CHƯƠNG 1 Qua nghiên cứu những van dé cơ bản về nước giải khát có đường thuê TTDB va sự cân thiết của thuê TTDB đối với sản phẩm nảy, có thé rút ra một số kết luận như sau: 1. Nước giải khát có đường, hay còn gợi là DUCD, là moi loại đồ uống có thành: phân chính là nước, không có côn, có thé có ga, được bô sung đường đôi, đường đơn trong quá trình sản xuất, chế biên và/hoặc có chứa đường tự nhiên trong mật ong, si- rô, nước hoa qua và nước hoa qua cô đặc. Theo đó, DUCD được cho là có hại cho sức khỏe va có nhiéu nghiên cứu chỉ ra đây là nguyên nhân chính dẫn tới các bênh không gây truyền nhiễm như béo phi, thửa cân, bệnh đái tháo đường tuýp 2, bệnh tim mach và tôi loạn chuyên hóa. Từ những phân tích về thuê, va đặc trưng của những đối tương thuộc diện chiu thuê TTDB (có hai cho môi trường, sức khỏe, xa xi.), có thé tông hợp được: Thuê TTĐB là loại thuế đánh vào một số loại hàng hóa, địch vụ đặc biệt cần điều tiết manh nhằm hướng dẫn sản xuất và tiêu ding đồng thời tăng nguồn thu cho NSNN.
Thuê TTDB có những đặc điểm chung của thuế nlur () thuê là khoản thu bắt buộc vào ngân sách, (1) thuê gắn với yêu tô quyên lực; (iii) thuê không mang tinh đổi giá, không hoàn trả trực tiếp. Những đặc điểm riêng của thuê TTĐB gom: (i thuế TTDB là loại thuê gián thu; (ii) thuê TTDB có diện đánh thuê hẹp; (iii) thuê suất thuê TTĐB co thể là thuế suat cô định, thuê suất tỉ lệ hoặc thuê suất hon hợp và thường cao hơn so với thuê suất của các loại thuê gián thu khác; (iv) thuế TTDB thường chỉ được thu một lần ở khâu san xuất hoặc nhập khẩu. Thuê TTDB có vai trò quan trong trong việc giúp Nhà nước thực hiện chính. sách quản lý đối với các cơ sé sản xuất kinh doanh và nhập khâu hang hoa, dich vụ, góp phan thúc day sản xuất, kinh doanh đối với một số hàng hóa, dich vụ, đông thời là công cu kinh tê dé Nhà nước điều tiết thu nhập các tang lớp dân cư có thu nhập cao, tướng dan tiêu dùng hop lý.
Không chỉ vậy, thuê TTDB là công cu quan trong nhằm ổn dinh va tăng cường nguồn thu cho NSNN. Căn cứ vào tác hai, lượng tiêu thụ DUCD không ngừng tăng tại Viét Nam và đặc điểm của thuê TTĐB, tác giả cho rằng việc áp thuê TTDB đối với DUCD là can thiết bởi nó sé: (9 giúp giấm lượng tiêu thụ sản phẩm nay, góp phân giảm tỷ 1é mắc các bệnh không truyền nhiém; (1) giúp giảm chi phí y tế, góp phân giảm gánh năng cho hệ thông y tê và NSNN; (iii) giúp nâng cao nhận thức xã hôi về DUCD và thay thể sản phẩm có lợi cho sức khỏe. 19 CHƯƠNG 2: KINH NGHIEM QUOC TE VỀ PHAP LUAT THUÉ TIÊU THU DAC BIET DOI VỚI NƯỚC GIẢI KHAT CÓ ĐƯỜNG VÀ BÀI HỌC KINH NGHIEM DOI VỚI VIET NAM Chính sách thuê TTDB đối với nước giải khát có đường mặc dù không phải ý tưởng mới nhung vẫn luôn là đề tài được dé cao nghiên cứu tại Việt Nam, trong đó pháp luật thuê TTĐB đổi với DUCD tại các quốc gia khác là đối tượng trọng tâm của nghiên cứu nay. Trong Chương này, tác giá lựa chọn phân tích, đánh giá pháp luật thuê TTĐB đối với nước giải khát có đường của các nước Mexico, Anh và Thái Lan.
Lý do tác giả lựa chơn các quốc gia này là: V Mexico, đây là một quốc gia đang phát trién với hệ thong pháp luật civil law tương tự như V iệt Nam. Mexico là một trong những nước nhanh chóng “lên thuyền?” đánh thuê TTDB đối với nước giải khát có đường bởi tinh trang báo động về lượng tiêu thụ DUCD tại quốc gia này. Mặc dù đã có những thành tựu nhất đính trong giai đoạn đầu nhưng, đã nhiêu thông kê chỉ ra rằng chính sách thuê TTĐB của Mexico đang có dau hiệu that bai sau 02 năm áp dụng Đây là một trong những lý do quan trọng mà tác giả lựa chon Mexico, ta cân thiết phải phân tích những chính sách chưa thành công dé rút ra bài học kinh nghiệm cho Việt Nam VỆ Anh Quốc, khác với Mexico, Anh là một quốc gia phat triển, ho có hệ thông pháp luật civil lew lâu đời và tiên tiến, trình đô lập pháp của họ là điều đáng dé Việt Nam học hỏi. Do đó, su thành công và tiên ong chính sách thuê TTĐB đối với DUCD của Anh được lựa chọn là một ví du để Việt Nam có thé hoc tập kỹ thuật lập pháp và rút ra bai học kinh nghiém.
Viéc nghién cứu một chính sách thuê thành công từ một quốc gia phát triển với hệ thông phép luật tiên tiễn là cân thiết. Vé Thái Lan, đây là một trong những quốc gia Đông Nam A đầu tiên hưởng ting kêu gọi đánh thuê TTDB đôi với ĐUCĐ. Sự tương đồng về nét văn hóa giữa các quốc gia láng giêng là một điểm cộng lớn khi nghiên cứu về pháp luật thuê nước nay. Văn hóa ảnh hưởng nhiều tới hành vi tiêu ding của người din, do đó những phân tích, đánh giá, bai học kinh nghiêm rút ra từ pháp luật Thái Lan sẽ có giá trị khi xây dựng khuyên nghị cho Viét Nam về pháp luật thuê TTĐB đối với DUCD Theo đó, tác giả sẽ phân tích pháp luật về thuê TTĐB đôi với tước giả: khát có đường theo 04 nhóm nội dung pháp luật gồm: () quy định về đôi tượng chịu thuê TTPB; (ii) quy dinh về phương pháp và căn cử tinh thuê TTĐB; (iid) quy định về 20 thuê suất thuê TTĐB; (iv) quy định về việc thu nép thuê TTDB.
Day là những nội dung quy đính pháp luật cân quan tâm khi phân tích bat kỳ chính sách thuê nao 2. Pháp luật về thuế tiêu thụ đặc biệt đối với nước giải khát có đường tại Mexico Vao tháng 01/2014, Mexico đã ban hành chính sách thuê TTĐB đối nước giải khát có đường dé giảm lượng tiêu thu của sản phẩm nay, và nhằm giải quyết tỷ lệ mac bệnh béo phi và bệnh không truyền nhiễm cao đáng báo động tại quốc gia nay. Được biết tại thời điểm đó, Mexico là một trong những nước có lượng tiêu thu DUCD hang đầu trên thê giới. Không chi vay, Mexico con đang đối mat với ty lệ 35% trẻ em, thanh thiêu miên và 719% người trưởng thành bị thừa cân và béo phi”.
Con số này được cho là đang tạo nên gánh năng cho nên kinh tế Mexico nói chung và hệ thôngy tê quốc gia nói riêng Theo đó, một số diém đáng chú ý trong chính sách thuê TTDB của Mexico đổi với nước giải khát có đường rhhư sau: 2. Quy định về đối trợng chin thuế tiêu thụ đặc biệt gồm arớc giải khát có đường Với chính sách trên, Mexico đã thực hiện đánh thuê TTDB đôi với những nước gai khát không côn, chứa đường đơn và/hoặc đường đôi bao gồm: (i) dé udng có hương vị dang lỏng, dang bột, dang cô đặc, dang srô, (ii) tinh chất hoặc chiết xuat của hương vị ma khi hòa tan vào chất lỏng sẽ trở thành đô uống có hương wi; (iii) tinh chất cô đặc hoặc si-r6 được sử dung dé tạo đô uống có hương vị bằng các thiét bị chuyên dung nhằm phuc vụ trực tiếp tại quay”. Theo dữ liệu từ Khảo sát sức khỏe và dinh dưỡng toàn quốc của Mexico 2012 (Encuesta Nacional de Salud y Nutricion [ENSANUT), họ định nghiia nước giải khát có đường là những sản phẩm sau: nước, nước có ga, aguasfrescas (tam dich: đô uống nhe không côn được làm từ mét hoặc nhiéu trái cây, ngũ cốc, hoa hoặc hạt trộn với đường và nước), horchatas (tam diclx đô udng làm từ các loại hat, có thé có sữa động > gaigado Eemdndez, J.A (2023), “Changes in sugar-svreetened beverage purduses across the price distribution after the implementation of a taxin Mexaco: a before-and-after malysis”” BMC Public Health tip 23,tr.265 33 Deloitte (2013), “Tex Reforms 2014 approved by the National Congress”, Deloitte Netwrork, https Jv? deloitte com/contentidam/D eloitte hx ocuments/China/Tax% 20Reform% 202014% 20 ‘approwed% 20by% 20National% 20Congress_Mnglishpat 21 vat), nước vi sôcôla, nước hoa quả, nước rau củ, nước uống thé thao và nước tăng lực”. Theo đó, riêng sản phẩm nước uống tăng lực đã được đưa vào danh mục chịu thuê TTĐB của Mexico vào năm 2011.
Tại thời điểm năm 2011, nước uéng tăng lực được định ngiĩa là những đồ udng chứa ít nhất 20 miligram mỗi 100ml. Tuy nhiên, theo cai cách thuê mới nhất vào năm. 2020, Mexico đã mở rộng đổitượng chịu thuê tước uống tăng lực là những đô uống có chứa các chat caffeine và taurine, glucuronolactone, thiamine, hoặc những chat khác tạo cảm giác tương tự cho người ding, bắt ké hàm lương của những chất này”. Đôi tương không bị đánh thuê TTĐB đổi với nước gidi khát có đường bao gồm: san phẩm từ sữa và sữa chua uống, Nhìn chung, có thể nhén thay rang, phạm vi đánh thuê TTDB của Mexico đối với thuê TTĐB là khả rộng so với mét số quốc gia.
Điêu nảy có thé biểu được bởi quốc gia này đang đôi mặt với tình hành tiêu thụ ĐUCĐ đáng báo đông và những van dé nghiêm trọng về sức khỏe liên quan tới nó. Tuy nhiên, việc đánh thuê TTĐB với phạm vi rông nhiều khả năng sẽ gây ảnh hưởng tới các doanh nghiệp sẵn xuất kinh. doanh, nhập khẩu mắt hàng này. Quy đính về đối tượng chịu thuê nhu vay có những ưu điểm sau: Một là, phạm vi nước giải khát thuộc đối tương chịu thuê TTDB rông, ngiấa là Chính phủ Mexico sé thu được nhiều thuê hơn từ ĐUCĐ để tái đầu tư Hai là, lượng tiêu thu của DUCD tại Mexico sẽ sut giảm theo điện rộng Theo khảo sát được công bồ bởi Juan A.
Rivera — Giám đốc của Trung Tâm Nghiên Cứu VỆ Dinh Dưỡng Mexico tai ViệnY Tế Công Công Quốc Gia (National Institute of Public Health), tính dén cuối nam 2014, lượng mua DUCD tính theo ml ở Mexico đã giảm 12%. Điều đáng mùng nhất là tang lớp dân cư có thu nhập thập — trung bình là tang lớp có lượng mua giảm nhiều nhất. Trung bình, lương mua DUCD của tang lớp nay giảm 9% trong năm 2014 và đạt tổng cộng 17% vào tháng 12 năm này. Đây là 3Ý Luz Maria Sinchez-Romwro , Jomme Penko, Pamela G.
Coxson, Alicix Femindez, Antoivtte Mason, Andrew E. Morm, Letcix Avila-Burgos, Michele Odden, Simin Barguera, and Kirsten Bibbans-Domingo (2016), “Projected Impact of Mexico's Sugar-Sweetened Beverage Tax Policy on Diabetes and Cardiovascular Disease: A Modeling Study” ,Plos Medicine, hetps:/fiotanals plos. org/plosmediicinelaticle? id= 10,137 Ifioravial pmed 1002158.