Luận văn: Phát triển hoạt động bảo lãnh tại NHNo&PTNT chi nhánh tỉnh Quảng Nam giai đoạn 2007 - 2009

Luận văn thạc sĩ kinh tế phân tích phát triển hoạt động bảo lãnh tại ngân hàng nông nghiệp và phát triển nông thôn tỉnh quảng nam, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất

• Trường học: Ngân Hàng Nông Nghiệp và Phát Triển Nông Thôn
• Chuyên ngành: Bảo Lãnh Ngân Hàng
• Đề tài: Phát Triển Hoạt Động Bảo Lãnh Tại Ngân Hàng Nông Nghiệp và Phát Triển Nông Thôn Quảng Nam
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 2009
• Địa điểm: Quảng Nam

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: NGHIỆP VỤ BẢO LÃNH CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI
• 1.1. Những vấn đề cơ bản về nghiệp vụ bảo lãnh NHTM
• 1.1.1. Khái niệm bảo lãnh
• 1.1.2. Khái niệm bảo lãnh ngân hàng
• 1.1.3. Một số đặc điểm cơ bản của bảo lãnh ngân hàng
• 1.2. Quyền và nghĩa vụ của các bên
• 1.3. Chức năng, vai trò của bảo lãnh ngân hàng
• 1.3.1. Chức năng của bảo lãnh ngân hàng
• 1.3.2. Vai trò của bảo lãnh ngân hàng
• 1.4. Phân loại bảo lãnh ngân hàng
• 1.4.1. Phân loại theo bản chất của bảo lãnh
• 1.4.1.1. Bảo lãnh đồng nghĩa vụ
• 1.4.1.2. Bảo lãnh độc lập
• 1.4.2. Phân loại theo mục đích bảo lãnh
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG BẢO LÃNH TẠI NHNo&PTNT TỈNH QUẢNG NAM
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN HOẠT ĐỘNG BẢO LÃNH TẠI NHNo&PTNT TỈNH QUẢNG NAM
• KẾT LUẬN
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về phát triển hoạt động bảo lãnh tại ngân hàng nông nghiệp Quảng Nam

Hoạt động bảo lãnh tại Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Quảng Nam đang trở thành một phần quan trọng trong chiến lược phát triển ngân hàng. Với sự gia tăng nhu cầu bảo lãnh trong bối cảnh hội nhập kinh tế toàn cầu, ngân hàng cần phải nắm bắt cơ hội này để phát triển dịch vụ và tăng doanh thu. Bảo lãnh ngân hàng không chỉ giúp doanh nghiệp giảm thiểu rủi ro mà còn tạo điều kiện thuận lợi cho các giao dịch thương mại.

1.1. Khái niệm và vai trò của bảo lãnh ngân hàng

Bảo lãnh ngân hàng là cam kết của ngân hàng thực hiện nghĩa vụ tài chính thay cho khách hàng khi họ không thực hiện đúng nghĩa vụ. Điều này giúp giảm thiểu rủi ro cho bên nhận bảo lãnh và tạo sự tin tưởng trong các giao dịch.

1.2. Lịch sử phát triển hoạt động bảo lãnh tại Quảng Nam

Hoạt động bảo lãnh tại Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Quảng Nam đã được triển khai từ những năm gần đây, nhưng vẫn còn nhiều hạn chế. Cần có những giải pháp cụ thể để phát triển hơn nữa.

II. Thách thức trong phát triển hoạt động bảo lãnh ngân hàng tại Quảng Nam

Mặc dù có nhiều tiềm năng, hoạt động bảo lãnh tại ngân hàng nông nghiệp Quảng Nam vẫn đối mặt với nhiều thách thức. Các vấn đề như thiếu hiểu biết về dịch vụ bảo lãnh, cạnh tranh từ các ngân hàng khác và sự thay đổi trong chính sách phát triển nông nghiệp là những yếu tố cần được xem xét.

2.1. Thiếu hiểu biết về dịch vụ bảo lãnh

Nhiều doanh nghiệp vẫn chưa hiểu rõ về lợi ích của bảo lãnh ngân hàng, dẫn đến việc không tận dụng được dịch vụ này. Cần có các chương trình tuyên truyền để nâng cao nhận thức.

2.2. Cạnh tranh từ các ngân hàng khác

Sự cạnh tranh gay gắt từ các ngân hàng thương mại khác khiến ngân hàng nông nghiệp phải tìm cách cải thiện dịch vụ bảo lãnh để thu hút khách hàng.

III. Phương pháp phát triển hoạt động bảo lãnh ngân hàng hiệu quả

Để phát triển hoạt động bảo lãnh, ngân hàng cần áp dụng các phương pháp hiệu quả như cải tiến quy trình cấp bảo lãnh, đào tạo nhân viên và tăng cường hợp tác với các doanh nghiệp. Những giải pháp này sẽ giúp ngân hàng nâng cao chất lượng dịch vụ và thu hút khách hàng.

3.1. Cải tiến quy trình cấp bảo lãnh

Ngân hàng cần đơn giản hóa quy trình cấp bảo lãnh để tiết kiệm thời gian cho khách hàng, từ đó tăng cường sự hài lòng và tin tưởng.

3.2. Đào tạo nhân viên về dịch vụ bảo lãnh

Đào tạo nhân viên về các sản phẩm bảo lãnh sẽ giúp họ tư vấn tốt hơn cho khách hàng, từ đó nâng cao hiệu quả hoạt động.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về bảo lãnh ngân hàng

Nghiên cứu cho thấy rằng việc áp dụng dịch vụ bảo lãnh ngân hàng đã mang lại nhiều lợi ích cho doanh nghiệp tại Quảng Nam. Các doanh nghiệp đã giảm thiểu rủi ro và tăng cường khả năng tài chính nhờ vào sự hỗ trợ của ngân hàng.

4.1. Lợi ích của doanh nghiệp khi sử dụng dịch vụ bảo lãnh

Doanh nghiệp có thể tiếp cận nguồn vốn dễ dàng hơn và giảm thiểu rủi ro trong các giao dịch thương mại nhờ vào bảo lãnh ngân hàng.

4.2. Kết quả khảo sát về hoạt động bảo lãnh

Kết quả khảo sát cho thấy tỷ lệ doanh nghiệp hài lòng với dịch vụ bảo lãnh ngân hàng đang tăng lên, cho thấy sự phát triển tích cực trong hoạt động này.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của hoạt động bảo lãnh ngân hàng

Hoạt động bảo lãnh ngân hàng tại Quảng Nam có nhiều tiềm năng phát triển trong tương lai. Với những giải pháp đúng đắn, ngân hàng có thể mở rộng dịch vụ và tăng cường mối quan hệ với khách hàng, từ đó đóng góp vào sự phát triển kinh tế địa phương.

5.1. Triển vọng phát triển dịch vụ bảo lãnh

Dịch vụ bảo lãnh ngân hàng sẽ tiếp tục phát triển mạnh mẽ trong bối cảnh hội nhập kinh tế toàn cầu, tạo ra nhiều cơ hội cho doanh nghiệp.

5.2. Đề xuất giải pháp cho ngân hàng

Ngân hàng cần tiếp tục cải tiến dịch vụ và tăng cường hợp tác với các doanh nghiệp để phát triển hoạt động bảo lãnh một cách bền vững.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Nghiệp vụ bảo lãnh ngân hàng đóng vai trò là công cụ tài trợ ngoại thương và tín dụng chữ ký hiện đại, giúp doanh nghiệp tối ưu hóa chi phí vốn lưu động và giảm thiểu rủi ro trong các giao dịch kinh tế. Tại Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam chi nhánh tỉnh Quảng Nam, sau hơn 13 năm hoạt động kể từ khi thành lập vào ngày 16/12/1996, mạng lưới kinh doanh đã phát triển vượt bậc với 43 chi nhánh các cấp. Tuy nhiên, cơ cấu thu nhập của chi nhánh vẫn tồn tại điểm nghẽn lớn khi phụ thuộc quá mức vào hoạt động cho vay truyền thống. Đến cuối năm 2009, trong khi tổng dư nợ cho vay toàn nền kinh tế đạt mức 2.441 tỷ đồng thì dư nợ bảo lãnh chỉ đạt 38,30 tỷ đồng, chiếm tỷ trọng khiêm tốn khoảng 1,57% trên tổng dư nợ tín dụng. Thực trạng độc canh tín dụng này tạo ra rủi ro tập trung cao và làm giảm hiệu quả sinh lời phi lãi vay.

Mục tiêu cốt lõi của nghiên cứu là hệ thống hóa khung lý luận về bảo lãnh ngân hàng thương mại, tiến hành khảo sát và đánh giá toàn diện thực trạng phát triển hoạt động bảo lãnh tại đơn vị trong giai đoạn 3 năm từ 2007 đến 2009. Đồng thời, đề tài xác định nguyên nhân cản trở khả năng mở rộng thị phần trước sự cạnh tranh gay gắt từ 10 ngân hàng thương mại cổ phần và các chi nhánh ngân hàng nước ngoài trên địa bàn tỉnh. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của công trình thể hiện ở việc xây dựng hệ thống giải pháp đồng bộ nhằm tái cơ cấu dịch vụ ngân hàng, gia tăng tỷ trọng thu nhập ngoài lãi, hỗ trợ hiệu quả cho 288 khách hàng doanh nghiệp tại địa phương tiếp cận các phương thức bảo lãnh hiện đại và an toàn.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Hoạt động bảo lãnh ngân hàng được tiếp cận dưới góc độ học thuật là một biện pháp bảo đảm mang tính dự phòng, phản ánh bản chất của hình thức tín dụng chữ ký không trực tiếp làm phát sinh dòng tiền xuất quỹ ngay khi phát hành. Nền tảng pháp lý và lý luận của đề tài được xây dựng dựa trên các quy định trọng yếu tại Điều 361 đến Điều 371 Bộ luật Dân sự số 33/2005/QH11, Luật các Tổ chức tín dụng năm 1997 được sửa đổi bổ sung năm 2004, cùng Quy chế Bảo lãnh ngân hàng ban hành theo Quyết định số 26/2006/QĐ-NHNN ngày 26/6/2006 của Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam. Cụ thể hóa tại đơn vị là Quyết định số 398/QĐ-HĐQT-TD ngày 02/5/2007 của Hội đồng Quản trị Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam.

Khung lý thuyết phân loại nghiệp vụ bảo lãnh dựa trên hai tiêu thức chủ yếu: bản chất nghĩa vụ và mục đích sử dụng. Về bản chất nghĩa vụ, nghiên cứu phân biệt rõ giữa bảo lãnh đồng nghĩa vụ (mang tính phụ thuộc vào hợp đồng gốc) và bảo lãnh độc lập (nghĩa vụ thanh toán tách rời, chỉ căn cứ vào tính hợp lệ của bộ chứng từ xuất trình). Về mục đích bảo lãnh, hệ thống lý thuyết bao hàm 4 hình thức nghiệp vụ nòng cốt: bảo lãnh thực hiện hợp đồng, bảo lãnh dự thầu, bảo lãnh thanh toán, và các bảo lãnh khác như bảo lãnh hoàn trả tiền ứng trước hay bảo hành chất lượng sản phẩm. Ba chức năng cơ bản được xác lập gồm: công cụ bảo đảm rủi ro cho bên thụ hưởng, công cụ tài trợ thanh khoản cho bên được bảo lãnh và công cụ đôn đốc việc thực thi cam kết thương mại.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu kết hợp chặt chẽ giữa nguồn dữ liệu thứ cấp và dữ liệu sơ cấp được thu thập trong giai đoạn từ năm 2007 đến năm 2009. Dữ liệu thứ cấp được trích xuất từ các báo cáo tổng kết hoạt động kinh doanh, báo cáo tài chính định kỳ và bảng cân đối kế toán của ngân hàng. Dữ liệu sơ cấp được thu thập thông qua khảo sát thực tế với cỡ mẫu gồm 120 phiếu khảo sát gửi đến cán bộ tín dụng và đại diện từ 288 doanh nghiệp có quan hệ giao dịch bảo lãnh trên địa bàn.

Phương pháp chọn mẫu phân tầng kết hợp chọn mẫu thuận tiện được áp dụng tại Hội sở tỉnh cùng 5 chi nhánh loại 3 trọng điểm gồm: Hội An, Điện Bàn, Tiên Phước, Tam Kỳ và Núi Thành. Cách tiếp cận này đảm bảo tính đại diện cho cả vùng đô thị tập trung, đồng bằng ven biển và khu vực kinh tế miền núi khó khăn. Toàn bộ dữ liệu thu thập được xử lý trên phần mềm Microsoft Excel. Lý do lựa chọn phương pháp phân tích thống kê mô tả, phân tích chỉ số liên hoàn và so sánh tỷ trọng cơ cấu là nhằm phản ánh khách quan, định lượng chính xác tốc độ tăng trưởng quy mô phát hành, dư nợ và biến động thị phần bảo lãnh của đơn vị qua từng năm tài chính.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Phân tích số liệu thực chứng giai đoạn 2007-2009 ghi nhận 4 phát hiện quan trọng về hoạt động bảo lãnh tại chi nhánh:

Thứ nhất, quy mô phát hành và giải tỏa bảo lãnh có sự tăng trưởng bứt phá về mặt giá trị tuyệt đối. Doanh số bảo lãnh phát hành từ mức 7,00 tỷ đồng năm 2007 đã tăng lên 43,00 tỷ đồng năm 2008 (tốc độ tăng 514,29%) và tiếp tục đạt 52,29 tỷ đồng vào năm 2009 (tăng thêm 21,40%). Tương ứng, doanh số bảo lãnh giải tỏa tăng mạnh từ 3,76 tỷ đồng năm 2007 lên 39,40 tỷ đồng năm 2008 (tăng 964,86%) và đạt 52,70 tỷ đồng năm 2009 (tăng 33,76%).

Thứ hai, số dư bảo lãnh duy trì ở mức ổn định nhưng quy mô còn rất nhỏ so với tiềm lực vốn. Số dư bảo lãnh năm 2007 đạt 35,20 tỷ đồng, năm 2008 đạt 38,80 tỷ đồng và năm 2009 đạt 38,30 tỷ đồng. Khi so sánh với tổng dư nợ cho vay năm 2009 là 2.441 tỷ đồng, dư nợ bảo lãnh chỉ chiếm tỷ lệ khoảng 1,57%, phản ánh hoạt động ngân hàng vẫn tập trung gần như toàn bộ vào tín dụng truyền thống.

Thứ ba, thị phần bảo lãnh của chi nhánh trên địa bàn tỉnh Quảng Nam suy giảm trước áp lực cạnh tranh. Mặc dù đứng thứ 2 toàn địa bàn, thị phần số dư bảo lãnh của chi nhánh đã giảm từ 29,11% năm 2007 xuống còn 24,82% năm 2009, nhường ưu thế lớn cho Ngân hàng Ngoại thương với thị phần 45,15%. Trong hệ thống khu vực Miền Trung - Tây Nguyên, số lượng 288 khách hàng doanh nghiệp của chi nhánh chỉ chiếm 4,92% và số dư bảo lãnh chỉ chiếm 4,39% toàn vùng.

Thứ tư, cơ cấu sản phẩm bảo lãnh có sự chuyển dịch rõ rệt nhưng danh mục còn đơn điệu. Năm 2007, bảo lãnh thực hiện hợp đồng chiếm ưu thế với 16,30 tỷ đồng (chiếm 46,31% dư nợ bảo lãnh). Bảo lãnh thanh toán năm 2008 tăng 41,86% nhưng sang năm 2009 giảm sâu 92,35% chỉ còn 1,40 tỷ đồng do giải tỏa các hợp đồng lớn. Điểm sáng nổi bật là chất lượng bảo lãnh được kiểm soát chặt chẽ với tỷ lệ nợ quá hạn bảo lãnh duy trì ở mức 0,00%, không phát sinh nghĩa vụ bồi hoàn thay thế rủi ro.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính dẫn đến sự sụt giảm thị phần và quy mô bảo lãnh khiêm tốn xuất phát từ những rào cản trong quy trình nội bộ và chính sách sản phẩm. Quy trình nghiệp vụ bảo lãnh tại đơn vị vẫn áp dụng chung quy trình cấp tín dụng, chưa phân định cơ chế rút gọn cho các hợp đồng ký quỹ 100% bằng tiền mặt. Thời gian hoàn thành thẩm định bảo lãnh ngắn hạn mất đến 5 ngày làm việc và bảo lãnh trung dài hạn lên tới 15 ngày làm việc, làm mất đi cơ hội kinh doanh của nhiều nhà thầu xây dựng.

Khi đối chiếu với thông lệ quản trị tại các ngân hàng nước ngoài như HSBC, Citibank hay ANZ, chi nhánh còn thiếu vắng các sản phẩm có hàm lượng kỹ thuật cao. HSBC và Citibank đẩy mạnh bảo lãnh thanh toán thuế xuất nhập khẩu và phân tầng quản lý rủi ro độc lập, trong khi chi nhánh chưa từng phát sinh nghiệp vụ bảo lãnh đối ứng, đồng bảo lãnh hay xác nhận bảo lãnh quốc tế dù Agribank có quan hệ đại lý với 996 ngân hàng trên thế giới.

Dữ liệu nghiên cứu có thể được trực quan hóa qua biểu đồ cột ghép thể hiện tương quan tăng trưởng giữa doanh số phát hành và giải tỏa bảo lãnh qua 3 năm, cùng bảng cơ cấu phân tích 4 nhóm bảo lãnh chính nhằm minh chứng rõ nét xu hướng thu hẹp của bảo lãnh thanh toán và sự gia tăng của nhóm bảo lãnh khác.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm đẩy mạnh hoạt động bảo lãnh an toàn và bền vững, 4 nhóm giải pháp chiến lược được đề xuất thực thi:

Thứ nhất, chuẩn hóa và rút ngắn quy trình thẩm định bảo lãnh. Ban Giám đốc và Phòng Tín dụng cần ban hành quy chế phân luồng hồ sơ bảo lãnh có ký quỹ 100% bằng tiền mặt hoặc giấy tờ có giá, giảm thiểu các bước phân tích phương án kinh doanh phức tạp để rút ngắn thời gian xử lý từ 5 ngày làm việc xuống tối đa 2 ngày làm việc. Lộ trình thực hiện hoàn thành trong quý 1 giai đoạn tới.

Thứ hai, đa dạng hóa danh mục sản phẩm và mở rộng nghiệp vụ ngoại tệ. Phòng Kinh doanh Ngoại hối cần chủ động kết nối với mạng lưới 996 ngân hàng đại lý toàn cầu của Agribank để triển khai nghiệp vụ xác nhận bảo lãnh, bảo lãnh thuế nhập khẩu và bảo lãnh đối ứng quốc tế. Mục tiêu đặt ra là gia tăng doanh số bảo lãnh thêm tối thiểu 20% mỗi năm, phấn đấu nâng tỷ trọng dư nợ bảo lãnh đạt trên 3,5% tổng dư nợ cho vay.

Thứ ba, tái cấu trúc chính sách phí và chiến lược marketing hướng đối tượng. Phòng Kế hoạch - Tổng hợp cần xây dựng biểu phí linh hoạt theo hạn mức và mức độ tín nhiệm, áp dụng chính sách ưu đãi giảm từ 0,1% đến 0,3% phí bảo lãnh cho nhóm khách hàng chiến lược trong tổng số 288 doanh nghiệp đối tác lâu năm. Mục tiêu là giành lại vị thế cạnh tranh, nâng thị phần bảo lãnh tại tỉnh Quảng Nam lên trên 28% trong vòng 2 năm.

Thứ tư, đào tạo chuyên sâu và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực. Phòng Hành chính Nhân sự cần phối hợp tổ chức 4 khóa đào tạo chuyên đề trong 12 tháng cho đội ngũ 412 cán bộ nhân viên toàn chi nhánh, tập trung bồi dưỡng kiến thức pháp lý về Bộ luật Dân sự, tập quán quốc tế URDG và kỹ năng phát hiện chứng từ giả mạo trong bảo lãnh thương mại.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung và kết quả nghiên cứu của luận văn mang lại giá trị ứng dụng thiết thực cho 4 nhóm đối tượng trọng tâm:

Nhóm thứ nhất là Ban Giám đốc và cán bộ tác nghiệp tín dụng tại 43 chi nhánh ngân hàng trên địa bàn. Luận văn cung cấp luận cứ thực chứng và sơ đồ quy trình tối ưu để tái cấu trúc nghiệp vụ phát hành cam kết, giúp kiểm soát tốt tỷ lệ nợ xấu dưới ngưỡng an toàn.

Nhóm thứ hai là các chuyên viên phát triển sản phẩm và quản trị rủi ro tại các ngân hàng thương mại. Mô hình so sánh bài học thực tế từ các ngân hàng nước ngoài như HSBC và ANZ là tài liệu tham khảo giá trị để thiết kế gói giải pháp bán chéo giữa bảo lãnh và huy động vốn.

Nhóm thứ ba là học viên cao học, giảng viên và nhà nghiên cứu chuyên ngành Tài chính - Ngân hàng. Luận văn cung cấp khung phân tích hoàn chỉnh dựa trên Quyết định số 26/2006/QĐ-NHNN, kết hợp phương pháp định lượng qua bộ dữ liệu 3 năm từ 2007 đến 2009.

Nhóm thứ tư là các nhà quản trị doanh nghiệp và giám đốc tài chính. Tài liệu giúp doanh nghiệp nắm vững quyền và nghĩa vụ pháp lý khi yêu cầu phát hành thư bảo lãnh dự thầu hoặc thực hiện hợp đồng, qua đó tiết kiệm từ 10% đến 15% chi phí vốn lưu động so với việc phải vay tiền mặt để đặt cọc.

Câu hỏi thường gặp

Hoạt động bảo lãnh ngân hàng mang lại ưu thế tài chính gì vượt trội cho doanh nghiệp so với việc vay vốn trực tiếp? Bảo lãnh là nghiệp vụ tín dụng chữ ký giúp doanh nghiệp tham gia đấu thầu và ký hợp đồng kinh tế mà không cần rút quỹ tiền mặt. Chi phí phát hành bảo lãnh thấp hơn nhiều so với lãi suất vay vốn thông thường, giúp doanh nghiệp tiết kiệm đáng kể chi phí sử dụng vốn và cải thiện vòng quay vốn lưu động.

Tại sao tỷ trọng dư nợ bảo lãnh tại chi nhánh chỉ chiếm khoảng 1,57% trên tổng dư nợ cho vay vào cuối năm 2009? Tỷ lệ 1,57% bắt nguồn từ việc ngân hàng duy trì định hướng thu nhập chủ yếu từ hoạt động cấp tín dụng cho vay truyền thống với dư nợ đạt 2.441 tỷ đồng. Nghiệp vụ bảo lãnh chưa được quảng bá sâu rộng và quy trình thẩm định còn gắn chặt với thủ tục cho vay phức tạp, dẫn đến quy mô số dư bảo lãnh chỉ đạt 38,30 tỷ đồng.

Chất lượng hoạt động bảo lãnh tại Agribank Quảng Nam trong giai đoạn 2007-2009 được ghi nhận như thế nào? Chất lượng nghiệp vụ bảo lãnh tại đơn vị được kiểm soát ở mức xuất sắc. Tỷ lệ nợ quá hạn từ bảo lãnh duy trì ở mức 0,00%, không xảy ra bất kỳ trường hợp nào ngân hàng phải thực hiện nghĩa vụ trả nợ thay bắt buộc cho khách hàng do công tác thẩm định pháp lý và hồ sơ tài sản bảo đảm được thực hiện chặt chẽ.

Nguyên nhân chính khiến thị phần bảo lãnh của chi nhánh giảm từ 29,11% năm 2007 xuống 24,82% năm 2009 là gì? Sự sụt giảm thị phần bắt nguồn từ sự gia nhập thị trường mạnh mẽ của hơn 10 ngân hàng thương mại cổ phần trên địa bàn. Các ngân hàng này áp dụng biểu phí cạnh tranh, đơn giản hóa thủ tục và triển khai nhiều sản phẩm bảo lãnh linh hoạt, tạo áp lực chia nhỏ thị phần dịch vụ bảo lãnh tại địa phương.

Chi nhánh cần làm gì để tận dụng lợi thế mạng lưới quốc tế trong hoạt động phát hành bảo lãnh? Chi nhánh cần chủ động khai thác mạng lưới 996 ngân hàng đại lý toàn cầu của Agribank Việt Nam để triển khai các nghiệp vụ bảo lãnh đối ứng và xác nhận bảo lãnh cho các dự án vốn đầu tư nước ngoài tại Quảng Nam, từ đó gia tăng mạnh nguồn thu từ phí phi tín dụng.

Kết luận

• Hệ thống hóa hoàn chỉnh lý luận về tín dụng chữ ký và thực trạng bảo lãnh với doanh số phát hành đạt 52,29 tỷ đồng năm 2009.
• Chỉ rõ hạn chế cốt lõi về tỷ trọng dư nợ bảo lãnh khiêm tốn ở mức 1,57% so với 2.441 tỷ đồng dư nợ cho vay và sự sụt giảm thị phần về 24,82%.
• Đóng góp 4 nhóm giải pháp mang tính đột phá về cải tiến quy trình thẩm định, đa dạng hóa danh mục sản phẩm và đào tạo 412 nhân sự.
• Xác lập lộ trình thực thi rõ ràng theo từng giai đoạn từ 1 đến 3 năm nhằm mở rộng thị phần bảo lãnh trên địa bàn lên mức trên 28%.
• Khuyến nghị các tổ chức tín dụng cần nhanh chóng chuyển dịch cơ cấu thu nhập, lấy dịch vụ bảo lãnh làm đòn bẩy đa dạng hóa nguồn thu phi tín dụng bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Nghiệp vụ bảo lãnh của ngân hàng thương mại Chương 2: Thực trạng hoạt động bảo lãnh tại NHNo&PTNT tỉnh Quảng Nam Chương 3: Giải pháp phát triển hoạt động bảo lãnh tại NHNo&PTNT tỉnh Quảng Nam Luan van 3 CH NG 1 NGHI P V B O LÃNH C A NGÂN HÀNG TH NG M I 1.1 Nh ng v n đ c b n v nghi p v b o lãnh NHTM 1.1 Khái niệm bảo lãnh Theo điều 361 Bộ luật dân sự s 33/2005/QH11 ngày 14/6/2005 khái niệm bảo lãnh được xác định: “Bảo lãnh là việc ngư i thứ ba (Bên bảo lãnh) cam kết với bên có quyền (Bên nhận bảo lãnh) sẽ thực hiện nghĩa vụ thay cho bên có nghĩa vụ (Bên được bảo lãnh), nếu khi đến th i hạn mà bên được bảo lãnh không thực hiện hoặc thực hiện không đúng nghĩa vụ. Các bên cũng có thể th a thuận về việc bên bảo lãnh chỉ phải thực hiện nghĩa vụ khi bên được bảo lãnh không có khả năng thực hiện nghĩa vụ của mình.” Như vậy, theo định nghĩa trên trong bảo lãnh bao gi cũng có ít nhất ba bên liên quan: - Bên bảo lãnh, bên được bảo lãnh và bên thụ hư ng bảo lãnh. - Quyền hạn và trách nhiệm của mỗi bên trong bảo lãnh được thể hiện bằng văn bản (hợp đồng), được ký kết b i các bên tham gia. - Trong một nghiệp vụ bảo lãnh, thư ng sẽ bao gồm ba hợp đồng riêng biệt và độc lập với nhau: + Hợp đồng giữa ngư i được bảo lãnh và thụ hư ng bảo lãnh: Đây là hợp đồng chính của giao dịch kinh tế như: Hợp đồng vay v n, Hợp đồng thương mại, Hợp đồng thi công xây dựng các công trình, Hợp đồng thiết kế… Từ hợp đồng chính được th a thuận giữa các bên mới phát sinh nhu cầu bảo lãnh.

+ Thư bảo lãnh hay hợp đồng bảo lãnh giữa ngư i bảo lãnh và ngư i thụ hư ng bảo lãnh + Hợp đồng giữa ngư i bảo lãnh và ngư i được bảo lãnh: Là th a thuận giữa bên bảo lãnh và bên được bảo lãnh về việc bên bảo lãnh chấp thuận việc bảo lãnh và các quy định liên quan đến trách nhiệm hoàn trả của bên được bảo lãnh đ i với bên bảo lãnh trong trư ng hợp bên bảo lãnh phải trả thay, cũng như là các hình thức bảo Luan van 4 đảm của bên được bảo lãnh đ i với bên bảo lãnh. - Bên bảo lãnh chỉ thực hiện nghĩa vụ trả thay khi bên được bảo lãnh không thực hiện hoặc thực hiện không đúng nghĩa vụ cam kết với bên thụ hư ng bảo lãnh. - Sự biến động về tài chính của ngư i bảo lãnh chỉ biến động khi phát sinh nghiệp vụ trả thay.2 Khái niệm bảo lãnh ngân hàng Hiện nay, thuật ngữ bảo lãnh ngân hàng (Bank Guarantee) chưa được định nghĩa một cách th ng nhất trong luật pháp qu c tế cũng như các thông lệ được sử dụng phổ biến trên thế giới. Tuy nhiên, khi nghiên cứu về bảo lãnh ngân hàng, khái niệm bảo lãnh ngân hàng có thể hiểu như sau: Bảo lãnh ngân hàng là một biện pháp đảm bảo mang tính dự phòng, theo đó, định chế tài chính phát hành (the Guarantee) cam kết sẽ thực hiện nghĩa vụ tài chính cho bên nhận bảo lãnh (the Beneficiary) thay cho khách hàng (the Principal) khi khách hàng vi phạm cam kết.

Xét theo khía cạnh học thuật, bảo lãnh ngân hàng là một hình thức tín dụng chữ ký, là hoạt động không dùng đến v n của ngân hàng. Trong thương mại qu c tế, bảo lãnh ngân hàng là hình thức tài trợ ngoại thương, nhằm ch ng đỡ những tổn thất của ngư i thụ hư ng bảo lãnh cho sự vi phạm nghĩa vụ của bên đ i tác liên quan. Tại Việt Nam, theo Quyết định s 26/2006/QĐ-NHNN ngày 26/6/2006 của Ngân hàng nhà nước Việt Nam, khái niệm bảo lãnh được xác định: Bảo lãnh ngân hàng là cam kết bằng văn bản c a TCTD (Bên bảo lãnh) với bên có quyền (Bên nhận bảo lãnh) về việc thực hiện nghĩa vụ tài chính thay cho khách hàng (Bên được bảo lãnh) khi khách hàng không thực hiện hoặc thực hiện không đúng nghĩa vụ đã cam kết với bên nhận bảo lãnh. Khách hàng phải nhận nợ và hoàn trả cho TCTD số tiền đã nhận trả thay.

Trong giới hạn mục tiêu nghiên cứu của đề tài, tác giả sẽ đi sâu nghiên cứu các vấn đề liên quan đến bảo lãnh ngân hàng do NHTM phát hành. Luan van 5 NHTM là loại hình TCTD, được thực hiện toàn bộ hoạt động ngân hàng và các hoạt động kinh doanh khác có liên quan vì mục tiêu lợi nhuận và góp phần thực hiện các mục tiêu kinh tế khác của nhà nước. Các bên tham gia trong nghi p v b o lãnh ngân hàng: + Bên bảo lãnh: NHTM phát hành cam kết bảo lãnh. Đó thư ng là NHTM có khả năng tài chính, có chức năng phát hành cam kết và được ngư i thụ hư ng chấp nhận.

Có thể là một NHTM phục vụ bên được bảo lãnh hoặc nhiều NHTM tham gia. + Bên xin bảo lãnh hay bên được bảo lãnh: là khách hàng được ngân hàng bảo lãnh. Bên được bảo lãnh có thể là tổ chức, cá nhân trong hoặc ngoài nước có đủ điều kiện để được ngân hàng bảo lãnh. + Bên thụ hư ng hay bên nhận bảo lãnh: là tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước có quyền thụ hư ng bảo lãnh của NHTM.

Ngoài ra, có thể còn có các bên liên quan khác: bên bảo lãnh đ i ứng, bên xác nhận bảo lãnh, bên bảo đảm cho nghĩa vụ của bên được bảo lãnh,… 1.3 Một số đặc điểm cơ bản của bảo lãnh ngân hàng Bảo lãnh ngân hàng mang những đặc điểm chung của bảo lãnh đã nêu trên và được cụ thể hóa trong hoạt động của ngân hàng những đặc điểm sau:  Bảo lãnh là một cam kết mang tính chất bảo đảm gián tiếp. Ngân hàng bảo lãnh không phải ngay lập tức dùng v n của mình để thực hiện nghĩa vụ, mà ngư i có trách nhiệm thực hiện nghĩa vụ chính là ngư i được bảo lãnh. Chỉ khi khách hàng không thực hiện nghĩa vụ thì ngư i bảo lãnh mới phải thực hiện thay.  Cam kết bảo lãnh ngân hàng phải được lập bằng văn bản.

Văn bản bảo lãnh có thể là hợp đồng bảo lãnh, thư, điện, Telex hoặc ký hậu trên các giấy t có giá như h i phiếu, lệnh phiếu, giấy nhận nợ (trong trư ng hợp giấy t có giá quy định phải có sự bảo lãnh của ngân hàng); nội dung văn bản bảo lãnh phải thể hiện được sự cam kết của ngân hàng đ i với bên nhận bảo lãnh. Luan van 6  Khách hàng phải nhận nợ và hoàn trả cho bên bảo lãnh số tiền đã trả thay. Đặc trưng này phản ánh một quan hệ ràng buộc giữa ba bên là bên bảo lãnh, bên được bảo lãnh và bên thụ hư ng bảo lãnh. Trư ng hợp bên được bảo lãnh không thực hiện các nghĩa vụ đ i với bên thụ hư ng thì bên bảo lãnh thực hiện thay và bên được bảo lãnh phải có trách nhiệm nhận nợ và hoàn trả lại cho bên bảo lãnh s tiền bên bảo lãnh đã trả thay.

Như vậy, lúc này quan hệ bảo lãnh đã chuyển thành quan hệ tín dụng trực tiếp giữa bên bảo lãnh và bên được bảo lãnh.  Tính độc lập tương đối trong nhiệm vụ bảo lãnh. Nghiệp vụ bảo lãnh độc lập tương đ i với hợp đồng chính. Mục đích của bảo lãnh ngân hàng là bồi hoàn cho ngư i thụ hư ng những thiệt hại từ việc không thực hiện các nghĩa vụ trong hợp đồng của ngư i được bảo lãnh nhưng nó vẫn có một sự độc lập tương đ i với hợp đồng chính.

Việc thanh toán bảo lãnh chỉ hoàn toàn căn cứ vào các điều khoản và điều kiện ghi trong cam kết bảo lãnh của ngân hàng mà không căn cứ vào những quyền kháng nghị phát sinh trong hợp đồng chính. Tính độc lập của bảo lãnh phụ thuộc vào chính các điều kiện của bảo lãnh. Nếu bảo lãnh quy định việc thanh toán là theo văn bản yêu cầu của ngư i thụ hư ng thì ngư i thụ hư ng có quyền lập yêu cầu thanh toán mà không cần thiết phải chứng minh việc vi phạm của ngư i được bảo lãnh. Ngược lại, nếu cam kết bảo lãnh yêu cầu phải kèm chứng từ (như trong trư ng hợp các loại Thư tín dụng) thì ngư i thụ hư ng phải xuất trình đầy đủ bộ chứng từ theo quy định đến ngân hàng phát hành thì mới nhận được khoản thanh toán.

Trong cả hai trư ng hợp trên ngân hàng bảo lãnh không cần căn cứ và xem xét lại nội dung của hợp đồng chính (hợp đồng kinh tế). Tính độc lập của bảo lãnh còn thể hiện chỗ ngân hàng phát hành bảo lãnh không thể viện dẫn các lý do thuộc về quan hệ của họ với khách hàng để trì hoãn việc thanh toán cho bên thụ hư ng nếu các điều kiện của bảo lãnh được đáp ứng đầy đủ.2 Quy n và nghĩa v c a các bên Theo điều 23 của Quyết định s 26/2006/QĐ-NHNN ngày 26/6/2006 về việc Luan van 7 ban hành quy chế Bảo lãnh ngân hàng, quy định quyền và nghĩa vụ của bên bảo lãnh như sau: A. Quy n và nghĩa v c a bên b o lãnh: * Bên bảo lãnh có quyền: a. Chấp nhận hoặc từ ch i đề nghị cấp bảo lãnh của khách hàng hoặc của bên bảo lãnh đ i ứng; b.

Đề nghị bên xác nhận bảo lãnh xác nhận bảo lãnh đ i với khoản bảo lãnh của mình cho khách hàng; c. Yêu cầu khách hàng cung cấp các tài liệu, thông tin có liên quan đến việc thẩm định bảo lãnh và tài sản bảo đảm (nếu có); d. Yêu cầu khách hàng có các biện pháp bảo đảm cho nghĩa vụ được tổ chức tín dụng bảo lãnh (nếu cần); đ. Thu phí bảo lãnh theo thoả thuận; e.

Hạch toán ghi nợ và yêu cầu khách hàng hoặc bên bảo lãnh đ i ứng hoàn trả s tiền mà bên bảo lãnh đã trả thay. Xử lý tài sản bảo đảm của khách hàng theo thoả thuận và quy định của pháp luật. Kh i kiện theo quy định của pháp luật khi khách hàng, bên bảo lãnh đ i ứng vi phạm nghĩa vụ đã cam kết; i. Có thể chuyển nhượng quyền, nghĩa vụ của mình cho tổ chức tín dụng khác nếu được các bên có liên quan chấp thuận bằng văn bản.

* Bên bảo lãnh có nghĩa vụ: a. Thực hiện nghĩa vụ bảo lãnh theo cam kết bảo lãnh; b.