Luận văn ứng dụng công nghệ gis phân vùng thích nghi đất đai cho cây ba kích tại huyện phú lương tỉnh thái nguyên

Tài liệu nghiên cứu Luận văn ứng dụng công nghệ gis phân vùng thích nghi đất đai cho cây ba kích tại huyện phú lương, tổng hợp lý thuyết và thực hành, cung cấp kiến thức chuyên

• Tác giả: Trần Hạnh Hoa
• Người hướng dẫn: TS. Vũ Thị Thanh Thủy
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Quản lý đất đai
• Đề tài: Phân Vùng Thích Nghi Đất Đai Cho Cây Ba Kích Tại Huyện Phú Lương, Tỉnh Thái Nguyên
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC HÌNH
• DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
• 1. MỤC LỤC
• 1.1. Mục tiêu của đề tài
• 1.1.1. Mục tiêu tổng quát
• 1.1.2. Mục tiêu cụ thể
• 1.1.3. Ý nghĩa của đề tài
• 1.1.3.1. Ý nghĩa trong học tập và nghiên cứu
• 1.1.3.2. Ý nghĩa trong thực tiễn
• 1.2. TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 1.2.1. Cơ sở khoa học của nghiên cứu
• 1.2.1.1. Cơ sở lí luận của nghiên cứu
• 1.2.1.2. Cơ sở khoa học của nghiên cứu
• 1.2.2. Khái quát về vấn đề nghiên cứu
• 1.2.2.1. Giới thiệu về cây Ba Kích
• 1.2.2.2. Đặc điểm hình thái cây Ba Kích
• 1.2.2.3. Kỹ thuật trồng và chăm sóc
• 1.2.2.4. Những kết quả nghiên cứu về phân vùng thích nghi
• 1.2.2.4.1. Kết quả nghiên cứu trên thế giới
• 1.2.2.4.2. Những kết quả nghiên cứu ở Việt Nam
• 1.3. ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 1.3.1. Đối tượng, phạm vi nghiên cứu
• 1.3.1.1. Đối tượng nghiên cứu
• 1.3.1.2. Phạm vi nghiên cứu
• 1.3.1.3. Địa điểm và thời gian nghiên cứu
• 1.3.2. Nội dung và phương pháp nghiên cứu
• 1.3.2.1. Nội dung nghiên cứu
• 1.3.2.2. Phương pháp nghiên cứu
• 1.3.2.3. Quy trình thực hiện đề tài
• 1.4. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 1.4.1. Điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội khu vực nghiên cứu
• 1.4.1.1. Điều kiện tự nhiên
• 1.4.1.1.1. Các điều kiện sinh thái tự nhiên của huyện Phú Lương
• 1.4.1.2. Hiện trạng sử dụng đất năm 2014 và các nguồn tài nguyên của huyện Phú Lương
• 1.4.1.3. Khái quát về đặc điểm kinh tế, xã hội huyện Phú Lương
• 1.4.1.4. Thực trạng nguồn tài nguyên cây dược liệu tại Thái Nguyên
• 1.4.1.4.1. Phân bố của một số loài cây dược liệu chính
• 1.4.1.4.2. Quy hoạch cây dược liệu của Thái Nguyên
• 1.4.2. Xác định tiêu chí thích nghi đất đai cho cây Ba Kích
• 1.4.2.1. Xác định yếu tố khí hậu
• 1.4.2.2. Xác định chỉ tiêu đất đai
• 1.4.2.3. Các tiêu chí thích nghi chung cho cây Ba Kích
• 1.4.3. Xây dựng tiêu chuẩn phân chia đơn vị đất đai phục vụ việc thành lập bản đồ thích nghi đất đai
• 1.4.3.1. Xác định các chỉ tiêu xây dựng bản đồ thích nghi đất đai
• 1.4.3.2. Xây dựng các bản đồ đơn tính theo các chỉ tiêu
• 1.4.3.3. Xây dựng bản đồ đơn vị đất đai và mô tả các đơn vị bản đồ đất huyện Phú Lương tỉnh Thái Nguyên
• 1.4.3.4. Xây dựng bản đồ phân vùng thích nghi cho cây Ba Kích trên địa bàn huyện Phú Lương tỉnh Thái Nguyên
• 1.5. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Phân Vùng Thích Nghi Đất Đai Cho Cây Ba Kích

Ngày nay, y học hiện đại phát triển mạnh mẽ, nhưng các loại thuốc có nguồn gốc tự nhiên vẫn được ưa chuộng. Cây Ba Kích, với nhiều công dụng như tăng cường sức khỏe, bổ xương cốt, đang trở thành một loại dược liệu quý hiếm. Các tỉnh miền núi phía Bắc, với lợi thế về khí hậu và đất đai, đã triển khai nhiều mô hình trồng cây ba kích và đạt được những kết quả đáng kể. Tỉnh Thái Nguyên cũng đang triển khai ứng dụng mô hình này, đặc biệt tại huyện Phú Lương, nhằm tạo ra hướng phát triển kinh tế mới. Tuy nhiên, việc mở rộng mô hình cần dựa trên cơ sở khoa học về phân vùng thích nghi đất đai để đảm bảo hiệu quả kinh tế và tránh lãng phí nguồn lực.

1.1. Giới thiệu về cây Ba Kích và giá trị kinh tế

Cây ba kích (Morinda officinalis) là một loại dược liệu quý, được sử dụng rộng rãi trong y học cổ truyền. Giá trị kinh tế của cây ba kích ngày càng tăng do nhu cầu thị trường lớn và nguồn cung còn hạn chế. Việc phát triển cây ba kích không chỉ mang lại lợi ích về sức khỏe mà còn góp phần tăng thu nhập cho người dân. Theo nghiên cứu, cây ba kích có khả năng thích nghi với nhiều loại đất khác nhau, nhưng để đạt năng suất và chất lượng cao, cần phải lựa chọn vùng trồng phù hợp.

1.2. Tầm quan trọng của phân vùng thích nghi đất đai

Phân vùng thích nghi đất đai là quá trình đánh giá và xác định các khu vực có điều kiện tự nhiên phù hợp cho một loại cây trồng cụ thể. Đối với cây ba kích, việc phân vùng thích nghi giúp xác định các vùng có đất trồng ba kích phù hợp, từ đó tối ưu hóa năng suất và chất lượng sản phẩm. Việc này cũng giúp giảm thiểu rủi ro do điều kiện tự nhiên không thuận lợi, đồng thời góp phần vào phát triển cây ba kích bền vững.

II. Thách Thức Trong Phát Triển Cây Ba Kích Tại Phú Lương

Mặc dù có tiềm năng lớn, việc phát triển cây ba kích tại huyện Phú Lương vẫn đối mặt với nhiều thách thức. Nhiều mô hình trồng cây ba kích được mở ra ồ ạt, thiếu kỹ thuật và không phù hợp với điều kiện đất đai Phú Lương, dẫn đến hiệu quả kinh tế không cao. Người dân phải đầu tư nhiều vốn, thời gian và công sức mà không thu được lợi nhuận mong muốn. Do đó, cần có nghiên cứu khoa học về điều kiện sinh thái cây ba kích và đánh giá đất đai để đưa ra các giải pháp phù hợp.

2.1. Thiếu thông tin về điều kiện đất đai phù hợp

Một trong những thách thức lớn nhất là thiếu thông tin chi tiết về điều kiện đất đai phù hợp cho cây ba kích tại Phú Lương. Người dân thường trồng cây ba kích dựa trên kinh nghiệm truyền thống hoặc theo phong trào, mà không có sự đánh giá đất đai khoa học. Điều này dẫn đến việc lựa chọn sai địa điểm trồng, ảnh hưởng đến sinh trưởng và phát triển của cây ba kích.

2.2. Rủi ro về sâu bệnh hại và biến đổi khí hậu

Cây ba kích cũng đối mặt với rủi ro từ sâu bệnh hại và biến đổi khí hậu. Các loại sâu bệnh có thể gây hại nghiêm trọng đến năng suất và chất lượng ba kích. Biến đổi khí hậu, với các hiện tượng thời tiết cực đoan như hạn hán, lũ lụt, cũng ảnh hưởng tiêu cực đến cây ba kích. Cần có các biện pháp phòng trừ sâu bệnh và thích ứng với biến đổi khí hậu để đảm bảo sự phát triển ổn định của cây ba kích.

2.3. Hạn chế về kỹ thuật trồng và chăm sóc

Kỹ thuật trồng và chăm sóc cây ba kích còn nhiều hạn chế. Người dân chưa được trang bị đầy đủ kiến thức về kỹ thuật trồng ba kích tiên tiến, từ khâu chọn giống, làm đất, bón phân đến phòng trừ sâu bệnh. Việc áp dụng các biện pháp canh tác lạc hậu dẫn đến năng suất thấp và chất lượng sản phẩm không cao.

III. Phương Pháp Phân Vùng Thích Nghi Đất Đai Bằng GIS

Để giải quyết các thách thức trên, cần áp dụng phương pháp phân vùng thích nghi đất đai bằng công nghệ GIS. GIS cho phép xây dựng cơ sở dữ liệu không gian và dữ liệu thuộc tính, từ đó phân tích và đánh giá các yếu tố tự nhiên ảnh hưởng đến cây ba kích. Kết quả phân vùng thích nghi sẽ cung cấp thông tin hữu ích cho việc quy hoạch vùng trồng ba kích và lựa chọn địa điểm trồng phù hợp.

3.1. Thu thập và xử lý dữ liệu địa lý

Bước đầu tiên là thu thập dữ liệu về các yếu tố tự nhiên như khí hậu Phú Lương, thổ nhưỡng Phú Lương, địa hình, nguồn nước. Dữ liệu này có thể được thu thập từ các nguồn khác nhau như bản đồ địa hình, bản đồ đất, số liệu khí tượng thủy văn. Sau đó, dữ liệu được xử lý và chuẩn hóa để đưa vào hệ thống GIS.

3.2. Xây dựng bản đồ đơn tính và bản đồ tổng hợp

Từ dữ liệu đã xử lý, xây dựng các bản đồ đơn tính thể hiện từng yếu tố tự nhiên như bản đồ độ dốc, bản đồ loại đất, bản đồ pH. Sau đó, chồng ghép các bản đồ đơn tính để tạo ra bản đồ tổng hợp về điều kiện tự nhiên của huyện Phú Lương. Bản đồ tổng hợp này là cơ sở để phân vùng thích nghi đất đai.

3.3. Đánh giá và phân loại mức độ thích nghi

Dựa trên yêu cầu sinh thái của cây ba kích, tiến hành đánh giá đất đai và phân loại mức độ thích nghi của từng khu vực. Các khu vực được phân loại thành các mức độ thích nghi khác nhau như rất thích nghi (S1), thích nghi trung bình (S2), ít thích nghi (S3) và không thích nghi (N). Kết quả phân vùng thích nghi được thể hiện trên bản đồ phân vùng thích nghi.

IV. Kết Quả Phân Vùng Thích Nghi Cây Ba Kích Tại Phú Lương

Nghiên cứu ứng dụng công nghệ GIS đã cho ra đời bản đồ phân vùng thích nghi cho cây ba kích tại huyện Phú Lương. Bản đồ này cung cấp thông tin chi tiết về các khu vực có điều kiện tự nhiên phù hợp cho cây ba kích, giúp người dân và các nhà quản lý có cơ sở khoa học để quy hoạch vùng trồng ba kích và lựa chọn địa điểm trồng.

4.1. Xác định các vùng thích nghi cao S1

Kết quả nghiên cứu cho thấy có một số khu vực tại Phú Lương có điều kiện tự nhiên rất thích hợp cho cây ba kích (S1). Các khu vực này thường có độ dốc vừa phải, đất tơi xốp, thoát nước tốt và giàu dinh dưỡng. Việc tập trung phát triển cây ba kích tại các vùng S1 sẽ mang lại hiệu quả kinh tế cao nhất.

4.2. Xác định các vùng thích nghi trung bình S2 và ít thích nghi S3

Ngoài các vùng S1, còn có các vùng có mức độ thích nghi trung bình (S2) và ít thích nghi (S3). Tại các vùng S2, cần có các biện pháp cải tạo đất và chăm sóc đặc biệt để cây ba kích sinh trưởng và phát triển tốt. Các vùng S3 có thể trồng cây ba kích, nhưng năng suất và chất lượng sẽ thấp hơn.

4.3. Đề xuất quy hoạch vùng trồng ba kích bền vững

Dựa trên kết quả phân vùng thích nghi, đề xuất quy hoạch vùng trồng ba kích bền vững tại huyện Phú Lương. Quy hoạch cần đảm bảo sử dụng đất hợp lý, bảo vệ môi trường và phát triển kinh tế xã hội. Cần có sự tham gia của người dân và các bên liên quan trong quá trình quy hoạch.

V. Giải Pháp Phát Triển Cây Ba Kích Bền Vững Tại Phú Lương

Để phát triển cây ba kích bền vững tại huyện Phú Lương, cần có các giải pháp đồng bộ từ khâu quy hoạch vùng trồng, kỹ thuật trồng, chế biến ba kích đến tiêu thụ ba kích. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các nhà khoa học, nhà quản lý, doanh nghiệp và người dân.

5.1. Nâng cao kỹ thuật trồng và chăm sóc

Tổ chức các lớp tập huấn, chuyển giao kỹ thuật trồng ba kích tiên tiến cho người dân. Hướng dẫn người dân về cách chọn giống tốt, làm đất, bón phân, tưới nước và phòng trừ sâu bệnh hiệu quả. Khuyến khích áp dụng các biện pháp canh tác hữu cơ để bảo vệ môi trường.

5.2. Xây dựng chuỗi liên kết sản xuất và tiêu thụ

Xây dựng chuỗi liên kết sản xuất và tiêu thụ ba kích từ người trồng đến doanh nghiệp chế biến và thị trường tiêu thụ. Đảm bảo người dân có đầu ra ổn định cho sản phẩm và doanh nghiệp có nguồn cung nguyên liệu chất lượng. Phát triển các sản phẩm chế biến ba kích đa dạng để tăng giá trị gia tăng.

5.3. Chính sách hỗ trợ phát triển cây ba kích

Đề xuất các chính sách hỗ trợ cây ba kích như hỗ trợ vốn vay, giống, phân bón, kỹ thuật. Khuyến khích các doanh nghiệp đầu tư vào chế biến ba kích và xây dựng thương hiệu sản phẩm. Tạo điều kiện thuận lợi cho người dân tiếp cận thông tin thị trường và các dịch vụ hỗ trợ khác.

VI. Kết Luận Triển Vọng Phân Vùng Thích Nghi Cây Ba Kích

Nghiên cứu phân vùng thích nghi đất đai cho cây ba kích tại huyện Phú Lương đã cung cấp cơ sở khoa học cho việc quy hoạch vùng trồng và phát triển cây ba kích bền vững. Kết quả nghiên cứu có thể được áp dụng cho các vùng khác có điều kiện tự nhiên tương tự. Cần tiếp tục nghiên cứu và hoàn thiện phương pháp phân vùng thích nghi để nâng cao hiệu quả sản xuất và bảo vệ môi trường.

6.1. Tóm tắt kết quả nghiên cứu chính

Nghiên cứu đã xác định được các vùng có mức độ thích nghi khác nhau cho cây ba kích tại huyện Phú Lương. Bản đồ phân vùng thích nghi là công cụ hữu ích cho việc quy hoạch vùng trồng và lựa chọn địa điểm trồng. Các giải pháp phát triển cây ba kích bền vững đã được đề xuất.

6.2. Hướng nghiên cứu tiếp theo

Tiếp tục nghiên cứu về giống ba kích phù hợp với điều kiện đất đai Phú Lương. Nghiên cứu về phân bón cho ba kích và các biện pháp phòng trừ sâu bệnh hiệu quả. Nghiên cứu về phân tích kinh tế cây ba kích để đánh giá hiệu quả đầu tư.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Đặt vấn đề Ngày nay, nền y học phát triển không ngừng, các loại thuốc Tây Y được tập trung nghiên cứu và ứng dụng rộng rãi trong cả nước cũng như trên thế giới. Tuy nhiên, các loại thuốc quý có nguồn gốc tự nhiên vẫn được ưa chuộng và được khai thác môt cách triệt để. Có những loại cây thuốc quý hiếm đã được nhân giống và phát triển rộng dưới các mô hình kinh tế, đem lại nguồn lợi lớn cho nhân dân trong các vùng thích nghi. Trong những năm gần đây, các tỉnh miền núi phía Bắc Việt Nam với lợi thế khí hậu, đất đai đã triển khai rất nhiều các mô hình kinh tế trên và đạt được những kết quả to lớn.

Trong đó, phải kể đến mô hình trồng cây Ba Kích trồng tại các tỉnh Lạng Sơn, Cao Bằng, Tuyên Quang. Với nhiều công dụng: tăng sức dẻo dai, tăng sức đề kháng, chống viêm, bổ xương cốt. Ba Kích đang trở thành mặt hàng khan hiếm trên thi trường thuốc Việt Nam cũng như nước ngoài. Nhận thấy tiềm năng lớn của cây thuốc này, tỉnh Thái Nguyên cũng đang triển khai ứng dụng mô hình trong các huyện như Phú Lương, Định Hóa nhằm tạo ra một hướng phát triển mới cho huyện nhà.

Tuy nhiên, thực tế cho thấy có nhiều mô hình được mở ra ồ ạt, thiếu kỹ thuật, khí hậu đất đai không phù hợp dẫn đến việc hiệu quả kinh tế không cao, khiến cho người dân phải đầu tư nhiều vốn, thời gian và sức lực mà không đem lại lợi nhuận. Xuất phát từ những lý do trên, sau khi đi tìm hiểu thực tế ở địa phương và khu vực nghiên cứu, dưới sự hướng dẫn của cô giáo TS. Vũ Thị Thanh Thủy em tiến hành nghiên cứu đề tài: ‘‘Ứng dụng công nghệ GIS phân vùng thích nghi đất đai cho cây Ba Kíchtại huyện Phú Lương tỉnh Thái Nguyên”. Mục tiêu của đề tài 1.

Mục tiêu tổng quát Ứng dụng hệ thống thông tin địa lí (GIS) xây dựng cơ sở dữ liệu không gian và dữ liệu thuộc tính để phân vùng thích nghi đất đai cho cây Ba Kích trên địa bàn Phú Lương tỉnh Thái Nguyên. Mục tiêu cụ thể - Điều tra cơ bản và thu thập thông tin về điều kiện tự nhiên của vùng. - Thực trạng nguồn tài nguyên cây dược liệu tại Thái Nguyên. - Xác định tiêu chí thích nghi của cây Ba Kích.

- Ứng dụng GIS để xây dựng bản đồ thích nghi của cây Ba Kích. Ý nghĩa của đề tài 1. Ý nghĩa trong học tập và nghiên cứu - Vận dụng và phát huy được kiến thức đã học tập và nghiên cứu. - Nâng cao nhận thức, kĩ năng và rút ra kinh nghiệm thực tế phục vụ cho công tác sau này.

Ý nghĩa trong thực tiễn - Tăng cường công tác quản lý tài nguyên nhằm phòng, chống xói mòn, rửa trôi các chất dinh dưỡng trong đất … - Đưa mô hình trồng cây Ba Kích có giá trị dược liệu, lợi nhuận kinh tế cao phù hợp với điều kiện tự nhiên kinh tế xã hội tại địa bàn nghiên cứu. - Từ đó mở rộng mô hình phát triển cây Ba Kích sang các vùng có đặc điểm thích hợp ở khu vực lân cận. 3 Phần 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2. Cơ sở khoa học của nghiên cứu 2.Cơ sở lí luận của nghiên cứu 2.

Một số khái niệm cơ bản Đất đai (Land) là diện tích của bề mặt Trái Đất, bao gồm các thành phần vật lý và môi trường sinh học ảnh hưởng tới sử dụng đất [6]. Đơn vị bản đồ đất đai (Land Mapping Unit - LMU) là diện tích đất phân chia trên bản đồ, có những tính chất đất đai và/hoặc chất lượng đất đai xác định (FAO, 1976). LMU được định nghĩa và đo vẽ bằng các cuộc khảo sát tài nguyên thiên nhiên. Phân tích đơn vị không gian cho thích hợp đất đai là LMU [15].

Tính chất đất đai (Land Characteristic - LC) là những thuộc tính của đất đai có thể đo đạc hoặc ước lượng được thường sử dụng làm phương tiện để mô tả chất lượng đất đai hoặc để phân biệt giữa các đơn vị đất đai có khả năng thích hợp cho sử dụng khác nhau. Chất lượng đất đai (Land Quaility - LQ) là những thuộc tính phức hợp phản ánh mối quan hệ và tương tác của nhiều tính chất đất đai. Chất lượng đất đai thường được chia làm 3 nhóm: Nhóm theo yêu cầu sinh thái cây trồng, nhóm theo yêu cầu quản trị và nhóm theo yêu cầu bảo tồn. Loại hình sử dụng đất (Land Use Type - LUT) đó có thể là một một loại cây trồng hoặc một số loại cây trồng trong một điều kiện kĩ thuật và kinh tế- xã hội nhất định.

Các thuộc tính của loại hình sử dụng đất bao gồm: Các thông tin về sản xuất, thị thường tiêu thụ sản phẩm, đầu tư, lao động, mức thu nhập, … Yêu cầu sử dụng đất (Land Use Requirement - LUR) là toàn bộ đặc điểm về địa hình (độ dốc, độ cao, …), đất, khí hậu (nhiệt, ẩm, bức xạ); thủy lợi (điều kiện tưới, tiêu); thủy văn (ngập lụt, ngập mặn, ngập triều, chia ra độ sâu ngập, thời gian ngập); các điều kiện về cơ sở hạ tầng, dịch vụ nông - lâm - ngư nghiệp; hiệu quả môi trường (khả năng che phủ mặt đất chống xói mòn; mức độ gây phú dưỡng nguồn nước); hiệu quả kinh tế xã hội (tổng giá trị sản phẩm, thu nhập, lãi thuần, yêu cầu lao động, …) đảm bảo thỏa mãn yêu cầu sinh thái cũng như các điều kiện sản xuất của cây trồng thuộc loại sử dụng đất xác định. 4 Yếu tố hạn chế (Limitation factor) là chất lượng đất đai hoặc tính chất đất đai có ảnh hưởng bất lợi đến loại hình sử dụng đất nhất định. Chúng thường được dùng làm tiêu chuẩn để phân cấp các mức thích hợp. Đánh giá đất đai (Land evaluation) là tiến trình so sánh các tính chất đất đai với các mục đích sử dụng nhất định sử dụng một kĩ thuật khoa học chuẩn.

Kết quả có thể được dùng như một chỉ dẫn cho người sử dụng, quy hoạch để xác định sử thay đổi sử dụng đất.Là đánh giá hiệu suất đất đai khi được dùng cho một mục đích xác định, bao gồm việc tiến hành và làm sáng tỏ các khảo sát và nghiên cứu dáng đất, đất, thực vật, khí hậu và các khía cạnh khác của đất đai để nhận diện và so sánh giữa loại hình sử dụng đất với mục tiêu đánh giá [15]. Đánh giá thích hợp đất đai (Land suitability evaluation) được định nghĩa là sự đánh giá hoặc dự đoán chất lượng đất đai cho một mục đích sử dụng nhất định, về các mặt như khả năng sản xuất, nguy cơ suy giảm và các yêu cầu quản lý [15]. Quá trình đánh giá đất đai Việc đánh giá đất đai tùy thuộc vào mục tiêu và mức độ chi tiết của nghiên cứu. Tuy nhiên, tiến trình đánh giá đất đai được chia thành ba giai đoạn chính: (1) Giai đoạn chuẩn bị, (2) Giai đoạn điều tra thực tế, (3) Giai đoạn xử lý các số liệu và báo cáo kết quả.

- Thảo luận ban đầu về nội dung, phương pháp, lập kế hoạch; phân loại và xác định các nguồn tài liệu có liên quan, từ đó lập kế hoạch nghiên cứu. Đồng thời, thu thập và kế thừa các tài liệu chuyên ngành có liên quan đến đất và sử dụng đất như: khí hậu, địa hình, thổ nhưỡng và các số liệu thống kê về hiện trạng sử dụng đất. Sau đó, tiến hành điều tra thực địa về hiện trạng sử dụng đất và hiệu quả sản xuất của các loại hình sử dụng đất nhằm mục đích lựa chọn loại hình sử dụng đất có triển vọng, phù hợp với mục tiêu phát triển, điều kiện sinh thái và bối cảnh kinh tế- xã hội của vùng nghiên cứu [10]. - Trên cơ sở nghiên cứu các yếu tố môi trường tự nhiên liên quan đến sản xuất nông nghiệp, phân lập và xác định chất lượng hoặc tính chất đất đai (LQ/LC) có ảnh hưởng mạnh mẽ đến sử dụng đất.

Tiến hành khoanh định các đơn vị bản đồ đất đai (LMU). 5 - Căn cứ trên yêu cầu sinh thái của cây trồng và đặc điểm của môi trường tự nhiên, xác định các yêu cầu về đất đai (LUR) của các loại hình sử dụng đất được đánh giá. - So sánh giữa sử dụng đất (LUT) và tài nguyên đất đai, trong đó đối chiếu giữa LQ/LC và LUR của các loại hình sử dụng đất để xác định các mức độ thích hợp đất đai cho các loại hình sử dụng đất được chọn. - Dựa trên kết quả đánh giá thích hợp đất đai, đề xuất bố trí sử dụng đất.

Trong đề tài chúng tôi ứng dụng phương pháp MCA để đề xuất sử dụng đất theo quan điểm bền vững[7]. Cấu trúc phân loại khả năng thích nghi đất đai FAO (1976) đã xây dựng cấu trúc tổng quát của phân loại khả năng thích nghi đất đai gồm 4 cấp như sau: - Bộ (Orders): phản ánh các loại thích nghi. - Lớp (Classes): phản ánh mức độ thích nghi của bộ. - Lớp phụ (Sub-classes): phản ánh các hạn chế cụ thể của từng đơn vị đất đai với từng loại hình sử dụng đất.

Những yếu tố này tạo ra sự khác biệt giữa các dạng thích nghi trong cùng một lớp. Cấu trúc phân loại khả năng thích nghi đất đai (FAO, 1976) Hạng (Categories) Bộ (Order) Lớp (Class) Lớp phụ (Subclass) Đơn vị (Unit) S2t S1 S2i (*) S2s-1 S – Thích nghi S2 S2s S2s-2 (**) S3 S3f N1 N1i N – Không thích nghi N2 N2g (*) Yếu tố hạn chế: khí hậu (lũ lụt: f, hạn hán: d); điều kiện đất đai (địa hình: t, độ dốc: s). 6 Cấp phân vị từ lớp “bộ” tới lớp “phụ” được áp dụng đánh giá đất đai tới cấp tỉnh, từ lớp “bộ” tới “đơn vị” sẽ được áp dụng tới cấp huyện điểm và các xã thuộc huyện điểm. Bộ thích nghi đất đai được chia làm 3 lớp: S1 (thích nghi cao), S2 (thích nghi trung bình), S3 (thích nghi kém).

 S1 (Thích nghi cao): Đất đai không có hạn chế có ý nghĩa đối với việc thực hiện lâu dài một loại đất sử dụng đất được đề xuất, hoặc không làm giảm năng xuất hoặc tăng mức đầu tư quá mức có thể chấp nhận được.  S2 (Thích nghi trung bình): Đất đai có những hạn chế mà cộng chung lại ở mức trung bình đối với việc thực hiện một loại hình sử dụng đất được đưa ra; các giới hạn sẽ làm giảm năng suất hoặc lợi nhuận và làm gia tăng yêu cầu đầu tư. Ở mức này lý tưởng mặc dù chất lượng của nó thấp hơn hạng S1.