§¹i häc quèc gia hµ néi Khoa kinh tÕ NguyÔn TiÕn Phong ph¸t triÓn kinh tÕ hîp t¸c x· Trong n«ng nghiÖp ë Hµ Néi LuËn v¨n th¹c sü kinh tÕ chÝnh trÞ Hµ Néi - N¨m 2006 TIEU LUAN MOI download :1skknchat@gmail.com Më ®Çu 1) Sù cÇn thiÕt cña ®Ò tµi: Hîp t¸c x· theo nghÜa lµ tæ chøc kinh tÕ tù nguyÖn cña nh÷ng ng-êi lao ®éng ®· xuÊt hiÖn trong ®êi sèng kinh tÕ - x· héi cña nh©n lo¹i c¸ch ®©y hµng tr¨m n¨m. Tuy tr¶i qua nhiÒu giai ®o¹n víi nh÷ng th¨ng trÇm kh¸c nhau, nh-ng nh×n chung kinh tÕ hîp t¸c x· ®· chøng tá lµ mét lo¹i h×nh tæ chøc kinh tÕ cã vai trß quan träng kh«ng chØ ®èi víi ViÖt Nam mµ cßn ®èi víi nhiÒu n-íc trªn thÕ giíi. ë n-íc ta, sau ngµy ®Êt n-íc ®-îc gi¶i phãng ( miÒn B¾c 1954, c¶ n-íc n¨m 1975 ), sù ra ®êi cña hîp t¸c x· ®· trë thµnh phong trµo réng lín, trªn nhiÒu lÜnh vùc, ®Æc biÖt lÜnh vùc n«ng nghiÖp, n«ng th«n. Tr¶i qua h¬n 30 n¨m ( kÓ tõ 1975 ), phong trµo hîp t¸c x· ®· cã nh÷ng th¨ng trÇm, biÕn ®æi do ®iÒu kiÖn kh¸ch quan vµ nh©n tè chñ quan.
Cho ®Õn nay, kinh tÕ hîp t¸c x· ®· cã nhiÒu chuyÓn biÕn, m« h×nh hîp t¸c x· kiÓu cò ®· bÞ thay thÕ, chuyÓn ®æi sang h×nh thøc hîp t¸c x· kiÓu míi ho¹t ®éng theo LuËt hîp t¸c x·. NghÞ quyÕt §¹i héi IX §¶ng céng s¶n ViÖt Nam ( n¨m 2001 ) ®· kh¼ng ®Þnh tÇm quan träng ®Æc biÖt cña kinh tÕ tËp thÓ, vµ chØ râ: "Kinh tÕ Nhµ n-íc cïng víi kinh tÕ tËp thÓ ngµy cµng trë thµnh nÒn t¶ng v÷ng ch¾c cña nÒn kinh tÕ quèc d©n" 46. Trªn thùc tÕ, kinh tÕ tËp thÓ mµ nßng cèt lµ hîp t¸c x· kiÓu míi d-íi nhiÒu h×nh thøc, tr×nh ®é kh¸c nhau, trong c¸c ngµnh, lÜnh vùc nh÷ng n¨m qua ®· ®¸p øng mét phÇn nhu cÇu cña ng-êi lao ®éng, cña hé s¶n xuÊt kinh doanh, ®ãng gãp quan träng vµo qu¸ tr×nh ph¸t triÓn kinh tÕ - x· héi cña ®Êt n-íc. Tuy nhiªn, kinh tÕ hîp t¸c x· hiÖn nay cña c¶ n-íc còng nh- ë Hµ Néi, ®Æc biÖt lµ c¸c hîp t¸c x· n«ng nghiÖp cßn nhiÒu mÆt yÕu kÐm, n¨ng lùc néi t¹i cßn h¹n chÕ; sè hîp t¸c x· lµm ¨n hiÖu qu¶ cßn Ýt; lîi Ých ®em l¹i cho thµnh viªn ch-a nhiÒu; gi¸ trÞ do kinh tÕ kinh tÕ hîp t¸c- hîp t¸c x· t¹o ra míi chiÕm tû träng thÊp trong tæng s¶n phÈm x· héi, ch-a ®ñ søc ®¶m nhiÖm vai trß cïng víi kinh tÕ Nhµ n-íc ngµy cµng trë thµnh nÒn t¶ng v÷ng ch¾c cña nÒn kinh tÕ nhiÒu thµnh phÇn ®Þnh h-íng x· héi chñ nghÜa ë n-íc ta hiÖn nay.
TIEU LUAN MOI download :2skknchat@gmail.com V× vËy, viÖc lµm râ thùc tr¹ng ph¸t triÓn cña kinh tÕ hîp t¸c x· cña Thñ ®« Hµ Néi trong nÒn kinh tÕ thÞ tr-êng ®Þnh h-íng x· héi chñ nghÜa vµ t×m ra gi¶i ph¸p thóc ®Èy kinh tÕ hîp t¸c x· n«ng nghiÖp ph¸t triÓn lµ yªu cÇu bøc thiÕt ®Æt ra cho c¸c nhµ qu¶n lý, c¸c nhµ nghiªn cøu còng nh- c¸c nhµ ho¹ch ®Þnh chÝnh s¸ch hiÖn nay. XuÊt ph¸t tõ thùc tÕ ®ã, t«i ®· chän ®Ò tµi luËn v¨n thùc sÜ cña m×nh lµ “ Ph¸t triÓn kinh tÕ hîp t¸c x· n«ng nghiÖp ë Hµ néi ” cho luËn v¨n th¹c sÜ cña m×nh. 2) T×nh h×nh nghiªn cøu: Kinh tÕ tËp thÓ mµ nßng cèt lµ HTX lµ thµnh phÇn kinh tÕ cã vai trß v« cïng quan träng trong thêi kú qu¸ ®é lªn chñ nghÜa x· héi ë ViÖt nam, nhÊt lµ ®èi víi nhiÖm vô c¶i t¹o tiÓu n«ng ®i theo con ®-êng x· héi chñ nghÜa. V× vËy, ®· cã kh¸ nhiÒu c«ng tr×nh nghiªn cøu vÊn ®Ò kinh tÕ HTX d-íi nhiÒu gãc ®é kh¸c nhau.
Liªn quan ®Õn ®Ò tµi luËn v¨n cã c¸c c«ng tr×nh chñ yÕu, nh-: "ChÝnh s¸ch Nhµ n-íc ®èi víi viÖc x©y dùng c¸c h×nh thøc kinh tÕ hîp t¸c trong n«ng nghiÖp" cña Mai ThÞ Thanh Xu©n, T¹p chÝ nghiªn cøu kinh tÕ sè 8(219) n¨m 1996; “ Quan hÖ gi÷a hîp t¸c x· míi víi c¸c lo¹i h×nh tæ chøc s¶n xuÊt kinh doanh theo LuËt Doanh nghiÖp ” cña GS.TS T« Xu©n D©n; “ T×nh h×nh kinh tÕ hîp t¸c, hîp t¸c x· sau mét n¨m thùc hiÖn NghÞ quyÕt sè 13 Héi nghÞ lÇn thø n¨m Ban chÊp hµnh Trung -¬ng §¶ng kho¸ IX ” cña TiÕn sü §inh Xu©n Niªm; “ hîp t¸c x· chuyªn ngµnh vµ ph¸t triÓn n«ng nghiÖp n«ng th«n trong héi nhËp kinh tÕ quèc tÕ ” cña TS .Vò Träng B×nh vµ TS. §µo ThÕ Anh; “ C¸c h×nh thøc hîp t¸c cña n«ng d©n n-íc ta hiÖn nay ” cña c¸c t¸c gi¶ §µo ThÕ TuÊn, Lª Quèc Doanh, §µo ThÕ Anh, Nhµ xuÊt b¶n ChÝnh trÞ quèc gia,1995; “B¸o c¸o chÝnh trÞ cña Ban chÊp hµnh Liªn minh hîp t¸c x· ViÖt nam kho¸ II ” t¹i §¹i héi ®¹i biÓu toµn quèc Liªn minh hîp t¸c x· ViÖt Nam lÇn thø III n¨m 2005; c¸c " B¸o c¸o vÒ t×nh h×nh kinh tÕ hîp t¸c – hîp t¸c x· cña ViÖt Nam” cña Liªn minh hîp t¸c x· ViÖt Nam c¸c n¨m tõ 2000-2005. C¸c c«ng tr×nh trªn nh×n chung ®· tËp trung nghiªn cøu vÒ kinh tÕ hîp t¸c x· trong ph¹m c¶ n-íc, vµ ®Ò cËp ®Õn nh÷ng gi¶i ph¸p ë tÇm vÜ m«. TIEU LUAN MOI download :3skknchat@gmail.com Nghiªn cøu vÒ HTX ë Hµ Néi, cã c¸c b¸o c¸o cña Liªn minh HTX ViÖt Nam vµ Thµnh phè Hµ Néi trong c¸c n¨m 2002-2004, nh: “ Ho¹t ®éng cña c¸c hîp t¸c x· vµ c«ng t¸c hç trî hîp t¸c x· ë Hµ néi- Thùc tr¹ng vµ gi¶i ph¸p” (2002); “ Nghiªn cøu c¸c ®iÒu kiÖn vµ gi¶i ph¸p nh»m tiÕp tôc ®æi míi, ph¸t triÓn vµ n©ng cao hiÖu qu¶ kinh tÕ tËp thÓ ” ( 2003 ); “ Nghiªn cøu gi¶i ph¸p nh»m ph¸t huy vai trß cña khu vùc kinh tÕ tËp thÓ trong qu¸ tr×nh x©y dùng vµ ph¸t triÓn Kinh tÕ- x· héi cña Thñ ®« Hµ néi ®Õn 2010” ( 2004 ); vµ ®Æc biÖt lµ NghÞ quyÕt Héi nghÞ lÇn thø 5 Ban chÊp hµnh Trung -¬ng §¶ng khãa IX (ngµy 18/3/2002) vÒ “ TiÕp tôc ®æi míi ph¸t triÓn vµ n©ng cao hiÖu qu¶ cña kinh tÕ tËp thÓ ”….
MÆc dï c¸c c«ng tr×nh nµy ®· lÊy ®èi t-îng nghiªn cøu lµ c¸c hîp t¸c x· trªn ®Þa bµn Hµ Néi, nh-ng l¹i nghiªn cøu kinh tÕ HTX trªn tÊt c¶ c¸c lÜnh vùc, cßn sù nghiªn cøu vÒ kinh tÕ HTX trong lÜnh vùc n«ng nghiÖp ch-a ®-îc chó ý ®óng møc. V× vËy, cho ®Õn nay ch-a cã mét c«ng tr×nh nµo nghiªn c-ó vÒ kinh tÕ HTX trong n«ng nghiÖp ë Hµ Néi mét c¸ch hÖ thèng víi t- c¸ch lµ mét c«ng tr×nh chuyªn kh¶o. 3 ) Môc ®Ých vµ nhiÖm vô nghiªn cøu cña ®Ò tµi 3. Môc ®Ých - Nghiªn cøu nh÷ng vÊn ®Ò lý luËn vµ kinh nghiÖm thùc tiÔn vÒ ph¸t triÓn kinh tÕ hîp t¸c x· n«ng nghiÖp trong sù nghiÖp ®æi míi kinh tÕ cña §¶ng - §¸nh gi¸ tæng qu¸t thùc tr¹ng kinh tÕ hîp t¸c x· n«ng nghiÖp t¹i Hµ Néi giai ®o¹n 1997 - 2005.
- §-a ra mét sè gi¶i ph¸p chñ yÕu thóc ®Èy ph¸t triÓn kinh tÕ hîp t¸c x· trong n«ng nghiÖp ë Hµ Néi. NhiÖm vô - Lµm râ kh¸i niÖm vµ vai trß cña hîp t¸c x· n«ng nghiÖp còng nh- bµi häc kinh nghiÖm thµnh c«ng trong ph¸t triÓn HTX n«ng nghiÖp t¹i mét sè ®Þa ph-¬ng trong n-íc. TIEU LUAN MOI download :4skknchat@gmail.com - Ph©n tÝch thùc tr¹ng ho¹t ®éng cña c¸c hîp t¸c x· n«ng nghiÖp trªn ®Þa bµn Hµ Néi, tõ ®ã ®-a ra nh÷ng ®¸nh gi¸ vÒ thµnh tùu vµ h¹n chÕ, cïng nh÷ng nguyªn nh©n cña h¹n chÕ ®ã. - §Ò xuÊt mét sè gi¶i ph¸p c¬ b¶n, cã tÝnh kh¶ thi ®Ó tiÕp tôc ph¸t triÓn kinh tÕ hîp t¸c x· trªn ®Þa bµn Hµ néi trong thêi gian tíi.
§èi t-îng vµ ph¹m vi nghiªn cøu. - §èi t-îng nghiªn cøu cña luËn v¨n lµ: Sù ph¸t triÓn hîp t¸c x· trong lÜnh vùc n«ng nghiÖp - Ph¹m vi nghiªn cøu + VÒ kh«ng gian: LuËn v¨n ph©n tÝch ho¹t ®éng cña c¸c hîp t¸c x· n«ng nghiÖp trªn ®Þa bµn Thµnh phè Hµ Néi + VÒ thêi gian: tõ khi thùc hiÖn LuËt hîp t¸c x· ( 1/7/1997 ) ®Õn nay. 5 ) Ph-¬ng ph¸p nghiªn cøu Ph-¬ng ph¸p chñ yÕu ®-îc sö dông trong nghiªn cøu lµ: Ph-¬ng ph¸p duy vËt biÖn chøng vµ duy vËt lÞch sö. Ngoµi ra, luËn v¨n còng sö dông c¸c ph-¬ng ph¸p: ph©n tÝch tæng hîp, thèng kª, so s¸nh, vµ kh¶o s¸t thùc tÕ.
C¸c nghiªn cøu ®¸nh gi¸ ®-îc dùa trªn c¬ së b¸m s¸t nh÷ng quan ®iÓm, t- t-ëng cña Lª nin vµ Hå ChÝ Minh, ®-êng lèi chÝnh s¸ch cña §¶ng, vµ ph¸p luËt cña Nhµ n-íc. 6 ) Dù kiÕn nh÷ng ®ãng gãp míi cña luËn v¨n: - Cung cÊp cho ng-êi ®äc mét sù hiÓu biÕt tæng qu¸t vÒ thùc tr¹ng ph¸t triÓn HTX n«ng nghiÖp t¹i Hµ Néi hiÖn nay trªn c¶ hai mÆt thµnh tùu vµ h¹n chÕ. - §¸nh gi¸ mét c¸ch toµn diÖn sù ph¸t triÓn HTX n«ng nghiÖp ë Hµ Néi nh÷ng n¨m 1997 - 2005, trªn c¬ së ®ã ®Ò xuÊt mét sè gi¶i ph¸p cô thÓ thóc ®Èy ph¸t triÓn kinh tÕ hîp t¸c x· n«ng nghiÖp ë Hµ Néi. - Cã thÓ lµm tµi liÖu tham kh¶o cho viÖc ®µo t¹o vµ gi¶ng dËy t¹i Khoa Kinh tÕ §¹i häc Quèc gia Hµ Néi.
TIEU LUAN MOI download :5skknchat@gmail.com 7 ) Bè côc cña LuËn v¨n: Ngoµi phÇn Më ®Çu, KÕt luËn vµ Danh môc tµi liÖu tham kh¶o, néi dung luËn v¨n ®-îc kÕt cÊu thµnh 3 ch-¬ng: Ch-¬ng 1: Nh÷ng vÊn ®Ò lý luËn chung vÒ kinh tÕ hîp t¸c x·. Ch-¬ng 2 : Thùc tr¹ng ph¸t triÓn HTX n«ng nghiÖp ë Hµ Néi thêi kú 1997 -2005 Ch-¬ng 3: §Þnh h-íng vµ gi¶i ph¸p ph¸t triÓn kinh tÕ hîp t¸c x· n«ng nghiÖp ë Hµ Néi TIEU LUAN MOI download :6skknchat@gmail.noi Ch-¬ng 1 Nh÷ng vÊn ®Ò lý luËn chung vÒ kinh tÕ hîp t¸c x· 1. Lý luËn cña chñ nghÜa M¸c - Lª nin vµ quan ®iÓm cña §¶ng céng s¶n ViÖt Nam vÒ kinh tÕ hîp t¸c x· 1. Quan niÖm cña Chñ nghÜa M¸c -Lª nin vÒ kinh tÕ hîp t¸c x· 1.
Kh¸i niÖm hîp t¸c x· ( HTX ) XuÊt ph¸t tõ nh÷ng tiÒn ®Ò kinh tÕ n¶y sinh ngay trong lßng x· héi t- b¶n, C.M¸c vµ Ang-ghen ®-a ra mét quan niÖm kh¸i qu¸t nhÊt vÒ hîp t¸c x·, coi HTX lµ “tæ chøc cña nh÷ng ngêi s¶n xuÊt nhá, yÕu thÕ lùc vÒ kinh tÕ cÇn ph¶i hîp søc, hîp vèn víi nhau ®Ó tæ chøc ho¹t ®éng s¶n xuÊt, kinh doanh ”. Nh- vËy, sù xuÊt hiÖn cña h×nh thøc tæ chøc kinh tÕ hîp t¸c lµ dùa trªn lao ®éng tù do cña ng-êi lao ®éng. C¸c «ng cho r»ng, môc tiªu cña c¸c hîp t¸c x· kh«ng ph¶i v× lîi nhuËn, mµ lµ v× sù hç trî gióp ®ì lÉn nhau ®Ó cã thÓ tån t¹i bªn c¹nh c¸c nhµ t- b¶n lín.