Chương 1: Cơ sở lý luận về phát triển ngân hàng số đối với khách hàng cá nhân tại ngân hàng thương mại; Chương 2: Thực trạng phát triển dịch vụ ngân hàng số đối với khách hàng cá nhân tại Vietcombank – Chi nhánh Tuyên Quang; Chương 3: Giải pháp phát triển dịch vụ ngân hàng số đối với khách hàng cá nhân tại Vietcombank – Chi nhánh Tuyên Quang. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÁT TRIỂN NGÂN HÀNG SỐ ĐỐI VỚI KHÁCH HÀNG CÁ NHÂN TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 1. Khái niệm dịch vụ ngân hàng số đối với khách hàng cá nhân tại ngân hàng thương mại 1. Khái niệm dịch vụ ngân hàng số đối với khách hàng cá nhân * Dịch vụ ngân hàng Sự phát triển của công nghệ tài chính (fintech) và sự thay đổi trong thị hiếu tiêu dùng đối với dịch vụ tài chính đã thúc đẩy hệ thống ngân hàng toàn cầu phải thay đổi mô hình kinh doanh.
Sự phát triển mạnh mẽ của các sáng kiến công nghệ đã và đang hình thành nên xu hướng mới cho ngân hàng bán lẻ trở thành NHS. Trên thế giới, NHS bắt đầu hình thành từ những năm 1960 với sự xuất hiện của các máy rút tiền tự động ATM (Automated teller machine) được cho là lắp đặt đầu tiên tại một chi nhánh của ngân hàng Barclays Plc ở khu vực ngoại ô phía bắc London - Anh ngày 27/6/1967. Máy rút tiền tự động, phối hợp với thẻ ATM (thẻ ghi nợ), khuyến khích người dân sử dụng dịch vụ ngân hàng cho chi tiêu hàng ngày, là một bước đột phá trong phát triển của ngành ngân hàng. Tuy nhiên, hệ sinh thái NHS mới đang hình thành và hoàn thiện vào những năm gần đây do những thay đổi từ xu hướng tiêu dùng của khách hàng, mô hình hoạt động, doanh thu, nền tảng NHS, dữ liệu ngành ngân hàng và chuỗi giá trị ngân hàng.
Có nhiều quan niệm về NHS. Ngân hàng kỹ thuật số là xu hướng phát triển của thời đại công nghiệp 4.0, các NHTM tiến hành các giao dịch ngân hàng như gửi tiền, chuyển khoản, rút tiền, quản lý tài khoản vãng lai và tiết kiệm, cho vay quản lý, thanh toán hóa đơn, áp dụng cho các sản phẩm tài chính và dịch vụ tài khoản thông qua một nền tảng điện tử. Ngân hàng kỹ thuật số là quá trình số hóa tất cả các hoạt động ngân hàng chỉ có sẵn trong một chi nhánh ngân hàng cho khách hàng của mình (Howcroft và cộng sự, 2002). Theo Sarma, (2017), ngân hàng kỹ thuật số là sự chuyển đổi của tất cả các hoạt động và dịch vụ ngân hàng vào môi trường kỹ thuật số, thực hiện sự đổi mới trong các dịch vụ tài chính cho khách hàng và khách hàng thương mại trên thiết bị di động, kỹ thuật số, AI và chiến lược thanh toán, regtech, dữ liệu, blockchain, API, kênh phân phối và công nghệ.
9 Ngân hàng số tên (Digital Banking) là hình thức số hóa tất cả các chương trình hoạt động và dịch vụ của ngân hàng truyền thống dựa trên việc thực hiện hầu hết các giao dịch trực tuyến thông qua mạng Internet như GPRS/3G/4G/Wifi. Việc này có nghĩa là tất cả các giao dịch và thao tác thực hiện ở chi nhánh ngân hàng đều được số hóa và được tích hợp vào ngân hàng số. Với ứng dụng này, người tiêu dùng không cần phải đến quầy giao dịch ngân hàng truyền thống và giảm thiểu được mức tối đa giấy tờ thủ tục có liên quan. NHS là hình thức tích hợp số hóa toàn bộ hoạt động và dịch vụ đang thực hiện tại các ngân hàng, các chi nhánh giao dịch trực tiếp.
Nói dễ hiểu, bạn có thể sử dụng tất cả các dịch vụ của một ngân hàng bình thường nhưng trên thiết bị số như điện thoại hoặc máy tính bảng. Và dịch vụ bạn đang sử dụng chính là NHS (Vpbank, 2024). Như vậy, có thể khái quát: NHS là một hoạt động mô hình dựa trên nền tảng công nghệ để trao đổi thông tin và thực hiện các giao dịch giữa các ngân hàng và khách hàng. Quá trình này được thực hiện thông qua các thiết bị kỹ thuật số được kết nối với phần mềm máy tính trên internet.
Khách hàng không cần phải đến cơ sở chi nhánh ngân hàng để thực hiện giao dịch và ngược lại, ngân hàng cũng không phải gặp khách hàng để hoàn thành giao dịch. * Khách hàng cá nhân KHCN là những cá nhân mua sắm sản phẩm/ dịch vụ cho nhu cầu sử dụng cá nhân, gia đình hoặc bạn bè. Họ không đại diện cho bất kỳ tổ chức hay doanh nghiệp nào. Hay nói cách khác, họ không mua hàng, sử dụng dịch vụ cho mục đích thương mại hoặc làm việc trong một vai trò chuyên nghiệp.
KHCN sử dụng dịch vụ NHS thường thích sự tiện lợi và linh hoạt, ưa chuộng việc quản lý tài chính từ bất kỳ đâu và bất kỳ lúc nào. Họ cũng là những người thích thú với công nghệ và dễ dàng tiếp nhận và sử dụng các ứng dụng mới. Việc thực hiện các giao dịch một cách nhanh chóng và hiệu quả mà không mất thời gian đến ngân hàng là điểm quan trọng đối với họ. Tuy nhiên, tính bảo mật của thông tin cá nhân và tài chính cũng là vấn đề quan trọng, cùng với mong muốn có nhiều lựa chọn và trải nghiệm người dùng tốt.
* Dịch vụ NHS đối với khách hàng cá nhân 10 Một trong những học giả nổi tiếng đã phát biểu về khái niệm dịch vụ NHS đối với KHCN là Brett King - tác giả của nhiều cuốn sách thành công trong lĩnh vực tài chính và công nghệ, và ông cũng là một nhà tư vấn hàng đầu về NHS. Trong các tác phẩm của mình, như "Bank 4.0: Banking Everywhere, Never at a Bank" và "Breaking Banks: The Innovators, Rogues, and Strategists Rebooting Banking", Brett King đã thảo luận và phân tích sâu hơn về sự chuyển đổi của ngành ngân hàng từ truyền thống sang số hóa và ảnh hưởng của điều này đối với KHCN. Tác giả đã giải thích về cách mà công nghệ đang thay đổi cách mà khách hàng tương tác với ngân hàng và làm thế nào các ngân hàng có thể tận dụng công nghệ để cung cấp dịch vụ tốt hơn cho KHCN trong thời đại kỹ thuật số. Brett King (2019) khái quát quan điểm về dịch vụ NHS đối với KHCN như sau: Dịch vụ NHS đối với KHCN là sự kết hợp giữa công nghệ thông tin và ngân hàng để cung cấp các dịch vụ tài chính một cách thuận tiện, linh hoạt và tiết kiệm thời gian.
Điều này cho phép khách hàng quản lý tài chính của mình từ bất kỳ đâu và bất kỳ khi nào thông qua các phương tiện kỹ thuật số như điện thoại di động, máy tính bảng hoặc máy tính cá nhân. Đặc trưng của dịch vụ ngân hàng số đối với khách hàng cá nhân Dịch vụ ngân hàng số dành cho khách hàng cá nhân và doanh nghiệp có những đặc điểm khác biệt rõ rệt. Khách hàng cá nhân tìm kiếm sự tiện lợi, giao diện dễ sử dụng và các chương trình khuyến mãi hấp dẫn, trong khi khách hàng doanh nghiệp yêu cầu các giải pháp phức tạp hơn, hỗ trợ tài chính và quản lý rủi ro. Sự hiểu biết về nhu cầu của từng nhóm khách hàng sẽ giúp các ngân hàng thiết kế dịch vụ phù hợp và nâng cao trải nghiệm cho người sử dụng.
* Đặc điểm dịch vụ ngân hàng số dành cho khách hàng cá nhân Dịch vụ ngân hàng số cho khách hàng cá nhân thường tập trung vào tính tiện lợi và linh hoạt. Khách hàng có thể thực hiện các giao dịch hàng ngày như chuyển tiền, thanh toán hóa đơn hoặc kiểm tra số dư tài khoản mọi lúc, mọi nơi chỉ với một thiết bị di động. Tính năng này giúp tiết kiệm thời gian và công sức so với việc đến chi nhánh ngân hàng. Giao diện của ứng dụng ngân hàng số thường được thiết kế thân thiện, giúp người dùng dễ dàng thao tác mà không cần có kiến thức công nghệ cao.
Các biểu 11 tượng rõ ràng và hướng dẫn cụ thể hỗ trợ khách hàng trong việc tìm kiếm thông tin và thực hiện giao dịch. Ngân hàng cũng thường xuyên có các chương trình khuyến mãi và ưu đãi hấp dẫn, như giảm phí giao dịch hay lãi suất ưu đãi cho khoản vay nhỏ. Những ưu đãi này không chỉ thu hút khách hàng mới mà còn khuyến khích khách hàng hiện tại duy trì mối quan hệ với ngân hàng. Bảo mật thông tin cá nhân là yếu tố cực kỳ quan trọng đối với khách hàng cá nhân.
Ngân hàng số áp dụng các biện pháp bảo mật tiên tiến như mã hóa dữ liệu và xác thực hai yếu tố, nhằm bảo vệ thông tin và tài sản của khách hàng khỏi các mối đe dọa trực tuyến. Nhiều ứng dụng ngân hàng số cũng cung cấp tính năng theo dõi chi tiêu và lập kế hoạch tài chính. Những báo cáo trực quan giúp người dùng nhận biết thói quen chi tiêu của mình, từ đó đưa ra quyết định tài chính hợp lý hơn. * Đặc điểm dịch vụ ngân hàng số dành cho khách hàng doanh nghiệp Dịch vụ ngân hàng số dành cho khách hàng doanh nghiệp thường bao gồm các chức năng phức tạp hơn.
Doanh nghiệp yêu cầu các tính năng như quản lý dòng tiền, thanh toán lương cho nhân viên và thực hiện giao dịch lớn với tần suất cao. Các công cụ này giúp doanh nghiệp tối ưu hóa quy trình tài chính, đảm bảo mọi giao dịch được thực hiện nhanh chóng và chính xác. Ngân hàng cung cấp các sản phẩm tài chính chuyên biệt cho doanh nghiệp, bao gồm vay vốn, tín dụng thương mại và dịch vụ quản lý rủi ro. Những sản phẩm này giúp doanh nghiệp duy trì dòng tiền ổn định và quản lý các rủi ro tài chính hiệu quả.
Dịch vụ ngân hàng số cho doanh nghiệp cũng đi kèm với các công cụ phân tích và báo cáo chi tiết, giúp doanh nghiệp theo dõi hiệu quả tài chính, phân tích chi phí và doanh thu. Thông tin này rất quan trọng trong việc ra quyết định và lập kế hoạch chiến lược. Doanh nghiệp có thể yêu cầu các giải pháp tài chính tùy chỉnh theo nhu cầu cụ thể của mình. Ngân hàng thường cung cấp các gói dịch vụ linh hoạt, cho phép doanh nghiệp lựa chọn các dịch vụ phù hợp nhất với quy mô và lĩnh vực hoạt động của mình.
12 Khách hàng doanh nghiệp thường có nhiều tài khoản ngân hàng để phục vụ cho các mục đích khác nhau. Dịch vụ ngân hàng số cho phép quản lý đồng thời nhiều tài khoản, giúp doanh nghiệp dễ dàng theo dõi và điều phối tài chính.