CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÍ LUẬN VE CHỨC NANG GIAM SÁT CUA QUOC HOI LAO 1. Khái quát về chức năng giám sát của Quốc hội 1. Vi trí, vai trò của Quốc hội Lào trong tổ chức bộ máy Nhà nước của Lào Ngày 2 tháng 12 năm 1975, đất nước Lào đã tuyên bố xóa bỏ chế độ quân chủ và cải cách toàn diện đất nước Lan Xang thành đất nước Cộng hòa Dân chủ Nhân Dân Lào. Nhân dân Lào đầu tiên trong lịch sử của mình đã thành lập nên một cơ quan đại diện tối cao của nhân dân, do nhân dân bầu ra và quyết định các công việc quan trọng nhất của đất nước.
Tại Điều 52 Hiến pháp Lao sửa đổi, bố sung năm 2003 quy định: “Quốc hội là đại diện của các quyền, quyên hạn và lợi ích của người dân da sắc tộc. Quốc hội cũng là ngành lập pháp có quyền đưa ra quyết định về các vấn đề cơ bản của đất nước, giám sát các hoạt động của các cơ quan hành pháp, Toà án nhân dân và Văn phòng Công tô viên công cộng.” Với vị trí là cơ quan đại diện cao nhất của nhân dân, là cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất, Quốc hội thực hiện 3 chức năng đó là: Quyết định các vấn đề quan trọng nhất của đất nước, đồng thời là cơ quan lập hiến, lập pháp và là cơ quan kiểm tra, giám sát sự hoạt động của cơ quan hành pháp và cơ quan tư pháp. VỊ tri và vai trò cua Quốc hội được thé hiện trên các mặt sau đây: - Tính chất là cơ quan đại diện của nhân dân được thể hiện ở chỗ: Các thành viên của Quốc hội là do nhân dân trực tiếp bầu ra và chịu sự kiểm tra giám sát của nhân dân. Nhân dân có quyền đề nghị bãi nhiệm các thành viên của Quốc hội nêu thấy răng không xứng đáng với tư cách đại biéu nhân dân.
Mọi sự hoạt động của Quốc hội và các thành viên của Quốc họi đều phải tôn trọng ý kiến của nhân dân, xuất phát từ nhân dân đề phục vụ lợi ích cho nhân dân. Sau khi kết thúc mỗi kỳ họp, Quốc hội cũng như các thành viên Quốc hội phải tô chức triển khai thực hiện các nghị quyết của các kỳ họp tại địa phương một cách thống nhất, và gan liền với quy trình xây dựng các cơ sở chính trị, quy trình xây dựng và phát triển kinh tế, nâng cao đời sống của nhân dân, xây dựng gia đình gương mẫu có cuộc sống ấm no hạnh phúc, cùng nhau lao động sản xuất, duy trì an ninh và trật tự tại địa phương, tổ chức các cuộc họp dé thỏa thuận với nhân dân về các van đề quan trọng chủ yếu của nhân dân, đó là công ăn việc làm của nhân dân và việc phát triển địa phương, đồng thời đưa ý kiến nguyện vọng của nhân dân lên phản ánh Đảng ủy, Ủy ban hành chính địa phương và trong các cuộc họp của Quốc hội dé Quốc hội dé ra những biện pháp xử ly, giải quyết một cách kip thời. - Các đại biéu Quốc hội nghiên cứu va xem xét và xử lý lời kiến nghị của nhân dân, đồng thời hướng dẫn tuyên truyền, giáo dục nhân dân tôn trọng thực hiện pháp luật. - Quốc hội là cơ quan quyên lực nhà nước cao nhất có quyền quyết định các van dé quan trong cua đất nước, của Quốc hội.
Nhân danh là cơ quan quyền lực Nhà nước có quyền quyết các van đề quan trọng của đất nước (Điều 40 Hiến pháp của nước CHDCND Lào). Bắt nguồn từ quyền lực của nhân dân, vì lợi ích của các bộ tộc Lào, Quốc hội có quyền quyết định các vấn đề cốt lõi của đất nước như xem xét và quyết định thông qua dự án phát triển kinh tế - xã hội và ngân sách hàng năm hoặc kế hoạch dài hạn, xem xét và quyết định về van dé cải cách hoàn thiện bộ máy tô chức của Nhà nước và bổ nhiệm hoặc miễn nhiệm các chức vụ cao nhất của nhà nước như: Chủ tịch nước, Chánh án tòa án nhân dân tối cao, Viện trưởng viện kiểm sát nhân dân tối cao, xem xét và quyết định những vấn dé liên quan đến vận mệnh của quốc gia, chăng hạn như: quyết định việc phê chuẩn hoặc bãi bỏ hiệp ước, hiệp định mà chính phủ đã ký kết với nước ngoài, quyết định về vấn đề chiến tranh hoặc hòa bình và những van đề khác đã được quy định trong Hiến pháp và Luật tổ chức Quốc hội. - Quốc hội là cơ quan duy nhất có quyền lập hiến, lập pháp. Chỉ có Quốc hội mới có quyền và nhiệm vụ xem xét việc sửa đôi, thông qua Hiến pháp cũng như việc xem xét thông qua và hủy bỏ luật.
Đến nay, Quốc hội đã xem xét và thông qua hơn 107 văn bản luật trong đó gồm có luật về các lĩnh vực tổ chức bộ máy nhà nước, lĩnh vực hành chính, tư pháp, kinh tế và văn hóa — xã hội. - Quốc hội là cơ quan theo dõi, kiểm tra tổ chức bộ máy Nhà nước, lĩnh vực hoạt động của các cơ quan hành chính và cơ quan tư pháp. Với tư cách là cơ quan theo dõi, kiểm tra việc hoạt động của các cơ quan hành chính, các cơ quan tư pháp, hoạt động của Quốc hội được thê hiện như sau: + Kiểm tra việc hoạt động của các cơ quan hành chính trong việc tổ chức thực hiện phát triển kinh tế - xã hội và ngân sách hàng năm đã được thông qua dé phục vụ quyền và lợi ích của nhân dân. Ngoài những công việc trên ủy ban của Quốc hội tổ chức họp để nghe báo cáo của các bộ, các ngành về việc tô chức thực hiện các dự án phát triển kinh tế - xã hội và ngân sách Nhà nước.
Quốc hội cho ý kiến chan chỉnh các mặt hoạt động của các bộ, các ngành, các cấp. + Nghe báo cáo định kì của Chính phủ trong các kì họp Quốc hội và trong thời gian không họp thì Chính phủ báo cáo cho Ủy ban thường vụ. + Bên cạnh việc kiểm tra, giám sát các cơ quan hành chính Nhà nước, Quốc hội còn theo dõi, kiểm tra, giám sát sự hoạt động của các cơ quan tư pháp. Các cơ quan tư pháp phải thường xuyên báo cáo phản ánh cho Ủy ban thường vụ Quốc hội sau đó báo cáo trong các cuộc họp của Quốc hội về việc thực hiện hién pháp và pháp luật trong việc điều tra truy tổ xét xử và thi hành án.
- Trong lĩnh vực đối ngoai, Quốc hội Lao thực hiện theo đường lỗi chính sách của Đảng nhân dân cách mạng Lao dé tăng cường quan hệ hợp tác với cộng đồng Quốc tế, các nước trong khu vực, đặc biệt là các nước láng giềng ngày càng mở rộng. Quốc hội đã tăng cường quan hệ hợp tác đặc biệt với Quốc hội nước CHXHCN Việt nam với sự thiết lập và tăng cường quan hệ hợp tác trao đối rút kinh nghiệm về nhiều mặt trong lĩnh vực Quốc hội. Ngoài ra, Quốc hội còn quan hệ hợp tác đặc biệt với Quốc hội nước CHXHCN Việt Nam với sự thiết lập và tăng cường quan hệ hợp tác trao đối rút kinh nghiệm về nhiều mặt trong lĩnh vực Quốc hội. Bên cạnh đó, Quốc hội còn quan hệ hợp tác đặc biệt với Quốc hội nước cộng hòa Trung Quốc, CHDC Triều Tiên, Cu Ba, tăng cường mỗi quan hệ hữu nghị về sự hợp tác với Nghị viện của các nước Châu Âu.
Trong những quan hệ đó Quốc hội Lào được nhận danh dự làm nước chủ nhà tổ chức cuộc hop quốc tế của Nghị viện các nước sử dụng tiếng Pháp. Ngoài ra Ủy ban thường vụ Quốc hội còn được lựa chọn đại biêu đên dự các cuộc họp quôc tê theo khả năng thực tế về ngân sách dé thực hiện nghĩa vụ và nhiệm vụ của mình với các cơ quan Nghị viện quốc tế và khu vực. Các hoạt động tham dự hội nghị Nghị viện quốc tế, các thăm viếng hữu nghị, đi du học trao đôi kinh nghiệm nâng cao trình độ chuyên môn và tiếng nước ngoài cho thành viên Quốc hội và cán bộ chuyên môn của Quốc hội ngày càng phát triển trong thời gian qua. Nhờ đó Quốc hội đã nhận được sự ủng hộ về mặt ngân sách từ các dự án hỗ trợ của nước ngoài và Nghị viện Quốc tế dé củng cô và tăng cường năng lực của Quốc hội.
Song song với các hoạt động nêu trên, Quốc hội còn hết sức quan tâm đến việc đón tiếp các đoàn đại biéu Quốc hội từ những nước bạn bè đến thăm và trao đổi kinh nghiệm với Quốc hội Lào, nhằm không ngừng phát triển các quan hệ hợp tác quốc tế của Quốc hội. - Ủy ban thường vụ Quốc hội xem xét, phê chuẩn các hiệp định, hiệp ước mà Chính phủ nước CHDCND Lào đã kí kết với các nước ngoài. Ngoài ra còn quan tâm đến việc tăng cường khả năng của Quốc hội chủ yếu về mặt nâng cao trình độ khả năng kiến thức của Văn phòng Quốc hội, huấn luyện đào tạo tiếng nước ngoài, báo chí và thư viện cũng như sự đóng góp về mặt vật chat và tinh thần đề phục vụ cho văn phòng của các thành viên Quốc hội tại địa phương; Đến nay đã chuyên giao máy vi tính phục vụ day đủ cho văn phòng đại biéu Quốc hội ở 6 tỉnh. Đã hoàn thành, củng có, sửa chữa các thiết bị trong hội trường lớn Quốc hội băng việc lắp đặt các hệ thống âm thanh, hệ thống bỏ phiếu biểu quyết hiện đại.
Hoạt động đối ngoại của Quốc hội trong thời gian qua đã làm cho mối quan hệ hợp tác, trao đôi kinh nghiệm giữa Quốc hội Lao với Nghị viện quốc tế và các khu vực cũng như các nước láng giéng đã có bước phát triển mới tạo cơ hội cho Quốc hội Lào có thê hội nhập và học hỏi kinh nghiệm của Quốc hội (Nghị viện) các nước trên thế giới và nhận được sự giúp đỡ từ nước ngoài nhiều hơn, góp phần nâng cao vai trò đất nước Lào trên trường quốc tế. Bên cạnh ưu điểm nêu trên hoạt động ngoại giao của Quốc hội còn có một số khiếm khuyết nhất định. Việc tham dự hội nghị quốc tế là rất quan trọng vì Quốc hội Lào có nghĩa vụ là thành viên của tổ chức Nghị viện quốc tế (IPO) nhưng vì vấn đề ngân sách hạn chế nên Quốc hội Lào không thể thực hiện được nghĩa vụ dé trở thành thành viên đây đủ. SƠ ĐÔ TÔ CHỨC QUOC HÔI NƯỚC CHDCND LAO 11 1.
Khái niệm chức năng giám sát của Quốc hội Ngày 02/12/1975, Mặt trận dân tộc yêu nước Lào triệu tập Đại hội đại biểu nhân dân toàn quốc.