Luận văn phân tích tình hình quản lý chất lượng ở xí nghiệp cơ điện vật tư và một số giải pháp đảm bảo chất lượng sản phẩm

Quản lý chất lượng là một yếu tố quan trọng trong sự phát triển bền vững của các doanh nghiệp, đặc biệt là trong bối… 79 trang · Xí nghiệp Cơ điện – Vật tư.

• Người hướng dẫn: TS. Trần Bích Ngọc
• Trường học: Xí nghiệp Cơ điện – Vật tư
• Đề tài: Phân Tích Tình Hình Quản Lý Chất Lượng Ở Xí Nghiệp Cơ Điện – Vật Tư Và Một Số Giải Pháp Đảm Bảo Chất Lượng Sản Phẩm
• Loại tài liệu: đồ án

Mục lục chi tiết

• 1. PHẦN 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN CHUNG VỀ CHẤT LƯỢNG VÀ QUẢN LÝ CHẤT LƯỢNG SẢN PHẨM
• 1.1. KHÁI QUÁT CHUNG VỀ SẢN PHẨM
• 1.2. KHÁI QUÁT VỀ CHẤT LƯỢNG SẢN PHẨM
• 1.3. KHÁI QUÁT CHUNG VỀ QUẢN LÝ CHẤT LƯỢNG SẢN PHẨM
• 1.4. CÁC PHƯƠNG PHÁP QUẢN LÝ CHẤT LƯỢNG
• 2. PHẦN 2: PHÂN TÍCH TÌNH HÌNH CHẤT LƯỢNG SẢN PHẨM
• 3. PHẦN 3: BIỆN PHÁP HOÀN THIỆN CÔNG TÁC QUẢN LÝ CHẤT LƯỢNG SẢN PHẨM CHO XÍ NGHIỆP CƠ ĐIỆN – VẬT TƯ

Tóm tắt

I. Giới thiệu về quản lý chất lượng

Quản lý chất lượng là một yếu tố quan trọng trong sự phát triển bền vững của các doanh nghiệp, đặc biệt là trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu. Quản lý chất lượng không chỉ đơn thuần là việc kiểm soát sản phẩm mà còn bao gồm việc hoạch định, thực hiện và cải tiến các quy trình nhằm đảm bảo sản phẩm đạt tiêu chuẩn chất lượng cao nhất. Theo tiêu chuẩn ISO 9000, quản lý chất lượng được định nghĩa là một hoạt động có chức năng quản lý nhằm đề ra chính sách, mục tiêu và trách nhiệm liên quan đến chất lượng. Điều này cho thấy rằng, việc quản lý chất lượng không chỉ là trách nhiệm của một bộ phận mà là nhiệm vụ chung của toàn bộ tổ chức. Việc áp dụng các phương pháp quản lý chất lượng hiện đại như TQM (Quản lý chất lượng toàn diện) giúp doanh nghiệp nâng cao hiệu quả sản xuất và đáp ứng tốt hơn nhu cầu của khách hàng.

1.1. Khái niệm về chất lượng

Chất lượng là một khái niệm phức tạp, được hiểu theo nhiều cách khác nhau tùy thuộc vào góc nhìn của từng đối tượng. Theo ISO 9000, chất lượng được định nghĩa là mức độ thoả mãn của một tập hợp các thuộc tính đối với các yêu cầu. Điều này có nghĩa là chất lượng không chỉ đơn thuần là các đặc tính vật lý của sản phẩm mà còn bao gồm cả sự hài lòng của khách hàng. Đánh giá chất lượng sản phẩm cần phải dựa trên các tiêu chí cụ thể như tính năng, độ bền, và tính thẩm mỹ. Việc hiểu rõ về chất lượng sẽ giúp doanh nghiệp xây dựng được các tiêu chuẩn chất lượng phù hợp, từ đó nâng cao uy tín và vị thế cạnh tranh trên thị trường.

II. Phân tích tình hình chất lượng sản phẩm

Phân tích tình hình chất lượng sản phẩm tại Xí nghiệp Cơ điện – Vật tư là một bước quan trọng trong việc xác định các vấn đề cần cải thiện. Phân tích chất lượng không chỉ giúp nhận diện các yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng sản phẩm mà còn cung cấp cơ sở để đưa ra các giải pháp cải tiến. Các chỉ tiêu đánh giá chất lượng như tỷ lệ sản phẩm đạt yêu cầu, tỷ lệ sai hỏng, và chi phí sản xuất cần được theo dõi thường xuyên. Việc áp dụng các phương pháp thống kê trong kiểm soát chất lượng sẽ giúp doanh nghiệp có cái nhìn tổng quan về tình hình chất lượng sản phẩm. Đặc biệt, việc thu thập và phân tích dữ liệu từ các phòng ban như Phòng Tổ chức - Quản trị và Phòng Kỹ thuật sẽ cung cấp thông tin quý giá cho việc ra quyết định.

2.1. Các yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng sản phẩm

Chất lượng sản phẩm bị ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố, bao gồm cả yếu tố bên ngoài và bên trong. Các yếu tố bên ngoài như tình hình phát triển kinh tế, yêu cầu của thị trường, và tiến bộ khoa học - công nghệ có thể tác động mạnh mẽ đến chất lượng sản phẩm. Trong khi đó, các yếu tố bên trong như con người, quy trình sản xuất, và nguyên liệu cũng đóng vai trò quan trọng. Việc nhận diện và phân tích các yếu tố này sẽ giúp doanh nghiệp có những biện pháp phù hợp để nâng cao chất lượng sản phẩm. Đặc biệt, việc cải tiến quy trình sản xuất và nâng cao trình độ tay nghề của nhân viên là những giải pháp cần thiết để đảm bảo chất lượng sản phẩm.

III. Biện pháp hoàn thiện công tác quản lý chất lượng

Để nâng cao chất lượng sản phẩm, Xí nghiệp Cơ điện – Vật tư cần thực hiện một số biện pháp cải tiến trong quản lý chất lượng. Đầu tiên, cần xây dựng một hệ thống quản lý chất lượng toàn diện, bao gồm việc xác định rõ chính sách chất lượng, mục tiêu chất lượng và các quy trình cần thiết để đạt được các mục tiêu này. Thứ hai, việc áp dụng các phương pháp kiểm soát chất lượng hiện đại như TQM sẽ giúp doanh nghiệp cải tiến liên tục và nâng cao sự hài lòng của khách hàng. Cuối cùng, việc đào tạo và nâng cao nhận thức của nhân viên về tầm quan trọng của chất lượng cũng là một yếu tố không thể thiếu trong quá trình cải tiến chất lượng sản phẩm.

3.1. Đề xuất giải pháp cải tiến

Các giải pháp cải tiến cần được xây dựng dựa trên kết quả phân tích tình hình chất lượng hiện tại. Một trong những giải pháp quan trọng là cải tiến quy trình sản xuất để giảm thiểu sai sót và nâng cao hiệu suất. Việc áp dụng công nghệ mới và cải tiến thiết bị cũng sẽ góp phần nâng cao chất lượng sản phẩm. Bên cạnh đó, việc thiết lập các tiêu chuẩn chất lượng rõ ràng và thường xuyên kiểm tra, đánh giá chất lượng sản phẩm sẽ giúp doanh nghiệp duy trì và nâng cao chất lượng sản phẩm. Cuối cùng, việc lắng nghe ý kiến phản hồi từ khách hàng sẽ giúp doanh nghiệp điều chỉnh và cải tiến sản phẩm một cách hiệu quả.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong bối cảnh toàn cầu hóa và hội nhập kinh tế quốc tế, các doanh nghiệp sản xuất công nghiệp phải đối mặt với áp lực cạnh tranh gay gắt. Xu hướng cạnh tranh trên thị trường đã có sự chuyển dịch căn bản từ cạnh tranh thuần túy về giá thành sang cạnh tranh về chất lượng sản phẩm và uy tín thương hiệu. Để tồn tại, giữ vững vị thế và mở rộng thị phần, các doanh nghiệp bắt buộc phải coi công tác quản trị và đảm bảo chất lượng là nhiệm vụ sống còn, xây dựng hệ thống quản lý chất lượng toàn diện nhằm kiểm soát tốt các yếu tố cấu thành sản phẩm, giảm thiểu tỷ lệ phế phẩm và tối ưu hóa chi phí sản xuất.

Khóa luận tốt nghiệp tập trung giải quyết vấn đề quản lý chất lượng tại Xí nghiệp Cơ điện – Vật tư (đơn vị hạch toán phụ thuộc Công ty Điện lực 1, Tổng Công ty Điện lực Việt Nam). Mặc dù đơn vị có nhiệm vụ trọng tâm là sản xuất cấu kiện và cung ứng thiết bị phục vụ lưới điện, song công tác quản lý chất lượng tại đây còn bộc lộ nhiều bất cập: chưa có phòng kiểm tra chất lượng (KCS) độc lập, hoạt động kiểm soát chủ yếu diễn ra ở khâu cuối cùng mang tính thụ động, tỷ lệ sản phẩm hư hỏng và khuyết tật còn cao, năng lực cạnh tranh trên thị trường ngoài ngành còn hạn chế.

Mục tiêu nghiên cứu của đề tài được xác định cụ thể theo hai nhiệm vụ:

1. Về mặt lý thuyết: Hệ thống hóa cơ sở lý luận khoa học về sản phẩm, chất lượng sản phẩm, các quan điểm quản lý chất lượng hiện đại (ISO 9000, TQC, TQM) cùng các công cụ thống kê kiểm soát chất lượng (SQC).
2. Về mặt thực tiễn: Áp dụng lý thuyết quản lý chất lượng để khảo sát, phân tích toàn diện thực trạng hoạt động sản xuất kinh doanh, cơ cấu tổ chức và công tác quản lý chất lượng tại Xí nghiệp Cơ điện – Vật tư trong giai đoạn 2002 - 2003; từ đó nhận diện các dạng khuyết tật, phân tích nguyên nhân gốc rễ và đề xuất các giải pháp khả thi nhằm hoàn thiện công tác quản lý chất lượng, giảm thiểu sai hỏng cho các sản phẩm chủ lực.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Hoạt động quản lý chất lượng sản phẩm và các yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng sản phẩm trong quy trình sản xuất công nghiệp.
• Phạm vi không gian: Nghiên cứu thực tế tại Xí nghiệp Cơ điện – Vật tư (địa chỉ: số 508 đường Hà Huy Tập, thị trấn Yên Viên, huyện Gia Lâm, Hà Nội), tập trung chuyên sâu vào Phân xưởng sản xuất cáp điện (X4) và Phân xưởng cơ khí sản xuất hộp bảo vệ công tơ (X3).
• Phạm vi thời gian: Phân tích số liệu hoạt động sản xuất kinh doanh, lao động, tài chính và thống kê chất lượng sản phẩm của xí nghiệp trong 2 năm 2002 và 2003.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết và mô hình quản lý chất lượng

Khóa luận dựa trên hệ thống lý luận quản lý chất lượng hiện đại với các nội dung cốt lõi:

• Khái niệm và thuộc tính sản phẩm: Tiếp cận theo tiêu chuẩn ISO 9000:2000, định nghĩa sản phẩm là kết quả của các hoạt động hoặc quá trình, bao gồm phần cứng (thuộc tính hữu hình) và phần mềm (thuộc tính vô hình). Sản phẩm được cấu thành từ 4 nhóm thuộc tính: thuộc tính mục đích, thuộc tính hạn chế, thuộc tính kinh tế - kỹ thuật và thuộc tính thụ cảm.
• Khái niệm chất lượng: Tổng hợp quan điểm từ ISO 9000 ("mức độ thỏa mãn của một tập hợp các thuộc tính đối với các yêu cầu"), Kaoru Ishikawa ("khả năng thỏa mãn nhu cầu thị trường với chi phí thấp nhất"), và quan điểm của David Garvin với định nghĩa chất lượng là "tính thích hợp sử dụng", được cụ thể hóa qua 8 yếu tố: tính năng, tính năng kèm theo, sự đáng tin cậy, tính thống nhất, độ bền, tính bảo vệ (dễ sửa chữa), tính mỹ thuật và tính cảm giác.
• Chu trình hình thành chất lượng: Mô hình chu trình khép kín từ thị trường quay trở lại thị trường qua các giai đoạn: Nghiên cứu thị trường $\rightarrow$ Thiết kế sản phẩm $\rightarrow$ Triển khai công nghệ $\rightarrow$ Sản xuất $\rightarrow$ Kiểm tra $\rightarrow$ Tổ chức dự trữ, bảo quản $\rightarrow$ Bán hàng và dịch vụ sau bán $\rightarrow$ Theo dõi, lấy ý kiến phản hồi.
• Các yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng: Phân định nhóm yếu tố vĩ mô bên ngoài (kinh tế thế giới, thị trường, tiến bộ khoa học công nghệ, cơ chế chính sách pháp lý, văn hóa xã hội) và nhóm yếu tố vi mô bên trong doanh nghiệp theo quy tắc 4M (Men - Con người; Methods/Measure - Phương pháp và đo lường; Machines - Máy móc thiết bị, công nghệ; Materials - Vật tư, nguyên nhiên liệu).
• Hệ thống chỉ tiêu đánh giá chất lượng: Trình độ chất lượng ($T_c = L_{nc} / G_{nc}$), Chất lượng toàn phần ($Q_T = H_s / G_{nc}$), Tỷ lệ sản phẩm đạt chất lượng, Tỷ lệ sai hỏng theo hiện vật ($H_1$) và Tỷ lệ sai hỏng theo giá trị ($H_2$).
• Phương pháp quản lý chất lượng: Quá trình phát triển từ Kiểm tra chất lượng truyền thống sang Kiểm soát chất lượng toàn diện (TQC do Feigenbaum khởi xướng) và Quản lý chất lượng toàn diện (TQM kết hợp Just-In-Time, vận hành theo vòng tròn cải tiến Deming PDCA: Plan - Do - Check - Act).
• Các công cụ thống kê kiểm soát chất lượng (SQC): Phiếu kiểm tra chất lượng, Biểu đồ phân tích Pareto, Biểu đồ nhân quả (Sơ đồ Ishikawa / Xương cá), Biểu đồ kiểm soát (Control Chart với chỉ số năng lực quá trình $C_p = (UTL - LTL) / 6\sigma$), và Sơ đồ lưu trình (Flowchart).
• Tiêu chuẩn kỹ thuật chuyên ngành: Tiêu chuẩn Việt Nam TCVN 5064-1994 đối với dây dẫn trần; TCVN 2103-1994 đối với dây điện bọc nhựa PVC; Tiêu chuẩn kỹ thuật cơ bản của Tổng Công ty Điện lực Việt Nam số 1744 EVN/KTLĐ đối với hộp bảo vệ công tơ điện.

Phương pháp nghiên cứu và nguồn dữ liệu

Đề tài sử dụng kết hợp các phương pháp nghiên cứu thực tiễn trong quản trị kinh doanh và kỹ thuật công nghiệp:

• Phương pháp thu thập và phân tích tài liệu thứ cấp: Kế thừa số liệu báo cáo tài chính, báo cáo tổng kết tình hình sản xuất kinh doanh, định mức tiêu hao nguyên vật liệu, định mức lao động và hồ sơ kiểm tra kỹ thuật tại xí nghiệp.
• Phương pháp thống kê mô tả và biểu bảng: Tổng hợp, phân loại, tính toán tỷ trọng và so sánh các chỉ tiêu kinh tế, sản lượng, doanh thu, cơ cấu lao động qua các năm.
• Phương pháp phân tích tỷ trọng Pareto: Sắp xếp các dạng khuyết tật sản phẩm theo thứ tự giảm dần về tần suất xuất hiện và tính toán tỷ lệ phần trăm tích lũy để xác định các nhóm khuyết tật trọng yếu cần ưu tiên xử lý.
• Phương pháp biểu đồ nhân quả (Ishikawa): Phân tích mối quan hệ nguyên nhân - kết quả để truy nguyên các tác nhân gây ra sai hỏng sản phẩm từ 4 nhóm yếu tố 4M và điều kiện môi trường.
• Nguồn dữ liệu: Dữ liệu thực tế được cung cấp bởi các phòng ban chức năng của Xí nghiệp Cơ điện – Vật tư, bao gồm Phòng Kỹ thuật, Phòng Tổ chức - Quản trị, Phòng Tài chính - Kế toán, Phòng Kinh doanh, Phân xưởng sản xuất cáp điện (X4) và Phân xưởng cơ khí (X3).

Nội dung chính theo từng chương

Phần 1: Cơ sở lý luận chung về chất lượng và quản lý chất lượng sản phẩm

Chương này tập trung xây dựng nền tảng lý thuyết vững chắc cho toàn bộ nghiên cứu. Tác giả làm rõ bản chất của sản phẩm và chất lượng sản phẩm trong điều kiện kinh tế thị trường, khẳng định chất lượng phải được nhìn nhận từ góc độ thỏa mãn tối đa nhu cầu của khách hàng với chi phí hợp lý.

Nội dung chương trình bày chi tiết các nội dung cốt lõi của quản lý chất lượng theo bộ tiêu chuẩn ISO 9000, bao gồm: chính sách chất lượng (QP), mục tiêu chất lượng (QO), hoạch định chất lượng (QP), kiểm soát chất lượng (QC), đảm bảo chất lượng (QA), cải tiến chất lượng (QI) và hệ thống quản lý chất lượng (QMS). Tác giả so sánh sự khác biệt cơ bản giữa phương pháp kiểm tra chất lượng truyền thống (tập trung phân loại, loại bỏ phế phẩm ở cuối quy trình, tốn kém chi phí) với các phương pháp quản lý hiện đại như TQC và TQM (tập trung phòng ngừa sai lỗi ngay từ đầu, huy động sự tham gia của mọi thành viên thông qua chu trình PDCA và nguyên lý "làm đúng ngay từ đầu"). Đồng thời, chương 1 giới thiệu chi tiết nguyên lý hoạt động và công thức tính toán của các công cụ kiểm soát chất lượng bằng thống kê (SQC), đặc biệt là biểu đồ Pareto, sơ đồ nhân quả Ishikawa, biểu đồ kiểm soát và tính toán chỉ số năng lực quá trình $C_p$. Cuối cùng, tác giả phân tích tính tất yếu khách quan của việc áp dụng hệ thống quản lý chất lượng đối với doanh nghiệp nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh và đảm bảo hiệu quả kinh tế lâu dài.

Phần 2: Phân tích tình hình chất lượng sản phẩm của Xí nghiệp Cơ điện – Vật tư

Chương 2 là phần nghiên cứu thực nghiệm và phân tích thực trạng tại đơn vị. Nội dung được triển khai qua các tiểu mục chi tiết:

1. Khái quát về Xí nghiệp Cơ điện – Vật tư

Xí nghiệp được thành lập theo Quyết định số 31 EVN/ĐL1/HĐQT-TCCB ngày 27/01/2000 của Tổng Công ty Điện lực Việt Nam, trên cơ sở hợp nhất Nhà máy sửa chữa cơ điện Yên Phụ và Xí nghiệp cung ứng vật tư thuộc Công ty Điện lực 1. Xí nghiệp có nhiệm vụ: sửa chữa, chế tạo máy biến áp lực; sản xuất cáp điện và hộp bảo vệ công tơ; kinh doanh, cung ứng vật tư thiết bị điện; xây lắp đường dây và trạm biến áp đến 110kV. Kết cấu sản xuất gồm các phân xưởng chính: Phân xưởng cáp điện (X4), Phân xưởng cơ khí (X3), Phân xưởng sửa chữa thiết bị điện (X2) cùng các bộ phận phụ trợ (Kho Yên Viên, Phân xưởng sửa chữa động lực và vận tải). Bộ máy quản lý được tổ chức theo mô hình Trực tuyến - Chức năng.

2. Phân tích hoạt động sản xuất kinh doanh

• Doanh thu: Năm 2003, tổng doanh thu thực hiện đạt 24,75 tỷ đồng, tăng 7% so với năm 2002 (23,06 tỷ đồng) nhưng chỉ đạt 97% kế hoạch năm (25,5 tỷ đồng). Mảng cung ứng hàng ngành hoàn thành vượt mức 65% kế hoạch; kinh doanh vật tư đạt 8,26 tỷ đồng (vượt 195% kế hoạch); tuy nhiên sản xuất cáp điện chỉ đạt 1,54 tỷ đồng (51,3% kế hoạch), sửa chữa máy biến áp và xây lắp đều không đạt kế hoạch đề ra.
• Lao động và tiền lương: Tổng số lao động năm 2003 là 357 người (nam giới chiếm 70%, nữ giới chiếm 30%). Trình độ chuyên môn gồm: đại học và trên đại học chiếm 16,24%; cao đẳng, trung cấp và công nhân kỹ thuật chiếm 35%; lao động phổ thông chiếm tỷ trọng lớn nhất với 48,76%. Xí nghiệp áp dụng hình thức trả lương theo thời gian cho khối văn phòng và trả lương theo sản phẩm đối với công nhân trực tiếp sản xuất tại các phân xưởng X3, X4 dựa trên mức lương tối thiểu 290.000 đồng.
• Quản lý vật tư và tài sản cố định: Xí nghiệp xây dựng định mức tiêu hao nguyên vật liệu chi tiết cho từng lô sản phẩm cáp tại xưởng X4. Tài sản cố định được trích khấu hao theo phương pháp đường thẳng; năm 2003 nguyên giá TSCĐ giảm 23% so với năm 2002 do thanh lý một số máy móc, phương tiện vận tải lạc hậu.
• Chi phí và giá thành: Chi phí sản xuất kinh doanh năm 2003 giảm 2.305 đồng so với 2002. Giá thành đơn vị sản phẩm được tính bằng: Chi phí trực tiếp + Chi phí quản lý phân xưởng (6% CP trực tiếp) + Chi phí quản lý xí nghiệp (4,5% tổng CP trực tiếp và CP QLPX). Giá thành sản phẩm thực tế của xí nghiệp tuy có cải thiện nhưng vẫn cao hơn so với sản phẩm cùng loại của các công ty liên doanh trên thị trường.
• Tình hình tài chính năm 2003: Hệ số thanh toán hiện hành đạt 1,81; hệ số thanh toán nhanh thấp (0,15) và hệ số thanh toán tức thời chỉ đạt 0,04 do lượng hàng tồn kho lớn. Vòng quay hàng tồn kho đạt 0,22 vòng; kỳ thu nợ bán chịu kéo dài tới 121 ngày; vòng quay tổng tài sản chỉ đạt 0,14 vòng.

3. Thực trạng bộ máy và công tác quản lý chất lượng

Xí nghiệp chưa thành lập phòng KCS chuyên trách độc lập. Công tác quản lý chất lượng được giao cho Phòng Kỹ thuật kiêm nhiệm (gồm 4 biên chế: 1 trưởng phòng, 1 phó phòng, 2 nhân viên kỹ thuật) phối hợp với phó quản đốc phân xưởng phụ trách KCS tại xưởng X3 và X4. Hoạt động kiểm tra chủ yếu dựa trên cảm quan và dụng cụ đo cơ học đơn giản (panme, thước cặp, máy kéo nén, megomet), tập trung vào khâu nghiệm thu sản phẩm cuối cùng mà chưa kiểm soát chặt chẽ quá trình gia công chế tạo.

4. Phân tích chất lượng sản phẩm Cáp điện

• Quy trình sản xuất gồm 2 công đoạn khép kín: Phần dây trần (5 nguyên công: chuẩn bị NVL, máy vào guồng cáp, cối bện xoắn, puli giảm lực, máy thu cáp vào lô) và Phần bọc dây (6 nguyên công: bọc giấy cách điện, puli căn dây, đầu bọc cáp và máy đùn nhựa, tản nhiệt và in thông số, băng tải, máy thu cáp).
• Tỷ lệ sai hỏng cáp: Năm 2002 hỏng 5/240 lô kiểm tra (tỷ lệ hỏng 2,08%); năm 2003 hỏng 7/320 lô kiểm tra (tỷ lệ hỏng 2,18%), tập trung chủ yếu ở các loại cáp VC, MP và Muyle.
• Phân tích dạng khuyết tật cáp qua biểu đồ Pareto: Tổng hợp 12 lô cáp khuyết tật trong giai đoạn 2002 - 2003 cho thấy:
  1. Bọc nhựa không đều: 4 lô (chiếm 33,3% tổng số lỗi, tích lũy 33,3%).
  2. Nứt cách điện: 3 lô (chiếm 25,0%, tích lũy 58,3%).
  3. Cáp ăn về một bên: 2 lô (chiếm 16,8%, tích lũy 75,1%).
  4. Gẫy đứt ruột dẫn: 1 lô (chiếm 8,3%, tích lũy 83,4%).
  5. Xước dây: 1 lô (chiếm 8,3%, tích lũy 91,7%).
  6. In mờ thông số: 1 lô (chiếm 8,3%, tích lũy 100,0%).
• Phân tích nguyên nhân qua biểu đồ Ishikawa (quy tắc 4M và môi trường):
  • Con người: Lao động trực tiếp đa phần là lao động phổ thông, tay nghề hạn chế, chưa được đào tạo bài bản về quản lý chất lượng; công nhân không làm chủ tốc độ giữa máy guồng cáp và máy bện gây đứt dây; không kiểm tra bề mặt puli; thiết lập sai nhiệt độ và thông số in.
  • Máy móc thiết bị: Dây chuyền công nghệ do Nhà máy Cơ khí Hà Nội thiết kế đã cũ, lạc hậu; bề mặt puli giảm lực bị mòn xước; cối bép mòn lệch làm lõi không đồng tâm; hệ thống gia nhiệt đùn nhựa hoạt động thiếu ổn định.
  • Nguyên vật liệu: Sử dụng nguồn dây đồng, nhôm tái sinh thu hồi từ các công trình cũ lẫn nhiều tạp chất; hạt nhựa PVC, HDPE có nhiệt độ chảy mềm không đồng nhất, độ dãn dài không đạt chuẩn quy định (>220%).
  • Phương pháp và môi trường: Quy trình kiểm tra thiếu tính phòng ngừa; môi trường nhà xưởng có độ ẩm cao làm mờ nét in kỹ thuật.

5. Phân tích chất lượng sản phẩm Hộp bảo vệ công tơ

Sản phẩm hộp công tơ H2 và H4 (bằng tôn sắt và vật liệu compozitte) được sản xuất thủ công tại Phân xưởng cơ khí X3 theo quy trình 9 bước (định mức 45 phút/sản phẩm/nhóm 30 công nhân). Chất lượng sản phẩm được kiểm soát theo Tiêu chuẩn ngành số 1744 EVN/KTLĐ và tiêu chuẩn xí nghiệp, tỷ lệ sai hỏng kích thước hình học và độ dày thành/mái/lưng còn cao do phụ thuộc hoàn toàn vào tay nghề thủ công của người lao động.

Phần 3: Biện pháp hoàn thiện công tác quản lý chất lượng sản phẩm cho Xí nghiệp Cơ điện – Vật tư

Dựa trên kết quả phân tích thực trạng và nguyên nhân sai hỏng, tác giả đề xuất định hướng các nhóm giải pháp toàn diện:

• Hoàn thiện cơ cấu tổ chức quản lý chất lượng: Thành lập bộ phận KCS độc lập với phân xưởng sản xuất nhằm đảm bảo tính khách quan trong đánh giá, kiểm tra chất lượng từ khâu đầu vào đến thành phẩm.
• Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực: Tổ chức các khóa đào tạo, bồi dưỡng kiến thức về kiểm soát chất lượng, nâng cao tay nghề và ý thức trách nhiệm cho đội ngũ lao động phổ thông trực tiếp vận hành dây chuyền; áp dụng cơ chế khen thưởng gắn liền với tỷ lệ sản phẩm đạt chất lượng.
• Kiểm soát chặt chẽ nguyên vật liệu đầu vào: Lựa chọn và đánh giá định kỳ các nhà cung ứng; kiểm tra nghiêm ngặt cơ tính của sợi đồng, sợi nhôm và độ đồng nhất của hạt nhựa PVC trước khi đưa vào sản xuất; hạn chế sử dụng nguyên liệu tái sinh không rõ nguồn gốc.
• Bảo dưỡng và cải tiến thiết bị, công nghệ: Thường xuyên kiểm tra, đánh bóng bề mặt hệ thống puli giảm lực; định kỳ thay thế cối bép mòn; hiện đại hóa hệ thống điều khiển nhiệt độ tại máy đùn nhựa bọc cách điện; cải thiện điều kiện môi trường in thông số kỹ thuật.

Kết quả và đóng góp của nghiên cứu

Kết quả phân tích và tổng hợp số liệu thực tế

Nghiên cứu đã lượng hóa chi tiết các chỉ tiêu sản xuất kinh doanh, tài chính và thực trạng chất lượng sản phẩm tại Xí nghiệp Cơ điện – Vật tư qua hệ thống dữ liệu thực tế:

Nhóm chỉ tiêu	Năm 2002	Năm 2003	Đánh giá / So sánh
Tổng doanh thu thực hiện	23,06 tỷ đồng	24,75 tỷ đồng	Tăng 7% (đạt 97% kế hoạch năm 2003)
Doanh thu sản xuất cáp	-	1,54 tỷ đồng	Đạt 51,3% so với kế hoạch (3,0 tỷ đồng)
Doanh thu hộp công tơ	-	3,99 tỷ đồng	Đạt 95,0% so với kế hoạch (4,2 tỷ đồng)
Doanh thu kinh doanh vật tư	-	8,26 tỷ đồng	Đạt 295% so với kế hoạch (2,8 tỷ đồng)
Cơ cấu lao động (357 người)	-	-	ĐH & trên ĐH: 16,24%; CĐ-TC: 35%; Phổ thông: 48,76%
Tỷ lệ kiểm tra sai hỏng cáp	2,08% (5/240 lô)	2,18% (7/320 lô)	Tăng 0,10% (tập trung ở cáp VC, MP, Muyle)
Hệ số thanh toán hiện hành	-	1,81	Đảm bảo khả năng thanh toán nợ ngắn hạn
Hệ số thanh toán nhanh	-	0,15	Rất thấp do tỷ trọng hàng tồn kho lớn
Kỳ thu nợ bán chịu	-	121 ngày	Hiệu quả thu hồi vốn chậm

Bảng tổng hợp phân tích khuyết tật sản phẩm cáp qua công cụ Pareto giai đoạn 2002 - 2003:

STT	Dạng khuyết tật cáp	Số lô hỏng	Tỷ lệ % khuyết tật	Tỷ lệ % tích lũy
1	Bọc nhựa không đều	4	33,3%	33,3%
2	Nứt cách điện	3	25,0%	58,3%
3	Cáp ăn về một bên	2	16,8%	75,1%
4	Gẫy đứt	1	8,3%	83,4%
5	Xước dây	1	8,3%	91,7%
6	In mờ	1	8,3%	100,0%
Tổng		12	100,0%

Giải pháp và đóng góp của đề tài

• Về mặt quản lý: Khóa luận đã chỉ rõ điểm nghẽn lớn nhất trong cơ cấu tổ chức của xí nghiệp là việc thiếu vắng bộ phận KCS độc lập, dẫn đến tình trạng vừa sản xuất vừa kiểm tra, làm giảm tính nghiêm ngặt trong kiểm soát chất lượng xuất xưởng.
• Về mặt kỹ thuật và vận hành: Ứng dụng thành công công cụ phân tích Pareto để chỉ ra rằng 3 dạng khuyết tật (bọc nhựa không đều, nứt cách điện, cáp ăn về một bên) chiếm tới 75,1% tổng số lỗi hỏng của sản phẩm cáp; đồng thời dùng sơ đồ Ishikawa để bóc tách rõ nguyên nhân kỹ thuật nằm ở cụm máy đùn nhựa, cối bép và chất lượng hạt nhựa PVC/HDPE.
• Đóng góp thực tiễn: Đề tài cung cấp bức tranh số liệu trung thực, toàn diện về mối quan hệ giữa hiệu quả tài chính, cơ cấu lao động và chất lượng sản phẩm tại một doanh nghiệp nhà nước ngành điện trong giai đoạn chuẩn bị chuyển đổi cổ phần hóa.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế về phạm vi thời gian và số liệu: Dữ liệu sơ cấp và thứ cấp của nghiên cứu chủ yếu được thu thập trong phạm vi 2 năm (2002 - 2003), chưa phản ánh được chuỗi biến động dài hạn của chất lượng sản phẩm qua nhiều chu kỳ sản xuất.
• Hạn chế về đối tượng sản phẩm: Khóa luận tập trung phân tích sâu vào 2 nhóm sản phẩm chính là dây cáp điện và hộp bảo vệ công tơ; các mảng hoạt động khác của xí nghiệp như sửa chữa - phục hồi máy biến áp lực và xây lắp công trình điện chưa được khảo sát chi tiết về mặt quản lý chất lượng.
• Hướng mở nghiên cứu: Mở rộng nghiên cứu xây dựng lộ trình áp dụng hệ thống quản lý chất lượng theo tiêu chuẩn quốc tế ISO 9001:2000 cho toàn bộ các mảng hoạt động của xí nghiệp sau khi hoàn thành tiến trình cổ phần hóa; nghiên cứu triển khai hệ thống kiểm soát chất lượng bằng máy tính và ứng dụng biểu đồ kiểm soát trực tuyến trên dây chuyền sản xuất cáp.

Giá trị tham khảo

Bản khóa luận có giá trị tham khảo thiết thực đối với nhiều đối tượng nghiên cứu và thực hành quản trị:

• Sinh viên và học viên chuyên ngành: Tài liệu tham khảo điển hình cho sinh viên các ngành Quản lý công nghiệp, Quản trị kinh doanh, Kinh tế công nghiệp và Quản trị chất lượng khi thực hiện đề tài về phân tích thực trạng và ứng dụng các công cụ quản lý chất lượng tại doanh nghiệp sản xuất.
• Phần nội dung đáng tham khảo nhất:
  • Phương pháp tích hợp số liệu tài chính - kế toán (chi phí, giá thành, vòng quay vốn, khả năng thanh toán) với phân tích kỹ thuật chất lượng.
  • Quy trình áp dụng biểu đồ Pareto và sơ đồ nhân quả Ishikawa vào việc phân loại và truy tìm nguyên nhân khuyết tật trên dây chuyền sản xuất cáp điện thực tế.
  • Hệ thống thông số kỹ thuật, tiêu chuẩn kiểm tra cáp điện (TCVN 5064-1994, TCVN 2103-1994) và định mức tiêu hao nguyên vật liệu trong công nghiệp cơ điện.

Câu hỏi thường gặp

1. Mô hình tổ chức bộ máy kiểm soát chất lượng tại Xí nghiệp Cơ điện – Vật tư được bố trí như thế nào?

Xí nghiệp không có phòng KCS độc lập. Công tác quản lý và kiểm tra chất lượng được giao cho Phòng Kỹ thuật đảm nhiệm với biên chế 4 người (1 trưởng phòng, 1 phó phòng, 2 nhân viên kỹ thuật). Ở cấp phân xưởng, phó quản đốc phụ trách việc kiểm tra trực tiếp (KCS phân xưởng). Khi nghiệm thu sản phẩm hoàn chỉnh để xuất xưởng, xí nghiệp thành lập hội đồng nghiệm thu gồm Giám đốc (Chủ tịch hội đồng), Trưởng phòng Kỹ thuật, Trưởng phòng Kinh doanh và KCS phân xưởng.

2. Tỷ lệ sai hỏng của sản phẩm cáp điện trong hai năm 2002 - 2003 biến động ra sao và khuyết tật nào chiếm tỷ trọng lớn nhất?

Năm 2002, số lô cáp bị hỏng là 5 trên tổng số 240 lô kiểm tra (tỷ lệ sai hỏng 2,08%). Năm 2003, số lô cáp bị hỏng tăng lên 7 trên tổng số 320 lô kiểm tra (tỷ lệ sai hỏng 2,18%). Phân tích biểu đồ Pareto trên tổng số 12 lô khuyết tật ghi nhận: khuyết tật "Bọc nhựa không đều" chiếm tỷ trọng cao nhất với 33,3% (4 lô), tiếp theo là "Nứt cách điện" chiếm 25,0% (3 lô) và "Cáp ăn về một bên" chiếm 16,8% (2 lô). Ba dạng khuyết tật này chiếm tới 75,1% tổng số lỗi của sản phẩm cáp.

3. Xí nghiệp áp dụng những tiêu chuẩn kỹ thuật cụ thể nào để kiểm soát chất lượng sản phẩm?

Đối với dây dẫn trần dùng cho đường dây tải điện trên không, xí nghiệp áp dụng Tiêu chuẩn Việt Nam TCVN 5064-1994. Đối với dây điện bọc nhựa PVC các loại, áp dụng Tiêu chuẩn TCVN 2103-1994. Đối với sản phẩm hộp bảo vệ công tơ điện (loại H2 và H4), xí nghiệp áp dụng theo quy định Tiêu chuẩn kỹ thuật cơ bản hộp công tơ của ngành điện số 1744 EVN/KTLĐ kết hợp tiêu chuẩn kỹ thuật nội bộ của xí nghiệp.

4. Cơ cấu lao động của xí nghiệp có đặc điểm gì nổi bật ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng sản phẩm?

Năm 2003, xí nghiệp có tổng số 357 lao động, trong đó nam giới chiếm 70% và nữ giới chiếm 30%. Về trình độ chuyên môn, lao động phổ thông chiếm tỷ trọng cao nhất với 48,76% (174 người), công nhân kỹ thuật và cao đẳng - trung cấp chiếm 35% (125 người), trong khi cán bộ có trình độ đại học và trên đại học chỉ chiếm 16,24% (58 người). Lực lượng lao động trực tiếp tham gia sản xuất chủ yếu là lao động phổ thông, trình độ tay nghề và nhận thức về kiểm soát chất lượng còn hạn chế, dẫn đến nhiều thao tác sai sót trên dây chuyền.

5. Những yếu tố kỹ thuật nào trong khâu bọc dây dẫn gây ra khuyết tật vỏ cách điện theo phân tích nguyên nhân?

Theo phân tích quy trình công nghệ, các khuyết tật ở lớp vỏ cách điện (bọc không đều, nứt, lệch tâm) xuất phát từ các nguyên nhân kỹ thuật: hệ thống gia nhiệt của máy đùn nhựa hoạt động thiếu chính xác làm hạt nhựa PVC/HDPE bị cháy hoặc chảy mềm không đều; cối bép sử dụng lâu ngày bị mòn lệch làm ruột dẫn và vỏ bọc không đồng tâm; nguyên liệu nhựa tái sinh không đảm bảo độ dãn dài quy định (>220%); và công nhân thiết lập sai thông số công nghệ khi chuyển đổi sản xuất giữa các chủng loại cáp.

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp đã hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về quản trị chất lượng sản phẩm và vận dụng thành công các công cụ thống kê chất lượng (Pareto, Ishikawa) để giải quyết bài toán thực tiễn tại Xí nghiệp Cơ điện – Vật tư. Nghiên cứu đã bóc tách rõ nét thực trạng quản lý, cơ cấu chi phí - giá thành và xác định chính xác các dạng sai hỏng trọng yếu trên dây chuyền sản xuất cáp điện giai đoạn 2002 - 2003. Các giải pháp đề xuất về hoàn thiện bộ máy KCS độc lập, kiểm soát nguyên vật liệu và nâng cao năng lực nhân sự mang tính ứng dụng cao, hỗ trợ thiết thực cho doanh nghiệp trong việc nâng cao chất lượng sản phẩm và năng lực cạnh tranh khi chuyển đổi cơ chế hoạt động.

Trích đoạn nội dung tài liệu

LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI. Hiện nay với xu hướng toàn cầu hoá đời sống kinh tế đã tạo ra những cơ hội và thách thức đối với mỗi doanh nghiệp, buộc các doanh nghiệp phải đương đầu với sự cạnh tranh không chỉ trong nước mà còn phải cạnh tranh gay gắt với thị trường quỗc tế. Với xu hướng chuyển từ cạnh tranh giá thành sang cạnh tranh chất lượng sản phẩm. Vì vậy các doanh nghiệp muốn tồn tại và đứng vững trên thị trường thì phải giành thắng lợi trong cạnh tranh mà điều này chỉ có được khi chất lượng sản phẩm của doanh nghiệp ngày càng được nâng cao.

Chỉ có không ngừng đảm bảo và nâng cao chất lượng sản phẩm thì sản phẩm của doanh nghiệp mới được khách hàng tin dùng, uy tín của doanh nghiệp mới được nâng lên. Với xu hướng giành thắng lợi trong cạnh tranh bằng chất lượng sản phẩm như hiện nay công tác quản lý chất lượng sản phẩm có tầm quan trọng rất lớn đến doanh nghiệp. Chính vì vậy các doanh nghiệp phải quan tâm, đưa vấn đề chất lượng lên hàng đầu từ đó nhận thức một cách đúng đắn về vấn đề quản lý chất lượng, cần phải hiểu rõ công tác quản lý chất lượng ảnh hưởng như thế nào đối với doanh nghiệp của mình từ đó lên kế hoạch chất lượng cho doanh nghiệp của mình. Qua quá trình thực tập tại Xí nghiệp Cơ điện – Vật tư được sự giúp đỡ tận tình của Cô giáo: TS.

TRẦN BÍCH NGỌC cùng sự giúp đỡ của các cô chú, anh chị ở Phòng Tổ chức - Quản trị, Phòng kỹ thuật và các phòng ban khác đã tạo điều kiện và giúp em nghiên cứu đề tài: “Phân tích tình hình quản lý chất lượng ở Xí nghiệp Cơ điện – Vật tư và một số giải pháp đảm bảo chất lượng sản phẩm”. MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU. Các doanh nghiệp cần phải xây dựng cho mình một hệ thống quản lý chất lượng toàn diện nhằm cải thiện và nâng cao chất lượng sản phẩm của doanh nghiệp mình từ đó đạt được mục tiêu của mình đó là giành thắng lợi trong cạnh tranh bằng lợi thế về chất lượng sản phẩm và uy tín của doanh nghiệp mình. Vì vậy không ngừng nâng cao và hoàn thiện công tác quản lý chất lượng là một vấn đề quan trọng cần phải quan tâm đối với mỗi doanh nghiệp.

Với nhận thức đó đề tài: Phân tích tình hình quản lý chất lượng ở Xí nghiệp Cơ điện – Vật tư nhằm mục đích sau:  Về lý thuyết: Hệ thống hoá kiến thức về chất lượng và chất lượng sản phẩm.  Về thực tiễn: áp dụng lý thuyết phân tích, đánh giá công tác quản lý chất lượng của Xí nghiệp Cơ điện – Vật tư đưa ra giải pháp nhằm hoàn thiện công tác trả lương tại Công ty. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Đồ án đã áp dụng một số phương pháp thống kê, biểu bảng, tổng hợp, phân tích làm rõ công tác quản lý chất lượng tại Xí nghiệp Cơ điện – Vật tư và sử dụng số liệu tổng hợp của Phòng Tổ chức – Quản trị, Phòng kỹ thuật và các phòng ban khác của Xí nghiệp.

Với mục đích như vậy Đồ án sẽ bao gồm những nội dung chủ yếu sau: Phần 1: Cơ sở lý luận chung về chất lượng và quản lý chất lượng sản phẩm. Phần 2: Phân tích tình hình chất lượng sản phẩm. Phần 3: Biện pháp hoàn thiện công tác quản lý chất lượng sản phẩm cho Xí nghiệp Cơ điện – Vật tư. 4 PHẦN 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN CHUNG VỀ CHẤT LƯỢNG VÀ QUẢN LÝ CHẤT LƯỢNG SẢN PHẨM 1.

KHÁI QUÁT CHUNG VỀ SẢN PHẨM. Khái niệm sản phẩm. Theo ISO 9000:2000 trong phần thuật ngữ thì sản phẩm được định nghĩa là “kết quả của các hoạt động hay các quá trình”.