Phát Triển Doanh Nghiệp Vừa và Nhỏ Tại Tỉnh Hải Dương: Thực Trạng và Giải Pháp

Tài liệu nghiên cứu Doanh nghiệp vừa và nhỏ trên địa bàn tỉnh hải dương thực trạng và giải pháp, tổng hợp lý thuyết và thực hành, cung cấp kiến thức chuyên sâu về .

• Người hướng dẫn: PGS.TS Nguyễn Khắc Thân
• Trường học: Học Viện Chính Trị Quốc Gia Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Kinh Tế Chính Trị
• Đề tài: Phát Triển Doanh Nghiệp Vừa và Nhỏ Tại Tỉnh Hải Dương: Thực Trạng và Giải Pháp
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 2002
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ DNV&N, KINH NGHIỆM CỦA MỘT SỐ NƯỚC VÀ ĐỊA PHƯƠNG VỀ VIỆC PHÁT TRIỂN DNV&N
• 1.1. DNV&N - Những quan niệm khác nhau. Quan niệm ở một số nước và vùng lãnh thổ
• 1.2. Lịch sử ra đời và phát triển của sản xuất hàng hóa và trình phân công lao động xã hội
• 1.3. Quy luật đi từ nhỏ tới lớn là con đường tất yếu và sự phát triển bền vững của các doanh nghiệp
• 1.4. Phân loại DNV&N theo một số quốc gia và vùng lãnh thổ
• 1.5. Ý nghĩa của việc phân loại DNV&N
• 1.6. Tổng kết chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG DNV&N TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH HẢI DƯƠNG TRONG GIAI ĐOẠN HIỆN NAY
• 2.1. Đặc điểm tự nhiên, kinh tế - xã hội của tỉnh Hải Dương
• 2.2. Những thuận lợi
• 2.3. Những khó khăn thách thức
• 2.4. Tình hình phát triển DNV&N trên địa bàn tỉnh Hải Dương và thực trạng hiện nay
• 2.5. Đặc điểm hình thành và phát triển DNV&N trên địa bàn tỉnh Hải Dương
• 2.6. Thực trạng DNV&N ở các lĩnh vực trên địa bàn tỉnh Hải Dương
• 2.7. Đánh giá chung về những kết quả đạt được và những khó khăn tồn tại cần được giải quyết của DNV&N trên địa bàn tỉnh Hải Dương trong quá trình chuyển sang cơ chế thị trường
• 2.7.1. Những kết quả đạt được
• 2.7.2. Những khó khăn, tồn tại cần giải quyết
• 2.8. Kết luận chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG HƯỚNG VÀ CÁC GIẢI PHÁP CHỦ YẾU NHẰM PHÁT TRIỂN CÓ HIỆU QUẢ DNV&N TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH HẢI DƯƠNG TRONG THỜI GIAN TỚI
• 3.1. Quan điểm của Đảng và chủ trương, chính sách của Nhà nước nhằm phát triển DNV&N trên địa bàn tỉnh Hải Dương
• 3.1.1. Quan điểm, chủ trương của Đảng và Nhà nước về DNV&N
• 3.1.2. Các chính sách hiện hành của Nhà nước đối với DNV&N
• 3.2. Một số chỉ tiêu chủ yếu và những quan điểm định hướng nhằm phát triển DNV&N trên địa bàn tỉnh Hải Dương
• 3.3. Những quan điểm định hướng của tỉnh nhằm phát triển DNV&N trên địa bàn tỉnh Hải Dương
• 3.4. Các giải pháp chủ yếu nhằm phát triển có hiệu quả DNV&N trên địa bàn tỉnh Hải Dương
• 3.4.1. Sắp xếp và đổi mới doanh nghiệp gắn với việc đa dạng hóa ngành nghề và sở hữu
• 3.4.2. Phát triển hợp lý các DNV&N trên các lĩnh vực và địa bàn của tỉnh, đẩy mạnh sản xuất công nghiệp ở vùng nông thôn. Tạo lập và mở rộng thị trường cho các DNV&N
• 3.4.3. Cần giải quyết tốt mối quan hệ giữa DNL với các DNV&N
• 3.4.4. Thực hiện tốt chính sách khuyến khích phát triển DNV&N
• 3.4.5. Vấn đề đổi mới quản lý Nhà nước đối với DNV&N
• 3.5. Kết luận chương 3
• PHẦN KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Phát Triển Doanh Nghiệp Vừa và Nhỏ Hải Dương

Phát triển doanh nghiệp vừa và nhỏ Hải Dương (DNVVN) đóng vai trò quan trọng trong sự tăng trưởng kinh tế của tỉnh. Các DNVVN không chỉ tạo ra việc làm mà còn thúc đẩy sự đổi mới và cạnh tranh. Hải Dương, với vị trí địa lý chiến lược nằm trong vùng kinh tế trọng điểm phía Bắc, có nhiều tiềm năng để phát triển DNVVN. Tuy nhiên, để khai thác tối đa tiềm năng này, cần có một cái nhìn tổng quan về thực trạng và các giải pháp phù hợp. Theo tài liệu, các DNVVN đóng góp đáng kể vào GDP và tạo ra hàng chục nghìn việc làm mỗi năm, làm cho nền kinh tế năng động và hiệu quả hơn.

1.1. Vai Trò Của DNVVN Trong Phát Triển Kinh Tế Hải Dương

DNVVN đóng vai trò then chốt trong việc thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, tạo việc làm và tăng thu nhập cho người dân. Sự linh hoạt và khả năng thích ứng nhanh chóng với thị trường giúp DNVVN dễ dàng nắm bắt cơ hội kinh doanh. Ngoài ra, DNVVN còn góp phần vào việc đa dạng hóa sản phẩm và dịch vụ, đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của thị trường. Sự phát triển của DNVVN cũng tạo điều kiện cho việc hình thành và phát triển đội ngũ doanh nhân năng động.

1.2. Tiềm Năng Phát Triển DNVVN Tại Tỉnh Hải Dương

Hải Dương sở hữu nhiều lợi thế để phát triển DNVVN, bao gồm vị trí địa lý thuận lợi, nguồn lao động dồi dào và nền nông nghiệp hàng hóa phát triển. Các khu và cụm công nghiệp đang dần hình thành, tạo điều kiện thuận lợi cho DNVVN hoạt động và mở rộng sản xuất. Bên cạnh đó, tỉnh cũng có nhiều loại khoáng sản có giá trị, tạo cơ hội cho các DNVVN tham gia vào lĩnh vực khai thác và chế biến.

II. Thực Trạng Phát Triển Doanh Nghiệp Vừa và Nhỏ Tại Hải Dương

Mặc dù có nhiều tiềm năng, thực trạng doanh nghiệp vừa và nhỏ Hải Dương vẫn còn đối mặt với nhiều thách thức. Năng lực quản lý còn hạn chế, công nghệ lạc hậu và sức cạnh tranh yếu là những vấn đề cần được giải quyết. Theo tài liệu, nhiều DNVVN đang phải đối mặt với bài toán khó về việc đứng vững và phát triển trong môi trường cạnh tranh ngày càng gay gắt. Việc nghiên cứu một cách cơ bản và hệ thống về DNVVN trên địa bàn tỉnh là cần thiết để đưa ra những định hướng và giải pháp hữu hiệu.

2.1. Khó Khăn Và Thách Thức Của DNVVN Hải Dương

Các DNVVN tại Hải Dương đang gặp phải nhiều khó khăn, bao gồm hạn chế về vốn, công nghệ lạc hậu, thiếu nguồn nhân lực chất lượng cao và năng lực quản lý yếu kém. Bên cạnh đó, các thủ tục hành chính còn rườm rà cũng gây khó khăn cho hoạt động của DNVVN. Sức cạnh tranh của sản phẩm và dịch vụ của DNVVN còn yếu so với các doanh nghiệp lớn và doanh nghiệp nước ngoài.

2.2. Ưu Điểm Và Hạn Chế Của DNVVN Trên Địa Bàn Tỉnh

DNVVN có ưu điểm là linh hoạt, dễ thích ứng với thị trường và chi phí đầu tư thấp. Tuy nhiên, DNVVN cũng có những hạn chế như quy mô nhỏ, nguồn lực hạn chế và khả năng tiếp cận thị trường còn yếu. Việc phát huy tối đa ưu điểm và khắc phục hạn chế là yếu tố then chốt để DNVVN phát triển bền vững.

2.3. Tình Hình Phát Triển DNVVN Ở Các Lĩnh Vực

Tình hình phát triển DNVVN ở các lĩnh vực trên địa bàn tỉnh Hải Dương có sự khác biệt. Trong lĩnh vực công nghiệp, DNVVN đang dần khẳng định vai trò quan trọng trong việc sản xuất các sản phẩm công nghiệp hỗ trợ. Trong lĩnh vực nông nghiệp, DNVVN tham gia vào chuỗi giá trị nông sản, góp phần nâng cao giá trị gia tăng cho sản phẩm nông nghiệp. Trong lĩnh vực dịch vụ, DNVVN cung cấp các dịch vụ đa dạng, đáp ứng nhu cầu của người dân và doanh nghiệp.

III. Giải Pháp Phát Triển Doanh Nghiệp Vừa và Nhỏ Tại Hải Dương

Để phát triển doanh nghiệp vừa và nhỏ (DNVVN) tại Hải Dương một cách hiệu quả, cần có các giải pháp đồng bộ và toàn diện. Các giải pháp này phải tập trung vào việc cải thiện môi trường kinh doanh, nâng cao năng lực cạnh tranh và hỗ trợ DNVVN tiếp cận các nguồn lực. Theo tài liệu, cần có những định hướng và giải pháp hữu hiệu để thúc đẩy DNVVN phát triển trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, góp phần thực hiện tốt các mục tiêu kinh tế - xã hội.

3.1. Chính Sách Hỗ Trợ DNVVN Từ Nhà Nước Và Địa Phương

Nhà nước và địa phương cần có các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp vừa và nhỏ (DNVVN) một cách hiệu quả. Các chính sách này cần tập trung vào việc giảm thiểu chi phí tuân thủ, tạo điều kiện thuận lợi cho DNVVN tiếp cận vốn, công nghệ và thông tin thị trường. Bên cạnh đó, cần có các chương trình đào tạo và tư vấn để nâng cao năng lực quản lý cho DNVVN.

3.2. Nâng Cao Năng Lực Cạnh Tranh Cho DNVVN Hải Dương

Để nâng cao năng lực cạnh tranh doanh nghiệp vừa và nhỏ (DNVVN), cần tập trung vào việc đổi mới công nghệ, nâng cao chất lượng sản phẩm và dịch vụ, xây dựng thương hiệu và mở rộng thị trường. DNVVN cần chủ động tham gia vào các chuỗi giá trị toàn cầu và tận dụng các cơ hội từ hội nhập kinh tế quốc tế.

3.3. Phát Triển Nguồn Nhân Lực Cho DNVVN Tại Hải Dương

Việc phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao là yếu tố then chốt để DNVVN phát triển bền vững. Cần có các chương trình đào tạo nghề phù hợp với nhu cầu của DNVVN, đồng thời khuyến khích các doanh nghiệp tham gia vào quá trình đào tạo và tuyển dụng lao động. Cần chú trọng đào tạo kỹ năng mềm và kỹ năng quản lý cho người lao động.

IV. Ứng Dụng Công Nghệ Và Đổi Mới Sáng Tạo Cho DNVVN Hải Dương

Việc ứng dụng công nghệ vào doanh nghiệp vừa và nhỏ (DNVVN) và thúc đẩy đổi mới sáng tạo là yếu tố quan trọng để nâng cao năng suất và hiệu quả hoạt động. DNVVN cần chủ động tiếp cận và ứng dụng các công nghệ mới, đồng thời khuyến khích các hoạt động nghiên cứu và phát triển (R&D). Theo tài liệu, cần có các giải pháp để DNVVN có thể tiếp cận và ứng dụng công nghệ một cách hiệu quả.

4.1. Hỗ Trợ DNVVN Tiếp Cận Và Ứng Dụng Công Nghệ Mới

Cần có các chương trình hỗ trợ DNVVN tiếp cận và ứng dụng công nghệ mới, bao gồm hỗ trợ tài chính, tư vấn kỹ thuật và đào tạo nhân lực. Bên cạnh đó, cần xây dựng các trung tâm hỗ trợ công nghệ để DNVVN có thể thử nghiệm và đánh giá các công nghệ mới.

4.2. Khuyến Khích Đổi Mới Sáng Tạo Trong DNVVN

Cần có các chính sách khuyến khích đổi mới sáng tạo trong DNVVN, bao gồm hỗ trợ tài chính cho các dự án R&D, tạo điều kiện thuận lợi cho DNVVN hợp tác với các trường đại học và viện nghiên cứu. Bên cạnh đó, cần xây dựng một môi trường khuyến khích sáng tạo và chấp nhận rủi ro.

4.3. Phát Triển Hệ Sinh Thái Khởi Nghiệp Đổi Mới Sáng Tạo

Cần phát triển hệ sinh thái khởi nghiệp đổi mới sáng tạo để tạo ra một môi trường thuận lợi cho các DNVVN khởi nghiệp và phát triển. Hệ sinh thái này cần bao gồm các vườn ươm doanh nghiệp, các quỹ đầu tư mạo hiểm, các tổ chức hỗ trợ khởi nghiệp và các mạng lưới kết nối.

V. Liên Kết Doanh Nghiệp Vừa và Nhỏ Tại Hải Dương

Việc liên kết doanh nghiệp vừa và nhỏ (DNVVN) với nhau và với các doanh nghiệp lớn là một giải pháp quan trọng để nâng cao sức cạnh tranh và mở rộng thị trường. Liên kết DNVVN giúp các doanh nghiệp tận dụng được lợi thế quy mô, chia sẻ rủi ro và tiếp cận các nguồn lực. Theo tài liệu, cần có các giải pháp để thúc đẩy liên kết DNVVN một cách hiệu quả.

5.1. Thúc Đẩy Liên Kết Giữa DNVVN Với DNVVN

Cần có các chương trình hỗ trợ liên kết giữa DNVVN với DNVVN, bao gồm hỗ trợ thành lập các hiệp hội ngành nghề, tổ chức các hội chợ triển lãm và tạo điều kiện cho các doanh nghiệp chia sẻ thông tin và kinh nghiệm.

5.2. Tăng Cường Liên Kết Giữa DNVVN Với Doanh Nghiệp Lớn

Cần có các chính sách khuyến khích liên kết giữa DNVVN với doanh nghiệp lớn, bao gồm hỗ trợ DNVVN trở thành nhà cung cấp cho các doanh nghiệp lớn, tạo điều kiện cho các doanh nghiệp lớn đầu tư vào DNVVN và khuyến khích các doanh nghiệp lớn chia sẻ công nghệ và kinh nghiệm quản lý với DNVVN.

5.3. Phát Triển Chuỗi Cung Ứng Và Chuỗi Giá Trị

Cần phát triển chuỗi cung ứng và chuỗi giá trị để tạo ra một hệ thống sản xuất và phân phối hiệu quả. DNVVN cần tham gia vào các chuỗi cung ứng và chuỗi giá trị để tiếp cận thị trường và nâng cao giá trị gia tăng cho sản phẩm và dịch vụ.

VI. Tương Lai Phát Triển DNVVN Và Kinh Tế Hải Dương

Tương lai phát triển DNVVN có vai trò quan trọng trong sự phát triển kinh tế của Hải Dương. Với những giải pháp đồng bộ và hiệu quả, DNVVN sẽ trở thành động lực tăng trưởng chính của tỉnh, góp phần vào việc thực hiện các mục tiêu kinh tế - xã hội. Theo tài liệu, cần có một tầm nhìn dài hạn và các giải pháp cụ thể để DNVVN phát triển bền vững.

6.1. Định Hướng Phát Triển DNVVN Đến Năm 2030

Cần có một định hướng phát triển DNVVN rõ ràng đến năm 2030, bao gồm các mục tiêu cụ thể về số lượng, quy mô và chất lượng của DNVVN. Định hướng này cần phù hợp với chiến lược phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh và các xu hướng phát triển của thế giới.

6.2. Các Mục Tiêu Phát Triển Kinh Tế Xã Hội Của Tỉnh

Các mục tiêu phát triển kinh tế xã hội của tỉnh cần được gắn kết chặt chẽ với sự phát triển của DNVVN. DNVVN cần đóng vai trò quan trọng trong việc thực hiện các mục tiêu này, bao gồm tăng trưởng kinh tế, tạo việc làm, giảm nghèo và bảo vệ môi trường.

6.3. Đề Xuất Các Giải Pháp Để DNVVN Phát Triển Bền Vững

Cần đề xuất các giải pháp cụ thể để DNVVN phát triển bền vững, bao gồm các giải pháp về tài chính, công nghệ, nhân lực, thị trường và quản lý. Các giải pháp này cần được thực hiện một cách đồng bộ và hiệu quả để DNVVN có thể phát triển một cách bền vững và đóng góp vào sự phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong cơ cấu kinh tế quốc dân Việt Nam giai đoạn đầu những năm 2000, doanh nghiệp vừa và nhỏ chiếm tới 95% tổng số doanh nghiệp, đóng góp 48,2% tổng giá trị sản lượng và thu hút gần 89,7% lực lượng lao động của các doanh nghiệp trong toàn nền kinh tế. Tại tỉnh Hải Dương sau khi được tái lập từ ngày 01/01/1997, khu vực doanh nghiệp vừa và nhỏ đã có bước phát triển nhanh về số lượng nhưng đối mặt với nhiều rào cản nội tại nghiêm trọng. Vấn đề cốt lõi đặt ra là phần lớn doanh nghiệp có quy mô vốn quá mỏng, công nghệ chắp vá lạc hậu và năng lực quản trị hạn chế trong bối cảnh nền kinh tế chuẩn bị thực thi cam kết thương mại quốc tế với mức thuế nhập khẩu cắt giảm về 0 - 5%.

Mục tiêu nghiên cứu tập trung làm rõ cơ sở lý luận và thực tiễn về sự hình thành, phát triển của doanh nghiệp vừa và nhỏ trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa; đánh giá toàn diện thực trạng hoạt động trên địa bàn tỉnh Hải Dương giai đoạn 1996 - 2001; từ đó đề xuất hệ thống giải pháp đồng bộ thúc đẩy khu vực này nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh đến năm 2010. Phạm vi không gian nghiên cứu bao quát toàn bộ 12 đơn vị hành chính gồm 1 thành phố và 11 huyện của tỉnh Hải Dương, khảo sát các doanh nghiệp thuộc mọi thành phần kinh tế với trọng tâm là khu vực sản xuất công nghiệp và tiểu thủ công nghiệp.

Ý nghĩa của công trình thể hiện qua việc cung cấp cơ sở khoa học nhằm duy trì tốc độ tăng trưởng kinh tế của tỉnh đạt bình quân 9,2%/năm giai đoạn 1996 - 2000 (vượt mức bình quân chung 6,75% của cả nước năm 2000), đẩy nhanh quá trình chuyển dịch tỷ trọng công nghiệp - xây dựng từ 33,9% năm 1996 lên 38% năm 2001, đồng thời tạo việc làm ổn định cho hơn 733.000 lao động trên địa bàn.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng phương pháp luận của Chủ nghĩa Mác - Lênin về phân công lao động xã hội và quy luật tích tụ, tập trung tư bản để khẳng định tính tất yếu khách quan của doanh nghiệp quy mô vừa và nhỏ: "Đi từ nhỏ tới lớn là con đường tất yếu". Sự đan xen giữa các quy mô doanh nghiệp giúp khắc phục tính đơn điệu, xơ cứng và tạo lập tính linh hoạt cao cho nền kinh tế quốc dân trong điều kiện cách mạng khoa học - công nghệ.

Khung phân tích đặt trong mô hình kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa tại Việt Nam với cơ cấu đa thành phần: kinh tế nhà nước, kinh tế tập thể, kinh tế cá thể tiểu chủ, kinh tế tư bản tư nhân, kinh tế tư bản nhà nước và kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài. Đồng thời, nghiên cứu tiếp cận lý thuyết mạng lưới liên kết sản xuất hiện đại, xác định doanh nghiệp vừa và nhỏ là "nhà thầu phụ độc lập bên cạnh các nhà thầu chính" nhằm tạo chuỗi giá trị bổ trợ chặt chẽ cho các tập đoàn kinh tế lớn.

Hệ thống khái niệm nền tảng được chuẩn hóa dựa trên Nghị định số 90/2001/NĐ-CP của Chính phủ, xác định doanh nghiệp vừa và nhỏ là cơ sở sản xuất kinh doanh độc lập có vốn đăng ký không quá 10 tỷ đồng hoặc số lao động bình quân hàng năm không quá 300 người. Nghiên cứu tích hợp các khái niệm kinh tế then chốt gồm: tích tụ tư bản, giá trị gia tăng, năng suất nhân tố tổng hợp và mức trang bị tài sản cố định trên một lao động.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu của đề tài được thu thập từ số liệu thống kê chính thức của Cục Thống kê Hải Dương, Sở Kế hoạch và Đầu tư, Sở Công nghiệp cùng các báo cáo kinh tế - xã hội định kỳ của Ủy ban nhân dân tỉnh Hải Dương từ năm 1996 đến năm 2001. Luận văn kế thừa có chọn lọc các kết quả khảo sát từ các dự án quốc tế như VIE/86-045, Quỹ phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam - EU và Dự án VIE/US/95.004 do UNIDO tài trợ.

Nghiên cứu tiến hành khảo sát toàn diện trên tổng thể 579 doanh nghiệp đang hoạt động trên địa bàn tỉnh tính đến tháng 3/2002 (gồm 82 doanh nghiệp nhà nước, 352 doanh nghiệp dân doanh, 38 doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài, 685 hợp tác xã) cùng hơn 24.000 cơ sở kinh doanh cá thể. Để đảm bảo tính đại diện, phương pháp chọn mẫu phân tầng ngẫu nhiên được thực hiện trên 3 nhóm ngành kinh tế trọng yếu: Nông - lâm - thủy sản (chiếm 59,69% diện tích đất tự nhiên), Công nghiệp - Xây dựng (chiếm 38% GDP toàn tỉnh) và Thương mại - Dịch vụ.

Lý do lựa chọn phương pháp phân tích thống kê mô tả kết hợp phương pháp so sánh liên ngành và phương pháp duy vật lịch sử là nhằm bóc tách chân thực bản chất các mối quan hệ sở hữu, nhận diện những điểm nghẽn về cấu trúc tài sản và công nghệ mà các mô hình định lượng đơn thuần không thể bao quát. Timeline nghiên cứu được thực hiện xuyên suốt giai đoạn 1996 - 2001 và hoàn thiện xử lý dữ liệu vào năm 2002.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, quy mô vốn của doanh nghiệp phân hóa sâu sắc giữa các thành phần kinh tế với mức vốn trung bình toàn tỉnh đạt 10,13 tỷ đồng/doanh nghiệp. Trong đó, doanh nghiệp nhà nước do Trung ương quản lý sở hữu mức vốn vượt trội 74,33 tỷ đồng/doanh nghiệp, cao gấp 16,5 lần so với doanh nghiệp nhà nước địa phương (4,5 tỷ đồng/doanh nghiệp) và gấp 53 lần so với khu vực dân doanh (1,4 tỷ đồng/doanh nghiệp).

Thứ hai, doanh nghiệp vừa và nhỏ chiếm ưu thế tuyệt đối về mặt số lượng và giải quyết việc làm nhưng đóng góp giá trị sản xuất còn rất khiêm tốn. Trong công nghiệp và xây dựng, nhóm doanh nghiệp này chiếm 99,78% tổng số cơ sở (22.897 đơn vị) và thu hút 56.500 lao động; trong thương mại dịch vụ chiếm 99,9% cơ sở (24.278 đơn vị) với 31.513 lao động. Tuy nhiên, tới 84,8% giá trị sản xuất công nghiệp toàn tỉnh năm 2000 (đạt 3.576,57 tỷ đồng) lại nằm trong tay các doanh nghiệp nhà nước lớn và khối đầu tư nước ngoài.

Thứ ba, trình độ công nghệ của phần lớn doanh nghiệp vừa và nhỏ ở mức trung bình và lạc hậu, thể hiện qua sự chênh lệch lớn về mức trang bị tài sản trên một lao động. Khu vực có vốn đầu tư nước ngoài đạt mức trang bị 538 triệu đồng/lao động, doanh nghiệp nhà nước Trung ương đạt 111,93 triệu đồng/lao động, công ty cổ phần đạt 52 triệu đồng/lao động, trong khi doanh nghiệp nhà nước địa phương chỉ đạt 26,95 triệu đồng/lao động (chỉ bằng khoảng 5% so với khối đầu tư nước ngoài).

Thứ tư, không gian phân bố kinh tế có sự mất cân đối rõ rệt giữa các địa bàn. Giá trị sản xuất công nghiệp tập trung phần lớn tại 3 địa phương trọng điểm: huyện Kinh Môn đóng góp 44%, huyện Chí Linh đóng góp 23% và thành phố Hải Dương; trong khi các huyện thuần nông còn lại đóng góp tỷ trọng rất nhỏ dù toàn tỉnh có tới 42 làng nghề với 34.440 lao động.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân căn bản của thực trạng trên bắt nguồn từ xuất phát điểm nền kinh tế tiểu nông tự cấp, tích lũy nội bộ của dân cư còn thấp và quá trình chuyển đổi từ cơ chế kế hoạch hóa tập trung bao cấp sang kinh tế thị trường còn nhiều bất cập. Các doanh nghiệp tư nhân phần lớn thành lập sau Luật Doanh nghiệp năm 1999 (năm 2000 số doanh nghiệp mới tăng gấp 3 lần so với năm 1999), chủ doanh nghiệp thiếu kiến thức quản trị kinh doanh hiện đại và khả năng tiếp cận kênh vốn ngân hàng chính thức chỉ đạt khoảng 25% do rào cản tài sản thế chấp.

Bức tranh số liệu trên có thể được trực quan hóa rõ nét qua biểu đồ cột so sánh mức trang bị tài sản trên lao động giữa các thành phần kinh tế và bảng cơ cấu tỷ trọng giá trị sản xuất công nghiệp phân bổ theo 12 huyện thị. Sự minh họa trực quan này làm nổi bật nghịch lý: khu vực nắm giữ 99% số cơ sở và phần lớn việc làm lại sở hữu tỷ lệ tài sản kỹ thuật thấp nhất.

So sánh với các địa phương lân cận như Đồng Nai và Bình Dương (nơi doanh nghiệp vừa và nhỏ tạo ra 36% GDP và tỷ lệ cấp quyền sử dụng đất đạt 90%), Hải Dương còn chậm trễ trong việc hình thành các khu công nghiệp vừa và nhỏ tập trung. Mô hình làng nghề tại Bắc Ninh hay xí nghiệp Hương Trấn tại Trung Quốc (chiếm 61,86% tổng sản phẩm công nghiệp nông thôn) cho thấy Hải Dương chưa khai thác tối đa tiềm năng chế biến nông sản và khoáng sản phong phú như 250 triệu tấn đá vôi, 8 triệu tấn sét chịu lửa và 40 vạn tấn cao lanh trên địa bàn.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm phát triển mạnh mẽ và nâng cao hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp vừa và nhỏ tại Hải Dương đến năm 2010, nghiên cứu đề xuất 4 nhóm giải pháp trọng tâm:

Thứ nhất, quy hoạch đồng bộ không gian phát triển và mặt bằng sản xuất. Ủy ban nhân dân tỉnh Hải Dương cùng Sở Địa chính - Nhà đất cần đẩy nhanh tiến độ cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho các doanh nghiệp đạt tỷ lệ trên 85% trong giai đoạn 2002 - 2005. Đồng thời, xây dựng các cụm công nghiệp tập trung quy mô vừa và nhỏ tại Cẩm Giàng, Bình Giang, Nam Sách với chính sách ưu đãi tiền thuê đất tương tự mô hình thành công của tỉnh Đồng Nai.

Thứ hai, mở rộng các kênh hỗ trợ vốn và tín dụng trung dài hạn. Chi nhánh Ngân hàng Nhà nước tỉnh phối hợp với Sở Tài chính thành lập Quỹ bảo lãnh tín dụng và Quỹ hỗ trợ phát triển doanh nghiệp vừa và nhỏ Hải Dương. Mục tiêu đặt ra là nâng tỷ lệ doanh nghiệp tiếp cận nguồn vốn ngân hàng chính thức từ 25% lên 50% trước năm 2006, cắt giảm thời gian thẩm định hồ sơ vay vốn xuống dưới 7 ngày làm việc.

Thứ ba, đẩy mạnh chuyển giao công nghệ và chuẩn hóa chất lượng sản phẩm. Sở Khoa học, Công nghệ và Môi trường tỉnh chủ trì chương trình hỗ trợ kinh phí giúp các doanh nghiệp áp dụng hệ thống quản lý chất lượng ISO 9000, phấn đấu nâng tốc độ đổi mới máy móc thiết bị đạt mức 12% - 15%/năm. Thực hiện chính sách giảm 50% thuế suất thuế giá trị gia tăng đối với các dự án đầu tư máy móc tiên tiến phục vụ chế biến nông sản và sản xuất vật liệu xây dựng.

Thứ tư, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và năng lực quản trị. Sở Lao động - Thương binh và Xã hội phối hợp với Hiệp hội Doanh nghiệp tỉnh tổ chức đào tạo kỹ năng quản trị kinh doanh cho 100% lãnh đạo doanh nghiệp mới thành lập, hướng tới mục tiêu nâng tỷ lệ lao động qua đào tạo trên toàn tỉnh từ 18,1% năm 2000 lên mức 30% vào năm 2005.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Thứ nhất, các nhà hoạch định chính sách và cơ quan quản lý nhà nước cấp tỉnh (Sở Kế hoạch và Đầu tư, Sở Công nghiệp, Ủy ban nhân dân các huyện tại Hải Dương) sử dụng luận văn làm cơ sở thực tiễn để xây dựng quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội, ban hành chính sách hỗ trợ kinh tế dân doanh và quy hoạch làng nghề giai đoạn 2002 - 2010.

Thứ hai, các chủ doanh nghiệp và nhà quản trị doanh nghiệp vừa và nhỏ tại địa phương tham khảo tài liệu để nhận diện điểm yếu về năng lực công nghệ, từ đó chủ động xây dựng chiến lược liên kết thầu phụ với các doanh nghiệp lớn và đầu tư đổi mới quy trình quản trị chuẩn ISO.

Thứ ba, giảng viên, nghiên cứu sinh và học viên cao học chuyên ngành Kinh tế chính trị, Quản lý kinh tế sử dụng công trình như một tài liệu tham khảo giàu giá trị học thuật, cung cấp hệ thống dữ liệu thực chứng chi tiết về quá trình thực thi Luật Doanh nghiệp 1999 tại một tỉnh công nghiệp đang phát triển.

Thứ tư, các tổ chức tín dụng, ngân hàng thương mại và quỹ đầu tư mạo hiểm khai thác báo cáo thực trạng tài chính và cơ cấu vốn của 579 doanh nghiệp trong luận văn để thiết kế các gói sản phẩm cấp tín dụng, bảo lãnh vay vốn linh hoạt cho khu vực tiểu thủ công nghiệp và thương mại dịch vụ.

Câu hỏi thường gặp

Tiêu chí phân loại doanh nghiệp vừa và nhỏ tại Việt Nam trong giai đoạn nghiên cứu được quy định như thế nào? Theo Nghị định số 90/2001/NĐ-CP ngày 23/11/2001 của Chính phủ, doanh nghiệp vừa và nhỏ là các cơ sở sản xuất kinh doanh độc lập đã đăng ký kinh doanh theo pháp luật, có vốn đăng ký không quá 10 tỷ đồng hoặc số lượng lao động trung bình hàng năm không quá 300 người.

Tại sao mức trang bị tài sản trên một lao động tại Hải Dương lại có sự chênh lệch lớn giữa các thành phần kinh tế? Doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (538 triệu đồng/lao động) và doanh nghiệp nhà nước Trung ương (111,93 triệu đồng/lao động) tiếp cận được nguồn vốn lớn và công nghệ hiện đại, trong khi doanh nghiệp nhà nước địa phương (26,95 triệu đồng/lao động) và kinh tế tư nhân chủ yếu hoạt động bằng máy móc cũ, công nghệ thủ công truyền thống.

Những rào cản lớn nhất khiến doanh nghiệp vừa và nhỏ tại Hải Dương khó tiếp cận vốn ngân hàng là gì? Khảo sát cho thấy tỷ lệ huy động vốn chính thức chỉ đạt 25% do phần lớn doanh nghiệp thiếu tài sản thế chấp hợp pháp (chưa hoàn thiện chứng nhận quyền sử dụng đất), năng lực lập dự án sản xuất kinh doanh còn yếu và hệ thống sổ sách kế toán chưa minh bạch.

Các làng nghề truyền thống đóng vai trò gì đối với chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn Hải Dương? Với 42 làng nghề thu hút 34.440 lao động, khu vực này giúp khai thác nguồn lực bản địa, giải quyết việc làm cho 85,5% dân số nông nghiệp và tạo mức thu nhập cho người dân cao gấp khoảng 4 lần so với sản xuất thuần nông.

Mô hình phát triển của các tỉnh lân cận mang lại bài học kinh nghiệm gì cho Hải Dương? Kinh nghiệm từ Đồng Nai và Bình Dương chỉ ra rằng việc cải cách thủ tục hành chính (giảm thời gian đăng ký kinh doanh xuống 3 - 5 ngày), chủ động quỹ đất công nghiệp sạch và trích 1% - 5% lợi nhuận doanh nghiệp lớn lập quỹ hỗ trợ sẽ tạo bước đột phá cho doanh nghiệp vừa và nhỏ.

Kết luận

• Doanh nghiệp vừa và nhỏ tại Hải Dương chiếm trên 99% tổng số cơ sở sản xuất kinh doanh, giữ vai trò xương sống trong giải quyết việc làm cho hơn 88.000 lao động công nghiệp và thương mại dịch vụ.
• Cơ cấu nội tại bộc lộ nhiều điểm nghẽn cốt lõi: quy mô vốn dân doanh nhỏ bé (1,4 tỷ đồng/doanh nghiệp), mức trang bị kỹ thuật thấp (26,95 triệu đồng/lao động) và phân bố không gian kinh tế mất cân đối.
• Đóng góp khoa học chính của luận văn là hệ thống hóa khung lý luận về doanh nghiệp vừa và nhỏ trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, đồng thời đưa ra bức tranh thực chứng toàn diện đầu tiên của tỉnh Hải Dương sau tái lập.
• Lộ trình hành động giai đoạn 2002 - 2005 cần tập trung đột phá vào 4 trụ cột: hoàn thiện quy hoạch cụm công nghiệp, thành lập Quỹ bảo lãnh tín dụng, hỗ trợ đổi mới công nghệ đạt 15%/năm và phổ cập đào tạo quản trị doanh nghiệp.
• Các cấp ban ngành và cộng đồng doanh nghiệp Hải Dương cần khẩn trương đồng hành triển khai các giải pháp để nâng cao sức cạnh tranh, chủ động hội nhập thành công vào thị trường khu vực và quốc tế.

Trích đoạn nội dung tài liệu

HOC VIEN CHINH TRI QUOC GIA HO CHI MINH PHAM Dlfe MINH DOANH NGHIEP VOA VA NHO TREN DIA BAN ■ ■ TINH HAI DUONG ■ THUC TRANG VA GIAI PHAP ■ ■ Chuyen nganh: Kinh te chinh tri Ma so : 5.01 Ngirdi hirnma fi£n khna hpc? PGfrTS. NGUYEN KHAC THAN DAI HOC KTQD TRUNGTAM th6ng tin 9.29 HA NOI - 2002 CHU VIET TAT TRONG LU AN VAN 1. CNXH: Chu nghia xa hoi. XHCN: Xa hoi chu nghia 3.

CNH, HDH: cong nghiep hoa, ' hien dai hoa. CT: Cong ty 5.CP: Cong ty co phan 6.TNHH: Cong ty trach nhiem huu han 7. CN: Cong nghiep. DN: Doanh nghiep 9.

DN V&N: Doanh nghiep vua va nho 10. DNNN: Doanh nghiep Nha nudc 11.TW: Doanh nghiep Nha nudc trung uong 12.DP: Doanh nghiep Nha nunc dia phuong 13. DNN: Doanh nghiep nho 14. DNV: Doanh nghiep vira 15.

DNL: Doanh nghiep lon 16. DTNN: Dau tu nudc ngoai. GTGT: Gia tri gia tang 18. HTX: Hop tac xa 19.

KT - XH: Kinh te - xa hoi 20. KTQD: Kinh te quoc dan 21. KTNN: Kinh te Nha nudc 22.NQD: Kinh te ngoai quoc doanh 23. KTTT: Kinh te thi trubng.

SXKD: San xuat kinh doanh 25. TSCD: Tai san co dinh 26. TSLD: Tai san luu dOng 27. TTCN: Tieu thu cong nghiep 28.

TBCN: Tu ban chu nghia 29. TPKT: Thanh phan kinh te 30. UBND: Uy ban nhan dan 31. VND: Viet Nam dong 32.

VCD: Von co dinh 33. VLD: Von luu dong. MUC LUC Trang MO DAU 1 Chuang 1: Mot so van de co ban ve DNV&N, kinh nghiem cua mot so 5 nude va dia phirong ve viec phat trien DNV&N 1. DNV&N - Nhung quan niem khac nhau.

Quan ni6m dr mot so nude va vung lanh tho. Quan niem cua Viet Nam vd DNV&N. DNV&N - Dac diem va vai tro trong ndn K i l l dinh hudng XHCN d 17 Viet Nam 1. Su hinh thanh va phat trien DNV&N d Viet Nam 17 1.

Dac diem cua DNV&N trong nen K 1'11' dinh hudng XHCN d 20 nude ta 1. Vi tri, vai tro cua DNV&N 22 1. Kinh nghiem d mot so quoc gia, vung lanh tho va dia phuorng doi vdi su 27 phat trien cac DNV&N 1. Kinh nghiem d mot so nude va vung lanh tho.

Kinh nghiem phat trien DNV&N d mot so dia phuong 2 31 Ket luSn chuung 1. 35 Chuang 2: Thue trang DNV&N tren dia ban tinh Hai Duong 37 trong giai doan hien nay 2. Dac diem tu nhien, KT - XH cua tinh Hai Duong 37 2. Nhung thuan loti 37 2.

Nhung kho khan thach thuc 39 2. Tinh hinh phat trien DNV&N tren dia ban tinh Hai Duong va thuc trang 40 hien nay 2. Dac diem hinh thanh va phat trien DNV&N tren dia ban tinh Hai 40 Duong 2. Thuc trang DNV&N d cac linh vuc tren dia ban tinh Hai Duong 44 2.

Danh gia chung ve nhirng ket qua dat duqc va nhung kho khan tdn tai 59 can duqc giai quyet cua DNV&N tren dia ban tinh Hai Duong trong qua trinh chuyen sang co che thi trudng 2. Nhung ket qua dat duqc 59 2. Nhung kho khan, ton tai edn giai quyet. 61 Ket luan chuong 2.

65 Chirofng 3: Phiromg hirdng va cac giai phap chu yeu nham phat trien co 66 hieu qua DNV&N tren dia ban tinh Hai Duong trong thcri gian tdi 3. Quan diem cua Dang va chu truong, chinh sach cua Nha nude nham 66 phat trien DNV&N tren dia ban tinh Hai Duong 3. Quan diem, chu truong cua Dang va Nha nudc vd DNV&N 66 3. Cac chinh sach hien hanh cua Nha nudc doi vdi DNV&N 67 3.

Mot so chi tieu chu yeu va nhung quan diem dinh hudng nham phat 71 trien DNV&N tren dia ban tinh Hai Duong. Mot so chi tieu dinh hudng chu yeu nham phat trien DNV&N 71 tren dia ban Hai Duong 3. Nhung quan diem dinh hudng cua tinh nh^m phat trien DNV&N 73 tren dia ban tinh Hai Duong 3. Cac giai phap chu yeu nham phat trien co hieu qua DNV&N tren dia 77 ban tinh Hai Duong 3.

Sap xep va doi moi DN gSn vdi viec da dang hoa nganh nghe va 77 so huu 3. Phat trien hop ly cac DNV&N tren cac linh vuc va dia ban cua 79 tinh, day manh san xuat cong nghiep o vung nong thon. Tao lap va mo rong thi trudng cho cac DNV&N 81 3. Can giai quyet tot moi quan he giua DNL vdi cac DNV&N 83 3.

Thue hien tot chinh sach khuyen khfch phat trien DNV&N 85 3. Van de doi moi quan ly Nha nudc doi vdi DNV&N 94 Ket luan chuong 3 98 PHAN KET LUAN VA KIEN NGHI 99 Danh muc tai lieu tham khao Phu luc. Tinh cap thiet cua de tai. Sau horn 15 nam thuc hien cong cuoc doi moi do Dang khoi xuorng va lanh dao, nen kinh te Viet Nam da dat dupc rat nhieu thanh tuu quan trong: co cau kinh te co su chuy^n dich theo huong tien bo; toe do tang truong kinh te cao va on dinh trong thoi gian kha dai (7%/nam), cac chi tieu chu ye'u de ra lien ke't d£u dat hoac vuot ke hoach de ra; quan he san xuat dupc dieu chinh phu hop hon vdi ti'nh chat va trinh do cua luc luong san xuat; da tung budc khai thac co hiSu qua cac tiem nang to lon trong nuoc va cac ngudn luc ben ngoai; sue canh tranh cua hang hoa va cac DN ngay cang dupc cai thien.

Nhung ket qua do co su dong gop rat lorn cua cac DNV&N thuoc moi TPKT o nudc ta. Cac DNV&N trong thdi gian qua co budc phat trien turong doi nhanh ve luong va co su bien doi tien bo ve chat; ngay cang gin vai tro quan trong trong nen kinh te, su dong gop trong GDP ngay mot cao, hang nam tao them hang chuc van chd lam viec mod, tang them va da dang hoa cac ngudn thu nhap cho dan cur, dong gop vao tang truong kinh te' va lam cho nen kinh te' nang dong va hieu qua hon, hinh thanh ngay cang dong doi ngu chu DN nang dong. Cac DNV&N co nhi£u loi the' nhtf: chi phi dau tu khong ldn, thi'ch ung nhanh voi su bie'n doi cua thi truong, phu hop vori trinh do quan ly cua phan lorn chu DN 6 nudc ta hien nay. Tuy vay, hien nay cac DNV&N 6 Viet Nam dang gap phai nhieu kho khan ca trong nhan thuc ly luan va thuc tien, viec phat trien load DN nay (nhat la dd'i vod DN thuoc TPKT tu nhan) con gap nhieu vuctng m;ic can giai quyet: ve co che, chinh sach tao dieu kien cho no phat trien.

Hai Duong la tinh moi duqc tai lap tu 1/1/1997, la mot tinh trong vung kinh te trong diem phia Bhc, nam giua tarn giac kinh te Ha Noi - Hai Phong - Quang Ninh; co nhidu thuan led ve giao thong, dia hinh tuong doi bang phing, co ca vung ddng bang va mot phan la ddi nui, tai nguydn co nhieu loai vod chat luong cao (da voi, silic, set trang, set chiu lua.); cac dieu kien ve KT - XH kha thuan loi cho cac DNV&N phat trien nhu: van de thi truong, cac khu va cum cong nghiep da va dang hinh thanh, luc luong lao dong da dang va phong phu, ndn nong nghiep hang hoa co budc phat trien kha da dang va dang tung budc chuyen doi co cau. Tuy nhien, thuc trang va xu 2 hudng phat trien cua cac DNV&N con nhieu van de can giai quyet, ti6m nang cua cac DNV&N chua dupc phat huy. Hien nay, co nhieu DNV&N dang dung trudc nhung kho khan thach thuc ldn nhu: nang luc quan ly kem, cong nghe lac hau, suc canh tranh cua san pham va cua DN con yeu. Do vay, de dung vung va phat trien trong moi truong canh tranh ngay cang gay gat tren thi truong trong va ngoai nudc dang la bai toan kho, can phai giai quydt.

DiSu do cang dat ra van de can nghien cuu mot cach co ban co he thong, nhin nhan van de mot cach that khach quan, tha'y dupc nhung uu the va han che cua cac DNV&N. Tu do co nhung dinh hudng, de ra nhung giai phap huu hieu de’ thuc day DNV&N phat trien trong nen KTIT dinh hudng XHCN, gop phan thuc hien tot cac muc tieu KT - XH. rTnh hinh nghien cuu cua de tai. Trong nhung nam ggan day, van de DNV&N d nudc ta da co nhieu to chuc va ca nhan quan tarn nghien cuu.

Da co mot so cong trinh dupc cong bo nhu viec nghien cuu ve the che', co che chinh sach. tac dong den qua trinh hinh thanh va phat trien DNV&N tren pham vi ca nudc cung nhu d mot so dia phuong vdi muc dd, pham vi, linh vuc vdi cac giac do khac nhau. Co the neu mot so' cong trinh chu yeu sau day: - Dinh hudng chie'n lupc va chinh sach phat trien DNV&N d Viet Nam den nam 2010 cua Bo ke' hoach va dau tu. - Du an VIE/86-045 ho trp DNV&N d Viet Nam den nam 2010 cua Bo ke hoach va dau tu.

- Quy phat trien DNV&N thuoc chuong trinh Viet Nam - EU (SMEDF). - Du an: "Chinh sach ho trp phat trien DNV&N d Viet Nam" dupc tai trp bdi Vien FRIEDRICH EBERT (Dure) do PGS.TS Nguyen Cuc - Hoc vien Chinh tri Quoc gia Ho Chi Minh lam chu du an, gdm nhieu giai doan va mot so cong trinh khac. Tuy nhien, doi vdi Hai Duong, viec nghien cuu mot cach cu ban, co he thong DNV&N tren dia ban tinh den nay vfin con la mdi me. Bdi vay, chung toi chon de tai " DNV&N tren dia ban tinh Hai Duong - Thuc trang va giai phap".

Vdi mong muon gop phan lam ro them co sd ly luan va thuc tien dang dat ra doi vdi DNV&N tren dia ban tinh, th do de xuat nhung y kien cua minh gop phan phat trien DNV&N tren dia ban tinh Hai Duong. Muc dich, nhiem vu cua luan van. Muc dich cua luan van. - Gop phan lam ro them nhung van de ly luan, thurc tien ve su tOn tai va phat trien cua cac DNV&N trong nen KTTT dinh hudng XHCN.

- Tren co scr phan tfch dac diem, thuc trang DNV&N tren dia ban tinh Hai Duong, de xuat phuong hudng, giai phap nh^m phat trien chung phuc vu qua trinh phat trien KT - XH cua tinh. Nhiem vu cua luan van. - Khai quat nhung van de ly luan ve DNV&N trong n£n KTTT dinh hudng XHCN. Th do lam ro vai tro va su can thiet phai phat trien DNV&N d Viet nam noi chung va o Hai Duong noi rieng.

- Tim hieu kinh nghiem cua mot so quoc gia va dia phuong trong viec hd tro, phat trien DNV&N. - Phan tfch qua trinh hinh thanh, phat trien, dac diem va thuc trang cua DNV&N tren dia ban tinh Hai Duong va cac yeu to tac dong tdi loai hinh DN nay.