20250225 141738 tomtatla mthunganh

Tóm tắt luận án tiến sĩ của Mai Thế Hùng Anh về phát triển năng lực dạy học tích hợp cho sinh viên tiểu học qua chủ đề sinh học. Nghiên cứu sư phạm đáng chú ý.

• Tác giả: Mai Thế Hùng Anh
• Người hướng dẫn: Phan Thị Thanh Hội
• Trường học: Trường Đại học Sư phạm, Đại học Huế
• Chuyên ngành: Lý luận và phương pháp dạy học bộ môn Sinh học
• Đề tài: Phát triển năng lực dạy học tích hợp cho sinh viên ngành Giáo dục Tiểu học thông qua các chủ đề Sinh học trong học phần Phương pháp dạy học Tự nhiên và Xã hội
• Loại tài liệu: Luận án Tiến sĩ Khoa học Giáo dục
• Năm xuất bản: 2025
• Địa điểm: Huế

Mục lục chi tiết

• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA VIỆC PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC DẠY HỌC TÍCH HỢP CHO SINH VIÊN NGÀNH GIÁO DỤC TIỂU HỌC
• 1.1. Tổng quan vấn đề nghiên cứu
• 1.1.1. Nghiên cứu về dạy học tích hợp
• 1.1.1.1. Nghiên cứu về dạy học tích hợp trên thế giới
• 1.1.1.2. Nghiên cứu về dạy học tích hợp ở Việt Nam
• 1.1.2. Nghiên cứu về phát triển năng lực dạy học tích hợp
• 1.1.2.1. Nghiên cứu về phát triển năng lực dạy học tích hợp trên thế giới
• 1.1.2.2. Nghiên cứu về phát triển năng lực dạy học tích hợp ở Việt Nam
• 1.2. Dạy học tích hợp
• 1.2.1. Khái niệm dạy học tích hợp
• 1.2.2. Đặc điểm của dạy học tích hợp
• 1.2.3. Sự cần thiết của dạy học tích hợp
• 1.2.4. Thách thức của dạy học tích hợp
• 1.2.5. Sự khác biệt giữa dạy học tích hợp và dạy học đơn môn
• 1.2.6. Các quan điểm tích hợp trong chương trình dạy học
• 1.2.7. Các mức độ tích hợp trong dạy học ở tiểu học
• 1.3. Năng lực dạy học
• 1.3.1. Năng lực
• 1.3.2. Năng lực dạy học
• 1.3.3. Năng lực dạy học tích hợp
• 1.3.3.1. Khái niệm năng lực dạy học tích hợp
• 1.3.3.2. Khung năng lực dạy học tích hợp
• 1.3.3.3. Đánh giá năng lực dạy học tích hợp
• 1.4. Cơ sở của việc phát triển năng lực dạy học tích hợp cho sinh viên ngành Giáo dục tiểu học
• 1.4.1. Cơ sở pháp lý
• 1.4.2. Cơ sở khoa học
• 1.4.3. Định hướng phát triển năng lực dạy học tích hợp cho sinh viên
• 1.4.4. Cơ sở thực tiễn
• 1.4.4.1. Thực trạng năng lực dạy học tích hợp của sinh viên ngành Giáo dục tiểu học
• 1.4.4.2. Thực trạng dạy học tích hợp của giáo viên tiểu học
• 1.4.4.3. Thực trạng việc giảng viên phát triển năng lực dạy học tích hợp cho sinh viên ngành Giáo dục tiểu học
• 2. CHƯƠNG 2: PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC DẠY HỌC TÍCH HỢP CHO SINH VIÊN NGÀNH GIÁO DỤC TIỂU HỌC TRONG HỌC PHẦN PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC TỰ NHIÊN VÀ XÃ HỘI
• 2.1. Phân tích đề cương các học phần liên quan đến Phương pháp dạy học Tự nhiên và Xã hội ở tiểu học
• 2.2. Phân tích nội dung các học phần liên quan đến Phương pháp dạy học Tự nhiên và Xã hội ở tiểu học
• 2.2.1. Phân tích các học phần có thể lồng ghép để phát triển năng lực dạy học tích hợp cho sinh viên
• 2.2.2. Phân tích nội dung các chủ đề Sinh học trong học phần Phương pháp dạy học Tự nhiên và Xã hội
• 2.3. Xây dựng khung năng lực dạy học tích hợp trong môn Khoa học của sinh viên ngành Giáo dục tiểu học
• 2.3.1. Nguyên tắc xây dựng khung năng lực dạy học tích hợp của sinh viên ngành Giáo dục tiểu học
• 2.3.2. Quy trình xây dựng khung năng lực dạy học tích hợp của sinh viên ngành Giáo dục tiểu học
• 2.3.3. Khung năng lực dạy học tích hợp trong dạy học môn Khoa học của sinh viên ngành Giáo dục tiểu học
• 2.4. Các tiêu chí đánh giá năng lực dạy học tích hợp trong dạy học môn Khoa học của sinh viên ngành Giáo dục tiểu học
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM
• PHỤ LỤC
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• LỜI KẾT

Tóm tắt

I. Phát Triển Năng Lực Dạy Học Tích Hợp Tiểu Học Tổng Quan 60kt

Dạy học tích hợp (DHTH) đang trở thành xu hướng tất yếu trong giáo dục hiện đại, đặc biệt là ở cấp tiểu học. Chương trình giáo dục Cấp tiểu học Việt Nam năm 2018 đã thể hiện rõ quan điểm tích hợp, hướng dẫn giáo viên xây dựng bài dạy tiếp cận tích hợp, đặc biệt là tích hợp liên môn. Tuy nhiên, thực tế cho thấy năng lực dạy học tích hợp tiểu học của giáo viên vẫn còn nhiều hạn chế, đòi hỏi cần có giải pháp nâng cao hiệu quả. Luận án này tập trung nghiên cứu, đề xuất khung năng lực và các biện pháp phát triển năng lực dạy học tích hợp cho sinh viên ngành Giáo dục Tiểu học. Đề tài nghiên cứu này xuất phát từ việc chưa có công trình nghiên cứu phát triển NLDH tích hợp trong dạy học môn Khoa học cho SV tiểu học. Các công trình nghiên cứu trước đó chủ yếu tập trung phát triển NL này cho người dạy cấp trung học phổ thông, thuộc các lĩnh vực Khoa học Tự nhiên. Mục tiêu chính là nâng cao chất lượng đào tạo giáo viên, đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục.

1.1. Khái niệm Năng Lực Dạy Học Tích Hợp Cần Được Hiểu Đúng

Năng lực dạy học (NLDH) là thuộc tính của người giáo viên, được hình thành và phát triển nhờ tố chất sẵn có và quá trình học tập, rèn luyện. Nó cho phép giáo viên huy động tổng hợp các kiến thức chuyên ngành, kỹ năng sư phạm, và các thuộc tính cá nhân khác để thực hiện thành công việc định hướng người học. Từ đó, quá trình này giúp hình thành và phát triển các phẩm chất và năng lực ở người học. Vì vậy, cần có một khái niệm năng lực dạy học tích hợp (NLDH) một cách chính xác nhất. Theo luận án, năng lực dạy học tích hợp là khả năng GV vận dụng lý thuyết DHTH, huy động các kiến thức chuyên ngành, kĩ năng sư phạm giữa các lĩnh vực trong môn Khoa học hoặc giữa môn Khoa học với một hoặc nhiều môn học khác để tổ chức DHTH, nhằm giúp HS huy động tổng hợp kiến thức, kĩ năng, thái độ, thuộc nhiều lĩnh vực khác nhau để giải quyết mục tiêu học tập.

1.2. Các Mức Độ Tích Hợp Trong Dạy Học Tiểu Học

Trong chương trình tiểu học Việt Nam, có thể đưa ra 3 mức độ tích hợp trong dạy học gồm: lồng ghép/liên hệ; liên môn; xuyên môn. Mức độ lồng ghép/liên hệ là mức độ đơn giản nhất, chỉ yêu cầu giáo viên kết nối kiến thức giữa các môn học một cách nhẹ nhàng. Mức độ liên môn đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ hơn giữa các môn học, có thể xây dựng các chủ đề chung. Mức độ xuyên môn là mức độ cao nhất, kiến thức được tích hợp một cách toàn diện, không còn ranh giới giữa các môn học. Ví dụ, một bài học về chủ đề 'Môi trường' có thể tích hợp kiến thức từ môn Khoa học, Địa lý, Đạo đức và Mỹ thuật.

II. Thách Thức Phát Triển Năng Lực Dạy Học Tích Hợp 59kt

Mặc dù DHTH mang lại nhiều lợi ích, việc triển khai vẫn còn gặp nhiều thách thức. Theo khảo sát, giáo viên tiểu học nhận thức đúng đắn về tầm quan trọng của DHTH, nhưng thực tế thực hiện DHTH liên môn chưa được quan tâm đúng mức. Các chương trình đào tạo sư phạm chưa chú trọng trang bị đầy đủ kiến thức, kỹ năng về DHTH cho sinh viên. Giáo viên và sinh viên gặp khó khăn trong việc thiết kế và tổ chức thực hiện bài dạy tích hợp, đặc biệt theo hướng tiếp cận liên môn. Điều này đòi hỏi cần có những giải pháp đồng bộ từ chương trình đào tạo đến bồi dưỡng giáo viên, hỗ trợ nguồn lực để triển khai DHTH hiệu quả.

2.1. Thực Trạng Năng Lực Dạy Học Tích Hợp Của Sinh Viên

Khảo sát trên 313 sinh viên năm 3 và 4 tại các trường ĐHSP - ĐH Thái Nguyên, ĐHSP Hà Nội, ĐHSP - ĐH Đà Nẵng, ĐHSP - ĐH Huế, ĐHSP TP HCM cho thấy sinh viên còn thiếu hiểu biết về DHTH và gặp khó khăn khi tự thiết kế CĐTH. Đồng thời, sv bày tỏ mong muốn phát triển NL này. Các sinh viên thừa nhận rằng họ chưa được trang bị đầy đủ kiến thức và kỹ năng cần thiết để thiết kế và tổ chức các hoạt động DHTH hiệu quả, đặc biệt là trong việc tích hợp các môn học khác nhau một cách mạch lạc và logic.

2.2. Khó Khăn Của Giáo Viên Tiểu Học Khi Dạy Tích Hợp

Khảo sát được thực hiện trên 495 giáo viên đang công tác tại các trường tiểu học trên toàn quốc cho thấy, GV có nhận thức đúng đắn về tầm quan trọng của DHTH trong chương trình Giáo dục tiểu học. Tuy nhiên, thực tế thực hiện DHTH liên môn của GV chưa được quan tâm đúng mức, điều này là do những khó khăn GV gặp phải khi tổ chức DHTH. Các khó khăn này bao gồm thiếu thời gian chuẩn bị, thiếu tài liệu tham khảo, khó khăn trong việc phối hợp với đồng nghiệp và đánh giá học sinh. Theo kết quả nghiên cứu của Mai Thế Hùng Anh, “Thực trạng phát triển năng lực dạy học tích hợp cho sinh viên ngành Giáo dục tiểu học” (2023), GV và SV tiểu học gặp nhiều khó khăn trong việc thiết kế và tổ chức thực hiện một bài dạy tích hợp, đặc biệt theo hướng tiếp cận liên môn.

III. Phương Pháp Phát Triển Năng Lực Dạy Học Tích Hợp 60kt

Luận án đề xuất các biện pháp phát triển năng lực dạy học tích hợp cho sinh viên tiểu học, tập trung vào chủ đề sinh học và phương pháp dạy học tự nhiên xã hội. Các biện pháp này bao gồm xây dựng và sử dụng tài liệu tự học, vận dụng mô hình lớp học đảo ngược, và dạy học vi mô. Tài liệu tự học giúp sinh viên nắm vững lý thuyết và phương pháp DHTH. Lớp học đảo ngược tạo cơ hội cho sinh viên chủ động tìm hiểu kiến thức trước khi đến lớp, tăng cường tương tác và thảo luận. Dạy học vi mô giúp sinh viên rèn luyện kỹ năng sư phạm trong môi trường mô phỏng.

3.1. Xây Dựng Tài Liệu Tự Học Về Dạy Học Tích Hợp

Tài liệu tự học "Rèn luyện NLDH tích hợp cho SV ngành Giáo dục tiểu học" được thiết kế nhằm cung cấp cho sinh viên những kiến thức và kỹ năng cơ bản về DHTH. Tài liệu này bao gồm các chương về khái niệm, nguyên tắc, quy trình thiết kế bài dạy tích hợp, các phương pháp và kỹ thuật dạy học tích hợp, cũng như các ví dụ minh họa về các bài dạy tích hợp thành công. Tài liệu này cũng cung cấp các bài tập thực hành để sinh viên rèn luyện kỹ năng thiết kế bài dạy tích hợp.

3.2. Vận Dụng Mô Hình Lớp Học Đảo Ngược Hiệu Quả

Mô hình lớp học đảo ngược cho phép sinh viên tiếp cận kiến thức trước khi đến lớp thông qua các video bài giảng, tài liệu đọc, hoặc các hoạt động trực tuyến khác. Khi đến lớp, sinh viên sẽ tham gia vào các hoạt động thảo luận, làm bài tập, hoặc thực hành. Mô hình này giúp sinh viên chủ động hơn trong việc học tập, tăng cường tương tác với giảng viên và các bạn cùng lớp, đồng thời phát triển kỹ năng tự học và giải quyết vấn đề. Các công trình nghiên cứu đã chỉ ra mô hình lớp học đảo ngược có hiệu quả hơn các lớp học truyền thống.

3.3. Dạy Học Vi Mô Rèn Luyện Kỹ Năng Sư Phạm Thực Tế

Dạy học vi mô là một phương pháp sư phạm trong đó sinh viên thực hành dạy học trong một môi trường mô phỏng với quy mô nhỏ, thường chỉ từ 5-10 học sinh. Sau mỗi buổi dạy, sinh viên sẽ nhận được phản hồi từ giảng viên và các bạn cùng lớp để cải thiện kỹ năng sư phạm. Phương pháp này giúp sinh viên rèn luyện kỹ năng lập kế hoạch bài dạy, trình bày kiến thức, quản lý lớp học, và đánh giá học sinh.

IV. Ứng Dụng Chủ Đề Sinh Học Trong Dạy Học Tích Hợp 58kt

Luận án tập trung vào ứng dụng các chủ đề sinh học trong học phần Phương pháp dạy học Tự nhiên và Xã hội để phát triển năng lực dạy học tích hợp cho sinh viên. Các chủ đề sinh học như "Thực vật và động vật", "Nấm, vi khuẩn", "Con người và sức khỏe", "Sinh vật và môi trường" có nhiều tiềm năng để tích hợp với các môn học khác như Toán, Tiếng Việt, Mỹ thuật, Đạo đức. Ví dụ, một bài học về "Thực vật và động vật" có thể tích hợp kiến thức về số lượng, hình dạng, kích thước (Toán), kỹ năng miêu tả, kể chuyện (Tiếng Việt), vẽ tranh (Mỹ thuật), và ý thức bảo vệ môi trường (Đạo đức).

4.1. Tích Hợp Chủ Đề Con Người Và Sức Khỏe Trong Khoa Học

Chủ đề 'Con người và sức khỏe' trong môn Khoa học ở tiểu học cung cấp nhiều cơ hội để tích hợp với các môn học khác. Ví dụ, có thể tích hợp với môn Toán để tính toán lượng calo cần thiết cho một ngày, với môn Tiếng Việt để viết bài văn về lợi ích của việc ăn uống lành mạnh, với môn Mỹ thuật để vẽ tranh về các hoạt động thể thao, và với môn Đạo đức để thảo luận về trách nhiệm của mỗi người trong việc bảo vệ sức khỏe.

4.2. Dạy Học Tích Hợp Với Chủ Đề Sinh Vật Và Môi Trường

Chủ đề 'Sinh vật và môi trường' có thể tích hợp với môn Địa lý để tìm hiểu về các hệ sinh thái khác nhau trên thế giới, với môn Lịch sử để tìm hiểu về tác động của con người đến môi trường trong quá khứ, với môn Âm nhạc để hát các bài hát về thiên nhiên, và với môn Kỹ thuật để làm các mô hình về các hệ sinh thái.

V. Đánh Giá Năng Lực Dạy Học Tích Hợp Công Cụ Tiêu Chí 60kt

Việc đánh giá năng lực dạy học tích hợp của sinh viên là một khâu quan trọng trong quá trình đào tạo. Luận án đề xuất bộ công cụ đánh giá dựa trên khung năng lực đã xây dựng. Các tiêu chí đánh giá bao gồm khả năng nhận thức về DHTH, kỹ năng thiết kế bài dạy tích hợp, kỹ năng tổ chức hoạt động dạy học, kỹ năng đánh giá học sinh, và khả năng tự điều chỉnh. Bộ công cụ đánh giá bao gồm bảng kiểm quan sát, phiếu tự đánh giá, phiếu đánh giá đồng đẳng, và bài kiểm tra trắc nghiệm.

5.1. Tiêu Chí Đánh Giá Khả Năng Thiết Kế Bài Dạy Tích Hợp

Một trong những tiêu chí quan trọng để đánh giá NLDH tích hợp của sinh viên là khả năng thiết kế bài dạy tích hợp. Tiêu chí này bao gồm các yếu tố như: xác định mục tiêu bài dạy phù hợp với yêu cầu của chương trình, lựa chọn nội dung kiến thức phù hợp và có tính tích hợp cao, xây dựng kế hoạch bài dạy chi tiết và logic, lựa chọn phương pháp và kỹ thuật dạy học phù hợp với nội dung và mục tiêu bài dạy, và thiết kế các hoạt động đánh giá phù hợp với năng lực học sinh. Khả năng đánh giá này là vô cùng quan trọng để kiểm tra trình độ của sinh viên.

5.2. Đánh Giá Kỹ Năng Tổ Chức Hoạt Động Dạy Học Trên Lớp

Kỹ năng tổ chức hoạt động dạy học trên lớp cũng là một tiêu chí quan trọng để đánh giá NLDH tích hợp của sinh viên. Tiêu chí này bao gồm các yếu tố như: tạo môi trường học tập tích cực và thân thiện, khuyến khích học sinh tham gia tích cực vào các hoạt động học tập, sử dụng các phương pháp và kỹ thuật dạy học một cách linh hoạt và sáng tạo, quản lý lớp học một cách hiệu quả, và hỗ trợ học sinh gặp khó khăn trong quá trình học tập. Ngoài ra, cũng cần có kỹ năng giải quyết các tình huống bất ngờ xảy ra trên lớp một cách khéo léo.

VI. Tương Lai Phát Triển Năng Lực Dạy Học Tích Hợp 55kt

Phát triển năng lực dạy học tích hợp cho sinh viên tiểu học là một quá trình lâu dài và liên tục. Trong tương lai, cần tiếp tục nghiên cứu và hoàn thiện khung năng lực, bộ công cụ đánh giá, và các biện pháp phát triển năng lực. Đồng thời, cần tăng cường hợp tác giữa các trường sư phạm, các trường tiểu học, và các chuyên gia giáo dục để chia sẻ kinh nghiệm và nguồn lực. Quan trọng hơn, cần tạo điều kiện để giáo viên và sinh viên được tiếp cận với các tài liệu, khóa đào tạo, và chương trình bồi dưỡng về DHTH.

6.1. Cần Nghiên Cứu Thêm Về Hiệu Quả Của Dạy Học Tích Hợp

Mặc dù DHTH được đánh giá là một phương pháp dạy học hiệu quả, nhưng cần có thêm nhiều nghiên cứu để đánh giá một cách toàn diện về tác động của phương pháp này đối với sự phát triển của học sinh. Các nghiên cứu này cần tập trung vào các khía cạnh như: sự phát triển năng lực nhận thức, kỹ năng giải quyết vấn đề, khả năng sáng tạo, và thái độ học tập của học sinh.

6.2. Đẩy Mạnh Ứng Dụng Công Nghệ Trong Dạy Học Tích Hợp

Công nghệ thông tin có thể đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ DHTH. Các công cụ như phần mềm dạy học, trò chơi giáo dục, video bài giảng, và các ứng dụng trực tuyến có thể giúp giáo viên tạo ra các bài học sinh động và hấp dẫn, đồng thời giúp học sinh tiếp cận kiến thức một cách dễ dàng và hiệu quả hơn. Vì thế, ứng dụng công nghệ vào trong giảng dạy là vô cùng cần thiết.

Nội dung chính

Tổng quan luận án

Đề tài luận án tiến sĩ: "Phát triển năng lực dạy học tích hợp cho sinh viên ngành Giáo dục tiểu học thông qua các chủ đề Sinh học trong học phần Phương pháp dạy học Tự nhiên và Xã hội" do nghiên cứu sinh Mai Thế Hùng Anh thực hiện thuộc chuyên ngành Lý luận và phương pháp dạy học bộ môn Sinh học (mã số: 9140111), dưới sự hướng dẫn khoa học của PGS.TS. Phan Thị Thanh Hội và PGS.TS. Phan Đức Duy tại Trường Đại học Sư phạm, Đại học Huế (bảo vệ năm 2024, niên khóa 2025).

Tính cấp thiết và khoảng trống nghiên cứu

1. Xuất phát từ xu thế giáo dục thế giới: Các nghiên cứu quốc tế đã chứng minh chương trình tích hợp là cách tiếp cận phù hợp nhằm hình thành và phát triển các năng lực thế kỷ 21, hỗ trợ người học vận dụng kiến thức, kỹ năng liên ngành để giải quyết các vấn đề thực tiễn phức tạp.
2. Yêu cầu đổi mới giáo dục phổ thông Việt Nam: Chương trình Giáo dục phổ thông 2018 cấp Tiểu học cùng các văn bản hướng dẫn (Thông tư số 32/2018/TT-BGDĐT, Công văn số 2345/BGDĐT-GDTH) quán triệt quan điểm dạy học tích hợp (DHTH), đặc biệt là tích hợp liên môn trong các môn Tự nhiên và Xã hội, Khoa học, Lịch sử và Địa lý.
3. Thực trạng đào tạo giáo viên: Năng lực dạy học (NLDH) tích hợp của giáo viên (GV) tiểu học hiện nay chưa được trang bị đầy đủ và có hệ thống. Chương trình đào tạo sinh viên (SV) ngành Giáo dục tiểu học tại các trường đại học sư phạm chưa có sự đầu tư đúng mức cho năng lực này. Cả GV và SV đều gặp khó khăn trong việc thiết kế và tổ chức các bài học tích hợp liên môn.
4. Khoảng trống nghiên cứu: Các công trình nghiên cứu về phát triển NLDH tích hợp tại Việt Nam thời gian qua chủ yếu tập trung vào giáo viên và sinh viên sư phạm cấp trung học phổ thông hoặc thuộc lĩnh vực Khoa học tự nhiên. Việc nghiên cứu phát triển NLDH tích hợp môn Khoa học cho SV ngành Giáo dục tiểu học còn rất hạn chế.
5. Lợi thế của học phần chuyên môn: Môn Khoa học lớp 4 và lớp 5 có 4/6 chủ đề thuộc lĩnh vực Sinh học (Con người và sức khỏe; Thực vật và động vật; Nấm, vi khuẩn; Sinh vật và môi trường). Học phần Phương pháp dạy học (PPDH) Tự nhiên và Xã hội tại trường sư phạm là môi trường thuận lợi để tích hợp rèn luyện NLDH tích hợp cho SV.

Mục tiêu nghiên cứu

Nghiên cứu, đề xuất khung NLDH tích hợp và các biện pháp sư phạm phát triển NLDH tích hợp, áp dụng trong giảng dạy học phần PPDH Tự nhiên và Xã hội, nhằm nâng cao NLDH tích hợp cho SV ngành Giáo dục tiểu học, góp phần nâng cao chất lượng đào tạo giáo viên tiểu học.

Câu hỏi và giả thuyết khoa học

• Giả thuyết khoa học: Nếu đề xuất được khung NLDH tích hợp và các biện pháp phát triển NLDH tích hợp, đồng thời áp dụng những biện pháp đó vào giảng dạy học phần PPDH Tự nhiên và Xã hội thì sẽ phát triển được NLDH tích hợp cho SV ngành Giáo dục tiểu học, qua đó nâng cao chất lượng đào tạo giáo viên.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

• Đối tượng nghiên cứu: Khung NLDH tích hợp và các biện pháp phát triển NLDH tích hợp cho SV ngành Giáo dục tiểu học tại các trường đại học.
• Khách thể nghiên cứu: Quá trình dạy học các học phần liên quan đến PPDH Tự nhiên và Xã hội ở cấp tiểu học.
• Phạm vi nội dung: Phát triển NLDH tích hợp thông qua các chủ đề có nội dung kiến thức sinh học trong chương trình môn Khoa học cấp tiểu học (lớp 4, lớp 5).
• Phạm vi không gian: Khảo sát thực trạng tại 6 cơ sở đào tạo giáo viên gồm Trường ĐHSP Hà Nội, Trường ĐHSP - ĐH Thái Nguyên, Trường ĐHSP - ĐH Đà Nẵng, Trường ĐHSP - ĐH Huế, Trường ĐHSP TP. Hồ Chí Minh, Trường ĐH Cần Thơ. Thực nghiệm sư phạm triển khai tại 3 trường: Trường ĐHSP - ĐH Huế, Trường ĐHSP TP. Hồ Chí Minh và Trường ĐH Cần Thơ.

---

Tổng quan tài liệu và vị trí của luận án

Luận án đã tổng thuật hệ thống các nghiên cứu về DHTH và phát triển NLDH tích hợp trong nước và quốc tế:

Các hướng nghiên cứu lý luận về dạy học tích hợp

Luận án điểm lại các quan điểm phân loại và xây dựng mô hình tích hợp của các tác giả quốc tế:

• Abraham Blum (1973): Đề xuất các góc độ và phạm vi tích hợp kiến thức khoa học.
• Heidi Hayes Jacobs (1989): Phân tích thiết kế chương trình tích hợp từ đơn môn, song song, đa môn đến liên môn và xuyên môn.
• Robin Fogarty (1991): Đưa ra mô hình 10 mức độ tích hợp chương trình giáo dục (từ tích hợp nội môn, tích hợp giữa các môn đến tích hợp trong tâm trí người học và mạng lưới học tập).
• Susan Drake (2004): Hệ thống hóa 3 cách tiếp cận tích hợp chính: đa môn (multidisciplinary), liên môn (interdisciplinary) và xuyên môn (transdisciplinary).
• Xavier Roegiers: Xây dựng công thức minh họa cấu trúc và các thành phần cấu thành năng lực hành động của người học thông qua tích hợp các nguồn lực.
• B. Bloom: Đề xuất thang đo các mục tiêu nhận thức, làm cơ sở xác định mục tiêu bài dạy tích hợp.

Nghiên cứu về phát triển năng lực dạy học tích hợp tại Việt Nam

Tại Việt Nam, các nghiên cứu gần đây đã bước đầu tiếp cận việc bồi dưỡng NLDH tích hợp cho giáo viên và sinh viên sư phạm. Tuy nhiên, các công trình này chủ yếu hướng đến giáo viên trung học cơ sở và trung học phổ thông dạy các môn Khoa học tự nhiên tích hợp (Vật lý - Hóa học - Sinh học).

Vị trí và khoảng trống luận án giải quyết

Luận án của Mai Thế Hùng Anh tập trung trực tiếp vào đối tượng SV ngành Giáo dục tiểu học – đối tượng đào tạo để dạy học đa môn ở tiểu học nhưng chưa có khung năng lực dạy học tích hợp chuẩn hóa riêng cho môn Khoa học. Luận án giải quyết khoảng trống về việc cụ thể hóa khung năng lực, xây dựng học liệu tự học kết hợp video, đồng thời tích hợp mô hình lớp học đảo ngược (Flipped Classroom) và dạy học vi mô (Microteaching) vào chương trình đào tạo sinh viên tiểu học.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Cơ sở lý thuyết

1. Cơ sở pháp lý: Luận án dựa trên Chương trình GDPT 2018 (Thông tư 32/2018/TT-BGDĐT), Điều lệ trường tiểu học (Thông tư 28/2020/TT-BGDĐT), Chuẩn nghề nghiệp GV cơ sở GDPT (Thông tư 20/2018/TT-BGDĐT), Công văn 2345/BGDĐT-GDTH về xây dựng kế hoạch giáo dục nhà trường và chuẩn đầu ra ngành Giáo dục tiểu học.
2. Cơ sở khoa học giáo dục: Vận dụng 4 lý thuyết học tập hiện đại:
   • Thuyết hành vi: Hình thành kỹ năng dạy học thông qua luyện tập, phản hồi và củng cố hành vi sư phạm.
   • Thuyết nhận thức: Hướng dẫn xử lý thông tin, tổ chức sơ đồ nhận thức trong cấu trúc bài dạy liên môn.
   • Thuyết kiến tạo: Sinh viên tự xây dựng tri thức thông qua giải quyết vấn đề, tương tác và hợp tác nhóm.
   • Thuyết kết nối: Ứng dụng công nghệ thông tin, kết nối các nguồn tài nguyên số (Padlet, Google Classroom, video bài giảng).
3. Mô hình sư phạm cốt lõi: Luận án kết hợp mô hình lớp học đảo ngược (chuyển giao phần tiếp nhận lý thuyết về không gian tự học) và quy trình dạy học vi mô (rèn luyện kỹ năng thực hành giảng dạy theo từng phân đoạn ngắn có ghi hình và phản hồi).

Phương pháp nghiên cứu

• Nhóm phương pháp nghiên cứu lý thuyết: Phân tích, tổng hợp tài liệu chuyên môn, chương trình GDPT 2018, chương trình môn Khoa học, đề cương học phần PPDH Tự nhiên và Xã hội của các trường đại học sư phạm.
• Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn:
  • Phương pháp điều tra bằng bảng hỏi: Khảo sát thực trạng trên 313 SV năm 3 và năm 4; 495 GV tiểu học trên toàn quốc; 49 giảng viên (GgV) đào tạo ngành Giáo dục tiểu học tại các trường đại học sư phạm.
  • Phương pháp chuyên gia: Xin ý kiến đánh giá của 8 chuyên gia là các giảng viên, nhà nghiên cứu về bộ tiêu chí khung năng lực và chất lượng bộ tài liệu tự học.
  • Phương pháp thực nghiệm sư phạm: Thực nghiệm thăm dò và thực nghiệm chính thức (trên 243 sinh viên tại 3 trường đại học: ĐHSP Huế, ĐHSP TP.HCM, ĐH Cần Thơ).
• Phương pháp xử lý số liệu bằng thống kê toán học:
  • Sử dụng phần mềm SPSS 20.0 để xử lý thống kê mô tả (tính điểm trung bình, độ lệch chuẩn), kiểm định t-test ghép cặp (Paired Samples T-test) so sánh điểm số trước tác động (TTĐ) và sau tác động (STĐ), phân tích phương sai một chiều (One-Way ANOVA) để đối chiếu kết quả giữa các trường đại học tham gia thực nghiệm.

---

Nội dung chính theo từng chương

CHƯƠNG 1. Cơ sở lí luận và thực tiễn của việc phát triển năng lực dạy học tích hợp cho sinh viên ngành Giáo dục tiểu học

Chương 1 hệ thống hóa cơ sở lý thuyết về DHTH và thực trạng NLDH tích hợp ở cấp tiểu học:

• Khái niệm và đặc điểm DHTH: Luận án định nghĩa DHTH là hướng tiếp cận mà ở đó giáo viên liên kết các đối tượng giảng dạy, học tập và nghiên cứu thuộc nhiều lĩnh vực khác nhau trong cùng một kế hoạch dạy học, giúp học sinh huy động tổng hợp kiến thức, kỹ năng giải quyết mục tiêu học tập. Đặc điểm cốt lõi gồm: tính tích hợp, tính thực tiễn, tính hợp tác, tính tích cực/sáng tạo và tính tinh gọn.
• Mức độ tích hợp ở tiểu học: Luận án chia thành 3 mức độ: (1) Lồng ghép/liên hệ, (2) Liên môn, (3) Xuyên môn.
• Khái niệm NLDH tích hợp môn Khoa học: Là khả năng giáo viên vận dụng lý thuyết DHTH, huy động kiến thức chuyên ngành và kỹ năng sư phạm giữa các lĩnh vực trong môn Khoa học hoặc giữa môn Khoa học với các môn học khác để thiết kế, tổ chức và đánh giá bài dạy tích hợp.
• Kết quả khảo sát thực trạng:
  • Khảo sát 313 SV: Sinh viên nhận thức được tầm quan trọng nhưng thiếu kiến thức nền tảng về DHTH, gặp nhiều lúng túng khi thiết kế chủ đề tích hợp (CĐTH) và có nhu cầu rèn luyện cao.
  • Khảo sát 495 GV tiểu học: Giáo viên hiểu rõ sự cần thiết của DHTH trong Chương trình 2018 nhưng việc tổ chức dạy học liên môn còn hạn chế do thiếu tài liệu hướng dẫn và kỹ năng thiết kế.
  • Khảo sát 49 giảng viên đại học sư phạm: Đa số giảng viên nhận thức tầm quan trọng của việc phát triển NLDH tích hợp cho sinh viên, nhưng mức độ triển khai tại các trường còn phân tán, thiếu quy trình chuẩn hóa.

CHƯƠNG 2. Phát triển năng lực dạy học tích hợp cho sinh viên ngành Giáo dục tiểu học trong học phần Phương pháp dạy học Tự nhiên và Xã hội

Chương 2 tập trung xây dựng khung năng lực, thiết kế bộ công cụ đánh giá và đề xuất 3 biện pháp tác động sư phạm:

1. Khung năng lực dạy học tích hợp môn Khoa học

Khung năng lực gồm 5 thành phần năng lực (NL) và 15 tiêu chí:

STT	Thành phần năng lực	Ký hiệu	Tiêu chí đánh giá
1	A. Nhận thức về DHTH	A1	Trình bày khái niệm, đặc điểm DHTH
		A2	Trình bày các mức độ tích hợp
2	B. Xây dựng chủ đề tích hợp (CĐTH) trong môn Khoa học	B1	Xác định tên và thời lượng dạy học CĐTH
		B2	Xác định mục tiêu CĐTH
		B3	Xây dựng nội dung dạy học CĐTH
3	C. Thiết kế kế hoạch dạy học (KHDH) CĐTH trong môn Khoa học	C1	Xây dựng khung KHDH CĐTH
		C2	Xây dựng tiến trình dạy học CĐTH
		C3	Lựa chọn phương pháp đánh giá và xây dựng công cụ đánh giá năng lực học sinh
4	D. Tổ chức dạy học CĐTH trong môn Khoa học	D1	Sử dụng các phương pháp và kỹ thuật dạy học trong dạy học CĐTH
		D2	Sử dụng các thiết bị, học liệu trong dạy học CĐTH
		D3	Tổ chức các hoạt động học tập đa dạng kết hợp hoạt động cá nhân, nhóm, quan sát, hỗ trợ học sinh
		D4	Rèn luyện học sinh học tập tích cực, chủ động, sáng tạo, hợp tác
5	E. Đánh giá và điều chỉnh bài dạy CĐTH trong môn Khoa học	E1	Tổ chức cho học sinh tự đánh giá và đánh giá đồng đẳng
		E2	Thu thập, phân tích các bằng chứng đánh giá và phản hồi cho học sinh trong quá trình dạy học
		E3	Tự đánh giá và điều chỉnh bài dạy CĐTH

Mỗi tiêu chí được cụ thể hóa thành 4 mức độ biểu hiện: Mức 1 (Chưa đạt), Mức 2 (Đạt), Mức 3 (Khá), Mức 4 (Tốt).

2. Ba biện pháp phát triển năng lực dạy học tích hợp

• Biện pháp 1: Xây dựng và sử dụng tài liệu tự học "Rèn luyện năng lực dạy học tích hợp cho sinh viên ngành Giáo dục tiểu học".
  • Tài liệu gồm bản in/text và video bài giảng, chia làm 3 phần: Phần I (Một số vấn đề khái quát về DHTH); Phần II (Xây dựng CĐTH và thiết kế KHDH CĐTH trong môn Khoa học); Phần III (Bài tập phát triển năng lực thiết kế CĐTH).
  • Đề xuất quy trình xây dựng CĐTH gồm 3 bước và quy trình thiết kế KHDH gồm 2 bước dựa trên 5 nguyên tắc sư phạm.
• Biện pháp 2: Vận dụng mô hình lớp học đảo ngược trong giảng dạy học phần PPDH Tự nhiên và Xã hội.
  • Quy trình gồm 3 giai đoạn kết hợp không gian tự học trực tuyến (Padlet, Classroom) và học tập trên lớp, tập trung phát triển các thành phần năng lực A, B và C (KHDH số 1).
• Biện pháp 3: Vận dụng phương pháp dạy học vi mô trong giảng dạy học phần PPDH Tự nhiên và Xã hội.
  • Quy trình gồm 2 giai đoạn tập giảng vi mô (tập giảng nhóm nhỏ, ghi hình video, quan sát, phân tích và giảng lại), tập trung rèn luyện các thành phần năng lực D và E (KHDH số 2).

3. Bộ công cụ đánh giá năng lực

Bao gồm: Quy trình đánh giá 6 bước; 2 phiếu giảng viên đánh giá (Phiếu 1 đánh giá NL A, B, C; Phiếu 2 đánh giá NL D, E); 3 phiếu dành cho sinh viên (2 phiếu đánh giá đồng đẳng, 1 phiếu tự đánh giá); và bài kiểm tra đánh giá năng lực trước/sau tác động.

CHƯƠNG 3. Thực nghiệm sư phạm

Chương 3 trình bày tiến trình và kết quả thực nghiệm sư phạm:

• Thực nghiệm thăm dò: Tiến hành trên các lớp K61, K62, K63 tại Trường ĐHSP - ĐH Huế để đánh giá tính phù hợp của tài liệu tự học, điều chỉnh mô hình lớp học đảo ngược và quy trình dạy học vi mô.
• Thực nghiệm chính thức: Thực hiện trong học kỳ I năm học 2023 - 2024 trên 243 sinh viên ngành Giáo dục tiểu học tại 3 cơ sở:
  • Trường ĐHSP - ĐH Huế: 2 lớp K63 (sĩ số 47 và 67).
  • Trường ĐHSP TP. Hồ Chí Minh: 2 lớp (sĩ số 43 và 41).
  • Trường ĐH Cần Thơ: 1 lớp (sĩ số 45).

Phân tích kết quả thực nghiệm định lượng

1. Đánh giá chất lượng tài liệu tự học (Biện pháp 1)

• Khảo sát 8 chuyên gia: Điểm trung bình đánh giá về cấu trúc, nội dung và tính ứng dụng của tài liệu dao động từ 4,00 đến 4,38 (trên thang điểm 5).
• Khảo sát 214 sinh viên sau khi sử dụng: Điểm trung bình mức độ đồng ý trên 15 câu hỏi dao động từ 4,02 đến 4,27, tỷ lệ đồng ý chiếm từ 88,8% đến 94,6%.

2. Đánh giá kết quả bài kiểm tra NLDH tích hợp trước và sau thực nghiệm (243 SV)

Ký hiệu	Tiêu chí đánh giá	Điểm TB TTĐ	Điểm TB STĐ	Chênh lệch	Giá trị p (T-test)
A1	Khái niệm, đặc điểm DHTH	1,81	3,44	+1,63	0,00
A2	Các mức độ tích hợp	1,74	3,36	+1,62	0,00
B1	Xác định tên và thời lượng CĐTH	1,61	3,54	+1,93	0,00
B2	Xác định mục tiêu CĐTH	1,61	3,61	+2,00	0,00
B3	Xây dựng nội dung dạy học CĐTH	1,57	3,59	+2,02	0,00
C1	Xây dựng khung KHDH CĐTH	1,60	3,63	+2,03	0,00
C2	Xây dựng tiến trình dạy học CĐTH	1,50	3,57	+2,07	0,00
C3	Lựa chọn PP và công cụ đánh giá HS	1,44	3,47	+2,03	0,00
D1	Sử dụng PP và kỹ thuật dạy học	1,24	3,22	+1,98	0,00
D2	Sử dụng thiết bị và học liệu	1,37	3,28	+1,91	0,00
D3	Tổ chức hoạt động học tập đa dạng	1,41	3,22	+1,81	0,00
D4	Rèn luyện HS học tập tích cực, hợp tác	1,24	2,74	+1,50	0,00
E1	Tổ chức cho HS tự đánh giá, đánh giá bạn	1,30	3,23	+1,93	0,00
E2	Thu thập minh chứng và phản hồi HS	1,22	2,70	+1,48	0,00
E3	Tự đánh giá và điều chỉnh bài dạy	1,35	3,29	+1,94	0,00
Tổng	Năng lực dạy học tích hợp chung	1,48	3,32	+1,84	0,00

Ghi chú: Điểm trung bình tính trên thang điểm 4 tương ứng 4 mức độ năng lực (1: Chưa đạt, 2: Đạt, 3: Khá, 4: Tốt).

3. Đánh giá sự phát triển theo từng biện pháp và so sánh liên trường

• Tác động của mô hình lớp học đảo ngược (NL A, B, C): Điểm trung bình NL A tăng từ 1,70 lên 3,39 (chênh lệch 1,69). Điểm trung bình NL B và NL C tăng từ mức thấp (1,59 và 1,51) lên mức cận tốt (3,57 và 3,55), mức chênh lệch đạt 1,98 và 2,04 điểm.
• Tác động của dạy học vi mô (NL D, E): Điểm NL D và NL E đều tăng có ý nghĩa thống kê (p < 0,05) qua các vòng tập giảng, đưa mức năng lực thực hành của sinh viên từ dưới trung bình lên mức khá.
• Phân tích ANOVA giữa 3 trường đại học: Điểm trung bình các tiêu chí sau thực nghiệm của SV tại Trường ĐHSP TP.HCM và Trường ĐH Cần Thơ đạt mức khá (dao động từ 3,13 đến 3,61 đối với B1-B3, C1-C3; điểm NL D đạt 2,91 và 2,76; điểm NL E đạt 3,03 và 2,88). SV Trường ĐHSP - ĐH Huế có điểm số cao hơn hai trường còn lại ở hầu hết các tiêu chí (B1-B3, C1-C3 đạt 3,52 - 3,77; điểm NL D đạt 3,39; NL E đạt 3,19).
• Kết quả tự đánh giá của 192 SV: Điểm tự đánh giá NLDH tích hợp tăng từ mức 2,05 - 2,38 (trước tác động) lên 2,93 - 3,13 (sau tác động). Điểm trung bình đánh giá mức độ tự tin khi thực hiện dạy học tích hợp môn Khoa học đạt từ 3,91 đến 4,33 (trên thang điểm 5).

---

Kết quả và những đóng góp mới

Đóng góp về mặt lý luận

1. Hệ thống hóa và làm rõ cơ sở lý luận về DHTH, NLDH và NLDH tích hợp trong bối cảnh thực hiện Chương trình Giáo dục phổ thông 2018 cấp Tiểu học.
2. Xây dựng định nghĩa và xác lập cấu trúc Khung năng lực dạy học tích hợp môn Khoa học cho sinh viên ngành Giáo dục tiểu học gồm 5 thành phần năng lực và 15 tiêu chí rõ ràng, kèm bảng mô tả 4 mức độ biểu hiện.

Đóng góp về mặt thực tiễn

1. Thiết kế bộ công cụ điều tra thực trạng và bộ công cụ đánh giá NLDH tích hợp (gồm phiếu đánh giá của giảng viên, phiếu tự đánh giá và đánh giá đồng đẳng của sinh viên, bộ đề kiểm tra chuẩn hóa).
2. Xây dựng quy trình thiết kế chủ đề tích hợp (3 bước) và quy trình thiết kế kế hoạch dạy học chủ đề tích hợp (2 bước) trong dạy học môn Khoa học cấp tiểu học.
3. Đề xuất hệ thống 3 biện pháp sư phạm đồng bộ:
   • Biên soạn bộ tài liệu tự học "Rèn luyện năng lực dạy học tích hợp cho sinh viên ngành Giáo dục tiểu học" (bản in và hệ thống video bài giảng).
   • Quy trình vận dụng mô hình lớp học đảo ngược trong học phần PPDH Tự nhiên và Xã hội nhằm phát triển năng lực nhận thức và năng lực thiết kế kế hoạch dạy học tích hợp.
   • Quy trình vận dụng phương pháp dạy học vi mô nhằm rèn luyện năng lực tổ chức dạy học và đánh giá, điều chỉnh bài dạy tích hợp.
4. Thiết kế 2 kế hoạch dạy học mẫu minh họa cho việc vận dụng các biện pháp trên trong học phần PPDH Tự nhiên và Xã hội.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Hạn chế

• Nội dung nghiên cứu mới chỉ tập trung vào các chủ đề có kiến thức Sinh học trong môn Khoa học (lớp 4, lớp 5), chưa mở rộng sang toàn bộ các mạch kiến thức Vật lý, Hóa học hoặc các môn học khác ở tiểu học.
• Môi trường thực nghiệm rèn luyện kỹ năng dạy học vi mô chủ yếu thực hiện giữa sinh viên với nhau trong lớp học sư phạm (giả định sư phạm), chưa có điều kiện cho sinh viên thực hành giảng dạy bài dạy tích hợp trực tiếp trên học sinh tiểu học tại trường phổ thông.

Hướng nghiên cứu tiếp

1. Mở rộng phạm vi và quy mô thực nghiệm các biện pháp phát triển NLDH tích hợp cho sinh viên tại nhiều cơ sở đào tạo giáo viên tiểu học khác trên toàn quốc nhằm kiểm chứng thêm độ ổn định của mô hình.
2. Đưa sinh viên vào thực tập sư phạm trực tiếp tại các trường tiểu học để tổ chức các chủ đề tích hợp trên đối tượng học sinh thực tế.
3. Nghiên cứu xây dựng một học phần chuyên biệt về "Dạy học tích hợp ở tiểu học" trong chương trình đào tạo cử nhân Giáo dục tiểu học.
4. Thiết kế và phát triển các chuyên đề bồi dưỡng NLDH tích hợp liên môn dành cho đội ngũ giáo viên tiểu học đang công tác.

---

Giá trị tham khảo

• Đối với cơ sở đào tạo giáo viên (Đại học, Cao đẳng Sư phạm): Khung năng lực, quy trình và hệ thống bài tập tự học là tài liệu tham khảo trực tiếp để chuẩn hóa chương trình đào tạo, biên soạn giáo trình học phần PPDH Tự nhiên và Xã hội hoặc các học phần phương pháp dạy học liên quan.
• Đối với giảng viên sư phạm: Cung cấp quy trình kết hợp mô hình lớp học đảo ngược và dạy học vi mô, hỗ trợ đổi mới phương pháp giảng dạy đại học nhằm phát triển năng lực nghề nghiệp thực tế cho sinh viên.
• Đối với sinh viên ngành Giáo dục tiểu học: Bộ tài liệu tự học dạng văn bản và video cung cấp hướng dẫn từng bước để tự rèn luyện kỹ năng xây dựng chủ đề tích hợp và thiết kế kế hoạch bài dạy.
• Đối với cán bộ quản lý giáo dục và giáo viên tiểu học: Là tài liệu tham khảo hữu ích để xây dựng các chuyên đề bồi dưỡng chuyên môn về dạy học tích hợp liên môn theo yêu cầu Chương trình GDPT 2018.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Khung năng lực dạy học tích hợp do tác giả đề xuất gồm những thành phần nào?

Khung năng lực gồm 5 thành phần với 15 tiêu chí:

• A. Nhận thức về DHTH (2 tiêu chí: A1, A2).
• B. Xây dựng CĐTH trong môn Khoa học (3 tiêu chí: B1, B2, B3).
• C. Thiết kế KHDH CĐTH trong môn Khoa học (3 tiêu chí: C1, C2, C3).
• D. Tổ chức dạy học CĐTH trong môn Khoa học (4 tiêu chí: D1, D2, D3, D4).
• E. Đánh giá và điều chỉnh bài dạy CĐTH trong môn Khoa học (3 tiêu chí: E1, E2, E3).

2. Luận án đề xuất những biện pháp sư phạm cụ thể nào để phát triển năng lực cho sinh viên?

Tác giả đề xuất 3 biện pháp phối hợp chặt chẽ:

1. Xây dựng và sử dụng tài liệu tự học "Rèn luyện năng lực dạy học tích hợp cho sinh viên ngành Giáo dục tiểu học" (dạng text và video bài giảng).
2. Vận dụng mô hình lớp học đảo ngược trong giảng dạy học phần PPDH Tự nhiên và Xã hội để phát triển năng lực nhận thức, xây dựng chủ đề và thiết kế KHDH.
3. Vận dụng phương pháp dạy học vi mô để rèn luyện kỹ năng thực hành tổ chức dạy học và đánh giá, điều chỉnh bài dạy tích hợp.

3. Mẫu khảo sát thực trạng và mẫu thực nghiệm sư phạm của luận án được thực hiện trên những đối tượng nào?

• Khảo sát thực trạng: 313 SV năm thứ 3 và thứ 4; 495 GV tiểu học trên toàn quốc; 49 giảng viên đào tạo ngành Giáo dục tiểu học tại 6 trường đại học.
• Thực nghiệm sư phạm chính thức: 243 SV năm thứ 3 và thứ 4 ngành Giáo dục tiểu học tại 3 trường đại học: ĐHSP - ĐH Huế (114 SV), ĐHSP TP. Hồ Chí Minh (84 SV), và ĐH Cần Thơ (45 SV). Đánh giá tài liệu tự học có sự tham gia của 8 chuyên gia và 214 sinh viên.

4. Kết quả thực nghiệm sư phạm định lượng chứng minh hiệu quả của các biện pháp như thế nào?

Điểm trung bình chung NLDH tích hợp của 243 sinh viên tham gia thực nghiệm đã tăng từ 1,48 điểm (mức thấp - chưa đạt) ở thời điểm trước tác động lên 3,32 điểm (mức khá) sau tác động, mức chênh lệch tăng 1,84 điểm. Kiểm định t-test ghép cặp cho thấy sự khác biệt có ý nghĩa thống kê ở tất cả 15 tiêu chí với giá trị p = 0,000 < 0,05 (độ tin cậy 95%). Mức độ tự tin khi thực hiện DHTH của sinh viên cũng tăng rõ rệt, đạt điểm trung bình từ 3,91 đến 4,33 (trên thang điểm 5).

---

Kết luận

Luận án tiến sĩ của tác giả Mai Thế Hùng Anh đã hoàn thành toàn diện các mục tiêu nghiên cứu, khẳng định tính đúng đắn của giả thuyết khoa học đề ra. Tác giả đã xác lập cơ sở khoa học và thực tiễn vững chắc, xây dựng thành công khung năng lực dạy học tích hợp môn Khoa học gồm 5 thành phần và 15 tiêu chí cho sinh viên ngành Giáo dục tiểu học. Hệ thống 3 biện pháp sư phạm kết hợp tài liệu tự học, mô hình lớp học đảo ngược và dạy học vi mô đã chứng minh tính khả thi, mang lại hiệu quả nâng cao năng lực và sự tự tin thực hành giảng dạy tích hợp cho sinh viên tại các trường đại học sư phạm. Kết quả nghiên cứu đóng góp thiết thực vào lý luận phương pháp dạy học sinh học và nâng cao chất lượng đào tạo giáo viên tiểu học đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục hiện nay.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1. CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA VIỆC PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC DẠY HỌC TÍCH HỢP CHO SINH VIÊN NGÀNH GIÁO DỤC TIỂU HỌC 1. Tổng quan vấn đề nghiên cứu 1. Nghiên cứu về dạy học tích hợp 1.

Nghiên cứu về dạy học tích hợp trên thế giới Nhiều nhà nghiên cứu giáo dục trên thế giới đã cho thấy, chương trình tích hợp, DHTH như là một xu hướng hiện nay. Nghiên cứu về dạy học tích hợp ở Việt Nam Tư tưởng về DHTH ở Việt Nam không phải là quá mới. Xu hướng DHTH ngày càng được nghiên cứu nhiều hơn, sâu sắc hơn. Nghiên cứu về phát triển năng lực dạy học tích hợp 1.

Nghiên cứu về phát triển năng lực dạy học tích hợp trên thế giới Vấn đề phát triển NLDH tích hợp đang được nhiều tổ chức, quốc gia, nhà nghiên cứu trên thế giới quan tâm thực hiện. Nghiên cứu về phát triển năng lực dạy học tích hợp ở Việt Nam Có nhiều công trình nghiên cứu phát triển NLDH tích hợp cho GV và SV sư phạm trong những năm gần đây. Tuy nhiên, chưa có công trình 5 nào đề cập đến việc phát triển NLDH tích hợp cho SV tiểu học. Dạy học tích hợp 1.

Khái niệm dạy học tích hợp DHTH là hướng tiếp cận dạy học, trong đó GV thực hiện việc liên kết các đối tượng giảng dạy, học tập và nghiên cứu thuộc nhiều lĩnh vực khác nhau trong cùng một KHDH. GV tổ chức dạy học và thực hiện đánh giá, giúp HS huy động tổng hợp kiến thức, kĩ năng,… thuộc nhiều lĩnh vực khác nhau nhằm giải quyết các mục tiêu học tập. Đặc điểm của dạy học tích hợp DHTH có một số đặc điểm cơ bản sau: Tính tích hợp; Tính thực tiễn; Tính hợp tác; Phát huy tính tích cực, sáng tạo của HS; Tính tinh gọn. Sự cần thiết của dạy học tích hợp DHTH làm cho việc học trở thành nhu cầu tự thân và có ý nghĩa; Xây dựng mối liên hệ giữa các kiến thức, kĩ năng và phương pháp của các môn học; Phát triển NL người học; Phát triển khả năng tiếp cận và phản biện thông tin; Tinh giản kiến thức các nội dung ở các môn học.

Thách thức của dạy học tích hợp DHTH đòi hỏi đầu tư nhiều thời gian, công sức, hợp tác giữa GV; có thể phá vỡ logic môn học truyền thống; không loại bỏ sự cần thiết của việc dạy trực tiếp kiến thức của môn học riêng lẻ; đánh giá phức tạp hơn. Sự khác biệt giữa dạy học tích hợp và dạy học đơn môn Những khác biệt giữa DHTH và dạy học một môn chỉ mang tính tương đối, không phủ nhận sự tích hợp trong nội bộ mỗi môn học. Các quan điểm tích hợp trong chương trình dạy học Có rất nhiều quan điểm về tích hợp trong chương trình dạy học, có thể kể đến các nhà nghiên cứu: Abraham Blum (1973); Heidi Hayes Jacobs (1989); Robin Fogarty (1991) và Susan Drake (2004). Các mức độ tích hợp trong dạy học ở tiểu học Trong chương trình tiểu học Việt Nam, có thể đưa ra 3 mức độ tích hợp trong dạy học gồm: lồng ghép/liên hệ; liên môn; xuyên môn.

Năng lực dạy học 1. Năng lực Xavier Roegiers đã xây dựng công thức minh họa các thành phần của NL. Bloom đã đề xuất các mục tiêu góp phần hình thành NL. Năng lực dạy học NLDH là thuộc tính của người GV được hình thành, phát triển nhờ tố chất sẵn có và quá trình học tập, rèn luyện, cho phép GV huy động tổng hợp các kiến thức chuyên ngành, kĩ năng sư phạm và các thuộc tính cá nhân khác như hứng thú, niềm tin, ý chí,.

để thực hiện thành công việc định hướng người học trong quá trình hình thành và phát triển các phẩm chất và NL. Năng lực dạy học tích hợp 1. Khái niệm năng lực dạy học tích hợp NLDH tích hợp trong dạy học môn Khoa học ở tiểu học là khả năng GV vận dụng lý thuyết DHTH, huy động các kiến thức chuyên ngành, kĩ năng sư phạm giữa các lĩnh vực trong môn Khoa học hoặc giữa môn Khoa học với một hoặc nhiều môn học khác để tổ chức DHTH, nhằm giúp HS huy động tổng hợp kiến thức, kĩ năng, thái độ, thuộc nhiều lĩnh vực khác nhau để giải quyết mục tiêu học tập 1. Khung năng lực dạy học tích hợp Điểm chung các nhà nghiên cứu cho rằng, khung NLDH tích hợp cần có NL nhận thức về lý thuyết DHTH, các NL liên quan đến thiết kế, tổ chức, đánh giá và tự điều chỉnh qua DHTH.

Đánh giá năng lực dạy học tích hợp Là quá trình GgV thu thập, phân tích, diễn giải và phản hồi các thông tin cho GV/ SV liên quan đến mức độ đạt được về NLDH tích hợp. Cơ sở của việc phát triển năng lực dạy học tích hợp cho sinh viên ngành Giáo dục tiểu học 1. Cơ sở pháp lý Chương trình giáo dục phổ thông tổng thể ban hành kèm theo Thông tư số 32/2018/TT-BGDĐT; Thông tư số 28/2020/TT-BGDĐT ban hành Điều lệ trường tiểu học; Thông tư 20/2018/ TT-BGDĐT quy định chuẩn nghề nghiệp GV cơ sở giáo dục phổ thông; Công văn 2345/BGDĐT-GDTH về việc hướng dẫn xây dựng kế hoạch giáo dục của nhà trường cấp tiểu học; Chuẩn đầu ra SV ngành Giáo dục tiểu học. Cơ sở khoa học Các lý thuyết học tập làm cơ sở cho việc phát triển NLDH tích hợp cho SV sư phạm, đó là: (1) Thuyết hành vi; (2) Thuyết nhận thức; (3) Thuyết kiến tạo; (4) Thuyết kết nối.

Định hướng phát triển năng lực dạy học tích hợp cho sinh viên Để đề xuất các biện pháp phát triển NLDH tích hợp cho SV tiểu học, luận án đã trình bày mô hình lớp học đảo ngược và dạy học vi mô. Cơ sở thực tiễn 1. Thực trạng năng lực dạy học tích hợp của sinh viên ngành Giáo dục tiểu học Khảo sát trên 313 SV năm 3 và 4 tại các trường ĐHSP - ĐH Thái Nguyên, ĐHSP Hà Nội, ĐHSP - ĐH Đà Nẵng, ĐHSP - ĐH Huế, ĐHSP TP HCM cho thấy SV còn thiếu hiểu biết về DHTH và gặp khó khăn khi tự thiết kế CĐTH. Đồng thời, sv bày tỏ mong muốn phát triển NL này.

Thực trạng dạy học tích hợp của giáo viên tiểu học Khảo sát được thực hiện trên 495 GV đang công tác tại các trường tiểu học trên toàn quốc cho thấy, GV có nhận thức đúng đắn về tầm quan trọng của DHTH trong chương trình Giáo dục tiểu học. Tuy nhiên, thực tế thực hiện DHTH liên môn của GV chưa được quan tâm đúng mức, điều này là do những khó khăn GV gặp phải khi tổ chức DHTH. Thực trạng việc giảng viên phát triển năng lực dạy học tích hợp cho sinh viên ngành Giáo dục tiểu học Khảo sát được thực hiện trên 49 giảng viên (GgV) đào tạo SV tiểu học, tại các trường ĐHSP - ĐH Thái Nguyên, ĐHSP Hà Nội, ĐHSP - ĐH Huế, ĐHSP TP Hồ Chí Minh, ĐH Cần Thơ. Kết quả cho thấy, GgV có nhận thức rất cao về tầm quan trọng của việc phát triển NLDH tích hợp cho SV, đã có những tác động cụ thể phù hợp với thực tế chương trình đào tạo của từng trường.

Tuy nhiên, mức độ phát triển NL này cho SV ở các trường ĐH là khác nhau. GgV cho rằng, SV vẫn gặp nhiều khó khăn trong quá trình thiết kế và tổ chức DHTH. PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC DẠY HỌC TÍCH HỢP CHO SINH VIÊN NGÀNH GIÁO DỤC TIỂU HỌC TRONG HỌC PHẦN PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC TỰ NHIÊN VÀ XÃ HỘI 2. Phân tích đề cương các học phần liên quan đến Phương pháp dạy học Tự nhiên và Xã hội ở tiểu học 2.

Phân tích nội dung các học phần liên quan đến Phương pháp dạy học Tự nhiên và Xã hội ở tiểu học Từ phân tích khung chương trình đào tạo của một số trường ĐHSP trên toàn quốc, chúng tôi đã xác định được các học phần có thể lồng ghép để phát triển NLDH tích hợp cho SV như: Phương pháp dạy học Tự nhiên và Xã hội; Tổ chức hoạt động khám phá khoa học cho học sinh tiểu học; Giáo dục STEM/STEAM ở tiểu học. Phân tích nội dung các chủ đề Sinh học trong học phần Phương pháp dạy học Tự nhiên và Xã hội Chương trình môn Khoa học lớp 4, lớp 5 được xây dựng gồm 6 chủ đề. Trong đó, 4 chủ đề (Thực vật và động vật; Nấm, vi khuẩn; Con người và sức khỏe; Sinh vật và môi trường) tập trung kiến thức thuộc lĩnh vực sinh học. Do đó, trong học phần PPDH Tự nhiên và Xã hội, SV cũng được phát triển NLDH các chủ đề Sinh học.

Luận án căn cứ vào các nội dung sinh học này làm cốt lõi để xây dựng các CĐTH. Xây dựng khung năng lực dạy học tích hợp trong môn Khoa học của sinh viên ngành Giáo dục tiểu học 2. Nguyên tắc xây dựng khung năng lực dạy học tích hợp của sinh viên ngành Giáo dục tiểu học Đảm bảo tính khoa học, đầy đủ, thực tiễn, khách quan và khả thi. Quy trình xây dựng khung năng lực dạy học tích hợp của sinh viên ngành Giáo dục tiểu học Quy trình xây dựng khung NLDH tích hợp môn Khoa học: Bước 1.

Phân tích cơ sở lí luận và thực tiễn của việc xây dựng khung NLDH tích hợp; Bước 2. Đề xuất khái niệm NLDH tích hợp; Bước 3. Xác định các thành phần và tiêu chí của khung NLDH tích hợp; Bước 4. Xin ý kiến chuyên gia; Bước 5.

Tiến hành thử nghiệm; Bước 6. Hoàn thiện khung NL. Khung năng lực dạy học tích hợp trong dạy học môn Khoa học của sinh viên ngành Giáo dục tiểu học Khung NLDH tích hợp được xây dựng với 5 thành phần NL và 15 tiêu chí như bảng bên dưới: Bảng 2. Cấu trúc NLDH tích hợp của SV tiểu học STT Thành phần NL Tiêu chí A.

Nhận thức về A1. Trình bày khái niệm, đặc điểm DHTH 1 DHTH A2. Trình bày các mức độ tích hợp B1. Xác định tên và thời lượng dạy học B.

Xây dựng chủ đề CĐTH 2 tích hợp (CĐTH) B2. Xác định mục tiêu CĐTH trong môn Khoa học B3. Xây dựng nội dung dạy học CĐTH C. Thiết kế kế hoạch C1.

Xây dựng khung KHDH CĐTH dạy học (KHDH) C2. Xây dựng tiến trình dạy học CĐTH 3 CĐTH trong môn C3. Lựa chọn phương pháp đánh giá và xây Khoa học dựng công cụ đánh giá NL HS D. Tổ chức dạy học D1.

Sử dụng các phương pháp và kĩ thuật dạy 4 CĐTH trong môn học trong dạy học CĐTH Khoa học 9 D2. Sử dụng các thiết bị, học liệu trong dạy học CĐTH D3. Tổ chức các hoạt động học tập đa dạng kết hợp hoạt động cá nhân, nhóm, chú ý quan sát, theo dõi, giúp đỡ HS khi cần thiết D4.