Luận án tiến sĩ luật học phân tích chính sách trong hoạt động lập pháp của một số nước trên thế giới và kinh nghiệm đối với việt nam

Luận án tiến sĩ luật học nghiên cứu phân tích chính sách trong hoạt động lập pháp của một số nước trên thế giới và kinh nghiệm đối với, phân tích chuyên sâu, xây dựng mô hình lý

• Tác giả: Trần Thị Quyên
• Người hướng dẫn: GSTS Nguyễn Minh Đoan
• Trường học: Trường Đại Học Luật Hà Nội
• Chuyên ngành: Lý luận và lịch sử nhà nước và pháp luật
• Đề tài: Phân Tích Chính Sách Trong Hoạt Động Lập Pháp Của Một Số Nước Trên Thế Giới Và Bài Học Kinh Nghiệm Cho Việt Nam
• Loại tài liệu: luận án tiến sĩ luật học
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN
• 1.1. Những công trình khoa học có liên quan đến đề tài
• 1.2. Những công trình nghiên cứu lý luận về phân tích chính sách trong hoạt động lập pháp
• 1.2.1. Những công trình nghiên cứu thực tiễn về phân tích chính sách trong hoạt động lập pháp
• 1.2.2. Những công trình nghiên cứu phương hướng, giải pháp hoàn thiện phân tích chính sách trong hoạt động lập pháp ở Việt Nam
• 1.3. Nhận xét chung và những vấn đề cần tiếp tục nghiên cứu
• 1.3.1. Nhận xét chung về
• 1.3.2. Những vấn đề cần tiếp tục nghiên cứu
• 1.3.3. Giả thuyết và câu hỏi nghiên cứu
• 1.4. KẾT LUẬN CHƯƠNG I
• 2. CHƯƠNG II: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ PHÂN TÍCH CHÍNH SÁCH TRONG HOẠT ĐỘNG LẬP PHÁP
• 2.1. Hoạt động lập pháp và chính sách trong hoạt động lập pháp
• 2.1.1. Khái quát chung về hoạt động lập pháp
• 2.1.2. Chính sách trong hoạt động lập pháp
• 2.2. Khái niệm, vai trò của phân tích chính sách trong hoạt động lập pháp
• 2.2.1. Khái niệm phân tích chính sách
• 2.2.2. Vai trò của phân tích chính sách trong hoạt động lập pháp
• 2.3. Các thành tố của phân tích chính sách trong hoạt động lập pháp
• 2.3.1. Căn cứ phân tích chính sách trong hoạt động lập pháp
• 2.3.2. Chữ thé thực hiện phân tích chính sách trong hoạt động lập pháp
• 2.3.3. Quy trình phân tích chính sách trong hoạt động lập pháp
• 2.3.4. Phương pháp phân tích chính sách trong hoạt động lập pháp
• 2.3.5. Các yếu tố ảnh hưởng đến phân tích chính sách trong hoạt động lập pháp
• 2.4. KẾT LUẬN CHƯƠNG II
• 3. CHƯƠNG III: PHÂN TÍCH CHÍNH SÁCH TRONG HOẠT ĐỘNG LẬP PHÁP CỦA MỘT SỐ NƯỚC TRÊN THẾ GIỚI
• 3.1. Chủ thể phân tích chính sách trong hoạt động lập pháp của một số nước trên thế giới
• 3.1.1. Chủ thể phân tích chính sách trong hoạt động lập pháp ở Canada
• 3.1.2. Chủ thể phân tích chính sách trong hoạt động lập pháp ở Úc
• 3.1.3. Chủ thể phân tích chính sách trong hoạt động lập pháp ở Nhật Bản
• 3.1.4. Chủ thể phân tích chính sách trong hoạt động lập pháp ở Hoa Kỳ
• 3.1.5. Chủ thể phân tích chính sách trong hoạt động lập pháp ở Trung Quốc
• 3.2. Quy trình phân tích chính sách trong hoạt động lập pháp ở một số nước trên thế giới
• 3.2.1. Quy trình phân tích chính sách trong hoạt động lập pháp ở Ba Lan
• 3.2.2. Quy trình phân tích chính sách trong hoạt động lập pháp ở Canada
• 3.2.3. Quy trình phân tích chính sách trong hoạt động lập pháp ở Hoa Kỳ
• 3.2.4. Quy trình phân tích chính sách trong hoạt động lập pháp ở Nhật Bản
• 3.2.5. Quy trình phân tích chính sách trong hoạt động lập pháp ở Úc
• 3.2.6. Quy trình phân tích chính sách trong hoạt động lập pháp ở Trung Quốc
• 3.3. Phương pháp phân tích chính sách trong hoạt động lập pháp ở một số nước trên thế giới
• 3.3.1. Phương pháp phân tích chính sách trong hoạt động lập pháp ở Ba Lan
• 3.3.2. Phương pháp phân tích chính sách trong hoạt động lập pháp ở Canada
• 3.3.3. Phương pháp phân tích chính sách trong hoạt động lập pháp ở Úc
• 3.3.4. Phương pháp phân tích chính sách trong hoạt động lập pháp ở Nhật Bản
• 3.3.5. Phương pháp phân tích chính sách trong hoạt động lập pháp ở Hoa Kỳ
• 3.3.6. Phương pháp phân tích chính sách trong hoạt động lập pháp ở Trung Quốc
• 3.4. Nhận xét chung về phân tích chính sách trong hoạt động lập pháp của một số nước
• 3.4.1. Những tương đồng về phân tích chính sách trong hoạt động lập pháp của một số nước trên thế giới
• 3.4.2. Những khác biệt cơ bản về chủ thể, quy trình, công cụ phân tích chính sách của một số nước trên thế giới
• 3.4.3. Một số kinh nghiệm từ nghiên cứu phân tích chính sách trong hoạt động lập pháp của một số nước trên thế giới
• 3.5. KẾT LUẬN CHƯƠNG III
• 4. CHƯƠNG IV: PHÂN TÍCH CHÍNH SÁCH TRONG HOẠT ĐỘNG LẬP PHÁP Ở VIỆT NAM VÀ PHƯƠNG HƯỚNG, GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN TỪ KINH NGHIỆM CỦA MỘT SỐ NƯỚC TRÊN THẾ GIỚI
• 4.1. Phân tích chính sách trong hoạt động lập pháp ở Việt Nam
• 4.1.1. Khái quát về lịch sử phân tích chính sách trong hoạt động lập pháp ở Việt Nam
• 4.1.2. Chủ thể phân tích chính sách trong hoạt động lập pháp ở Việt Nam
• 4.1.3. Quy trình phân tích chính sách trong hoạt động lập pháp ở Việt Nam
• 4.1.4. Các phương pháp được sử dụng để phân tích chính sách trong hoạt động lập pháp ở Việt Nam
• 4.1.5. Một số tồn tại, hạn chế của phân tích chính sách trong hoạt động lập pháp ở Việt Nam
• 4.1.6. Nguyên nhân của thực trạng nêu trên
• 4.2. Phương hướng và giải pháp hoàn thiện phân tích chính sách trong hoạt động lập pháp ở Việt Nam từ kinh nghiệm của một số nước trên thế giới
• 4.2.1. Phương hướng hoàn thiện phân tích chính sách trong hoạt động lập pháp ở Việt Nam
• 4.2.2. Giải pháp hoàn thiện phân tích chính sách trong hoạt động lập pháp ở Việt Nam hiện nay
• 4.2.3. Những giải pháp khác
• 4.3. KẾT LUẬN CHƯƠNG IV
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Giới thiệu về chính sách lập pháp

Chính sách lập pháp là một trong những yếu tố quan trọng trong việc xây dựng và phát triển hệ thống pháp luật của mỗi quốc gia. Chính sách lập pháp không chỉ định hình các quy định pháp lý mà còn ảnh hưởng đến sự phát triển kinh tế, xã hội và văn hóa. Việc phân tích chính sách lập pháp giúp nhận diện các vấn đề tồn tại, từ đó đưa ra các giải pháp cải cách phù hợp. Theo PGS TS Nguyễn Hữu Hai, "Phân tích chính sách là khởi đầu chứ không phải kết thúc của các nỗ lực cải thiện chính sách". Điều này cho thấy tầm quan trọng của việc phân tích trong quá trình xây dựng chính sách. Phân tích chính sách không chỉ đơn thuần là việc đánh giá các văn bản pháp luật mà còn là quá trình tìm kiếm các giải pháp tối ưu cho các vấn đề xã hội. Việc áp dụng các mô hình chính sách quốc gia từ các nước phát triển sẽ mang lại nhiều bài học kinh nghiệm quý báu cho Việt Nam.

II. Phân tích chính sách lập pháp từ các nước

Nhiều quốc gia trên thế giới đã có những mô hình chính sách lập pháp hiệu quả, từ đó tạo ra những bài học kinh nghiệm cho Việt Nam. Ví dụ, chính sách lập pháp ở Canada và Hoa Kỳ được xây dựng dựa trên quy trình phân tích chặt chẽ, giúp đảm bảo tính khả thi và hiệu quả của các văn bản pháp luật. Kinh nghiệm quốc tế cho thấy rằng việc áp dụng các phương pháp phân tích chính sách như phân tích chi phí-lợi ích, đánh giá tác động chính sách là rất cần thiết. Các quốc gia như Úc và Nhật Bản cũng đã phát triển các hệ thống phân tích chính sách riêng biệt, giúp họ điều chỉnh và cải thiện các quy định pháp luật một cách linh hoạt. Việc so sánh chính sách lập pháp giữa các quốc gia sẽ giúp Việt Nam nhận diện được những điểm mạnh và yếu trong hệ thống pháp luật của mình.

III. Bài học kinh nghiệm cho Việt Nam

Việt Nam có thể học hỏi từ các mô hình chính sách lập pháp của các nước phát triển để cải thiện quy trình lập pháp của mình. Một trong những bài học quan trọng là cần xây dựng một hệ thống phân tích chính sách rõ ràng và hiệu quả. Điều này bao gồm việc xác định các tiêu chí đánh giá cụ thể cho từng chính sách, từ đó có thể đưa ra các quyết định chính xác hơn. Cải cách lập pháp cần phải được thực hiện một cách đồng bộ, kết hợp giữa lý thuyết và thực tiễn. Hơn nữa, việc tăng cường hợp tác quốc tế trong lĩnh vực lập pháp cũng sẽ giúp Việt Nam tiếp cận được nhiều kinh nghiệm quý báu từ các nước khác. Như vậy, việc học hỏi và áp dụng các bài học kinh nghiệm từ quốc tế sẽ là chìa khóa để nâng cao chất lượng chính sách lập pháp tại Việt Nam.

IV. Đánh giá và triển khai

Để triển khai hiệu quả các bài học kinh nghiệm từ quốc tế, Việt Nam cần có một kế hoạch hành động cụ thể. Việc đánh giá chính sách hiện tại là rất cần thiết để xác định những điểm cần cải thiện. Các cơ quan chức năng cần phối hợp chặt chẽ trong việc thực hiện quy trình lập pháp, đảm bảo rằng mọi chính sách được xây dựng đều dựa trên cơ sở khoa học và thực tiễn. Hơn nữa, việc nâng cao năng lực cho đội ngũ cán bộ làm công tác lập pháp cũng là một yếu tố quan trọng. Theo đó, việc tổ chức các khóa đào tạo, hội thảo về phân tích chính sách sẽ giúp nâng cao nhận thức và kỹ năng cho các cán bộ, từ đó cải thiện chất lượng chính sách lập pháp tại Việt Nam.

Nội dung chính

Tổng quan luận án

Tính cấp thiết và khoảng trống nghiên cứu

Hoạt động lập pháp giữ vai trò định hình khuôn khổ pháp lý cho sự phát triển kinh tế - xã hội của mỗi quốc gia. Để một đạo luật đạt chất lượng, có tính khả thi và đáp ứng yêu cầu thực tiễn, việc phân tích chính sách là khâu có ý nghĩa tiên quyết trong quy trình xây dựng pháp luật. Về bản chất, phân tích chính sách giúp làm rõ các khía cạnh khác nhau của vấn đề công, khám phá các giải pháp can thiệp khách quan, độc lập và cung cấp cơ sở khoa học thuyết phục các nhà hoạch định chính sách cũng như toàn xã hội.

Tại Việt Nam, Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật năm 2015 đã đánh dấu sự thay đổi quan trọng khi xác lập quy trình xây dựng chính sách (với phân tích chính sách là một khâu trọng tâm) thành giai đoạn bắt buộc trước khi tiến hành soạn thảo dự thảo luật. Tuy nhiên, so với các quốc gia đã có bề dày kinh nghiệm và đội ngũ chuyên gia chuyên nghiệp (như Hoa Kỳ, Canada, Úc, Nhật Bản, Ba Lan, Trung Quốc), hoạt động phân tích chính sách tại Việt Nam vẫn còn mới mẻ về cả lý luận, kỹ năng và lực lượng thực hiện.

Thực tiễn xây dựng pháp luật tại Việt Nam thời gian qua cho thấy tình trạng "vừa thiết kế, vừa thi công" vẫn tồn tại. Việc phân tích và đánh giá tác động chính sách trong nhiều trường hợp chưa được thực hiện toàn diện, chưa dự liệu hết các phản ứng xã hội và hệ lụy phát sinh. Điều này dẫn đến tình trạng một số đạo luật sau khi ban hành hoặc trước khi có hiệu lực đã bộc lộ bất cập, điển hình như việc phải tạm ngưng hiệu lực thi hành của Điều 60 Luật Bảo hiểm xã hội năm 2014, lùi hiệu lực thi hành của Bộ luật Hình sự năm 2015 để sửa đổi toàn diện, hay việc tạm dừng thông qua dự án Luật Đơn vị hành chính - kinh tế đặc biệt.

Khoảng trống nghiên cứu lớn đặt ra là sự thiếu vắng các công trình nghiên cứu toàn diện, có hệ thống dưới góc độ chuyên ngành Lý luận và lịch sử nhà nước và pháp luật, đặt hoạt động phân tích chính sách trong quy trình lập pháp của Việt Nam vào sự so sánh, đối chiếu với kinh nghiệm quốc tế đa dạng để rút ra bài học ứng dụng thực chất.

Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu

Mục đích nghiên cứu của luận án là trên cơ sở hệ thống hóa khung lý thuyết về phân tích chính sách trong hoạt động lập pháp, tiến hành khảo cứu, phân tích, đối chiếu và đánh giá hoạt động này tại một số quốc gia điển hình trên thế giới, từ đó rút ra bài học kinh nghiệm và đề xuất các phương hướng, giải pháp hoàn thiện cho Việt Nam.

Để đạt được mục đích trên, luận án xác định 4 nhiệm vụ nghiên cứu cụ thể:

1. Nghiên cứu quan niệm, vai trò của phân tích chính sách trong hoạt động lập pháp, từ đó xác định các đặc trưng cơ bản của hoạt động này.
2. Phân tích các yếu tố ảnh hưởng tới phân tích chính sách trong hoạt động lập pháp và xác định các thành tố liên quan như căn cứ, chủ thể, quy trình, phương pháp phân tích chính sách.
3. Khảo cứu hoạt động phân tích chính sách của một số quốc gia trên thế giới, qua đó tìm ra những điểm tương đồng, khác biệt và kinh nghiệm có thể vận dụng cho Việt Nam.
4. Đánh giá thực trạng phân tích chính sách trong hoạt động lập pháp ở Việt Nam, đối chiếu với kinh nghiệm quốc tế để đề xuất phương hướng và giải pháp phù hợp.

Câu hỏi và giả thuyết nghiên cứu

• Câu hỏi nghiên cứu: Vai trò, ý nghĩa của phân tích chính sách trong hoạt động lập pháp là gì?
• Giả thuyết nghiên cứu: Về bản chất, phân tích chính sách là hoạt động lý giải và đưa ra lời khuyên trên cơ sở các thông tin tin cậy mà nhà phân tích tìm kiếm, xây dựng dựa trên các phương pháp khoa học phù hợp. Mục đích của các văn bản luật (hình thức chứa đựng chính sách) là tác động lên hành vi của các chủ thể xã hội; nếu chính sách được phân tích chuẩn xác, văn bản luật ban hành sẽ có tính khả thi, tương thích với thực tiễn và thúc đẩy sự phát triển của xã hội.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

• Đối tượng nghiên cứu: Các vấn đề lý luận và thực tiễn về phân tích chính sách trong quy trình lập pháp (khái niệm, đặc điểm, căn cứ, yếu tố ảnh hưởng, chủ thể, quy trình, phương pháp phân tích).
• Phạm vi không gian: Khảo cứu hoạt động phân tích chính sách tại 6 quốc gia đại diện cho các khu vực địa lý, truyền thống pháp luật và hình thức chính thể khác nhau gồm Ba Lan, Canada, Úc, Nhật Bản, Hoa Kỳ và Trung Quốc; đồng thời nghiên cứu thực tiễn tại Việt Nam.
• Phạm vi thời gian: Tập trung nghiên cứu giai đoạn từ năm 2015 đến nay (thời điểm Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật năm 2015 có hiệu lực), kết hợp xem xét quá trình vận động lịch sử của hoạt động này trước năm 2015.

---

Tổng quan tài liệu và vị trí của luận án

Tổng quan tình hình nghiên cứu trong và ngoài nước liên quan đến đề tài được tác giả phân loại thành 3 nhóm công trình chính:

Các công trình nghiên cứu lý luận về phân tích chính sách trong hoạt động lập pháp

• Tài liệu trong nước: Cuốn sách Chính sách công của Hoa Kỳ: Giai đoạn 1935 - 2001 của Lê Vinh Danh (2001) cung cấp các định nghĩa nền tảng về chính sách công và cách thức xác định mục tiêu chính sách. Công trình Chính sách công và phát triển bền vững của Trường Đại học Kinh tế - Đại học Quốc gia Hà Nội (2012) làm rõ vai trò của chính sách đối với phát triển kinh tế - xã hội. Hội thảo của Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam (12/2013) bàn về khái niệm chính sách và các cấp độ chính sách. Sách Chính sách công của Phạm Quý Thọ và Nguyễn Xuân Nhật (2014) phân tích các công cụ và chu trình chính sách. Sách Chính sách công - Những vấn đề cơ bản của Nguyễn Hữu Hải (2014) làm rõ khái niệm, chức năng cung cấp thông tin, tạo động lực và kiểm soát của phân tích chính sách công. Các bài viết chuyên khảo của Lê Thị Ngọc Mai (2016), Nguyễn Anh Phương (2016), Nguyễn Đình Quyền, Nguyễn Sĩ Dũng (2017) bàn về quy trình chính sách, mối quan hệ giữa Quốc hội và Chính phủ trong sáng kiến lập pháp.
• Tài liệu nước ngoài: Tác phẩm kinh điển A Pre-view of Policy Sciences của Harold D. Lasswell (1971) về khoa học chính sách; Policy Analysis for the Real World của Brian W. Hogwood và Lewis A. Gunn (1984) về khung phân tích, nhận diện vấn đề và đánh giá phương án; Policy Making in China: Leaders, Structures and Processes của Kenneth Lieberthal và Michel Oksenberg (1988) về quy trình chính sách tại Trung Quốc; Policy Analysis: Concepts and Practice của David L. Weimer và Aidan R. Vining (1992) hệ thống hóa lý thuyết phân tích vấn đề và giải pháp; bài viết của Murray Scot Tanner về quy trình lập pháp 5 bước tại Trung Quốc.

Các công trình nghiên cứu thực tiễn về phân tích chính sách và đánh giá tác động (RIA)

• Đề tài nghiên cứu cấp bộ Chế định RIA trong Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật - Thực trạng và giải pháp hoàn thiện do TS. Dương Thị Thanh Mai làm chủ nhiệm (2012) phân tích việc áp dụng đánh giá tác động quy định giai đoạn 2009 - 2012 tại Việt Nam.
• Tài liệu quốc tế: A Good Practice Handbook for Managing Regulatory Impact Analysis của Policy Horizons Canada (2012); Policy Analysis in Australia của Brian Head và Kate Crowley (2015); Policy Analysis in Japan của Yukio, Sukehiro Hosono và Jun Iio (2015); Báo cáo của Jacobs and Associates (2006) về xu hướng RIA toàn cầu; Báo cáo Regulatory Impact Analysis: Benchmarking của Productivity Commission - Úc (2012); Sổ tay Regulatory Burden Measurement Framework của Văn phòng Thủ tướng và Nội các Úc (2015).
• Tài liệu nghiệp vụ: Tài liệu hướng dẫn nghiệp vụ Đánh giá tác động chính sách của Bộ Tư pháp Việt Nam (2018).

Các công trình nghiên cứu phương hướng, giải pháp hoàn thiện tại Việt Nam

• Luận văn thạc sĩ của Trần Thị Quyên (2014) về phân tích chính sách trong lập pháp ở Việt Nam; bài viết của Đoàn Thị Tố Uyên (2016) trên Tạp chí Luật học; các kỷ yếu hội thảo do Bộ Tư pháp phối hợp với các tổ chức trong nước và quốc tế tổ chức các năm 2008 và 2013 về hoàn thiện quy trình lập pháp.

Khoảng trống nghiên cứu luận án lựa chọn giải quyết

Mặc dù đã có nhiều công trình nghiên cứu riêng lẻ về chính sách công hoặc đánh giá tác động quy định (RIA), các nghiên cứu trước đây chưa đặt hoạt động phân tích chính sách thành một phạm trù lý luận độc lập gắn với quy trình lập pháp. Chưa có công trình nào khảo cứu so sánh có hệ thống mô hình phân tích chính sách của 6 quốc gia đại diện (Ba Lan, Canada, Úc, Nhật Bản, Hoa Kỳ, Trung Quốc) để chỉ ra các điểm tương đồng, sai biệt và đúc kết thành hệ thống bài học kinh nghiệm toàn diện cho việc hoàn thiện hoạt động này tại Việt Nam sau mốc cải cách pháp luật năm 2015.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Cơ sở lý thuyết và khung phân tích

Luận án dựa trên nền tảng phương pháp luận duy vật biện chứng và duy vật lịch sử của chủ nghĩa Mác - Lênin. Luận án vận dụng lý thuyết khoa học chính sách hiện đại, làm rõ các khái niệm cốt lõi: chính sách, chính sách công, phân tích chính sách, phân tích chính sách trong hoạt động lập pháp và đánh giá tác động chính sách.

Khung phân tích của luận án được cấu trúc xung quanh 4 thành tố cơ bản của hoạt động phân tích chính sách trong lập pháp:

• Căn cứ phân tích chính sách: Căn cứ chính trị, căn cứ pháp lý, căn cứ thực tiễn và căn cứ khoa học.
• Chủ thể phân tích chính sách: Cơ quan hành pháp, cơ quan lập pháp, cơ quan tham mưu chuyên trách, các viện nghiên cứu, trường đại học, tổ chức tư vấn độc lập và khu vực ngoài nhà nước.
• Quy trình phân tích chính sách: Trình tự các bước từ nhận diện vấn đề, xác định mục tiêu, xây dựng phương án, phân tích đánh giá tác động đến việc lựa chọn phương án tối ưu và truyền đạt kết quả phân tích.
• Phương pháp và công cụ phân tích: Phân tích chi phí - lợi ích (CBA), phân tích chi phí - hiệu quả (CEA), phân tích rủi ro, phân tích tác động giới, phân tích thủ tục hành chính.

Phương pháp nghiên cứu

Luận án sử dụng kết hợp các phương pháp nghiên cứu định tính và phương pháp định lượng thu thập dữ liệu pháp lý:

• Phương pháp phân tích, tổng hợp và logic: Được áp dụng xuyên suốt toàn bộ các chương nhằm mổ xẻ các khái niệm, làm rõ nội hàm lý luận và cấu trúc quy trình phân tích chính sách.
• Phương pháp lịch sử và đối chiếu: Được sử dụng tại Chương 4 để xem xét quá trình hình thành, phát triển của quy trình phân tích chính sách tại Việt Nam qua các giai đoạn (trước và sau Luật năm 2015).
• Phương pháp so sánh luật học: Được sử dụng tập trung ở Chương 3 nhằm đối chiếu mô hình phân tích chính sách của 6 quốc gia (Ba Lan, Canada, Úc, Nhật Bản, Hoa Kỳ, Trung Quốc) trên các tiêu chí: chủ thể, quy trình và phương pháp.
• Phương pháp thống kê và phỏng vấn chuyên sâu: Thu thập số liệu thực tế về việc lập đề nghị xây dựng luật, các báo cáo đánh giá tác động chính sách (ĐGTĐCS) và khảo sát ý kiến chuyên gia để đánh giá thực trạng tại Việt Nam.

Nguồn tư liệu và dữ liệu

Dữ liệu của luận án được khai thác từ hệ thống văn bản quy phạm pháp luật (Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật năm 2008 và 2015; Nghị định số 24/2009/NĐ-CP; Nghị định số 34/2016/NĐ-CP); các báo cáo tổng kết thi hành pháp luật của Bộ Tư pháp và Quốc hội; các sổ tay, hướng dẫn kỹ thuật đánh giá tác động chính sách của Việt Nam, Canada, Úc, Hoa Kỳ; cùng hệ thống 37 công trình trong nước, 36 tài liệu quốc tế và 6 website chuyên ngành.

---

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận án

Chương 1 hệ thống hóa các công trình nghiên cứu trong và ngoài nước theo 3 nhóm vấn đề: lý luận, thực tiễn và giải pháp. Tác giả chỉ ra rằng các nghiên cứu lý luận quốc tế (Mỹ, Anh, Úc, Canada) tập trung mạnh vào kỹ thuật lượng hóa chi phí - lợi ích và đánh giá tác động quy định, trong khi các nghiên cứu trong nước trước năm 2015 chủ yếu tiếp cận chính sách công ở tầm vĩ mô hoặc lồng ghép trong quy trình soạn thảo văn bản.

Chương này xác lập tính độc lập của phân tích chính sách trong quy trình lập pháp, nêu bật sự cần thiết phải phân biệt giữa "phân tích chính sách" (như một hoạt động chuyên môn cung cấp bằng chứng) với "hoạch định chính sách" (hoạt động ra quyết định của chủ thể có thẩm quyền) và "đánh giá tác động chính sách" (một công cụ kỹ thuật trong phân tích chính sách). Từ đó, chương xác định rõ 5 vấn đề cần tiếp tục nghiên cứu, xây dựng câu hỏi nghiên cứu và giả thuyết khoa học của đề tài.

Chương 2: Những vấn đề lý luận về phân tích chính sách trong hoạt động lập pháp

Chương 2 xây dựng hệ thống khái niệm lý luận hoàn chỉnh về phân tích chính sách trong hoạt động lập pháp. Tác giả phân tích mối quan hệ giữa chính sách và pháp luật: chính sách là nội dung, linh hồn; còn văn bản luật là hình thức biểu hiện pháp lý của chính sách.

Nội dung trọng tâm của chương làm sáng tỏ 4 thành tố cơ bản:

1. Căn cứ phân tích chính sách: Gồm đường lối chính trị, hệ thống quy định pháp luật hiện hành, thực trạng đời sống kinh tế - xã hội và các luận cứ khoa học.
2. Chủ thể phân tích chính sách: Phân tích sự tham gia của chủ thể chuyên nghiệp (các cơ quan chuyên môn, viện nghiên cứu, chuyên gia độc lập) và chủ thể bán chuyên nghiệp (công chức các bộ ngành kiêm nhiệm).
3. Quy trình phân tích chính sách: Bao gồm chuỗi các bước logic: (1) Nhận diện vấn đề công cần giải quyết; (2) Xác định mục tiêu chính sách; (3) Xây dựng các giải pháp/phương án chính sách thay thế; (4) Phân tích, đánh giá tác động từng phương án; (5) So sánh và kiến nghị phương án tối ưu; (6) Trình bày báo cáo chính sách.
4. Phương pháp phân tích chính sách: Phân tích chi phí - lợi ích (CBA), phân tích chi phí - hiệu quả (CEA), phân tích rủi ro, đánh giá tác động thủ tục hành chính, đánh giá tác động giới (LGVĐBĐG).

Chương 2 cũng phân tích các nhóm yếu tố tác động đến chất lượng phân tích chính sách: thể chế chính trị, môi trường pháp lý, năng lực của chủ thể phân tích, tính sẵn có và độ tin cậy của dữ liệu thống kê, cũng như sự tham gia của các bên chịu sự tác động.

Chương 3: Phân tích chính sách trong hoạt động lập pháp của một số nước trên thế giới

Chương 3 khảo cứu kinh nghiệm lập pháp của 6 quốc gia đại diện cho các hệ thống pháp luật (Common Law, Civil Law, hệ thống pháp luật xã hội chủ nghĩa) và thể chế chính trị khác nhau. Tác giả phân tích chi tiết từng quốc gia theo 3 phương diện: chủ thể, quy trình và phương pháp phân tích.

Quốc gia	Đặc trưng về Chủ thể	Đặc trưng về Quy trình	Phương pháp / Công cụ chủ đạo
Hoa Kỳ	Phân công rõ rệt giữa cơ quan hành pháp (OMB/OIRA) và lập pháp (CBO, CRS); sử dụng rộng rãi chuyên gia độc lập.	Quy trình xây dựng quy định chặt chẽ; bắt buộc công khai lấy ý kiến xã hội và giải trình tiếp thu.	Phân tích chi phí - lợi ích (CBA) định lượng bắt buộc đối với các quy định có tác động kinh tế lớn.
Canada	Cơ quan điều phối trung tâm (Ban Thư ký Hội đồng Ngân khố); sự tham gia của Policy Horizons Canada.	Tiếp cận đa ngành, quy định rõ ràng trách nhiệm rà soát, kiểm soát chất lượng báo cáo RIA.	Phân tích chi phí - lợi ích, đánh giá rủi ro, đánh giá sự không chắc chắn (uncertainty assessment).
Úc	Văn phòng Phân tích Quy định (OBPR) thuộc Văn phòng Thủ tướng và Nội các giám sát độc lập chất lượng.	Khung đo lường gánh nặng quy định rõ ràng; đánh giá tác động theo các mốc thời gian quy chuẩn.	Khung đo lường gánh nặng quy định (RBM), phân tích chi phí tuân thủ, chi phí hành chính và chi phí trì hoãn.
Nhật Bản	Các bộ ngành chủ trì, có sự phối hợp của các hội đồng tư vấn chính sách và chuyên gia học thuật.	Quy trình phân tích hướng tới cung cấp bằng chứng cho nhà hoạch định chính sách; còn lúng túng giữa kỹ thuật và quy trình.	Phân tích chi phí - hiệu quả, đánh giá tác động định tính kết hợp định lượng.
Ba Lan	Trung tâm Lập pháp Chính phủ giữ vai trò điều phối; có sự phân định thẩm quyền giữa các bộ.	Quy trình lập pháp châu Âu chuẩn hóa, chú trọng đánh giá tác động kinh tế - xã hội trước khi trình dự luật.	Phân tích tác động quy định (RIA), đánh giá chi phí tuân thủ pháp luật.
Trung Quốc	Quy trình mang tính chính trị cao, có sự chỉ đạo tập trung; phân tích chính sách xuất hiện nhiều ở bước lập chương trình.	Quy trình 5 bước đa tầng bậc: thiết lập chương trình, rà soát liên cơ quan, phê duyệt của lãnh đạo, Quốc hội tranh luận, giải thích/thực thi.	Phương pháp mang tính định tính, phụ thuộc vào ý chí lãnh đạo và các cuộc khảo sát thực tế của cơ quan chức năng.

Từ việc phân tích, luận án chỉ ra các điểm tương đồng (xu hướng chuyên nghiệp hóa, coi trọng việc đánh giá tác động trước khi ban hành luật) và khác biệt (mức độ định lượng hóa chi phí, vị trí độc lập của cơ quan giám sát chất lượng phân tích chính sách). Trên cơ sở đó, luận án rút ra các bài học kinh nghiệm cho Việt Nam:

• Cần coi trọng phân tích chính sách như một giai đoạn độc lập trước khi soạn thảo văn bản.
• Đa dạng hóa chủ thể tham gia, thu hút các chuyên gia và tổ chức nghiên cứu độc lập.
• Xây dựng quy trình chuẩn hóa, minh bạch và có cơ chế kiểm soát chất lượng báo cáo phân tích chính sách.
• Lựa chọn phương pháp phân tích phù hợp với điều kiện nguồn lực và dữ liệu của quốc gia.

Chương 4: Phân tích chính sách trong hoạt động lập pháp ở Việt Nam và phương hướng, giải pháp hoàn thiện từ kinh nghiệm của một số nước trên thế giới

Chương 4 tập trung phân tích thực trạng tại Việt Nam và đề xuất các giải pháp cụ thể:

• Thực trạng tại Việt Nam: Sau khi Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật năm 2015 có hiệu lực, hoạt động phân tích chính sách đã được luật hóa thành giai đoạn bắt buộc trong đề nghị xây dựng luật. Tuy nhiên, thực tiễn triển khai còn nhiều hạn chế:
  • Về chủ thể: Chủ yếu do cán bộ, công chức kiêm nhiệm tại các bộ ngành thực hiện; thiếu vắng các cơ quan phân tích chính sách độc lập; sự tham gia của các viện nghiên cứu, trường đại học còn mang tính hình thức.
  • Về quy trình: Chưa tách bạch rõ ràng giữa việc phân tích lựa chọn chính sách với việc cài cắm các điều khoản kỹ thuật soạn thảo; quy trình lấy ý kiến đối tượng chịu tác động còn hình thức.
  • Về phương pháp: Chủ yếu sử dụng phương pháp định tính, mô tả chung chung; việc lượng hóa chi phí - lợi ích, chi phí tuân thủ thủ tục hành chính còn rất yếu do thiếu dữ liệu thống kê và thiếu kỹ năng chuyên sâu.
  • Nguyên nhân: Nhận thức về vai trò của phân tích chính sách chưa đầy đủ; thiếu khung khổ pháp lý chi tiết và sổ tay hướng dẫn chuẩn mực; nguồn lực tài chính và con người hạn chế.
• Phương hướng và giải pháp hoàn thiện:
  1. Đổi mới nhận thức và hoàn thiện thể chế: Xác định phân tích chính sách là khâu độc lập, then chốt trong quy trình lập pháp; sửa đổi các quy định pháp luật để phân định rành mạch giữa giai đoạn xây dựng chính sách và giai đoạn soạn thảo văn bản luật.
  2. Đa dạng hóa chủ thể phân tích chính sách: Xây dựng mô hình cơ quan phân tích chính sách chuyên trách (học tập mô hình CBO/CRS của Hoa Kỳ hoặc OBPR của Úc); mở rộng việc đặt hàng, thuê các tổ chức nghiên cứu, trường đại học, chuyên gia tư vấn độc lập thực hiện đánh giá chính sách.
  3. Chuẩn hóa quy trình và cơ chế kiểm soát chất lượng: Thiết lập quy trình phân tích chính sách nhiều bước chặt chẽ; tăng cường thẩm định độc lập đối với Báo cáo đánh giá tác động chính sách (ĐGTĐCS); nâng cao tính thực chất trong việc lấy ý kiến nhân dân và đối tượng chịu sự tác động.
  4. Nâng cao năng lực và chuẩn hóa phương pháp phân tích: Xây dựng sổ tay hướng dẫn kỹ thuật chi tiết; đào tạo kỹ năng phân tích định lượng (CBA, CEA, đo lường chi phí tuân thủ); đầu tư xây dựng hệ thống cơ sở dữ liệu quốc gia phục vụ phân tích chính sách.

---

Kết quả và những đóng góp mới

Đóng góp mới về mặt lý luận

• Luận án góp phần làm sáng tỏ nội hàm khái niệm phân tích chính sách trong hoạt động lập pháp dưới góc độ chuyên ngành Lý luận và lịch sử nhà nước và pháp luật; phân biệt ranh giới giữa phân tích chính sách với các khái niệm liên quan như hoạch định chính sách, nghiên cứu chính sách, đánh giá tác động chính sách và xây dựng chính sách.
• Xác định và luận giải có hệ thống 4 thành tố cơ bản của phân tích chính sách trong lập pháp (căn cứ, chủ thể, quy trình, phương pháp) cùng các yếu tố tác động, tạo lập khung lý thuyết phục vụ việc nghiên cứu và ứng dụng khoa học chính sách tại Việt Nam.

Đóng góp mới về mặt thực tiễn

• Đây là công trình nghiên cứu hệ thống đầu tiên khảo cứu, so sánh đa chiều mô hình phân tích chính sách trong hoạt động lập pháp của 6 quốc gia (Ba Lan, Canada, Úc, Nhật Bản, Hoa Kỳ, Trung Quốc); chỉ ra các điểm tương đồng, khác biệt và đúc kết thành các bài học kinh nghiệm có giá trị đối chiếu cao.
• Đánh giá toàn diện thực trạng phân tích chính sách trong hoạt động lập pháp tại Việt Nam từ sau khi thi hành Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật năm 2015; chỉ rõ những bất cập về chủ thể kiêm nhiệm, quy trình lồng ghép và phương pháp định tính sơ sài.
• Đề xuất hệ thống phương hướng và giải pháp đồng bộ, có tính ứng dụng: đa dạng hóa chủ thể, chuẩn hóa quy trình thẩm định độc lập, nâng cao năng lực định lượng hóa phương pháp phân tích, nhằm khắc phục tình trạng "vừa thiết kế, vừa thi công", nâng cao chất lượng các dự án luật tại Việt Nam.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Dựa trên biên bản nhận xét và ý kiến phản biện của Hội đồng đánh giá luận án cấp trường (GS. Lê Minh Tâm, TS. Nguyễn Văn Năm, TS. Bùi Xuân Phái, TS. Nguyễn Quốc Hoàn, GS.TS. Phan Trung Lý), công trình còn một số điểm cần tiếp tục hoàn thiện:

• Lý luận và khái niệm: Cần tiếp tục làm sâu sắc hơn nữa khái niệm "phân tích chính sách trong hoạt động lập pháp", hoàn thiện tính chuẩn xác về mặt kỹ thuật ngữ nghĩa; phân định rõ hơn giữa "phương pháp phân tích", "công cụ phân tích" và "đối tượng phân tích" (tại mục phương pháp ở Chương 2).
• Phương pháp so sánh: Việc phân tích kinh nghiệm quốc tế tại Chương 3 cần tăng cường tính khái quát, tổng hợp liên quốc gia, tránh sa vào mô tả biệt lập từng nước; cần luận giải sâu hơn lý do lựa chọn các quốc gia tham chiếu.
• Kết nối giải pháp: Các kiến nghị, giải pháp nêu tại Chương 4 cần gắn kết chặt chẽ hơn nữa với kết quả phân tích kinh nghiệm thực tiễn (cả thành công và hạn chế) của các nước đã khảo cứu ở Chương 3.
• Kỹ thuật biên tập: Rà soát khắc phục một số lỗi định dạng văn bản, văn phong còn mang dấu ấn dịch thuật tài liệu nước ngoài, chỉnh lý tên gọi một số giải pháp để đảm bảo tính ngắn gọn, chính xác.

---

Giá trị tham khảo

Luận án là tài liệu tham khảo hữu ích cho các nhóm đối tượng:

• Cơ quan lập pháp và đại biểu dân cử: Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Hội đồng Dân tộc, các Ủy ban của Quốc hội, Viện Nghiên cứu lập pháp và các Đại biểu Quốc hội trong việc xem xét, thẩm tra các sáng kiến chính sách và đề nghị xây dựng luật.
• Cơ quan hành pháp và bộ ngành soạn thảo: Chính phủ, Bộ Tư pháp và các bộ, cơ quan ngang bộ khi lập đề nghị xây dựng văn bản quy phạm pháp luật, trực tiếp xây dựng báo cáo đánh giá tác động chính sách (ĐGTĐCS/RIA).
• Giới nghiên cứu và giảng dạy: Giảng viên, nghiên cứu sinh, học viên cao học và sinh viên các trường đào tạo luật, hành chính công, chính sách công; bổ sung nguồn tư liệu cho môn học Lý luận chung về nhà nước và pháp luật và chuyên đề Kỹ thuật lập pháp.
• Phần đáng tham khảo nhất: Hệ thống hóa lý thuyết về 4 thành tố phân tích chính sách (Chương 2), dữ liệu so sánh quy trình và phương pháp của 6 quốc gia (Chương 3), cùng hệ thống giải pháp tổ chức chủ thể chuyên nghiệp tại Việt Nam (Chương 4).

---

Câu hỏi thường gặp

1. Phân tích chính sách trong hoạt động lập pháp khác gì so với nghiên cứu chính sách và đánh giá tác động chính sách (RIA)?

Theo luận án, nghiên cứu chính sách mang tính lý thuyết hàn lâm nhằm giải thích hiện tượng và đưa ra khuyến nghị gián tiếp; trong khi phân tích chính sách mang tính thực hành chuyên môn cao, nhằm đưa ra lời khuyên trực tiếp, thuyết phục cho nhà hoạch định chính sách ra quyết định trong một quy trình lập pháp cụ thể. Đánh giá tác động chính sách (RIA) không đồng nhất với phân tích chính sách mà là một phương pháp, công cụ kỹ thuật then chốt nằm trong quy trình phân tích chính sách nhằm đo lường các tác động kinh tế, xã hội, giới, thủ tục hành chính.

2. Vì sao luận án lựa chọn 6 quốc gia (Ba Lan, Canada, Úc, Nhật Bản, Hoa Kỳ, Trung Quốc) để khảo cứu kinh nghiệm?

Các quốc gia này được lựa chọn vì đại diện cho các khu vực địa lý, mô hình lập pháp, truyền thống pháp luật (Common Law như Mỹ, Úc, Canada; Civil Law như Ba Lan, Nhật Bản; XHCN như Trung Quốc) và các mức độ phát triển khác nhau. Việc chọn cả Mỹ và Canada cùng khu vực Bắc Mỹ là do hai nước có sự khác biệt rõ rệt về quy trình và công cụ phân tích, đồng thời đều là những quốc gia có nhiều chương trình hỗ trợ kỹ thuật xây dựng pháp luật hiệu quả cho Việt Nam.

3. Phương pháp phân tích chi phí - lợi ích (CBA) được áp dụng như thế nào tại các quốc gia như Hoa Kỳ và Úc?

Tại Hoa Kỳ và Úc, CBA là công cụ bắt buộc đối với các chính sách, quy định pháp luật lớn có mức độ tác động kinh tế vượt ngưỡng quy định. Phương pháp này đòi hỏi phải lượng hóa bằng tiền toàn bộ chi phí phát sinh (chi phí hành chính, chi phí tuân thủ, chi phí cơ hội) và lợi ích thu được của từng phương án chính sách; so sánh giữa kịch bản "có ban hành quy định" và "không can thiệp" để tìm ra phương án tối ưu mang lại lợi ích ròng cao nhất cho xã hội.

4. Bất cập lớn nhất về chủ thể thực hiện phân tích chính sách trong lập pháp ở Việt Nam hiện nay là gì?

Bất cập lớn nhất là chủ thể thực hiện chủ yếu là đội ngũ công chức kiêm nhiệm trong các ban soạn thảo, tổ biên tập thuộc các bộ ngành quản lý lĩnh vực. Lực lượng này vừa thiếu kỹ năng chuyên sâu về phân tích định lượng, vừa dễ chịu tác động từ lợi ích cục bộ của ngành mình, trong khi Việt Nam còn thiếu các cơ quan phân tích chính sách độc lập và chưa phát huy hiệu quả sự tham gia của các chuyên gia, viện nghiên cứu ngoài nhà nước.

5. Luận án đề xuất giải pháp trọng tâm nào để nâng cao chất lượng báo cáo đánh giá tác động chính sách tại Việt Nam?

Luận án đề xuất chuẩn hóa quy trình phân tích chính sách thành một giai đoạn thực chất trước khi soạn thảo văn bản luật; đa dạng hóa chủ thể thông qua cơ chế đặt hàng nghiên cứu độc lập; thành lập hoặc nâng cao tính độc lập của cơ quan thẩm định Báo cáo đánh giá tác động chính sách; đồng thời đầu tư xây dựng hệ thống cơ sở dữ liệu quốc gia và chuẩn hóa các sổ tay hướng dẫn phương pháp phân tích định lượng (chi phí - lợi ích, đo lường gánh nặng tuân thủ).

---

Kết luận

Luận án tiến sĩ luật học của tác giả Trần Thị Quyên là công trình nghiên cứu chuyên sâu, có hệ thống về phân tích chính sách trong hoạt động lập pháp thuộc chuyên ngành Lý luận và lịch sử nhà nước và pháp luật. Công trình đã làm sáng tỏ khung lý thuyết về các thành tố của phân tích chính sách, phân tích so sánh kinh nghiệm của 6 quốc gia trên thế giới và đánh giá toàn diện thực trạng tại Việt Nam sau mốc đổi mới của Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật năm 2015. Các phương hướng và giải pháp do luận án đề xuất cung cấp cơ sở khoa học và thực tiễn có giá trị phục vụ công cuộc cải cách quy trình lập pháp, nâng cao chất lượng và tính khả thi của hệ thống pháp luật Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Tổng quan tinh hình nghiên cứu để tài Chương 2: Những van dé lý luận vẻ phân tích chính sách trong hoạt động. lập pháp Chương 3: Phân tích chính sách trong hoạt động lập pháp của một số nước trên thé giới Chương 4. Phân tích chính sich trong hoạt đồng lập pháp ở Việt Nam và phương hướng, giãi pháp hoàn thiện từ kính nghiệm của một số nước trên thể giới CHUONGI TONG QUAN TINH HÌNH NGHIÊN CỨU LIEN QUAN DEN DE TAILUAN AN 1.Những công trình khoa học có liên quan đến đề tài Để một chính sách co thé dat được mục đích mong muốn bằng cách thức đo lường hiệu qua - chỉ phí thi đỏi héi qua trình phân tích chính sách phải thực sự tốt. Vi vậy, phên tích chính sách tré thành mỗi quan tâm chung của bất kỳ chính quyển nao và luôn là van để thời sự của các quốc gia.

Nhiều công trình khoa học đã nghiên cứu va tim hiểu về vai trở, quy trình thực hiện, phương pháp tiền hành, các yêu tổ ảnh hưởng của phân tích chính sách trong hoạt đồng lập pháp cũng như xây dựng pháp luật. Các công trình nghiên cứu khoa học bao gém: sách tham khảo, để tai khoa học, kỷ yêu hội thảo, luân văn, bai viết đăng trên các tạp chí khoa hoc. dé cập tới nhiều khía cạnh khác nhau của phân tích chính sách trong hoạt động lập pháp LLL Những công trình nghiên cứm &§ luận về phân tích chink sich trong hoại động lập pháp. - Sach Chính sách công cũa Hoa KỆ: Giai đoạn 1935 -2001 cia Lê Vinh Danh, NXB thống kê 2001.

Trong công trinh nghiên cứu nảy, một định ngiãa ngắn gon nhưng khúc chiết, sâu sắc về chính sách công đã được đưa ra. Triét lý này được tác giả sử dung lam cơ sở khoa học để triển khai những van dé liên quan đến phân tích chính sách bởi vì muốn lêm rõ phân tích chính sich thì vẫn để về chỉnh sich công không thé xem nhẹ hay bỏ qua. Sau khi zác định được nội ham của chính sách công, các van dé khác cũng được bản luận thoả đáng (mục tiêu của chính sách, các cách xác đính mục tiêu va dựa trên nguyên tắc nao). Phải nói ring, mặc dù công trình không trực tiếp nói đến phân tích chính sách nhưng các van dé mã tắc gia nêu liên quan tới chính sách công đã grúp ích rất nhiều cho luận án.

- Sich Chính sách công và phát triễn bén vững của Trường Đại học kinh. tế - Đại học Quốc gia Hà Nội, NXB Chính trí quốc gia — sử that năm 2012 Chinh sách công nhân được sự quan tâm của mọi quốc gia trên thé giới do chức năng quan trong của nó mang lại đổi với nền kinh tế - xã hội của các quốc gia. Nhân thức rõ vẻ vai trò của chính sách công đặt trong bối cảnh phat triển bên vững, cuồn sách ra đời trở thảnh tải liệu tham khảo quý báu cho mỗi ai muôn nghiền cứu vẻ lĩnh vực chính sich công va phân tích chính sách. Phan một cuốn sách nhắc tới cán cân thanh toán va sự phát triển kinh tế cũng như các vẫn dé vẻ ty giá, lam phát.

Phẩn hai là đầu tư công và nợ công vai trò của đầu tư công, những yếu tổ tác đông đến quy mô va chất lượng của đâu từ công, vấn dé chi tiêu công, nợ công và phát triển bén vững. Công trình đã rút ra nhiều kết luân, kién nghỉ chính sách có cơ sở khoa hoc và thực tiễn cao. Đó, sẽ lé nhữngý nghĩa to lớn giúp cho tác giả triển khai thành công để tai luận án của mình ~ Viên han lâm khoa học xã hôi Việt Nam - Viên Khoa học xã hôi tổ chức Hội thio “Một số vấn đề i luận cơ bản và thực tiễn cấp bách về chính: sách pháp luật" — tháng 12/2013. Trước bối cảnh mới về lý luận cũng như thực tn của chính sách cũng như phân tích chính sách ỡ Việt Nam, Hội théo của Viện han lâm khoa học xã hội Việt Nam tổ chức đã phan nao đáp ứng bối.

cảnh đó, Hội thao chỉ ra được sự khác biết giữa chính sách và chính sách công, nội him của chính sách, các cấp chính sách và cũng nhấc téi phân tích chính sách với tỉnh cách lả một giai đoạn quan trong của quy trình tạo ra pháp luật. Thông qua Hội thảo đã trang bi cho tác giả luận án mét số khái niêm. quan trọng giúp cho tác giả triển khai nội dung của để tai thuận lợi hơn. - Sách Chính sách công của Pham Quý Tho và Nguyễn Xuén Nhật, NXB Thông tin va truyền thông năm 2014.

Công trình bản luận khá toản diện vẻ chính sách công, mọi khía cạnh của chính sách công đã được hai nhà nghiên cửu để cập chỉ tiết (gồm cả các van dé lý luận va minh hoa thực. Tam chương trong cudn sách vẽ ra nhiều mang khác nhau trong bức vẽ tổng thé về chính sách công (chính sách công và hệ thống chính sách công, các chủ thể hoạt đông chính sách công, công cụ chính sách công, hoạch định chính sich công, thực thi chính sách công, đánh giá chính sảch công, kết thúc chính sách công va chu kỹ chính sách công, mốt số chính sách công tại Việt Nam). - Sách Chính sách công — Những vẫn đề cơ bản của tác giã Nguyễn Hữu Hai NXB Chính tị quốc gia - Sự thật, năm 2014. Cuỗn sách la công trình.

khoa học quan trong giúp hiểu sẽu sắc vé phân tich chính sách bai cuốn sách ngoai cung cấp những kién thức cơ bản về chính sách công thi tác phẩm còn danh một chương để cập tới các nội dung của phân tích chính sách Trong công trình nay, tác giã đã sử dụng thuật ngữ "phân tích chính sách công”. Tác giã đưa ra khải niệm "phân tích chính sách công là quả trình xem xét toàn điên các yêu tổ hợp thành chính sách nhằm cung cấp cơ sé cho việc hoạch đính, thực thi vả đánh giá một chính sách nhằm hoản thiện các chính sách tiện hành”, đây 1a quan điểm can được bản luận kỹ lưỡng va chỉ tiết hơn. Công trình cũng chỉ r6 những chức năng quan trọng của phân tích chính sách: như: chức năng cung cấp thông tin, chức năng tao động lực, chức năng kiểm. Một khía cạnh quan trọng của phân tích chính sách được tác giã néu ra trong cuén sách là ý nghĩa của phân tích chính sách, trong đó dé cập rằng “phân tích chính sách để đánh giá được tinh khả thí của chính sách công” luận.

điểm này sẽ lả cơ sở để tác giả tiếp tục nghiên cứu mỡ rộng. Các nguyên tắc, các yêu cau, các yếu tô ảnh hưởng tới phân tích chính sách công cũng la những nội dung được tác giả giải quyết thấu đáo trong tác phẩm này. Hai vẫn để quan trong của phân tích chính sách được lam rõ lả quy trình phân tích chính sách vả công cụ phân tich chính sách Đây là những đóng gdp có ý nghĩa khoa học rất lớn cho tác giả luân án, gợi mỡ cho tác giả luân án nhiều vân dé cân phải giải quyết triệt để hơn, đặc biệt trong thời điểm hiện nay, khi phân tích chính sách la bước thiết yêu của quy trình ban hảnh ra các văn bản. luật theo Luật ban hành văn bản quy phạm pháp luật năm 2015 10 - Sách A Pre-view ofpolicy sciences (1971) cia Harold D.

Day 1a tác phẩm ban v khoa học chính sách khá đẩy đã và hoàn chỉnh Định hướng van dé mục tiêu, nguyên tắc, nhân thức, cơ sử giá trị, hiểu quả, xu hướng,. Cuốn sách là công trình “géi đầu" của bất kỹ nhà khoa học, chuyên gia, công chức khí muôn tìm hiểu sâu về chính sách va chính sách công, Vi vây, những tri thức vẻ chính sách công mà Harold để cấp đóng vai trỏ quan trong đối với nghiên cứu vé phần khái niệm chính sách trong luận án. - Sich Policy analysis for the real world của Brian W. Hogwood va Lewis A.

Gunn, NXB Oxford University Press năm 1984. Trong phén một của cuỗn sách đưa ra một cách tiếp cân vẻ phân tích chính sách (khung cho phân tích ~ chỉ ra quy trình của phân tích chính sách cùng mỗi quan hệ giữa các bước của quy trình đó, xu hướng chính sách, phương pháp phân tích chính sách). Phan hai nêu ra nhiều vẫn để trọng tâm (xác định vẫn để chính sách, đưa ra phương án, đánh giá phương án va lựa chọn phương an). Xét về nội dung của cuốn sách không có quá nhiễu nét mới so với các công trình đã được nổi tới ở trên nhưng khi tiếp cận công trình nảy chúng ta như được nhìn vào thế giới thực của phân tích chỉnh sách do những vi du, tinh huôi ig ma 6 sách nhắc tới.

Va vì vay, "bức vẽ sống động” nảy sẽ giúp tác giã luân an biết thêm những kinh nghiêm thực về phân tích chính sách 6 Anh những năm 80 của thể kỹ trước. - Sach Policy making in China: Leaders, Structures and Processes của Kenneth Lieberthal, Michel Oksenberg, NXB Princeton University Press năm 1988. Cuốn sich này lam sing tỏ cấu trúc chính tri cia nhả nước, các quy trình chính sách vả kết quả có liên quan đến nhau ở Trung Quốc đương dai. Quá tình chính sách để đạt được sư đồng thuên của các đổi tương chịu sự tác đông là khả rời rac và kéo dải.

Cuốn sách cũng để cập đến sự ảnh hưởng mạnh mé của yêu tổ chính trì trong xây dựng chỉnh sách (phân tích chính sách) ỡ Trung Quốc ~ một nhược điểm của hoạt động phân tích chính sách ở ‘Trung Quốc ngày nay. " - Sach Policy analysis: Concept and practice của David L.Weimer và Aidan R Vining, (ED2, NXB Prentice Hall 1992) đã khái quát đẩy đũ vẻ phân. tích chính sách gồm cả mảng khải niệm và thực tiễn. Phan một cia cuốn sách giới thiệu khái quất vé phân tích chính sách công trong đó đất phân tích chính sách với các lĩnh vực có liên quan như nghiên cửu chính sách, báo chí, kế hoạch cỗ điển.

Để sâu hơn vé phân tích chính sách, các tác giả còn dé cập tới khía canh phân tích chính sách như một nghề, chức năng phân tích chính sách, sự chuẩn bị cơ bản cho phân tích chính sách Trong phan hai, nên tảng. khái niềm để phân tích vẫn đề được làm rổ, hai tác giã cũa cuốn sách đã chỉ ra các lý do cơ ban cia chính sich công tức là khi nảo một vẫn để của thực tiến cuộc sống can sự điều chỉnh bởi chính sách từ nhà nước. Một điểm rất hay của tác phẩm đó là bên cạnh kiến thức lý thuyết thi một tình huồng cụ thể được dé cập để minh hoạ. Phan ba, phan bổn nêu lên nên tăng khái niệm để.