CHƯƠNG 1 MỘT SÓ VAN DE LÝ LUẬN VE LAO ĐỘNG CHUA THÀNH NIÊN VA PHÁP LUẬT LAO ĐỘNG VẺ LAO ĐỘNG CHƯA THÀNH NIÊN 1. Khái niệm, đặc điểm lao động chưa thành niên 1. Khái niệm lao động chưa thành niên L111. Khai niềm người chưa thành miên Mỗi một ngành, mat nước đều có sư khác nhau trong việc định nghĩa “người chưa thành niên”.
Vê mặt sinh học, người chưa thành niên la những người chưa phát triển hoàn chỉnh về mặt sinh ly và tâm lý. Theo định nghĩa của T6 chức Y tế thé giới, lứa tuổi vị thành niên là từ 10 đến 19 tuổi, và thường được chia ra lam 3 giai đoạn: vị thành niên sớm (10-13 tuổi), vị thành niên giữa (14-16 tuổi), và vị thành niên muôn (17-19 tuổi). Theo Điều 1 Công ước về quyên trẻ em của Liên Hop Quốc, trẻ em có nghĩa là mọi người dưới 18 tuổi, trừ trường hợp luật pháp áp dụng với trẻ em đó quy định tuôi thành niên sớm hơn Theo các quy tắc của Liên Hop Quốc về bảo vệ người chưa thành niên bi tước tự do năm 1000, quy định: “Người chưa thành niên là người đưới 18 tuổi”. Theo Luật trễ em năm 2016 điều 1 định nghĩa trẻ em là người dưới 16 tuổi.
Tổ chức Lao đông quốc tế không có định nghĩa về người chưa thánh niên, tuy vậy, ho sử dụng thuật ngữ “lao động trẻ em” vả định nghĩa trẻ em là người dưới 18 tuổi. Như vay, định nghĩa trẻ em của TO chức Lao động quốc tê giông với định nghĩa về người chưa thành niên theo pháp luật Việt Nam. Theo pháp luật Hoa Kỷ định nghĩa: “‘A jeriie' is a person who has not attained his eighteenth birthday (.)”, dich nghĩa là người chưa thành niên là người chưa đủ lần sinh nhật thứ mười tam, đưới mười tam tuổi. Theo Luật Bảo vệ trẻ vị thành niên của Trung Quốc năm 2020 quy định: ”(.) tré vị thành niên có nghĩa là công dan dưới 18 tdi”.
Trong các văn ban pháp luật hiện hành ở nước ta, người chưa thành niên có những quy định khác nhau. Đối với pháp luật dân sự, người chưa thảnh niên lả T người chưa đủ 18 tudi, người từ đủ 06 tudi có thể bắt đâu thực hiện những giao dich dân sự phục vụ nhu câu sinh hoạt hang ngày. Vậy, trong pháp luật dan sự, người chưa thảnh niên 1a tat cả mọi người ở nhóm tudi đưới 18, và người tử đủ 06 tuổi có đủ năng lực hanh vi dé thực hiện một vai giao dich cơ bản Còn đổi với pháp luật hình sự thì chưa có quy định rõ ràng thé nào là người chưa thành niên, nhưng có quy định rằng những người nao trong nhóm tuôi từ đủ 14 tuổi đến dưới 18 tuổi có thể bắt đâu chịu trách nhiém hình su theo mét vài quy định trong Bô luật hình sự. Vậy, trong pháp luật hình su, không phải tat cả người chưa thành niên đều chịu sự điều chỉnh của B ô luật hình sự Tom lại, theo pháp luật quốc tế va pháp luật Việt Nam, người chưa thành niên là những người chưa đủ 18 tuổi.
Khai niềm lao đông chưa thành niên Các công ước của Tô chức Lao động quốc tế (ILO) không sử dụng thuật ngữ “người LĐCTN” mà chỉ sử dụng thuật ngữ “lao động trẻ em”. Tuy nhiên có thể hiểu hai thuật ngữ trên chỉ cùng một chủ thể. Lao động trẻ em được ILO hiểu la công việc khiến cho trẻ em mat đi tuổi thơ, tiêm năng, nhân cách và có ảnh hưởng xấu tới sư phát triển về thé chất, tinh thân của trẻ, ké cA việc can trở khả năng đến trường, bao gồm: những công việc nguy hiểm, gây hại cho trẻ em về mặt tinh than, thé chat, hay dao đức, nhân phẩm; và can trở việc học tập của trẻ em, do lây đi cơ hội học tập của các em, buộc các em phải nghỉ học sớm, hoặc phải kết hợp việc học tap va lam việc nặng nhọc trong nhiêu giờ. ILO có hai công ước trực tiếp và bao quát nhất vê vân dé lao dong trẻ em là Công ước sô 138 về độ tuôi lao động tdi thiểu (năm 1973) và Công ước số 182 về Cam và hành đông ngay lập tức để xóa bỏ những hình thức lao đông trẻ em tôi tệ nhất (năm 1000).
Hai Công ước nay không có định nghĩa rõ ràng về “lao động tré em”, nhưng tại Điêu 2 Công ước sô 182 đã gián tiếp đưa ra khái niệm vẻ trẻ em lả người dưới 18 tuôi. Trong Công ước số 138 về độ tuôi lao đông tối thiểu lại phân chia những người dưới 18 tuổi thành những nhóm tuổi khác nhau dựa trên hoàn cảnh khác nhau của các quốc gia (đối với các quốc gia có nên kinh tế, giáo dục, văn hóa. còn hạn chê thì cần áp § dụng các mức tuôi khác với những quốc gia khác). Có thé thay, hai Công ước thé hiện quan điểm không cam lao đông trẻ em hay lao đông chưa thành niên, miễn đặc thù công việc không gây ảnh hưởng tới sự phát triển vé thé chất, tinh than, sinh lý của người dưới 18 tuổi, phù hợp với từng đặc điểm khác nhau giữa các đô tuổi.
Pháp luật Việt Nam không có quy định về lao đông trẻ em mà chỉ có quy định vé lao đông chưa thành niên Theo quy định tại khoản 1 Điều 143 Bé luật lao động năm 2019, “lao đông chua thành niên” là người lao động chưa đủ 18 tuôi Dựa trên cơ sỡ về độ tuổi, BG luật Lao động năm 2019 chia lao động chưa thành niên thành nhóm lao đông tir đủ 15 tuổi đến dưới 18 tuổi, từ đủ 13 tuổi đến dưới 15 tuổi, và người chưa đủ 13 tuổi. Với đặc điểm của từng độ tudi nay, pháp luật có những điều chỉnh riêng phù hợp. Như vậy, có thé đưa ra khái niệm lao đông chưa thanh niên như sau: “Lao động chưa thành niên là người lao động chưa đủ 18 tuổi”. Đặc điểm của lao động chưa thành niên Lao động chưa thảnh niên có những đặc điểm như sau: Thứ nhất, về độ tudi Độ tuổi của người lao động chưa thanh niên 1a dưới 18 tuôi.
Đây 1a đô tudi đang hình thành nhân cách, chưa phát triển toàn diện về thé lực, trí lực đáp ứng yêu câu về nhận thức và điêu khiển hành vị cũng như khả năng tham gia tat cả các quan hệ lao động. Ở giai đoạn nảy, néu phải lao động trong môi trường độc hai, lam các công việc nặng nhọc, quá sức thi sé ảnh hưởng xấu tới sư hình thành va phát triển thể chất cũng như nhân cách của ho. Trong sự phát triển tư nhiên, nhóm đối tương này sẽ trở thành những lao động thành niên trong tương lai, những nhân tổ lao động chính trong xã hội, vi vậy, ngoài sự đâm bảo quyển lao động trong giới han cân thiết, sự điều chỉnh của pháp luật còn nhằm mục tiêu phát triển, bôi dưỡng, nâng cao năng lực lao động cho đôi tượng nay. Tint hai, về sức khỏe, thé trạng 9 Sức khỏe, thé trang của người chưa thành niên tiếp cân gan tương đương với người đã thành niên Tuy nhiên, tùy từng đô tudi khác nhau, lao động chưa thanh niên có thể lực (chiêu cao, cân nặng, sức bên.) ở mức độ nhất định khi so sánh với lao đông thành niên.
Họ không thé đáp ứng được yêu câu của moi công việc như lao động thành niên nên néu lam việc quá sức hoặc các công việc có tinh nang nhọc, độc hại, nguy hiểm sẽ có thể tác động tiêu cực đên quá trình phát triển thé chat của ho, lam hạn chế khả năng phát triển của người dưới 18 tuổi Thứ ba, về trí lực Lao đông chưa thành niên chưa tích lũy đây đủ về nhận thức nên còn có những hạn ché trong nhận diện và điều khiển hành vi. Đồng thời, đây cũng lả đô tuổi thường có những biểu hiện về mặt tâm lý khá phức tạp, chưa có sư định hình vê nhân cách, dé thay đổi vả chịu sự ảnh hưởng, tac động của môi trường sống vả lam việc. Đôi tượng này còn phải dim bảo yêu câu vừa lao động, vừa hoc tập tích lũy kiến thức, hoàn thiện nhân cách. Việc bồ trí thời gian lao động can dat trong mối tương quan dam bảo quyền học tap.
B én cạnh đó, việc sử dụng lao động lảm việc trong môi trường thiếu lành manh cùng các công việc nguy hiểm, độc hại sé ảnh hưởng tới sự phát triển trí lực va nhân cách của ho (như lam việc ở quan bar, vũ trường, dịch vụ trò chơi điện tử, phòng hát karaoke. Tùy từng độ tuổi nhất định, sự điều chỉnh của luật hướng tới việc tiếp cân các công việc, điêu kiên lam việc phù hợp cho nhóm đối tương này, chủ yêu tập trung vào những công việc đơn giản, công việc trong lĩnh vực văn hóa - nghệ thuật, không đòi hỏi trình độ chuyên môn ki thuật cao, không ảnh hưởng, tác đông xấu đến quá trình hình thảnh nhân cách Người chưa đủ 18 tuổi với sự phát triển chưa day đủ về năng lực hành vi, thể hiện ở các tiêu chí về thé lực, trí lực dẫn dén sư điều chỉnh của pháp luật thé hiện ở khả năng nhà nước cho phép tham gia vào quan hệ lao động với những giới hạn nhất định. Va đương nhiên, để trở thành người lao đông trong quan hệ lao động, người chưa thành niên phải dim bao điều kiện đủ là tham gia quan hệ lao động thông qua viéc giao kết hop đông lao đông, tuy nhiên đối với tinh hình kinh 10 tế nước ta hiện nay, phô bién trường hợp lao đông chưa thành niên không có giao kết hợp đồng. Trong sự phát triển của nên kinh té thị trường, sức lao đông trở thành hang hóa, việc lợi dụng sức lao đồng của người chưa thành niên trở nên phô biến do sô lượng đông, tiên lương rẻ mat, nhân thức còn hạn chế va sự thiêu hiểu biết xã hội.
Khái niệm và nguyên tắc điều chỉnh của p hap luật về lao động clara thành niên 1. Khái niệm pháp luật về lao động chưa thành niên Pháp luật là các quy tắc điều chỉnh các quan hệ, có vai trò giải quyết các mâu thuẫn xã hội. Pháp luật dam bảo về mặt pháp lý cho quyên con người, quyền công dân được thực hiện. Pháp luật la công cu để bao vệ lợi ích hợp pháp cho người dan.
Việt Nam cũng như các quốc gia trên thé giới đều quan tâm, nghiên cứu các van dé về chăm sóc, giáo dục, bảo vệ trẻ em, phòng ngừa tội phạm chưa thành niên. Pháp luật quốc tế có những công ước, văn kiện quốc tế ghi nhận các quy định bao vệ trẻ em Bên cạnh đó, pháp luật Việt Nam cũng có những quy định riêng đổi với lao đông chưa thành niên.