ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG NGHỆ NGUYỄN TRƯỜNG GIANG PHÂN TÍCH THIẾT KẾ HỆ ĐA TÁC TỬ HƯỚNG TRÊN NỀN TẢNG PHÁT TRIỂN JADE LUẬN VĂN THẠC SĨ HÀ NỘI - 2006 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG NGHỆ NGUYỄN TRƯỜNG GIANG PHÂN TÍCH THIẾT KẾ HỆ ĐA TÁC TỬ HƯỚNG TRÊN NỀN TẢNG PHÁT TRIỂN JADE Chuyên ngành: Công nghệ thông tin Mã số: 1.10 LUẬN VĂN THẠC SĨ NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS. Nguyễn Văn Vỵ HÀ NỘI - 2006 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 1 Danh mục các chữ viết tắt Chữ viết tắt Mô tả Agent Communication Languages (một định dạng chuẩn cho quá trình ACL trao đổi thông điệp giữa các tác tử). LEAP Ngôn ngữ giao tiếp tác tƣ̉ LEAP do IST châu Âu phát triển, tƣơng thích với JADE. REV Remote Evaluation(Đánh giá tƣ̀ xa) RPC (Lời gọi thủ tục từ xa) SL Simple Language (Ngôn ngƣ̃ tác tƣ̉ đơn giản) SQL Structured Query Language(ngôn ngƣ̃ truy vấ n có cấ u trúc) Usecase Ca sử dụng LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 2 MỤC LỤC Danh mục các chữ viết tắt .1 Danh mục các hình vẽ và bảng biểu.
Error! Bookmark not defined. Chƣơng 1 - TỔNG QUAN VỀ TÁC TỬ. Tác tử và ứng dụng của tác tử. Lợi ích của việc ứng dụng công nghệ tác tử.
Ứng dụng của tác tử. Các phƣơng pháp luận xây dựng hệ đa tác tử. Phƣơng pháp Gaia .21 Chƣơng 2 - HỆ ĐA TÁC TỬ, CÔNG CỤ VÀ MÔI TRƢỜNG PHÁT TRIỂN. Các loại tác tử trong hệ đa tác tử.
Khái niệm hệ đa tác tử. Phân loại tác tử trong hệ đa tác tử. Ngôn ngữ giao tiếp tác tử và ontology. Khái niệm đàm phán tự động và ƣu điểm của đàm phán tự động.
Khái niệm đàm phán tự động. Ƣu điểm của đàm phán tự động. Các thành phần liên quan đến đàm phán. Kiến trúc tác tử và cơ chế tự đàm phán.
Một số môi trƣờng phát triển các hệ đa tác tử. Bộ công cụ Zeuz .33 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 3 Chƣơng 3 - PHÂN TÍCH THIẾT KẾ HỆ ĐA TÁC TỬ TRÊN NỀN TẢNG JADE 35 3. Tác tử và đối tƣợng. Ứng dụng UML trong việc phân tích và thiết kế các hệ thống đa tác tử.
Giai đoạn phân tích. Sơ đồ tiế n triǹ h phân tić h. Mô tả các bƣớc. Sơ đồ tiế n triǹ h thiế t kế.
Các bƣớc của tiế n trình thiế t kế. Giai đoạn hậu thiết kế. Ứng dụng các nền phát triển tác tử khác.66 Chƣơng 4 - VẬN DỤNG THỬ NGHIỆM BÀI TOÁN GIAO DỊCH THƢƠNG MẠI ĐIỆN TỬ. Phân tích bài toán.
Mô tả bài toán. Mô hình hóa bài toán dƣới dạng hệ đa tác tử. Phân tích chức năng nhiệm vụ. Tác tử cung cấp dịch vụ có các loại tri thức nhƣ sau:.
Hoạt động của tác tử cung cấp dịch vụ. Hoạt động của tác tử sử dụng dịch vụ.76 KẾT LUẬN 77 TÀI LIỆU THAM KHẢO .79 PHỤ LỤC 81 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 4 Danh mục các hình vẽ và bảng biểu Hình 1.1 Quá trình tiến hóa của kiến trúc tác tử Hình 2.1 Mô hiǹ h giao tiế p giƣ̃a các tác tử Hình 2.2 Ví dụ về ontology Hình 2.3 Kiế n trúc AgentMom Hình 3.1 Các kiểu dập khuôn bổ sung Hình 3.2 Sơ đồ tiế n trin ̀ h phân tić h Hình 3.3 Mô hiǹ h giải pháp giao tiế p với hê ̣ thố ng cũ Hình 3.4 Bảng trách nhiệm của tác tử Hình 3.5 Bảng trách nhiệm bổ sung Hình 3.6 Sơ đồ tiế n trin ̀ h thiế t kế Hình 3.7 Bảng tƣơng tác của các tác tử Hình 3.8 Bảng tƣơng tác tác tử nâng cấp Hình 4.1 Sơ đồ tƣơng tác giƣ̃a các tác tƣ̉ LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 6 MỞ ĐẦU Ngày nay các ứng dụng thƣơng mại điện tử ngày càng trở lên phổ biến và tiện dụng trên thế giới. Nhu cầu thực hiện các giao dịch trực tuyến của xã hội ngày một nâng cao. Theo số liệu thống kê trên thế giới năm 2000, tổng giá trị của các giao dịch điện tử là 20 triệu USD.
Năm 2004 là 100 triệu và năm 2005 là 2 tỷ USD[34]. Với tỷ lệ tăng trƣởng 500% hàng năm, nhu cầu đối với các hệ thống thƣơng mại đang phát triển với tốc độ phi mã. Các hệ thống thƣơng mại điện tử hiện nay đang rất nỗ lực để cải thiện hiệu suất phục vụ ngƣời sử dụng. Nhƣng đa số các hệ thống thƣơng mại điện tử hiện nay chỉ hỗ trợ việc tìm kiếm, và thanh toán tự động chứ chƣa chú trọng đến vấn đề hỗ trợ ngƣời sử dụng trong việc xử lý yêu cầu của họ.
Yêu cầ u của ngƣời sƣ̉ du ̣ng ngày càng cao, khố i lƣơ ̣ng thông tin cầ n xƣ̉ lý ngày càng nhiều và phức tạp. Các ứng dụng thƣơng mại điện tử đƣơ ̣c xây dƣ̣ng theo công nghê ̣ cũ đã không còn đáp ƣ́ng đƣơ ̣c các yêu cầ u của ngƣời sƣ̉ du ̣ng. Để giải quyết nhu cầ u hỗ trơ ̣ xƣ̉ lý yêu câ ̀u của khách hàng ,.viê ̣c áp du ̣ng mô hình bài toán đàm phán tự động vào các ứng dụng thƣơng mại điện tử là hế t sƣ́c cầ n thiế t. Đàm phán tự động là quá trình đàm phán đƣợc thực hiện một cách tự động giữa các chƣơng trình đƣợc thiết kế chạy trên nhiều máy tính khác nhau, giao tiếp với nhau thông qua môi trƣờng mạng.
Công nghệ đa tác tử có thể giải quyết bài toán đàm phán tự đô ̣ng hế t sƣ́c hiê ̣u quả. Đặc trƣng của công nghệ đa tác tử là tính hƣớng mục tiêu và khả năng tƣ̣ tri ̣. Các đặc trƣng này rất phù hợp để giải quyết bài toán đàm phán tự đô ̣ng trong liñ h vƣ̣c thƣơng mai điê ̣n tƣ̉. Tính cấp thiết của đề tài: Yêu cầ u của ngƣời dùng với các ƣ́ng du ̣ng thƣơng mại điện tử ngày càng ca o.
Các hệ thống thƣơng mại điện không chỉ hỗ trợ viê ̣c tim ̀ kiế m , thanh toán tƣ̣ đô ̣ng mà còn phải hỗ trơ ̣ ngƣời sƣ̉ du ̣ng xƣ̉ lý các yêu cầu. Xây dƣ̣ng hê ̣ đa tác tử để giải quyết bài toán đàm phán tử động hỗ trơ ̣ ngƣời dùn g xƣ̉ lý yêu cầ u đã và đang là mô ̣t nhu cầ u cấ p thiế t hiê ̣n nay. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 7 Ý nghĩa khoa học : Quá trình nghiên cứu các bƣớc trong quá trình phân tích thiế t kế hê ̣ đa tác tƣ̉ sẽ đƣa ra mô ̣t phƣơng pháp luâ ̣n , làm cơ sở trợ giúp cho viê ̣c xây dƣ̣ng các hê ̣ đa tác tƣ̉ mô ̣t cách hiê ̣u quả. Các kết quả tìm hiểu và nghiên cứu có thể sử dụng để phân tích thiết kế các ứng dụng thƣơng mại điện tử đàm phán tự động trên công nghệ đa tác tử.
Phạm vi nghiên cứu : Phân tích thiế t kế hê ̣ đa tác tƣ̉ là mô ̣t bài toán có qui mô lớn và đô ̣ phƣ́c ta ̣p cao. Công nghê ̣ tác tƣ̉ vẫn đang trong quá trình phát triể n nên viê ̣c tiế p câ ̣n các kế t quả nghiên cƣ́u đầ y đủ gă ̣p nhiề u khó khăn. Luâ ̣n văn chỉ dƣ̀ng tro ng mô ̣t pha ̣m vi và ở mô ̣t mƣ́c đô ̣ nhấ t đinh ̣ là đƣa ra mô ̣t phƣơng pháp phân tić h thiế t kế phù hơ ̣p với các hê ̣ đa tác tƣ̉ bằ ng viê ̣c cụ thể hóa các bƣớc cần thực hiện chung nhất trong quá trình phân tích và thiế t kế mô ̣t hê ̣ đa tác tƣ̉ dƣ̣a trên nhƣ̃ng kiế n thƣ́c và tài liê ̣u thu thâ ̣p đƣơ ̣c trong quá triǹ h nghiên cƣ́u. Kế t quả đạt được : Luâ ̣n văn trình bày tổ ng quan về tác tƣ̉ và mô ̣t phƣơng pháp luận cho viê ̣c phân tić h và thiế t kế hê ̣ đa tác tƣ̉ , đồ ng thời áp du ̣ng phƣơng pháp luâ ̣n để nghiên cứu phân tích bài toán đàm phán tự động trong các ứng dụng thƣơng mại điện tử.
LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 8 Chƣơng 1 - TỔNG QUAN VỀ TÁC TỬ 1. Tác tử và ứng dụng của tác tử 1. Tác tử Bắt đầu từ những năm 1980, ngƣời ta đã nghiên cứu và đƣa ra một mô hình các đơn vị xử lý thông tin có khả năng hoạt động độc lập trên nhiều máy tính khác nhau và có thể giao tiếp thông qua môi trƣờng mạng. Ngƣời ta cũng sử dụng thuật ngữ tác tử để gọi các đơn vị xử lý đó.
Điểm nổi bật của tác tƣ̉ là khả năng hoạt động độc lập và nhƣ tên gọi của nó, nó đại diện cho ngƣời dùng xử lý tự động các vấn đề để đạt đƣợc một số mục tiêu ban đầu đề ra. Tuy nhiên tác tử không phải là các hệ cơ sở dữ liệu tri thức (nhƣ các hệ chuyên gia hỗ trợ bác sỹ trong chuẩn đoán bệnh, .) mà nó đƣợc tạo ra nhằm giải quyết các vấn đề thƣờng ngày nhƣ: tìm kiếm thông tin, tinh lọc và biên tập. Tác tử là một trong những hƣớng nghiên cứu thu hút nhiều sự quan tâm nhất từ những năm 90 đến nay với những đặc điểm rất thích hợp cho việc phát triển các ứng dụng phân tán. Trong luận văn này, tôi xin điểm lại những khái niệm cơ bản về tác tƣ̉ đồng thời đề cập đến những loại ứng dụng phù hợp với mô hình tác tử đã và đang đƣợc nghiên cứu và phát triển trên thế giới.
Thông qua việc xem xét các hệ thống hỗ trợ phát triển ứng dụng dựa trên tác tử, tài liệu cũng bàn tới đến những khó khăn và thách thức cần phải giải quyết để có thể đƣa tác tử vào ứng dụng trong thực tế. Sự phát triển không ngừng của các kỹ thuật tiên tiến về máy tính, đặc biệt là các giải pháp mạng, cùng với sự bùng nổ nhanh chóng các dịch vụ và nguồn thông tin trên mạng đã làm gia tăng số ngƣời sử dụng Internet lên đến hơn 1 tỷ (theo International Data Corp - http://www.com, tính đến cuối năm 2006 sẽ có hơn 1 tỷ ngƣời trên toàn thế giới kết nối Internet).