Chương 1: Cơ sở lý luận về tín dụng ngân hàng và hoạt động cho vay tiêu dùng: Trình bày cơ sở lý thuyết nền tảng, các chỉ tiêu đánh giá hiệu quả, nhân tố ảnh hưởng đến hoạt động tín dụng ngân hàng và cho vay tiêu dùng. Chương 2: Thực trạng hoạt động cho vay tiêu dùng tại ngân hàng TMCP Việt Nam Thịnh Vượng – Chi nhánh Ngô Quyền: Tập trung làm rõ tình hình triển khai tín dụng tiêu dùng thông qua cơ cấu và quy mô dư nợ cho vay tiêu dùng, chất lượng tín dụng, hiệu quả hoạt động và một số chỉ tiêu phản ánh rủi ro tín dụng tại chi nhánh giai đoạn 2022 – 2024, từ đó đánh giá những kết quả đạt được, tồn tại và nguyên nhân. Chương 3: Giải pháp nhằm nâng cao chất lượng hoạt động cho vay tiêu dùng tại ngân hàng TMCP Việt Nam Thịnh Vượng – Chi nhánh Ngô Quyền: Đề xuất các định hướng thiết thực nhằm nâng cao hiệu quả cho vay tiêu dùng tại chi nhánh. Đồng thời, đưa ra các kiến nghị cụ thể theo từng cấp tác động.
CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ TÍN DỤNG NGÂN HÀNG VÀ HOẠT ĐỘNG CHO VAY TIÊU DÙNG 1. Khái quát chung về tín dụng ngân hàng 1. Khái niệm tín dụng ngân hàng 1. Khái quát chung về tín dụng Trước khi đi sâu vào nghiên cứu về tín dụng ngân hàng, ta cần hiểu được thế nào là quan hệ tín dụng.
Theo giáo trình “Tín dụng ngân hàng” (2014) của GS. Nguyễn Văn Tiến, “tín dụng là quan hệ giữa các bên về việc vay mượn một tài sản, gồm tài sản thực, tài sản tài chính hay uy tín”. Mối quan hệ này ra đời từ rất sớm trong lịch sử hình thành quan hệ trao đổi, mua bán hàng hóa, ban đầu phát sinh dưới hình thức vay mượn hiện vật. Về sau khi nền kinh tế hàng hoá và tiền tệ trở thành công cụ trao đổi phổ biến, tín dụng dần chuyển sang hình thức vay mượn bằng tiền.
Bản chất của tín dụng là sự chuyển nhượng tạm thời một lượng tài sản của bên sở hữu đến bên sử dụng trên cơ sở tin tưởng vào khả năng thanh toán nợ và cam kết hoàn trả đủ một lượng giá trị gồm cả gốc và lãi của bên sử dụng. Tín dụng đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy hiệu suất sản xuất, lưu thông và tiêu dùng tiêu dùng hàng hoá, từ đó góp phần tăng trưởng hoạt động kinh tế, triển khai ổn định các chính sách xã hội cả ở cấp độ cá nhân và quốc gia. Có thể phân loại thành nhiều hình thức tín dụng, trong đó cơ bản nhất là dựa trên cơ sở người cấp tín dụng. Dựa theo đó, các loại hình tín dụng chính bao gồm: - Tín dụng thương mại: Là quan hệ tín dụng giữa các doanh nghiệp thông qua phương thức mua bán chịu hàng hoá.
- Tín dụng ngân hàng: Là quan hệ tín dụng gián tiếp giữa chủ thể thừa vốn tạm thời với chủ thể có nhu cầu vốn, thông qua trung gian là các tổ chức tín dụng, trong đó chủ yếu là các NHTM. - Tín dụng nhà nước: Là quan hệ tín dụng giữa nhà nước với doanh nghiệp, tổ chức kinh tế - xã hội và cá nhân dưới hình thức cấp tín dụng trực tiếp. - Tín dụng quốc tế: Là quan hệ tín dụng giữa người cư trú của một nước với người không cư trú. - Các hình thức khác như: khoản trợ cấp, tín dụng đen lãi suất cao, cầm đồ… 1.
Khái niệm tín dụng ngân hàng 8 Như vậy, từ tổng quát chung về định nghĩa tín dụng, có thể thấy quan hệ tín dụng trực tiếp phát sinh nhiều hạn chế do người dư thừa và người thiếu hụt vốn không thể tìm đến nhau do trở ngại về không gian, thời gian, khối lượng, loại tiền tệ, lãi suất và sự tín nhiệm. Chính vì cần sự chắp nối những trở ngại này của hai bên, các tổ chức tài chính, trong đó đóng vai trò chủ chốt là các NHTM ra đời làm trung gian kết nối và luân chuyển vốn, đồng thời đóng hai vai trò: vừa là bên đi vay, vừa là bên cho vay. Như vậy, ta có thể tìm hiểu được định nghĩa và bản chất của tín dụng ngân hàng. Theo giáo trình “Tín dụng ngân hàng” (2019) của NGND.
Tô Ngọc Hưng, “tín dụng ngân hàng là một giao dịch về tài sản (tiền hoặc hàng hoá) giữa ngân hàng và bên đi vay (cá nhân, doanh nghiệp và các chủ thể khác), trong đó, ngân hàng chuyển giao tài sản cho bên đi vay sử dụng trong một thời gian nhất định theo thoả thuận, bên đi vay có trách nhiệm hoàn trả vô điều kiện vốn gốc và lãi cho ngân hàng đến khi đến hạn thanh toán”. Theo Khoản 4, Điều 4 Luật Các tổ chức tín dụng Việt Nam số 32/2024/QH15, tín dụng ngân hàng được định nghĩa trong điều khoản về cấp tín dụng, cụ thể như sau: "Cấp tín dụng là việc thỏa thuận để tổ chức, cá nhân sử dụng một khoản tiền hoặc cam kết cho phép sử dụng một khoản tiền theo nguyên tắc có hoàn trả bằng nghiệp vụ cho vay, chiết khấu, cho thuê tài chính, bao thanh toán, bảo lãnh ngân hàng, thư tín dụng và các nghiệp vụ cấp tín dụng khác." Như vậy, từ khái niệm trên có thể rút ra được bản chất của tín dụng ngân hàng như sau: Thứ nhất, tín dụng phải dựa trên nền tảng sự tín nhiệm. Điều kiện tiên quyết để có thể xây dựng quan hệ tín dụng giữa ngân hàng và khách hàng là lòng tin. Ngân hàng sẽ quyết định cho vay khi tin tưởng rằng khách hàng có mục đích vay vốn hợp pháp, sinh lời hiệu quả, sử dụng vốn đúng mục đích và có năng lực hoàn trả toàn bộ số vốn gốc và lãi đúng thời hạn cam kết.
Thứ hai, tín dụng là quá trình chuyển giao có thời hạn một tài sản. Ngân hàng giữ vai trò là một trung gian tài chính huy động vốn từ nhiều nguồn khác nhau để cho vay. Vì vậy toàn bộ khoản tín dụng được cấp đều phải bảo đảm xác định về thời hạn hoàn trả vốn. Mỗi ngân hàng sẽ có chính sách thời hạn cho vay khác nhau để phù hợp với tính chất nguồn vốn của mình.
Tuy nhiên, các ngân hàng cần bảo đảm nguyên tắc chung rằng thời hạn cho vay phải phù hợp với chu kỳ luân chuyển vốn của đối tượng vay. 9 Thứ ba, tín dụng phải dựa trên nguyên tắc hoàn trả cả gốc và lãi. Giá trị hoàn trả phải lớn hơn giá trị cho vay ban đầu, phản ánh bản chất hoạt động kinh doanh của ngân hàng. Khoản chênh lệch này chính là giá trị quyền sử dụng vốn vay.
Giá trị này cần phải đủ lớn để bù đắp chi phí hoạt động và tạo ra lợi nhuận cho ngân hàng. Thứ tư, hoạt động tín dụng luôn đi kèm rủi ro cao cho ngân hàng. Để có thể đo lường mức độ an toàn của một hồ sơ vay vốn là vô cùng khó. Điều này phụ thuộc vào rất nhiều yếu tố từ các phía là ngân hàng lẫn khách hàng cùng nguyên nhân khách quan.
Các yếu tố ảnh hưởng hữu hình, có thể định lượng là: năng lực tài chính của khách hàng, tài sản bảo đảm, lịch sử tín dụng… cùng các yếu tố phi định lượng như: uy tín của khách hàng, sự bất cân xứng thông tin, biến động kinh tế trong tương lai, nguyên nhân bất ngờ do thiên tai, dịch bệnh… Thứ năm, tín dụng phải được ràng buộc trên cơ sở cam kết hoàn trả vô điều kiện. Mối quan hệ tín dụng giữa hai bên ngân hàng và khách hàng cần được bảo đảm dựa trên căn cứ pháp lý rõ ràng như: đơn đề nghị vay vốn, hợp đồng cho vay, hợp đồng thế chấp, cam kết bàn giao tài sản bảo đảm… Cả hai bên đều phải tuân thủ chặt chẽ quyền và nghĩa vụ của từng bên đã cam kết theo các hợp đồng; đồng thời phía người vay phải cam kết hoàn trả khoản vay không điều kiện cho ngân hàng đến khi hết hạn. Trên thực tế, các NHTM đều có những tiêu chuẩn cấp tín dụng xây dựng dựa theo luật và quy định của NHNNVN như: Luật Các tổ chức tín dụng Việt Nam số 32/2024/QH15, Thông tư 39/2016/TT-NHNN (sửa đổi và bổ sung tháng 12/2024) về hoạt động cho vay của tổ chức tín dụng; mô hình tuân theo chuẩn mực quốc tế (Basel II, Basel III) được dùng phổ biến bởi các định chế tài chính lớn trên toàn cầu: mô hình 5C (Character - Tư cách người vay, Capacity - Năng lực tài chính và khả năng trả nợ, Capital - Vốn chủ sở hữu, Collateral - Tài sản bảo đảm, Conditions - Điều kiện kinh tế và ngành nghề); chính sách nội bộ riêng từng ngân hàng có áp dụng thứ tự ưu tiên đánh giá các tiêu chí về uy tín, thiện chí của khách hàng, tính khả thi của mục đích vay vốn và phương thức bảo đảm khoản vay. Vai trò tín dụng ngân hàng 1.
Đối với nền kinh tế Thứ nhất, hoạt động tín dụng của ngân hàng có vai trò kích thích tăng trưởng kinh tế nhờ tăng lượng vốn đầu tư, phân bổ hiệu quả các nguồn lực kinh tế. Theo lý thuyết kinh tế của Keynes, yếu tố đầu tư tác động trực tiếp đến tốc độ phát triển của nền 10 kinh tế do ảnh hưởng đến sản lượng và số lượng việc làm. Trong bối cảnh đó, vốn là yếu tố cốt lõi tài trợ cho các hoạt động vận hành, sản xuất, đầu tư công nghệ nhằm nâng cao sản lượng, tăng chất lượng thành phẩm của các doanh nghiệp. Thực hiện chức năng là một trung gian tài chính, đồng thời cũng là một chủ thể tài chính kinh doanh chính từ hoạt động tín dụng, NHTM phân bổ lại nguồn vốn huy động từ vốn nhàn rỗi của nhân dân cho các lĩnh vực có nhu cầu vốn trong nền kinh tế.
Nguồn vốn nhàn rỗi này được tập trung lại và đưa vào hoạt động sản xuất kinh doanh nhằm mục đích sinh lời, phản ánh đúng nội dung kinh tế của vốn tiền tệ theo phạm trù “tư bản” của triết học Các Mác là gia tăng giá trị thặng dư qua hoạt động sản xuất tạo thành phẩm. Như vậy, ngân hàng giải quyết mâu thuẫn về cung cầu vốn tiền tệ trong nền kinh tế từ việc cấp tín dụng. Thứ hai, tín dụng ngân hàng còn được xem là một công cụ hiệu quả giúp Nhà nước điều tiết nền kinh tế xã hội. Bên cạnh chức năng cung cấp vốn, tín dụng còn gắn liền với việc hỗ trợ Chính phủ điều hành nền kinh tế thông qua chính sách tiền tệ.
Bằng cách điều chỉnh cung tiền và lãi suất, NHNN có thể kiểm soát lạm phát, điều tiết thị trường tài chính và định hướng dòng vốn vào các lĩnh vực ưu tiên.
