12.3. Thực trạng cơ sở vật chất phục vụ cho việc dạy học theo DHDA và mô hình LHĐN
• 2.12.4. Đánh giá chung về khảo sát thực trạng dạy học ở trường đại học
• 2.13. Tiểu kết chương 1
• 3. PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ VÀ SÁNG TẠO CHO SINH VIÊN ĐẠI HỌC KHỐI NGÀNH KỸ THUẬT THÔNG QUA DẠY HỌC HỌC PHẦN HÓA HỌC ĐẠI CƯƠNG
• 3.1. Chương trình học phần hóa học đại cương
• 3.2. Mục tiêu dạy học học phần hóa học đại cương
• 3.3. Nội dung kiến thức học phần hóa học đại cương
• 3.4. Nguyên tắc lựa chọn nội dung chủ đề dạy học học phần hóa học đại cương nhằm phát triển năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo cho sinh viên đại học khối ngành kỹ thuật
• 3.5. Xây dựng cấu trúc và bộ công cụ đánh giá năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo cho sinh viên đại học khối ngành kỹ thuật
• 3.5.1. Các bước xây dựng bộ công cụ đánh giá năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo của SV đại học khối ngành kỹ thuật
• 3.5.2. Xây dựng cấu trúc năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo của sinh viên đại học khối ngành kỹ thuật
• 3.5.3. Xây dựng bộ công cụ đánh giá năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo cho sinh viên đại học khối ngành kỹ thuật
• 3.6. Biện pháp phát triển năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo cho sinh viên đại học khối ngành kỹ thuật
• 3.6.1. Biện pháp 1: Vận dụng phương pháp dạy học dự án vào dạy học học phần HHĐC nhằm phát triển năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo cho sinh viên đại học khối ngành kỹ thuật
• 3.6.2. Biện pháp 2: Vận dụng mô hình lớp học đảo ngược vào dạy học phần hóa học đại cương nhằm phát triển năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo cho sinh viên đại học khối ngành kỹ thuật
• 3.7. Tiểu kết chương 2
• 4. THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM
• 4.1. Mục đích và nhiệm vụ của thực nghiệm sư phạm
• 4.2. Mục đích của thực nghiệm sư phạm
• 4.3. Nhiệm vụ của thực nghiệm sư phạm
• 4.4. Tiến hành thực nghiệm sư phạm
• 4.5. Kế hoạch thực nghiệm sư phạm
• 4.6. Quy trình thực nghiệm
• 4.7. Kết quả thực nghiệm
• 4.8. Xử lí đánh giá kết quả thực nghiệm sư phạm
• 4.9. Kết quả thực nghiệm sư phạm
• 4.10. Tiểu kết chương 3
• 5. KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
• CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC ĐÃ CÔNG BỐ CÓ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Cơ sở lý luận và thực tiễn về việc phát triển năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo

Năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo là hai yếu tố quan trọng trong giáo dục đại học, đặc biệt là trong khối ngành kỹ thuật. Việc phát triển năng lực giải quyết vấn đề không chỉ giúp sinh viên có khả năng ứng dụng kiến thức vào thực tiễn mà còn khuyến khích tư duy sáng tạo. Theo nghiên cứu, giáo dục kỹ thuật cần phải chuyển từ việc chỉ truyền đạt kiến thức sang việc phát triển toàn diện năng lực và phẩm chất của người học. Điều này có thể đạt được thông qua việc áp dụng các phương pháp dạy học tích cực như dạy học dự án và mô hình lớp học đảo ngược. Những phương pháp này không chỉ tạo ra môi trường học tập tích cực mà còn khuyến khích sinh viên tham gia vào quá trình học tập một cách chủ động.

1.1. Khái niệm năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo

Năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo được định nghĩa là khả năng của sinh viên trong việc nhận diện, phân tích và tìm ra giải pháp cho các vấn đề thực tiễn. Năng lực sáng tạo không chỉ dừng lại ở việc tìm ra giải pháp mới mà còn bao gồm khả năng áp dụng các giải pháp đó vào thực tế. Việc phát triển những năng lực này là cần thiết để sinh viên có thể thích ứng với môi trường làm việc hiện đại, nơi mà sự thay đổi và đổi mới diễn ra liên tục.

1.2. Phương pháp dạy học tích cực

Phương pháp dạy học tích cực như dạy học dự án và mô hình lớp học đảo ngược đã được chứng minh là hiệu quả trong việc phát triển năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo cho sinh viên. Dạy học dự án cho phép sinh viên làm việc theo nhóm, giải quyết các vấn đề thực tiễn, từ đó phát triển kỹ năng làm việc nhóm và tư duy phản biện. Mô hình lớp học đảo ngược giúp sinh viên chủ động tiếp cận kiến thức trước khi vào lớp, từ đó tạo điều kiện cho việc thảo luận và áp dụng kiến thức vào thực tiễn.

II. Thực trạng vận dụng dạy học dự án và mô hình lớp học đảo ngược

Thực trạng hiện nay cho thấy việc áp dụng dạy học dự án và mô hình lớp học đảo ngược trong các trường đại học còn hạn chế. Nhiều giảng viên vẫn sử dụng phương pháp truyền thống, dẫn đến việc sinh viên không phát huy được tối đa năng lực của mình. Một khảo sát cho thấy chỉ một tỷ lệ nhỏ sinh viên cảm thấy hài lòng với phương pháp dạy học hiện tại. Điều này cho thấy cần có sự thay đổi trong cách tiếp cận giáo dục, nhằm nâng cao chất lượng đào tạo và phát triển năng lực giải quyết vấn đề cho sinh viên.

2.1. Đánh giá phương pháp dạy học hiện tại

Phương pháp dạy học hiện tại chủ yếu tập trung vào việc truyền đạt kiến thức mà ít chú trọng đến việc phát triển năng lực sáng tạo của sinh viên. Nhiều giảng viên chưa áp dụng các phương pháp dạy học tích cực, dẫn đến việc sinh viên không có cơ hội thực hành và áp dụng kiến thức vào thực tiễn. Điều này cần được khắc phục để nâng cao chất lượng giáo dục.

2.2. Đề xuất cải tiến phương pháp dạy học

Để cải thiện tình hình, cần thiết phải áp dụng các phương pháp dạy học tích cực hơn. Việc tổ chức các khóa đào tạo cho giảng viên về phương pháp dạy học tích cực sẽ giúp họ có thêm công cụ để phát triển năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo cho sinh viên. Ngoài ra, việc tạo ra môi trường học tập khuyến khích sự sáng tạo và hợp tác giữa sinh viên cũng là một yếu tố quan trọng.

III. Kết luận và khuyến nghị

Việc phát triển năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo cho sinh viên kỹ thuật thông qua dạy học hóa học đại cương là một nhiệm vụ quan trọng. Cần có sự phối hợp giữa các giảng viên và sinh viên để tạo ra môi trường học tập tích cực. Các phương pháp dạy học như dạy học dự án và mô hình lớp học đảo ngược cần được áp dụng rộng rãi hơn để nâng cao chất lượng giáo dục. Khuyến nghị cần thiết là các trường đại học nên đầu tư vào cơ sở vật chất và đào tạo giảng viên để thực hiện các phương pháp dạy học mới.

3.1. Tầm quan trọng của việc phát triển năng lực

Phát triển năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo không chỉ giúp sinh viên có khả năng thích ứng với môi trường làm việc mà còn góp phần nâng cao chất lượng nguồn nhân lực cho đất nước. Điều này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh hiện nay, khi mà thị trường lao động ngày càng cạnh tranh.

3.2. Đề xuất cho các trường đại học

Các trường đại học cần xây dựng chương trình đào tạo linh hoạt, kết hợp giữa lý thuyết và thực hành. Cần có các hoạt động ngoại khóa, hội thảo và dự án thực tế để sinh viên có cơ hội áp dụng kiến thức vào thực tiễn. Việc này sẽ giúp sinh viên phát triển toàn diện hơn và chuẩn bị tốt hơn cho tương lai.