Phân Tích Thực Trạng Sử Dụng Kháng Sinh Trong Đợt Cấp Bệnh Phổi Tắc Nghẽn Mạn Tính

Chuyên khảo y tế phân tích Luận văn phân tích thực trạng sử dụng kháng sinh trong đợt cấp bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính tại, đánh giá các khía cạnh quan trọng, đề xuất hướng nghiên

• Tác giả: Trần Thúy Hường
• Người hướng dẫn: PGS. TS Nguyễn Hoàng Anh
• Trường học: Trường Đại Học Dược Hà Nội
• Chuyên ngành: Dược sĩ
• Đề tài: Phân Tích Sử Dụng Kháng Sinh Trong Đợt Cấp Bệnh Phổi Tắc Nghẽn Mạn Tính Tại Bệnh Viện Bạch Mai
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ ĐỢT CẤP BỆNH PHỔI TẮC NGHẼN MẠN TÍNH
• 1.1. Dịch tễ bệnh
• 1.2. Nguyên nhân gây bệnh
• 1.3. Chẩn đoán và phân loại mức độ nặng
• 1.4. Mục tiêu điều trị
• 1.5. Sử dụng kháng sinh trong đợt cấp bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính
• 1.6. Sử dụng kháng sinh điều trị đợt cấp bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính
• 1.7. Đánh giá nhiễm khuẩn
• 1.8. Lựa chọn kháng sinh
• 1.9. Độ dài đợt điều trị
• 1.10. Các hướng dẫn về sử dụng kháng sinh trong đợt cấp BPTNMT
• 1.11. Các hướng dẫn điều trị đợt cấp BPTNMT trên thế giới
• 1.12. Hướng dẫn điều trị đợt cấp BPTNMT của Bộ Y tế
• 2. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Đối tượng nghiên cứu
• 2.2. Phương pháp nghiên cứu
• 2.3. Thiết kế nghiên cứu
• 2.4. Phương pháp thu thập số liệu
• 2.5. Nội dung và chỉ tiêu nghiên cứu
• 2.6. Đặc điểm bệnh nhân và đặc điểm vi sinh trong mẫu nghiên cứu
• 2.7. Đặc điểm sử dụng kháng sinh trên mẫu nghiên cứu
• 2.8. Phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả điều trị trong đợt cấp bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính
• 2.9. Một số tiêu chí đánh giá, quy ước trong nghiên cứu
• 2.10. Đánh giá chức năng thận
• 2.11. Phân loại mức độ nặng đợt cấp BPTNMT
• 2.12. Phác đồ kháng sinh
• 2.13. Hiệu quả điều trị
• 2.14. Xử lý số liệu
• 3. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đặc điểm bệnh nhân và đặc điểm vi sinh trong mẫu nghiên cứu
• 3.2. Đặc điểm chung của bệnh nhân
• 3.3. Đặc điểm vi sinh của mẫu nghiên cứu
• 3.4. Thực trạng sử dụng kháng sinh trong điều trị đợt cấp BPTNMT tại Trung tâm Hô hấp
• 3.5. Phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả điều trị đợt cấp bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính
• 3.6. Ưu điểm và hạn chế của nghiên cứu
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• CÁC PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng Quan Bệnh COPD Đợt Cấp Thách Thức và Giải Pháp Mới

Bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (BPTNMT) là một vấn đề sức khỏe toàn cầu, gây ra gánh nặng kinh tế xã hội ngày càng lớn. Ước tính có khoảng 251 triệu ca mắc BPTNMT trên thế giới vào năm 2016, với 3,15 triệu ca tử vong hàng năm. Tại Việt Nam, tỷ lệ mắc bệnh ở người trên 40 tuổi là 4,2%. Đợt cấp BPTNMT là một biến cố nghiêm trọng, đặc trưng bởi sự diễn biến xấu đi của triệu chứng, đòi hỏi thay đổi điều trị. Phòng ngừa và điều trị sớm đợt cấp có vai trò quan trọng trong việc cải thiện tiên lượng và chất lượng cuộc sống của bệnh nhân. Bệnh viện Bạch Mai là tuyến điều trị cuối cùng, tiếp nhận nhiều bệnh nhân nặng, phức tạp. Việc sử dụng kháng sinh hợp lý trong điều trị đợt cấp BPTNMT là một thách thức lớn, đòi hỏi sự cân nhắc kỹ lưỡng để đảm bảo hiệu quả và giảm thiểu tình trạng đề kháng kháng sinh.

1.1. Dịch tễ học và gánh nặng của COPD đợt cấp

Đợt cấp BPTNMT là nguyên nhân hàng đầu dẫn đến nhập viện và tử vong. Trung bình mỗi năm, một bệnh nhân BPTNMT có từ 0,5 đến 3,5 đợt cấp. Tần suất đợt cấp tăng lên theo độ tuổi và mức độ tắc nghẽn đường thở. Theo một nghiên cứu tại Mỹ, đợt cấp BPTNMT dẫn đến 1,5 triệu ca cấp cứu, 762.000 trường hợp nhập viện và 119.000 ca tử vong trong năm 2000. Vì vậy, điều quan trọng là dự phòng COPD đợt cấp.

1.2. Định nghĩa và tiêu chuẩn chẩn đoán COPD đợt cấp

Đợt cấp BPTNMT được đặc trưng bởi sự thay đổi cấp tính của các triệu chứng cơ bản như khó thở, ho, và khạc đờm, vượt ra ngoài những biến đổi hàng ngày và cần phải thay đổi trị liệu thường ngày của bệnh nhân. Các tiêu chuẩn chẩn đoán thường dựa trên tiêu chuẩn Anthonisen (1987), bao gồm khó thở tăng, số lượng đờm tăng và đờm chuyển màu. Chẩn đoán và đánh giá mức độ nặng giúp định hướng điều trị phù hợp.

II. Nguyên Nhân Yếu Tố Nguy Cơ COPD Đợt Cấp Cập Nhật 2024

Nguyên nhân gây đợt cấp BPTNMT rất đa dạng, trong đó nhiễm trùng là nguyên nhân thường gặp nhất, chiếm tới 70-80%. Các tác nhân gây bệnh có thể là vi khuẩn hoặc virus. Ngoài ra, các yếu tố không do nhiễm trùng như ô nhiễm không khí, thay đổi nhiệt độ, sử dụng thuốc không đúng cách cũng có thể gây ra đợt cấp. Việc xác định nguyên nhân COPD đợt cấp và các yếu tố nguy cơ giúp bác sĩ đưa ra phác đồ điều trị phù hợp và phòng ngừa hiệu quả. Nghiên cứu của Bathoorn và cộng sự năm 2017 cho thấy vi khuẩn phân lập được nhiều nhất trong đợt cấp BPTNMT là H. catarrhalis chiếm tỷ lệ 19%.

2.1. Vai trò của vi khuẩn và virus trong COPD đợt cấp

Các nghiên cứu cho thấy khoảng 50-70% nguyên nhân đợt cấp BPTNMT là do vi khuẩn. Các vi khuẩn thường gặp bao gồm Haemophilus influenzae, Streptococcus pneumoniae, Moraxella catarrhalis, và Pseudomonas aeruginosa. Nhiễm virus đường hô hấp cũng là một trong những nguyên nhân chính gây ra đợt cấp BPTNMT, trong đó rhinovirus là virus phân lập được nhiều nhất. Vi khuẩn gây COPD đợt cấp đóng vai trò quan trọng trong việc lựa chọn kháng sinh phù hợp.

2.2. Các yếu tố môi trường và lối sống ảnh hưởng đến COPD đợt cấp

Ô nhiễm không khí, bao gồm khói thuốc lá, tiếp xúc với khói bụi nghề nghiệp, và ozone, là một trong những nguyên nhân quan trọng gây đợt cấp BPTNMT. Thời gian phơi nhiễm ngắn hạn với các hạt bụi mịn có thể làm tăng tỷ lệ nhập viện và tử vong. Thay đổi nhiệt độ đột ngột và sử dụng thuốc an thần, thuốc ngủ cũng có thể gây ra đợt cấp. Do đó, cần chú ý đến các yếu tố môi trường và lối sống để dự phòng COPD đợt cấp.

III. Hướng Dẫn Lựa Chọn Kháng Sinh Cho COPD Đợt Cấp Tại Bạch Mai

Việc lựa chọn kháng sinh trong COPD đợt cấp cần dựa trên nhiều yếu tố, bao gồm mức độ nặng của bệnh, yếu tố nguy cơ nhiễm Pseudomonas aeruginosa, và tình hình kháng kháng sinh tại địa phương. Tại Bệnh viện Bạch Mai, nơi tiếp nhận nhiều bệnh nhân nặng và phức tạp, việc lựa chọn kháng sinh cần hết sức thận trọng để đảm bảo hiệu quả điều trị và giảm thiểu nguy cơ đề kháng kháng sinh. Mục tiêu là giảm thiểu ảnh hưởng tiêu cực của đợt cấp hiện tại, đồng thời ngăn ngừa xuất hiện các biến chứng.

3.1. Phân tầng nguy cơ và lựa chọn kháng sinh ban đầu

Việc phân tầng nguy cơ nhiễm Pseudomonas aeruginosa là rất quan trọng trong việc lựa chọn kháng sinh ban đầu. Các yếu tố nguy cơ bao gồm FEV1 < 35%, tiền sử sử dụng corticosteroid toàn thân, và tiền sử sử dụng kháng sinh trong vòng 3 tháng trước đó. Nếu có yếu tố nguy cơ, cần lựa chọn kháng sinh có hoạt tính chống lại Pseudomonas aeruginosa. Cần tuân thủ phác đồ điều trị COPD Bạch Mai.

3.2. Theo dõi đáp ứng điều trị và điều chỉnh kháng sinh

Cần theo dõi sát đáp ứng điều trị của bệnh nhân và điều chỉnh kháng sinh nếu cần thiết. Nếu bệnh nhân không đáp ứng với kháng sinh ban đầu, cần xem xét lại chẩn đoán, đánh giá tình hình kháng kháng sinh, và lựa chọn kháng sinh thay thế dựa trên kháng sinh đồ. Việc điều chỉnh kháng sinh kịp thời giúp cải thiện tiên lượng của bệnh nhân.

3.3. Chỉ định kháng sinh đồ và vai trò trong điều trị COPD đợt cấp

Chỉ định kháng sinh đồ trong trường hợp COPD đợt cấp giúp xác định vi khuẩn gây bệnh và độ nhạy cảm với các loại kháng sinh khác nhau. Kháng sinh đồ đóng vai trò quan trọng trong việc lựa chọn kháng sinh phù hợp, đặc biệt trong trường hợp nhiễm trùng đa kháng thuốc hoặc không đáp ứng với điều trị ban đầu. Từ đó, giúp bác sĩ đưa ra quyết định điều trị chính xác và tối ưu hóa hiệu quả điều trị.

IV. Phân Tích Thực Trạng Sử Dụng Kháng Sinh tại Trung Tâm Hô Hấp

Nghiên cứu của Trần Thúy Hường đã phân tích thực trạng sử dụng kháng sinh trong COPD đợt cấp tại Trung tâm Hô hấp, Bệnh viện Bạch Mai. Kết quả cho thấy việc sử dụng kháng sinh còn nhiều bất cập, cần có những giải pháp để nâng cao hiệu quả và giảm thiểu tình trạng lạm dụng kháng sinh. Việc phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả điều trị giúp đưa ra những khuyến cáo phù hợp.

4.1. Đặc điểm bệnh nhân và vi sinh vật phân lập được

Nghiên cứu đã khảo sát đặc điểm bệnh nhân và vi sinh vật phân lập được trong đợt cấp BPTNMT. Kết quả cho thấy tỷ lệ nhiễm Pseudomonas aeruginosa khá cao, đặc biệt ở những bệnh nhân có yếu tố nguy cơ. Điều này cho thấy cần tăng cường giám sát vi sinh học và có phác đồ điều trị phù hợp.

4.2. Phân tích mô hình sử dụng kháng sinh

Nghiên cứu đã phân tích mô hình sử dụng kháng sinh trong điều trị đợt cấp BPTNMT. Kết quả cho thấy một số phác đồ sử dụng kháng sinh phổ rộng chưa hợp lý, cần xem xét lại và điều chỉnh để sử dụng kháng sinh một cách hợp lý hơn, tránh tình trạng đề kháng kháng sinh.

V. Yếu Tố Ảnh Hưởng Đến Hiệu Quả Điều Trị COPD Đợt Cấp

Hiệu quả điều trị đợt cấp BPTNMT phụ thuộc vào nhiều yếu tố, bao gồm mức độ nặng của bệnh, chủng vi khuẩn gây bệnh, tình trạng kháng kháng sinh, và các bệnh lý đi kèm. Việc phân tích các yếu tố này giúp bác sĩ đưa ra quyết định điều trị phù hợp và cải thiện tiên lượng của bệnh nhân. Cần chú ý đến các xét nghiệm như CRP, Procalcitonin, X-quang phổi, CT scan phổi.

5.1. Ảnh hưởng của mức độ nặng bệnh và các bệnh lý đi kèm

Mức độ nặng của bệnh và các bệnh lý đi kèm như suy tim, đái tháo đường, và bệnh thận mạn tính có thể ảnh hưởng đến hiệu quả điều trị đợt cấp BPTNMT. Bệnh nhân có mức độ nặng cao và nhiều bệnh lý đi kèm thường có tiên lượng xấu hơn. Việc quản lý tốt các bệnh lý đi kèm giúp cải thiện hiệu quả điều trị đợt cấp.

5.2. Vai trò của kháng kháng sinh và lựa chọn kháng sinh phù hợp

Tình trạng kháng kháng sinh là một thách thức lớn trong điều trị đợt cấp BPTNMT. Việc lựa chọn kháng sinh không phù hợp có thể dẫn đến thất bại điều trị và tăng nguy cơ tử vong. Cần dựa vào kháng sinh đồ và tình hình kháng kháng sinh tại địa phương để lựa chọn kháng sinh một cách hợp lý. Ngoài ra, các xét nghiệm đánh giá chức năng hô hấp cũng cần được theo dõi.

VI. Kết Luận và Kiến Nghị Tối Ưu Hóa Sử Dụng Kháng Sinh 2024

Việc sử dụng kháng sinh trong COPD đợt cấp tại Bệnh viện Bạch Mai cần được cải thiện để nâng cao hiệu quả điều trị và giảm thiểu tình trạng đề kháng kháng sinh. Cần tăng cường giám sát vi sinh học, xây dựng phác đồ điều trị phù hợp, và khuyến khích sử dụng kháng sinh một cách hợp lý. Nghiên cứu này cung cấp dữ liệu thực tế để xây dựng các giải pháp phù hợp.

6.1. Đề xuất cải thiện phác đồ điều trị và quản lý kháng sinh

Cần xây dựng phác đồ điều trị dựa trên tình hình kháng kháng sinh tại địa phương và các yếu tố nguy cơ của bệnh nhân. Cần tăng cường giáo dục cho bác sĩ về sử dụng kháng sinh hợp lý và khuyến khích tuân thủ phác đồ điều trị. Ngoài ra, cần có quy trình giám sát sử dụng kháng sinh chặt chẽ để phát hiện và xử lý kịp thời các trường hợp sử dụng kháng sinh không hợp lý.

6.2. Nghiên cứu sâu hơn về các yếu tố tiên lượng và hiệu quả kháng sinh

Cần có những nghiên cứu sâu hơn về các yếu tố tiên lượng và hiệu quả kháng sinh trong điều trị đợt cấp BPTNMT. Nghiên cứu này giúp xác định các yếu tố nguy cơ và xây dựng các mô hình dự đoán hiệu quả điều trị. Từ đó, bác sĩ có thể đưa ra quyết định điều trị cá thể hóa và cải thiện tiên lượng của bệnh nhân.

Nội dung chính

Giới thiệu dự án

Bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (BPTNMT) là một trong những thách thức y tế công cộng nghiêm trọng nhất toàn cầu. Theo số liệu dịch tễ học năm 2016, thế giới ghi nhận khoảng 251 triệu ca mắc BPTNMT, với 3,15 triệu ca tử vong hàng năm, tổng chi phí điều trị vượt 50 tỷ USD/năm chỉ riêng tại Mỹ. Tại Việt Nam, tỷ lệ mắc bệnh ở người trên 40 tuổi đạt 4,2% (nghiên cứu dịch tễ 2009), và con số này được dự báo tiếp tục tăng cùng với sự già hóa dân số và tỷ lệ hút thuốc lá ở các quốc gia đang phát triển.

Đợt cấp BPTNMT là biến cố nghiêm trọng nhất trong tiến triển tự nhiên của bệnh — đặc trưng bởi sự xấu đi cấp tính của các triệu chứng hô hấp đòi hỏi thay đổi liệu trình điều trị (định nghĩa GOLD 2018). Với bệnh nhân nhập viện do đợt cấp cần hỗ trợ thở máy, tỷ lệ tử vong lên đến 40%, và tỷ lệ tử vong sau 5 năm theo dõi đạt 50%.

Mục tiêu nghiên cứu của khóa luận tốt nghiệp dược sĩ này gồm ba trục chính:

1. Khảo sát đặc điểm bệnh nhân và đặc điểm vi sinh trong đợt cấp BPTNMT tại Trung tâm Hô hấp – Bệnh viện Bạch Mai (12/2017–11/2018).
2. Khảo sát thực trạng sử dụng kháng sinh trong điều trị đợt cấp BPTNMT.
3. Phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả điều trị.

Lý do chọn đề tài: Bệnh viện Bạch Mai là bệnh viện tuyến cuối quốc gia, tiếp nhận phần lớn bệnh nhân nặng đã thất bại với điều trị tuyến dưới — tình huống cực kỳ thách thức trong lựa chọn kháng sinh hợp lý. Trước nghiên cứu này, chưa có công trình nào đánh giá toàn diện việc sử dụng kháng sinh tại Trung tâm Hô hấp.

---

Phân tích và thiết kế giải pháp

Phân tích hiện trạng

Bối cảnh lâm sàng và khoảng trống bằng chứng:

Điều trị đợt cấp BPTNMT hiện tại dựa trên 3 trụ cột: thuốc giãn phế quản, glucocorticoid và kháng sinh. Tuy nhiên, việc sử dụng kháng sinh gặp nhiều tranh cãi vì:

Hướng dẫn quốc tế	Mức độ khuyến cáo kháng sinh	Lựa chọn cụ thể
GOLD 2018	Dựa trên lâm sàng (đờm mủ, thở máy)	Aminopenicillin/clavulanat, macrolid, tetracyclin
ATS/ERS 2017	Chỉ định có chọn lọc	Phụ thuộc đề kháng địa phương
NICE 2018	Phác đồ chi tiết theo mức độ nặng	Amoxicilin, doxycyclin, clarithromycin (đầu tay)
Bộ Y tế VN 2018	Theo mức độ Anthonisen	Betalactam/ức chế betalactamase, quinolon

Phân tích ưu/nhược điểm các phương pháp đánh giá nhiễm khuẩn:

• CRP (C-reactive protein): Kết hợp thang Anthonisen + CRP giúp giảm ~45% kê đơn kháng sinh không cần thiết. Ngưỡng: CRP < 20 mg/L → không nên dùng kháng sinh; CRP > 40 mg/L → nên dùng kháng sinh.
• PCT (Procalcitonin): Ngưỡng > 0,25 ng/ml xác định nhiễm khuẩn; ngừng kháng sinh khi PCT ≤ 0,1 ng/ml. Hạn chế: chi phí cao, không có sẵn ở mọi cơ sở.

Phân tầng nguy cơ nhiễm trực khuẩn mủ xanh (Pseudomonas aeruginosa – TKMX):

Yếu tố nguy cơ được chứng minh bằng OR:

• Tiền sử dùng kháng sinh 3 tháng trước: OR = 6,06 (95%CI: 1,29–28,44; p = 0,02)
• Đã từng phân lập P. aeruginosa: OR = 23,1 (95%CI: 5,7–94,3; p < 0,001)
• Đã nhập viện trong năm trước: OR = 1,65 (95%CI: 1,13–2,43; p < 0,005)
• FEV1 (Thể tích thở ra gắng sức trong giây đầu) < 35%: mô hình Lode dự báo 89% không có nguy cơ TKMX nếu không có cả 3 yếu tố: FEV1 < 35%, tiền sử corticoid toàn thân, tiền sử kháng sinh 3 tháng.

Thiết kế hệ thống nghiên cứu

Phân tầng lựa chọn kháng sinh theo FEV1:

FEV1 > 50%  → Amoxicilin/clavulanat, cefuroxim, cefditoren
FEV1 30–50% → Moxifloxacin/levofloxacin, amoxicilin/clavulanat
FEV1 < 30%  → Moxifloxacin/levofloxacin
             → Ciprofloxacin (nếu nghi P. aeruginosa)
             → Kháng sinh IV: piperacilin/tazobactam, imipenem, cefepim

Thời gian điều trị kháng sinh được khuyến cáo:

• Đợt cấp nhẹ (ngoại trú): 5–7 ngày
• Đợt cấp trung bình–nặng: 7–10 ngày
• Phân tích gộp (Moussaoui): kháng sinh ≤ 5 ngày cho tỷ lệ khỏi vi sinh và lâm sàng tương đương dài hơn, đồng thời giảm tác dụng phụ và kháng thuốc.

Methodology

• Thiết kế: Nghiên cứu hồi cứu mô tả
• Cỡ mẫu: 814 bệnh án thỏa tiêu chuẩn lựa chọn (từ 911 bệnh án mã ICD-10 J44)
• Giai đoạn: 01/12/2017 – 30/11/2018
• Công cụ phân tích: Microsoft Excel 365 và R 3.x
• Mô hình thống kê: Hồi quy logistic đơn biến và đa biến; kiểm tra đa cộng tuyến VIF (loại biến có VIF > 2)
• Đánh giá chức năng thận: Công thức MDRD: eGFR = 175 × SCr⁻¹·¹⁵⁴ × tuổi⁻⁰·²⁰³ × F1 × F2, phân loại theo KDIGO 2012

---

Implementation và kết quả

Đặc điểm bệnh nhân

Mẫu nghiên cứu gồm 814 bệnh nhân với đặc điểm tiêu biểu của quần thể đợt cấp BPTNMT nặng tuyến cuối:

Đặc điểm	Kết quả
Tuổi trung vị	70,0 năm (IQR: 63,0–77,0)
Giới nam	89,4%
BMI trung vị	19,4 kg/m² (IQR: 17,3–21,6)
Bệnh mắc kèm	80,0%
Tăng huyết áp	32,6%
Suy tim	29,1%
Đái tháo đường	15,5%
eGFR ≥ 90 ml/phút/1,73m²	63,1%
Điểm Charlson trung vị	1,0 (IQR: 0–2,0)

Mức độ nặng đợt cấp (Anthonisen): Nhẹ 25,6% / Trung bình 42,9% / Nặng 31,6%

Đặc điểm sử dụng kháng sinh:

• Thời gian dùng kháng sinh trung vị: 9,0 ngày (IQR: 7,0–11,0) — vượt khuyến cáo GOLD 7 ngày do bệnh cảnh tuyến cuối
• Thời gian nằm viện trung vị: 10,0 ngày (IQR: 7,0–13,0)
• 23,7% bệnh nhân có tiền sử dùng kháng sinh trước nhập viện, chủ yếu C3G (10,0%) và quinolon (12,4%)

Đặc điểm vi sinh

• 59,2% bệnh nhân lấy được bệnh phẩm để nuôi cấy
• Bệnh phẩm đờm chiếm 66,4%; máu 29,6%
• Tỷ lệ phân lập được vi khuẩn/vi nấm từ đường hô hấp: 20,1% — thấp hơn so với nghiên cứu Aydemir (36,8%) và Lin (60,7%)

Vi khuẩn phân lập phổ biến nhất là vi khuẩn bệnh viện (nosocomial):

Vi khuẩn	Tỷ lệ
Pseudomonas aeruginosa	4,3%
Klebsiella pneumoniae	2,0%
Acinetobacter baumannii	1,5%
Stenotrophomonas maltophilia	1,1%

Lưu ý quan trọng: Hình ảnh vi sinh học tại Trung tâm Hô hấp Bạch Mai đảo ngược so với châu Âu/Mỹ — vi khuẩn bệnh viện chiếm ưu thế, trong khi H. influenzae, S. pneumoniae, M. catarrhalis (vi khuẩn cộng đồng) rất thấp. Kết quả này tương đồng với nghiên cứu REAL 2016-2017 (Phạm Hùng Vân) tại Việt Nam và nghiên cứu tại Đài Loan.

Độ nhạy cảm của P. aeruginosa:

• Amikacin và piperacilin/tazobactam: > 80%
• Ciprofloxacin: ~70%
• Carbapenem: ~60% (giảm so với giai đoạn 2012–2016 theo Nguyễn Thị Tuyến: ~80%)

Đặc điểm sử dụng kháng sinh

Phác đồ ban đầu:

• Hướng đến vi khuẩn cộng đồng: 59,7%
• Hướng đến TKMX: 55,7%
• Bổ sung kháng sinh MRSA (vancomycin/linezolid): 0,4%

Phác đồ thay thế (N = 362 lượt):

• Hướng đến TKMX tăng vọt: 85,9%
• Hướng đến vi khuẩn cộng đồng giảm: 45,0%

Thay đổi phác đồ:

Đặc điểm thay đổi	Tỷ lệ
Không thay đổi phác đồ	67,4%
Thay đổi 1 lần	22,9%
Thay đổi 2 lần	7,7%
Thay đổi ≥ 3 lần	1,9%

Lý do thay đổi phác đồ: Tình trạng bệnh không cải thiện (70,4%) / Bệnh cải thiện (6,6%) / Theo kháng sinh đồ (3,9%)

Phù hợp với kháng sinh đồ (KSĐ):

• Chỉ 4,1% bệnh nhân được chỉ định phác đồ phù hợp KSĐ
• 4,3% giữ nguyên phác đồ không phù hợp dù đã có KSĐ
• 27,6% thay đổi phác đồ không có KSĐ

---

Đổi mới và đóng góp

Phân tích yếu tố ảnh hưởng tử vong/tiên lượng tử vong (TLTV)

Kết quả điều trị: Khỏi/đỡ 92,4%; Tử vong/TLTV 7,6% (62/814 bệnh nhân)

Hồi quy logistic đơn biến — yếu tố có ý nghĩa thống kê (p < 0,05):

Điểm Charlson      → OR = 1,33 (95%CI: 1,09–1,63; p = 0,004) [yếu tố nguy cơ]
Phác đồ phối hợp   → OR = 2,07 (95%CI: 1,23–3,53; p = 0,006) [yếu tố nguy cơ]
Phác đồ → TKMX    → OR = 2,67 (95%CI: 1,50–5,01; p = 0,001) [yếu tố nguy cơ]
Phác đồ → cộng đồng → OR = 0,52 (95%CI: 0,31–0,89; p = 0,02) [yếu tố bảo vệ]

Hồi quy đa biến (sau loại biến VIF > 2):

Yếu tố	OR đa biến	95%CI	p
Điểm Charlson (mỗi đơn vị)	1,35	1,09–1,66	0,004
Phác đồ ban đầu phối hợp vs. đơn độc	1,99	1,18–3,41	0,01
Phác đồ → vi khuẩn cộng đồng (có vs. không)	0,55	0,31–0,92	0,02

Ý nghĩa lâm sàng: Mỗi đơn vị tăng điểm Charlson làm tăng 35% nguy cơ tử vong/TLTV. Bệnh nhân được chỉ định phác đồ hướng đến vi khuẩn cộng đồng ngay từ đầu có nguy cơ tử vong/TLTV thấp hơn 45% so với nhóm không được chỉ định — một phát hiện quan trọng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc không leo thang kháng sinh không cần thiết.

---

Ứng dụng thực tế và triển khai

Kịch bản ứng dụng thực tế

1. Xây dựng phác đồ chuẩn hóa tại Trung tâm Hô hấp: Dựa trên dữ liệu vi sinh địa phương (vi khuẩn bệnh viện chiếm ưu thế), có thể thiết kế phác đồ kinh nghiệm tối ưu thay vì áp dụng máy móc hướng dẫn châu Âu/Mỹ.
2. Tích hợp CRP/PCT vào quy trình ra quyết định kháng sinh: Giảm 45% kê đơn không cần thiết, tiết kiệm chi phí thuốc và giảm áp lực kháng thuốc.
3. Điều soát thuốc dược sĩ (Medication Reconciliation): Nghiên cứu của Kilcup (Mỹ, 2009) cho thấy hoạt động này giảm tỷ lệ tái nhập viện sau 7 và 14 ngày, tiết kiệm 1,5 triệu USD/năm. Tại Bạch Mai, dữ liệu về tiền sử kháng sinh chỉ có ở 48,3% bệnh nhân — cho thấy tiềm năng cải thiện lớn.
4. Chiến lược xuống thang kháng sinh (De-escalation): Thời điểm thay đổi phác đồ (ngày 3–5) trùng với thời điểm có KSĐ — cơ hội tối ưu để chuyển từ phác đồ phổ rộng sang phổ hẹp.

---

Hạn chế và hướng phát triển

Hạn chế kỹ thuật được thừa nhận

• Thiết kế hồi cứu: Không thu thập được đầy đủ thông tin chiều cao, cân nặng ở 100% bệnh nhân (BMI tính trên 739/814 bệnh nhân).
• Tỷ lệ lấy được bệnh phẩm thấp: Chỉ 59,2% — do bệnh nhân tuổi cao, bệnh cảnh nặng, khó phối hợp.
• Tỷ lệ nuôi cấy dương tính thấp (20,1%): Phản ánh hạn chế của phương pháp nuôi cấy vi sinh truyền thống với vi khuẩn khó phân lập; bệnh nhân đã dùng kháng sinh trước cấy.
• Thiếu thông tin tiền sử kháng sinh: 51,7% bệnh nhân không có thông tin đầy đủ.
• Cỡ mẫu đơn trung tâm: Kết quả không thể ngoại suy hoàn toàn sang các cơ sở khác.

Hướng phát triển tương lai

• Áp dụng PCR sinh học phân tử: Nghiên cứu Aydemir chứng minh PCR phát hiện vi khuẩn cao hơn có ý nghĩa so với nuôi cấy (p = 0,01) — ứng dụng này sẽ làm rõ hơn vai trò của phế cầu và vi khuẩn không điển hình.
• Nghiên cứu can thiệp tiến cứu: Xây dựng và đánh giá hiệu quả của phác đồ kháng sinh chuẩn hóa dựa trên phân tầng nguy cơ TKMX.
• Nghiên cứu đa trung tâm: Tích hợp dữ liệu từ các bệnh viện tuyến tỉnh để xây dựng bản đồ vi sinh quốc gia cho BPTNMT.
• Mô hình hỗ trợ quyết định lâm sàng (Clinical Decision Support): Tích hợp các yếu tố nguy cơ (điểm Charlson, FEV1, tiền sử kháng sinh, CRP) vào phần mềm kê đơn của bệnh viện.

---

Đối tượng hưởng lợi

Tác động phân tích theo nhóm

• Sinh viên dược/y: Tài liệu tham khảo thực tế về phân tầng bệnh nhân BPTNMT, cách đọc và áp dụng kháng sinh đồ, hiểu rõ sự khác biệt vi sinh giữa hướng dẫn quốc tế và thực tế Việt Nam.
• Dược sĩ lâm sàng: Bộ dữ liệu thực tế về thực trạng phù hợp phác đồ với KSĐ (chỉ 4,1%) — cơ sở để thiết kế chương trình quản lý kháng sinh (Antimicrobial Stewardship Program – ASP).
• Bác sĩ hô hấp: Bằng chứng định lượng rằng phác đồ hướng đến vi khuẩn cộng đồng ngay từ đầu (khi không có nguy cơ TKMX rõ ràng) giảm 45% nguy cơ tử vong/TLTV.
• Nhà quản lý bệnh viện: Dữ liệu để xây dựng chính sách hạn chế kê đơn kháng sinh phổ rộng không cần thiết, giảm chi phí và áp lực đề kháng kháng sinh.
• Nhà nghiên cứu: Phương pháp luận hồi quy logistic đa biến với kiểm tra VIF, quy trình chọn mẫu từ phần mềm kê đơn ICD-10 — mô hình có thể tái lập ở các cơ sở khác.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Yêu cầu kỹ thuật để triển khai nghiên cứu tương tự? Phần mềm kê đơn điện tử có mã ICD-10 chuẩn hóa; hệ thống lưu trữ bệnh án; phòng vi sinh có khả năng nuôi cấy đờm và máu; phần mềm R (miễn phí) hoặc SPSS cho phân tích thống kê.

2. Tại sao tỷ lệ phù hợp phác đồ với KSĐ chỉ đạt 4,1%? Do: (a) 40,8% bệnh nhân không lấy được bệnh phẩm; (b) tỷ lệ nuôi cấy dương tính thấp (20,1%); (c) một số trường hợp có KSĐ nhưng phác đồ thay thế vẫn không được điều chỉnh (4,3%). Đây là khoảng trống cần can thiệp bằng chương trình ASP.

3. Làm thế nào tích hợp kết quả vào thực hành lâm sàng hiện tại? Xây dựng checklist phân tầng nguy cơ TKMX (FEV1, tiền sử kháng sinh, tiền sử nhập viện) tích hợp vào quy trình nhập viện; tự động cảnh báo khi điểm Charlson ≥ 2 để tăng cường theo dõi.

4. Chi phí-lợi ích của việc triển khai điều soát thuốc dược sĩ? Dựa trên dữ liệu Kilcup 2009: tiết kiệm ước tính 1,5 triệu USD/năm tại bệnh viện quy mô tương đương. Với tỷ lệ bệnh nhân thiếu thông tin tiền sử kháng sinh 51,7%, tiềm năng cải thiện tại Bạch Mai là rất lớn.

5. Phương pháp PCR có thể thay thế nuôi cấy truyền thống không? PCR giúp phát hiện vi khuẩn cao hơn có ý nghĩa thống kê (p = 0,01 theo Aydemir); tuy nhiên chi phí cao hơn và chưa sẵn có rộng rãi. Chiến lược kết hợp (nuôi cấy + PCR cho bệnh nhân nguy cơ cao) là khả thi nhất trong bối cảnh Việt Nam hiện tại.

---

Kết luận

Khóa luận "Phân tích thực trạng sử dụng kháng sinh trong đợt cấp BPTNMT tại Trung tâm Hô hấp, Bệnh viện Bạch Mai" cung cấp bộ dữ liệu thực địa đầu tiên và toàn diện về vấn đề này tại tuyến điều trị cuối quốc gia, với ba đóng góp nổi bật:

1. Bằng chứng vi sinh địa phương: Hình ảnh vi sinh học tại Bạch Mai đảo ngược so với hướng dẫn phương Tây — vi khuẩn bệnh viện (P. aeruginosa, K. pneumoniae, A. baumannii) chiếm ưu thế, đòi hỏi phác đồ kinh nghiệm phải được cá thể hóa theo thực tế địa phương.

2. Phát hiện yếu tố tiên lượng độc lập: Phác đồ hướng đến vi khuẩn cộng đồng ngay từ đầu là yếu tố bảo vệ độc lập (OR = 0,55; p = 0,02) giảm nguy cơ tử vong/TLTV — thông điệp quan trọng chống lại xu hướng leo thang kháng sinh không cần thiết.

3. Khoảng trống cần can thiệp: Tỷ lệ phù hợp phác đồ với KSĐ chỉ 4,1%; thiếu thông tin tiền sử kháng sinh ở 51,7% bệnh nhân — hai điểm cần được giải quyết khẩn cấp thông qua chương trình quản lý kháng sinh có sự tham gia của dược sĩ lâm sàng.

Nghiên cứu này là nền tảng khoa học để Trung tâm Hô hấp – Bệnh viện Bạch Mai xây dựng phác đồ chuẩn hóa, triển khai chương trình ASP và thúc đẩy ứng dụng sinh học phân tử trong chẩn đoán vi sinh — góp phần bảo tồn hiệu quả kháng sinh trong bối cảnh kháng thuốc ngày càng gia tăng tại Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ĐẶT VẤN ĐỀ Bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (BPTNMT) là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây bệnh tật và tử vong trên toàn thế giới cũng như tại Việt Nam, dẫn đến gánh nặng kinh tế xã hội do bệnh lý này ngày càng gia tăng [1]. Dựa trên các nghiên cứu dịch tễ học, số ca mắc BPTNMT trên thế giới ước tính khoảng 251 triệu năm 2016, với 3,15 triệu ca tử vong hàng năm. Chi phí điều trị BPTNMT mỗi năm lên tới trên 50 tỷ đô la và đây là nguyên nhân gây tử vong đứng thứ 3 tại Mỹ [43]. Ở Việt Nam, tỷ lệ mắc bệnh Trung tâm DI & ADR Quốc gia - Tài liệu được chia sẻ miễn phí tại website CANHGIACDUOC.VN ở người > 40 tuổi là 4,2% theo một kết quả nghiên cứu dịch tễ năm 2009 [1].

Với sự gia tăng tỷ lệ hút thuốc lá tại các nước đang phát triển và sự già hóa dân số ở những quốc gia phát triển, tỷ lệ mắc BPTNMT được dự đoán sẽ tăng cao trong những năm tới và đến năm 2030 ước tính có 5,8 triệu trường hợp tử vong hàng năm do BPTNMT [55]. Đợt cấp BPTNMT được xem như một biến cố nghiêm trọng trong diễn tiến tự nhiên của bệnh. Đợt cấp BPTNMT được đặc trưng bởi diễn biến xấu đi của triệu chứng BPTNMT, dẫn đến việc điều trị cho bệnh nhân cần thay đổi so với hàng ngày [20], [35]. Đợt cấp ảnh hưởng trực tiếp đến tiến triển lâm sàng và chất lượng cuộc sống của bệnh nhân BPTNMT.

Đây cũng là nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng nhập viện và tử vong ở bệnh nhân BPTNMT. Một nghiên cứu cho thấy, với bệnh nhân nhập viện do đợt cấp BPTNMT và cần hỗ trợ thở máy, tỷ lệ tử vong là 40% [82]. Tiên lượng dài hạn của bệnh nhân nhập viện do đợt cấp khá thấp, với tỷ lệ tử vong sau 5 năm lên đến 50% [35]. Vì vậy, phòng ngừa, phát hiện sớm và điều trị ngay các đợt cấp có tác động tích cực đến tiến triển lâm sàng của bệnh, giảm ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống và giảm nguy cơ tử vong cho bệnh nhân.

Trên thế giới cũng như ở Việt Nam, phác đồ hiện tại chủ yếu để điều trị đợt cấp BPTNMT bao gồm: thuốc giãn phế quản, glucocorticoid và kháng sinh. Việc sử dụng kháng sinh trong điều trị đợt cấp BPTNMT góp phần rất lớn cải thiện tình trạng bệnh tật của bệnh nhân cũng như cải thiện chất lượng cuộc sống của họ. Bệnh viện Bạch Mai là bệnh viện hạng đặc biệt, tuyến điều trị cuối cùng trong cả nước. Trung tâm Hô hấp trực thuộc bệnh viện Bạch Mai là cơ sở đầu ngành về các bệnh hô hấp như viêm phổi, hen phế quản và BPTNMT.

Hầu hết bệnh nhân chuyển đến bệnh viện Bạch Mai là các bệnh nhân nặng, bệnh cảnh và nhiễm trùng phức tạp đã được điều trị nhiều kháng sinh ở tuyến dưới nhưng không hiệu quả. Đây là thách thức lớn đối với các bác sĩ trong việc lựa chọn kháng sinh hợp lý để vừa đảm bảo hiệu quả trên bệnh nhân, vừa giảm tỷ lệ đề kháng kháng sinh, bảo tồn được các kháng sinh dự trữ. Hiện 1 chưa có nghiên cứu nào được thực hiện nhằm đánh giá việc sử dụng kháng sinh trong điều trị đợt cấp BPTNMT tại Trung tâm Hô hấp. Do vậy, chúng tôi tiến hành nghiên cứu đề tài “Phân tích thực trạng sử dụng kháng sinh trong đợt cấp bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính tại Trung tâm Hô hấp - Bệnh viện Bạch Mai” nhằm 3 mục tiêu: 1.

Khảo sát đặc điểm bệnh nhân và đặc điểm vi sinh trong đợt cấp BPTNMT tại Trung tâm Hô hấp - Bệnh viện Bạch Mai giai đoạn 12/2017 – 11/2018. Trung tâm DI & ADR Quốc gia - Tài liệu được chia sẻ miễn phí tại website CANHGIACDUOC. Khảo sát thực trạng sử dụng kháng sinh trong điều trị đợt cấp BPTNMT tại Trung tâm Hô hấp - Bệnh viện Bạch Mai giai đoạn 12/2017 – 11/2018. Phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả điều trị đợt cấp bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính.

Chúng tôi hy vọng đề tài này sẽ giúp cung cấp dữ liệu thực tế sử dụng kháng sinh trong điều trị đợt cấp BPTNMT tại Trung tâm Hô hấp. Từ đó đưa ra những đề xuất, góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng kháng sinh tại Trung tâm Hô hấp cũng như trong Bệnh viện Bạch Mai. Tổng quan về đợt cấp bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính 1. Định nghĩa * Bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính Bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (BPTNMT) là bệnh hô hấp phổ biến có thể phòng và điều trị được.

Bệnh đặc trưng bởi các triệu chứng hô hấp dai dẳng và giới hạn luồng khí, là hậu quả của những bất thường của đường thở và/hoặc phế nang thường do phơi Trung tâm DI & ADR Quốc gia - Tài liệu được chia sẻ miễn phí tại website CANHGIACDUOC.VN nhiễm với các phân tử hoặc khí độc hại, trong đó khói thuốc lá, thuốc lào là yếu tố nguy cơ chính, ô nhiễm không khí và khói chất đốt cũng là yếu tố nguy cơ quan trọng gây BPTNMT. Các bệnh đồng mắc và đợt kịch phát làm nặng thêm tình trạng bệnh [1]. * Đợt cấp bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính Hiện nay có nhiều định nghĩa về đợt cấp BPTNMT. Các định nghĩa đang được sử dụng bao gồm: Theo Anthonisen và cộng sự (1987): “Đợt cấp BPTNMT được biểu hiện bởi ba triệu chứng chính: khó thở tăng, số lượng đờm tăng và đờm nhầy mủ” [12].

Theo Hiệp hội Lồng ngực Hoa Kỳ và Hội Hô hấp châu Âu (American Thoracic Society/ European Respiratory Society - ATS/ERS) (2004): “Đợt cấp BPTNMT là một sự thay đổi cấp tính các triệu chứng cơ bản ho, khó thở và/hoặc khạc đờm ngoài những diễn biến hàng ngày và đòi hỏi phải thay đổi trị liệu hàng ngày của bệnh nhân” [20]. Theo định nghĩa của Chiến lược toàn cầu về bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (Global Initiative for Chronic Obstructive Lung Disease - GOLD) (2018): “Đợt cấp BPTNMT là tình trạng cấp tính làm nặng thêm tình trạng hô hấp của bệnh nhân và đòi hỏi phải thay đổi thuốc điều trị thường ngày trên bệnh nhân BPTNMT” [35]. Nhìn chung các định nghĩa về đợt cấp BPTNMT trên đều có hai điểm chính: (1) diễn biến xấu đi so với bình thường của triệu chứng BPTNMT, và (2) cần có sự thay đổi so với điều trị hàng ngày của bệnh nhân. Dịch tễ bệnh Theo một nghiên cứu tại Mỹ, đợt cấp BPTNMT là nguyên nhân dẫn đến 1,5 triệu ca cấp cứu, 762.000 trường hợp nhập viện và 119.000 ca tử vong trong năm 2000 [53].

Tại Việt Nam, theo Ngô Quý Châu và cộng sự, tỷ lệ bệnh nhân BPTNMT điều trị nội trú tại Trung tâm Hô hấp, Bệnh viện Bạch Mai chiếm 25,1% [1]. 3 Trung bình mỗi năm một bệnh nhân BPTNMT có từ 0,5 đến 3,5 đợt cấp/năm [73]. Nghiên cứu của Seemungal và cộng sự theo dõi trên 101 bệnh nhân trong 2,5 năm cho thấy có 91 bệnh nhân gặp ít nhất một đợt cấp và trung vị là 2,4 đợt cấp/năm (tứ phân vị 1,32 - 3,84) [72]. Ngoài ra, chưa kể đến một lượng lớn các đợt cấp (có thể lên tới 2/3 tổng số đợt) không được báo cáo và thống kê do chủ quan của bệnh nhân hoặc do đợt cấp có thể tự chữa khỏi tại nhà [48], [71].

Tần suất của các đợt cấp tăng lên theo độ tuổi và mức độ tắc nghẽn đường thở của Trung tâm DI & ADR Quốc gia - Tài liệu được chia sẻ miễn phí tại website CANHGIACDUOC.VN bệnh nhân [28], [45], [57], [66]. Theo dõi đợt cấp của một nhóm 132 bệnh nhân trong 3 năm, Donaldson và cộng sự phát hiện bệnh nhân BPTNMT mức độ nặng (FEV1 < 30%) thường xuyên gặp đợt cấp hơn so với bệnh nhân mức độ trung bình (30% < FEV1 < 80%), với lần lượt 3,43 và 2,68 đợt/năm [28]. Nghiên cứu sau đó của Hurst trên 2.138 bệnh nhân cũng khẳng định, bệnh nhân có chức năng phổi kém có nguy cơ thường xuyên xuất hiện đợt cấp hơn [45]. Nguyên nhân gây bệnh Nguyên nhân do nhiễm trùng: Nhiễm trùng là nguyên nhân thường gặp nhất, chiếm tới 70 - 80% nguyên nhân gây đợt cấp [1].

Nhiễm trùng trong đợt cấp BPTNMT thường do vi khuẩn hoặc virus. Các nghiên cứu cho thấy khoảng 50 - 70% nguyên nhân đợt cấp BPTNMT là do vi khuẩn, trong đó thường gặp nhất là Haemophilus influenzae, Streptococcus pneumoniae, Moraxella catarrhalis, Pseudomonas aeruginosa [14], [32], [62], [76]. Nghiên cứu từ dữ liệu thực tế tại cộng đồng của Bathoorn và cộng sự năm 2017 trên 3638 mẫu bệnh phẩm đờm cho thấy vi khuẩn phân lập được nhiều nhất trong đợt cấp BPTNMT là H. catarrhalis chiếm tỷ lệ 19%.

31% mẫu bệnh phẩm phát hiện được các căn nguyên khác như S. cloacae, Candida spp. Tại trung tâm Hô hấp bệnh viện Bạch Mai, kết quả nghiên cứu của Nguyễn Hương Giang cho thấy tỷ lệ gặp A. baumannii chiếm 54,6% trường hợp có kết quả cấy đờm dương tính của bệnh nhân BPTNMT cấp, K.

Một nghiên cứu gần đây của Nguyễn Mạnh Thắng cũng cho thấy kết quả tương tự, với tỷ lệ phân lập được các vi khuẩn là P. 4 Vai trò gây bệnh của các vi khuẩn không điển hình như Mycoplasma pneumoniae, Chlamydophila pneumoniae và Legionella spp. trong đợt cấp BPTNMT hiện nay vẫn còn nhiều tranh cãi. Nghiên cứu của Beaty và cộng sự (1991) chỉ ra Mycoplasma pneumoniae và Legionella hầu như không phải là nguyên nhân gây đợt cấp và Chlamydophila pneumoniae chỉ chiếm 4 – 5 % [17].

Nhiễm virus đường hô hấp cũng là một trong những nguyên nhân chính gây ra đợt cấp BPTNMT trong khi nhiễm khuẩn hoặc các yếu tố môi trường có thể góp phần làm Trung tâm DI & ADR Quốc gia - Tài liệu được chia sẻ miễn phí tại website CANHGIACDUOC.VN đợt cấp nặng hơn. Virus phân lập được nhiều nhất là rhinovirus và có thể phát hiện sau một tuần khởi phát đợt cấp. Đợt cấp gây ra do virus thường có mức độ nặng hơn, thời gian kéo dài hơn và tăng khả năng nhập viện của bệnh nhân [35]. Nguyên nhân không do nhiễm trùng: Các nguyên nhân không do nhiễm trùng có thể gây đợt cấp BPTNM bao gồm: (1) Ô nhiễm không khí (khói thuốc, tiếp xúc khói bụi nghề nghiệp, ozone…) [1].

Thời gian phơi nhiễm ngắn hạn với các hạt bụi mịn đường kính nhỏ hơn 2,5 µm có thể làm gia tăng tỷ lệ nhập viện bởi đợt cấp BPTNMT và tăng tỷ lệ tử vong trên bệnh nhân [35]. (2) Thay đổi nhiệt độ môi trường (trong và ngoài nhà) đột ngột; (3) Viêm có tăng bạch cầu ái toan; (4) Sử dụng thuốc điều trị không đúng, bỏ điều trị đột ngột; (5) Dùng thuốc an thần, thuốc ngủ.