CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN VỀ NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÂN TÍCH TÀI CHÍNH NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 1. Tổng quan về NHTM. Định nghĩa về NHTM. Ở Việt Nam định nghĩa ngân hàng được định nghĩa như sau: Ngân hàng thương mại là tổ chức kinh doanh trong lĩnh vực tiền tệ - tín dụng mà hoạt động chủ yếu và thường xuyên là nhận tiền kí gửi từ khách hàng với trách nhiệm hoàn trả và sử dụng sô tiền đó để cho vay, thực hiện nghiệp vụ chiết khấu, làm phương tiện thanh toán và cung cấp các dịch vụ ngân hàng cho nền kinh tế quốc dân.
Vai trò của NHTM. Ngân hàng thương mại góp phần thúc đẩy sự phát triển và nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh: Trong nền kinh tế thị trường, để mở rộng quy mô sản xuất đòi hỏi doanh nghiệp phải có vốn lớn để đổ mới thiết bị và công nghệ, áp dụng khoa học- kĩ thuật hiện đại. Trong điều kiện đó ngân hàng thương mại cung cấp đầy đủ và kịp vốn tín dụng, các dịch vụ ngân hàng nhằm hỗ trợ các doanh nghiệp thực hiện tốt các kế hoạch sản xuất kinh doanh. Mặt khác, thông qua cung ứng vốn tín dụng và các dịch vu ngân hàng nhanh chóng, thuận tiện đã thúc đẩy nhanh quá trình luân chuyển hàng hóa, luân chuyển vốn, tiết kiệm chi phí từ đó nâng cao hiệu quả sản xuất cho từng doanh nghiệp và toàn bộ nền kinh tế.
Ngân hàng thương mại góp phần chuyển dịch cơ cấu hợp lý theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa: Nhờ có hệ thống ngân hàng thương mại mà các khoản tiền nhàn rỗi trong xã hội được huy động để đầu tư cho các doanh nghiệp cá nhân cần vốn. Ngân Sv: Nguyễn Thị Vân 4 Lớp:CQ50/18.02 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Luận văn tốt nghiệp Học viện Tài chính hàng thương mại còn có khả năng điều chuyển vốn giữa các chi nhánh trong hệ thống để đảm bảo cân đối vốn cần thiết. Như vậy từ hoạt động tín dụng của ngân hàng thương mai góp phần hình lý giữa các ngành, vùng, thành phần kinh tế. Các hoạt động chủ yếu của NHTM Hoạt động huy động vốn: Ngoài nguồn vốn tự có (huy động vốn chủ sở hữu), hoạt động vốn (huy động vốn nợ) có ý nghĩa quan trọng đối với ngân hàng thương mại trong việc tạo lập nguồn vốn để hoạt động kinh doanh.
Hoạt động huy động vốn nợ của NHTM: Huy động từ phát hành các công cụ nợ: chủ yếu là phát hành kỳ phiếu và trái phiếu. Kỳ phiếu dùng chủ yếu huy động vốn ngắn hạn. Trái phiếu phát hanh huy động vốn trung – dài hạn. Hình thức huy động này mang tính ổn định hơn, làm tăng khả năng huy động vốn của NHTM trong thời gian ngắn và hoàn toàn chủ động trong sử dụng nguồn vốn.
Huy động từ vay các NHTM: các NHTM thực hiện việc đi vay nhằm điều hòa vốn trong toàn hệ thống, tăng dự trữ, đảm bảo tốt khả năng thanh khoản của NHTM. Việc huy động vốn thông qua hình thức này thường đơn giản và nhanh gọn, có thể vay trực tiếp, vay qua ngân hàng đại lý và khoản vay thường không có đảm bảo( nếu có thường là chứng khoán của kho bạc). Huy động từ vay Ngân hàng Trung ương: Thường là hình thức huy động cuối cùng trong hoạt động huy động vốn của NHTM, áp dụng cho việc vay để đảm bảo duy trì dự trữ bắt buộc hay thiếu hụt thanh toán. Hình thức huy động này thường làm giảm uy tín cua NHTM trên thị trường.
Huy động từ nợ khác: bao gồm huy động các khoản ủy thác; tiền ký quỹ; các khoản nợ thuế chưa nộp, lương chưa trả. đây là hình thức huy động mang tính huy động va thường có khối lượng nhỏ không đáng kể. Sv: Nguyễn Thị Vân 5 Lớp:CQ50/18.02 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Luận văn tốt nghiệp Học viện Tài chính Hoạt động tín dụng: Hoạt động tín dụng là hoạt động cấu thành nên tài sản có và có ý nghĩa quan trọng đối với khả năng tồn tại và phát triển của mỗi Ngân hàng. Hoạt động tín dụng mang lại thu nhập chính cho NHTM, là hoạt động không thể thiếu làm nền tảng nhằm thu hút các dịch vu khác cho NHTM, nhưng ngược lại đó cũng là hoạt động tiềm ẩn nhiều rủi ro.
Hoạt động tín dụng không tốt sẽ gây ảnh hưởng lớn đến tính thanh khoản, thậm chí dẫn đến sự sụp đổ của NHTM. Ngân hàng thương mại được cấp tín dụng cho tổ chức và cá nhân dưới hình thức cho vay, chiết khấu, tái chiết khấu, cầm cố giấy tờ có giá, bảo lãnh, cho thuê tài chính và các hình thức khác theo quy định của pháp luật. Hoạt động tín dụng bao gồm: Hoạt đông dịch vụ thanh toán và ngân quỹ, bao gồm: - Dịch vụ cung ứng các phương tiên thanh toán - Dịch vụ thanh toán trong nước cho khách hàng - Dịch vụ thanh toán quốc tế và kinh doanh ngoại tệ, vàng bạc, đá quý - Thực hiện dịch vụ thu hộ, chi hộ các tổ chức và cá nhân - Các sản phẩm khác như giữ hộ tài sản, thanh toán séc. Các hoạt động khác: - Góp vốn đầu tư, mua cổ phần doanh nghiệp, tổ chức tín dụng khác từ nguồn vốn tự có để đa dạng hóa danh mục đầu tư, hạn chế rủi ro và nâng cao hiệu quả kinh doanh - Tham gia thị trường tiền tệ: Thị trường đấu giá tín phiếu kho bạc, thị trường nội tệ và ngoại tệ liên ngân hang, thị trường giấy tờ có giá ngắn hạn khác theo quy định của ngân hàng nhà nước - Hoạt động ủy thác và đại ly liên quan đến hoạt đông ngân hàng, kể cả việc quản lý tài sản, vốn đầu tư của các tổ chức, cá nhân theo hợp đồng Sv: Nguyễn Thị Vân 6 Lớp:CQ50/18.02 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Luận văn tốt nghiệp Học viện Tài chính - Các hoạt động khác như cho thuê két, dịch vụ cầm đồ và các dịch vụ khác theo quy định của Pháp luật.
Cơ sở lý luận về phân tích tài chính NHTM 1. Khái niệm phân tích tài chính Khái niệm: Phân tích tài chính là quá trình thu thập, xử lý thông tin kế toán, nhằm xem xét, kiểm tra, đối chiếu, so sánh tài chính hiện hành với quá khứ, giúp người sử dụng thông tin có thể đánh giá tình hình tài chính doanh nghiệp, đánh giá về tiềm năng, hiệu quả kinh doanh cũng như rủi ro trong tương lai. Mục tiêu của phân tích tài chính: Đánh giá chính xác tình hình tài chính của doanh nghiệp trên các khía cạnh khác nhau như cơ cấu nguồn vốn, tài sản, khả năng thanh toán, lưu chuyển tiền tệ, hiệu quả sử dụng tài sản, khả năng sinh lời, rủi ro tài chính… nhằm đáp ứng nhu cầu thông tin cho tất cả các đối tượng quan tâm đến hoạt động của doanh nghiệp như các đầu tư, cung cấp tín dụng, quản lý doanh nghiệp, cơ quan thuế, người lao động… Định hướng các quyết điịnh của các nhà quản lý quan tâm theo chiều hướng phù hợp với tình hình thực tế của doanh nghiệp như quyết định đầu tư, tài trợ, phân chia lợi nhuận… Trở thành cơ sở cho các dự báo tài chính, giúp người phân tích dự đoán được tiềm năng tài chính của doanh nghiệp trong tương lai. Là công cụ kiểm soát hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp trên cở sở kiểm tra đánh giá các chỉ tiêu kết quả đạt được so với các chỉ tiêu kế hoạch, dự toán… từ đó xác định được những điểm mạnh điểm yếu trong hoạt động kinh doanh, giúp doanh nghiệp có quyết định và giải pháp đúng đắn đảm bảo kinh doanh đạt hiệu quả cao.
Ý nghĩa của phân tích tài chính Sv: Nguyễn Thị Vân 7 Lớp:CQ50/18.02 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Luận văn tốt nghiệp Học viện Tài chính Phân tích tài chính giúp nhà quản trị có thể tìm ra những điểm mạnh, điểm yếu, có thể lựa chọn được đầu tư thích hợp, vì vậy phân tích tài chính có ý nghĩa rất quan trọng: Phân tích tài chính giúp đánh giá được đầy đủ, chính xác tình hình phân phối, sử dụng và quản lý các loại vốn, nguồn vốn, vạch rõ khả năng tiềm tàng về vón của Ngân hàng. Trên cơ sở đó đề ra biện pháp nâng cao hiệu quả sử dụng vốn. Phân tích tài chính là công cụ không thể thiếu phục vụ cho công tác quản lý của các cấp trên, cơ quan tài chính như đánh giá tình hình thực hiện các chết độ, chính sách về tài chính của nhà nước, xem xét việc cho vay vốn. Yêu cầu của việc phân tích tài chính: Việc phân tích hoạt động tài chính có ý nghĩa vô cùng quan trọng, nó quyết định sự thành công hay thất bại của doanh nghiệp cho nên nó phải đạt được các yêu cầu sau: Phân tích hoạt động tài chính phải cung cấp đầy đủ thông tin hữu ích cho các nhà đầu tư, các chủ nợ và những người sử dụng thông tin khác nhau để giúp họ có quyết định đúng đắn khi ra quyết định đầu tư, quyết định cho vay, quyết định sản xuất,… Phân tích hoạt động tài chính phải cung cấp thông tin về nguồn vốn chủ sở hữu, các khoản nợ, kết quả của quá trình làm biến đổi nguồn vốn và các khoản nợ của doanh nghiệp 1.
Sự cần thiết của phân tích tài chính NHTM Mục tiêu của phân tích tài chính NHTM Làm rõ thực trạng hoạt động tài chính của Ngân hàng, những nhân tố tác động tới thực trạng đó, so sánh các tổ chức tín dụng khác nhằm thúc đẩy năng lực cạnh tranh. So sánh với kế hoạch mà Ngân hàng đã đề ra Sv: Nguyễn Thị Vân 8 Lớp:CQ50/18.02 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Luận văn tốt nghiệp Học viện Tài chính Chỉ ra nguyên nhân gây ra sự kém hiệu quả trong hoạt động tài chính để từ đó cải tiến và thay đổi Tính toán và dự trù các yếu tố hình thành nên các kết quả, từ đó quyết định phương hướng hoạt động cụ thể cho Ngân hàng trong thời gian tới. Sự cần thiết của phân tích tài chính NHTM Đối với NHTM, thông qua việc tính toán, phân tích các chỉ tiêu kinh tế tài chính, các nhà quản trị có thể biết được điểm mạnh điểm yếu từ đó đề ra hướng đi đúng đắn cho Ngân hàng. Việc kinh doanh chủ yếu bằng vốn vay của người khác, nên việc kinh doanh của Ngân hàng luôn gắn liền với một rủi ro mà Ngân hàng buộc phải chấp nhận với mức độ mạo hiểm nhất định.
Trong hoạt động kinh doanh hằng ngày, NHTM phải đảm bảo nhu cầu thanh toán, chi trả tiền gửi của khác hàng.