Đặt vấn đề Nền kinh tế Việt Nam ngày càng phát triển và hội nhập sâu rộng với nền kinh tế trên thế giới. Việc trở thành thành viên thứ 150 của Tổ chức Thƣơng mại Thế giới - WTO năm 2007 là dấu ấn quan trọng trong tiến trình đổi mới nền kinh tế Việt Nam, mở ra cho chúng ta những cơ hội nhƣng cũng mang lại nhiều thách thức. Đòi hỏi các doanh nghiệp Việt Nam nói chung và các ngân hàng nói riêng cần trang bị cho mình những yếu tố cần thiết để hoạt động hiệu quả. Thị trƣờng kinh doanh nhiều tiềm năng cùng với các nguy cơ cạnh tranh ngày càng gay gắt đã đặt các ngân hàng thƣơng mại Việt Nam vào thế phải thay đổi chiến lƣợc kinh doanh, tìm kiếm cơ hội đầu tƣ, mở rộng và đa dạng hóa nhóm khách hàng mục tiêu cũng nhƣ các sản phẩm dịch vụ, Ngân hàng thƣơng mại cổ phần Ngoại thƣơng Việt Nam – Chi nhánh Cần Thơ cũng không nằm ngoài xu thế đó.
Đối với ngân hàng thì hoạt động tín dụng chiếm vị trí quan trọng trong hoạt động kinh doanh, thu nhập từ hoạt động tín dụng chiếm tỷ trọng cao trong cơ cấu lợi nhuận của ngân hàng. Khách hàng truyền thống của các ngân hàng Việt Nam là các doanh nghiệp, cá nhân. Hoạt động tín dụng doanh nghiệp, cá nhân đã hình thành và phát triển lâu đời. Để huy động vốn phục vụ việc sản xuất, kinh doanh các doanh nghiệp có thể phát hành cổ phiếu, trái phiếu.
Trong khi đó, các cá nhân không thể huy động vốn thông qua phát hành cổ phiếu, trái phiếu nhƣ doanh nghiệp để phục vụ kinh doanh, vốn tự có nhỏ, vay mƣợn ngoài thƣờng phải chịu lãi suất cao. Do vậy, việc tiếp cận và phát triển cho vay kinh doanh đối với cá nhân mở ra cho các ngân hàng nguồn lợi nhuận và là xu hƣớng phát triển chung của toàn bộ hệ thống ngân hàng.2 Tính cấp thiết của đề tài Ngày nay, trong hoạt động tín dụng của ngân hàng thƣơng mại, cho vay kinh doanh đối với cá nhân là một mục tiêu mà nhiều ngân hàng hƣớng đến bởi lẽ khi xã hội ngày càng phát triển, không chỉ có các công ty, doanh nghiệp cần vốn để mở 2 rộng hoạt động kinh doanh mà khách hàng cá nhân kinh doanh cũng có nhu cầu vay và sử dụng vốn hơn bao giờ hết. Do đó, hệ thống các ngân hàng đang tập trung phát triển mạnh về mảng cho vay bán lẻ này. Ngân hàng TMCP Ngoại thƣơng Việt Nam không nằm ngoài xu hƣớng chung của hệ thống ngân hàng.
Ngân hàng TMCP Ngoại thƣơng Việt Nam – Chi nhánh Cần Thơ là một trong những chi nhánh có tốc độ tăng trƣởng cho vay bán lẻ cao trong toàn hệ thống Ngân hàng TMCP Ngoại thƣơng Việt Nam. Cho vay doanh nghiệp vừa và nhỏ, cho vay cá nhân thuộc lĩnh vực cho vay bán lẻ. Cho vay cá nhân (cá nhân và hộ kinh doanh) bao gồm: cho vay tiêu dùng, cho vay bất động sản tiêu dùng, cho vay sản xuất, cho vay kinh doanh… Cho vay kinh doanh đối với cá nhân tại Ngân hàng TMCP Ngoại thƣơng Việt Nam – Chi nhánh Cần Thơ đang chiếm tỷ trọng rất thấp trong tổng dƣ nợ cho vay cá nhân và vẫn còn một số mặt tồn tại cần phải khắc phục. Do vậy, việc phát triển cho vay kinh doanh đối với cá nhân tại Ngân hàng TMCP Ngoại thƣơng Việt Nam - Chi nhánh Cần Thơ là cần thiết nhằm để tăng tỷ trọng cho vay kinh doanh đối với cá nhân trong tổng dƣ nợ cho vay cá nhân đảm bảo việc phát triển cho vay cá nhân đồng đều ở nhiều lĩnh vực khác nhau giúp ngân hàng phân tán rủi ro.
Xuất phát từ lý do trên tôi chọn đề tài “Phát triển cho vay kinh doanh đối với cá nhân tại Ngân hàng TMCP Ngoại thƣơng Việt Nam - Chi nhánh Cần Thơ” để thực hiện Luận văn Thạc Sĩ. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU 2.1 Mục tiêu tổng quát Luận văn phân tích thực trạng và đề xuất giải pháp phát triển cho vay kinh doanh cá nhân tại Ngân hàng TMCP Ngoại thƣơng Việt Nam - Chi nhánh Cần Thơ.2 Mục tiêu cụ thể - Phân tích, đánh giá thực trạng hoạt động cho vay kinh doanh đối với cá nhân tại Ngân hàng TMCP Ngoại thƣơng Việt Nam - Chi nhánh Cần Thơ trong giai đoạn nghiên cứu. - Đề xuất một số giải pháp để phát triển cho vay kinh doanh đối với cá nhân tại Ngân hàng TMCP Ngoại thƣơng Việt Nam - Chi nhánh Cần Thơ. CÂU HỎI NGHIÊN CỨU - Thực trạng cho vay kinh doanh đối với cá nhân của Ngân hàng TMCP Ngoại 3 thƣơng Việt Nam - Chi nhánh Cần Thơ trong giai đoạn nghiên cứu nhƣ thế nào? - Giải pháp nào phù hợp để phát triển cho vay kinh doanh đối với cá nhân tại Ngân hàng TMCP Ngoại thƣơng Việt Nam - Chi nhánh Cần Thơ? 4.
ĐỐI TƢỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU 4.1 Đối tƣợng nghiên cứu Đối tƣợng nghiên cứu: phát triển cho vay kinh doanh đối với cá nhân tại Ngân hàng TMCP Ngoại thƣơng Việt Nam – Chi nhánh Cần Thơ.2 Phạm vi nghiên cứu Phạm vi không gian: luận văn nghiên cứu sẽ thực hiện tại Ngân hàng TMCP Ngoại Thƣơng Việt Nam - Chi nhánh Cần Thơ. Phạm vi thời gian: Dữ liệu thứ cấp đƣợc thu thập từ năm 2016 đến năm 2019. Dữ liệu sơ cấp đƣợc thu thập trong năm 2020. PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU - Phƣơng pháp thu thập dữ liệu: + Dữ liệu thứ cấp: Thu thập từ các mẫu báo cáo cân đối kế toán hàng năm, báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh, các báo cáo chuyên đề về cho vay, các báo cáo thống kê về hoạt động cho vay gửi cấp trên và Ngân hàng Nhà nƣớc.
+ Dữ liệu sơ cấp: Dữ liệu sử dụng trong nghiên cứu đƣợc thu thập từ việc thực hiện phỏng vấn trực tiếp 70 quan sát là khách hàng cá nhân hiện đang quan hệ vay vốn với sản phẩm cho vay kinh doanh đối với cá nhân thông qua bảng câu hỏi soạn sẵn (Phụ lục 1) và 25 cán bộ làm công tác tín dụng cá nhân tại Vietcombank Cần Thơ thông qua phiếu khảo sát ý kiến (Phụ lục 2). Việc phỏng vấn trực tiếp 70 khách hàng và 25 cán bộ đƣợc thực hiện theo cách chọn mẫu ngẫu nhiên. + Địa điểm thực hiện khảo sát: Khảo sát đƣợc thực hiện tại Vietcombank Cần Thơ địa chỉ số 3-5-7 Đại lộ Hòa Bình, P.Ninh Kiều, TP. - Phƣơng pháp thống kê mô tả: + Phƣơng pháp thống kê mô tả, tổng hợp, phân tích: để hệ thống hóa các vấn đề lý luận cơ bản về phát triển cho vay kinh doanh đối với cá nhân; tổng hợp, phân tích số liệu để tìm hiểu thực trạng và những hạn chế về phát triển cho vay kinh doanh đối với cá nhân tại Ngân hàng TMCP Ngoại Thƣơng Việt Nam - Chi nhánh Cần Thơ.
4 + Ngoài ra phƣơng pháp thống kê mô tả còn đƣợc sử dụng để thống kê ý kiến khảo sát từ khách hàng cá nhân hiện đang vay vốn để kinh doanh tại Ngân hàng TMCP Ngoại Thƣơng Việt Nam - Chi nhánh Cần Thơ và khảo sát ý kiến của cán bộ thực hiện công việc tín dụng để nhận diện thêm những thuận lợi, khó khăn và các vấn đề ảnh hƣởng đến việc phát triển cho vay kinh doanh đối với cá nhân tại Ngân hàng TMCP Ngoại Thƣơng Việt Nam - Chi nhánh Cần Thơ từ đó thêm cơ sở để đề xuất các giải pháp để phát triển cho vay kinh doanh đối với cá nhân tại ngân hàng này. NỘI DUNG NGHIÊN CỨU Để đạt đƣợc mục tiêu nghiên cứu thì luận văn đƣợc thực hiện bao gồm các nội dung sau: - Thứ nhất, đề tài sẽ hệ thống hóa cơ sở lý luận liên quan đến hoạt động cho vay kinh doanh đối với cá nhân nhƣ khái niệm, đặc điểm, vai trò của hoạt động cho vay kinh doanh đối với cá nhân. - Thứ hai, đề tài phân tích, đánh giá thực trạng hoạt động cho vay kinh doanh đối với cá nhân của Ngân hàng TMCP Ngoại thƣơng Việt Nam – Chi nhánh Cần Thơ trong giai đoạn năm 2016 đến 2019. Dựa vào nội dung phân tích và khảo sát để đánh giá về kết quả đạt đƣợc, hạn chế còn tồn tại cũng nhƣ những nguyên nhân khách quan và chủ quan ảnh hƣởng đến việc phát triển cho vay kinh doanh đối với cá nhân tại Ngân hàng TMCP Ngoại thƣơng Việt Nam – Chi nhánh Cần Thơ trong giai đoạn nghiên cứu.
- Thứ ba, dựa vào nội dung đánh giá thực trạng để đề xuất một số giải pháp phù hợp để phát triển cho vay kinh doanh đối với cá nhân tại Ngân hàng TMCP Ngoại thƣơng Việt Nam – Chi nhánh Cần Thơ trong thời gian tới. Ngoài ra, đề tài cũng đề xuất một số kiến nghị dành cho cho cơ quan quản lý là Ngân hàng TMCP Ngoại thƣơng Việt Nam. ĐÓNG GÓP CỦA ĐỀ TÀI Đóng góp về mặt lý luận: Hệ thống và khái quát hóa cơ sở lý thuyết liên quan đến cho vay kinh doanh đối với cá nhân: khái niệm, các chỉ tiêu đánh giá, vai trò. Đóng góp về mặt thực tiển: - Với định hƣớng của ngân hàng Ngân hàng TMCP Ngoại thƣơng Việt Nam ở 5 lĩnh vực tín dụng trong tƣơng lai là đẩy mạnh cho vay bán lẻ và tập trung vào phát triển cho vay sản xuất, kinh doanh.
Đối tƣợng cho vay bán lẻ bao gồm các doanh nghiệp vừa và nhỏ và cá nhân. Thông qua các báo cáo hàng năm của Ngân hàng TMCP Ngoại thƣơng Việt Nam- CN Cần Thơ cho thấy: (i) tốc độ tăng trƣởng cho vay bán lẻ hàng năm cao; (ii) trong cơ cấu cho vay bán lẻ thì cho vay cá nhân chiếm tỷ trọng lớn; (iii) trong cơ cấu cho vay cá nhân thì cho vay trung dài hạn: cho vay tiêu dùng, cho vay bất động sản tiêu dùng, cho vay sửa chữa nhà, cho vay mua ô tô… chiếm tỷ trọng rất lớn và tỷ trọng cho vay kinh doanh rất thấp. Tuy nhiên, các báo cáo này chỉ mang tính tổng hợp mà chƣa đề xuất đƣợc các giải pháp để phát triển mảng cho vay kinh doanh đối với cá nhân để Ngân hàng TMCP Ngoại thƣơng Việt Nam- CN Cần Thơ đáp ứng định hƣớng chung của Ngân hàng TMCP Ngoại thƣơng Việt Nam. - Với nghiên cứu này, thông qua các phƣơng pháp phân tích, so sánh cho thấy đƣợc những mặt còn tồn tại trong hoạt động cho vay kinh doanh đối với cá nhân tại Ngân hàng TMCP Ngoại thƣơng Việt Nam- CN Cần Thơ.
Từ đó sẽ đề xuất một số giải pháp để phát triển cho vay kinh doanh đối với cá nhân tại Ngân hàng TMCP Ngoại thƣơng Việt Nam - CN Cần Thơ.