CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN……………………………………………………………6 1.1 Tổng hợp các nghiên cứu liên quan……………………………………….1 Kết quả nghiên cứu của các tác giả trên thế giới……………………………….2 Kết quả nghiên cứu của các tác giả trong nước……………………………….3 Tổng hợp các nghiên cứu về nguyên nhân TNLĐ trong ngành xây dựng…….2 Xác định vấn đề còn tồn tại của nghiên cứu…………………………………….25 CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN KHOA HỌC………………………………………27 2.1 Định nghĩa và khái niệm về quản lý dự án……………………………………28 2.2 Định nghĩa và khái niệm về quản lý thời gian dự án .3 Định nghĩa và khái niệm về quản lý nguồn nhân lực ….4 Định nghĩa và khái niệm về dự án…………………………………………….5 Định nghĩa và khái niệm về tai nạn lao động…………………………………29 2.6 Định nghĩa và khái niệm về công trình xây dựng…………………………….7 Định nghĩa và khái niệm về công trình xây dựng an toàn…………………….1 Mô hình nguyên nhân TNLĐ theo thuyết Domino……………………………31 2.2 Mô hình quản lý……………………………………………………………….3 Mô hình lỗi con người…………………………………………………………34 2.4 Mô hình tai nạn trên sự cố…………………………………………………….5 Mô hình dịch tể………………………………………………………….6 Mô hình hệ thống của Firenzie……………………………………………….7 Mô hình ARCTM (Accident Root Causes Tracing Model)………………….8 Mô hình tai nạn nhân quả…………………………………………………….3 Giả thuyết trong nghiên cứu………………………………………….1 Giả thuyết yếu tố gây ra TNLĐ xuất phát từ điều kiện và thiết bị ảnh hưởng như thế nào đến TGHT dự án thi công? .2 Giả thuyết yếu tố gây ra TNLĐ xuất phát từ tổ chức và quản lý tại công trường ảnh hưởng như thế nào đến TGHT dự án thi công? ……………………………………44 2.3 Giả thuyết yếu tố gây ra TNLĐ xuất phát từ nhận thức công nhân ảnh hưởng như thế nào đến TGHT dự án thi công? ………….4 Giả thuyết yếu tố gây ra TNLĐ xuất phát từ kỹ năng công nhân ảnh hưởng như thế nào đến TGHT dự án thi công? ……………………………………………………48 2.5 Giả thuyết yếu tố gây ra TNLĐ xuất phát từ văn bản và thực thi pháp luật tại công trường ảnh hưởng như thế nào đến TGHT dự án thi công? …………………….6 Mô hình tổng quát…………………………………………………………….4 Các phương pháp và công cụ nghiên cứu ………………………….53 CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP VÀ QUI TRÌNH NGHIÊN CỨU…………………55 3.1 Quy trình nghiên cứu…………………………………………………………….2 Bảng câu hỏi khảo sát…………………………………………………………….1 Quy trình thiết kế…………………………………………………………….2 Cơ sở xác định các yếu tố trong bảng câu hỏi khảo sát……………………….3 Thu thập dữ liệu………………………………………………………………….1 Xác định các biến đo lường……………………………………………………59 3.2 Mẫu và thông tin mẫu………………………………………………………….4 Quy trình phân tích dữ liệu……………………………………………………….60 CHƯƠNG 4: PHÂN TÍCH SỐ LIỆU……………………………………………….1 Kết quả khảo sát………………………………………………………………….2 Đặc điểm đối tượng được khảo sát……………………………………………….1 Kinh nghiệm trong ngành xây dựng………………………………………….2 Kinh nghiệm trong quản lý an toàn lao động (ATLĐ)…………………….3 Phần lớn loại dự án…………………………………………………………….4 Vai trò trong các dự án……………………………………………………….5 Quy mô trung bình dự án…………………………………………………….6 Nguồn vốn trong các dự án……………………………………………………68 4.3 Các ý kiến đóng góp khác về các yếu tố gây ra TNLĐ ảnh hưởng đến TGHT dự án thi công……………….4 Kết quả khảo sát sự ảnh hưởng giữa các nhóm yếu tố gây ra TNLĐ đến TGHT dự án………………………………………………………………………………….1 Kết quả ảnh hưởng của nhóm yếu tố “Từ tổ chức và quản lý thi công (Tốt)” đến TGHT dự án……………………………………………………………………………70 4.2 Kết quả ảnh hưởng của nhóm yếu tố từ “Nhận thức của công nhân (Kém)” đến TGHT dự án……………………………………………………………………………71 4.3 Kết quả ảnh hưởng của nhóm yếu tố từ “Kỹ năng của công nhân (Kém)” đến TGHT dự án……………………………………………………………………………72 4.4 Kết quả ảnh hưởng của nhóm yếu tố từ “Văn bản và thực thi pháp luật tại công trường (Kém)” đến TGHT dự án………………………………………………………73 4.5 Xếp hạng các yếu tố gây ra TNLĐ ảnh hưởng đến TGHT dự án thi công theo giá trị Mean………………………………………………………………………….6 Kiểm định độ tin cây thang đo Cronbach’s Alpha…………………………….7 Phân tích nhân tố khám phá (Exploratory Factor Analysis – EFA)………….8 Phân tích nhân tố khẳng định (Confirmatory Factor Analysis – CFA)……….81 CHƯƠNG 5: ĐỀ XUẤT CÁC GIẢI PHÁP CẢI THIỆN ATLĐ VÀ TGHT DỰ ÁN THEO KẾT QUẢ PHÂN TÍCH…………………………………………………….1 Các giải pháp cải thiện sự ảnh hưởng của các nhóm nguyên nhân TNLĐ và TGHT dự án……………………………………………………………………….2 Mức độ hiệu quả của các giải pháp………………………………………………87 5.3 Đặc điểm đối tượng được khảo sát……………………………………………….1 Kinh nghiệm trong ngành xây dựng………………………………………….2 Chức vụ từng tham gia trong dự án……………………………………………89 5.4 Xếp hạng các giải pháp cải thiện TNLĐ và THGT dự án theo giá trị Mean….90 KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ………………………………………………………. Những kết quả đạt được của luận văn…………………………………………96 2. Hạn chế của luận văn……………………………………………………………96 3.97 DANH MỤC CÔNG TRÌNH CÔNG BỐ CỦA TÁC GIẢ………………….98 TÀI LIỆU THAM KHẢO…………………………………………………………….99 Tài liệu nước ngoài……………………………………………………………….99 Tài liệu Việt Nam………………………………………………………………. x DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT TNLĐ: Tai nạn lao động ATLĐ: An toàn lao động ATVSLĐ: An toàn vệ sinh lao động TGHT: Thời gian hoàn thành TN: Tai nạn TNCN: Tai nạn chết người LĐTBXH: Lao động – Thương binh – Xã Hội xi DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng 1.1: Tổng hợp các nghiên cứu về nguyên nhân TNLĐ trong ngành xây dựng…………………………………………………………………………….1: Các yếu tố gây ra TNLĐ có ảnh hưởng đến TGHT dự án………….1: Kết quả khảo sát…………………………………………………….2: Kinh nghiệm trong ngành xây dựng…………………………………….3: Kinh nghiệm trong quản lý an toàn lao động……………………….4: Phần lớn loại dự án……………………………………………….5: Vai trò trong các dự án………………………………………….6: Quy mô trung bình dự án……….7: Nguồn vốn trong các dự án………………………………………………….8: Loại mẫu đạt yêu cầu có trả lời phần B…………………………………….9: Phần lớn sự ảnh hưởng của nhóm yếu tố từ “Tổ chức và quản lý thi công (Tốt)”…………………………………………………………….10: Phần lớn sự ảnh hưởng của nhóm yếu tố từ “Nhận thức của công nhân (Kém)”…………………………………………………………………….11: Phần lớn sự ảnh hưởng của nhóm yếu tố từ “Kỹ năng của công nhân (Kém)”…………………………………………………………….12: Phần lớn sự ảnh hưởng của nhóm yếu tố từ “Văn bản và thực thi pháp luật tại công trường (Kém)”…………………………………………………….13: Xếp hạng các yếu tố gây ra TNLĐ ảnh hưởng đến TGHT dự án theo giá trị Mean…………………………………………………………………………………….14: Độ tin cậy của thang đo…………………………………………………….15: Nhân tố mới sau khi EFA…………………………………….16: Kết quả kiểm định giá trị phân biệt giữa các thành phần của thang đo của các yếu tố gây ra tai nạn lao động ảnh hưởng đển TGHT dự án……………….17: Tóm tắt kết quả kiểm định thang đo của các yếu tố gây ra tai nạn lao động ảnh hưởng đển TGHT dự án……………………………………………………………84 Bảng 5.1: Kết quả khảo sát…………………………………………………………….2: Kinh nghiệm trong ngành xây dựng……………………………………….3: Phần lớn chức vụ tham gia trong dự án…………………………………….4: Xếp hạng các giải pháp cải thiện TNLĐ và TGHT dự án theo giá trị Mean……………………………………………………………………………………90 xiii DANH MỤC CÁC HÌNH Biểu đồ 1: Số vụ TNLĐ và TNCN từ năm 2007 đến 2013 tại Tp.HCM (Nguồn:Sở LĐ- TB-XH Tp.1: Mô hình Domino lỗi con người (Heinrich, 1931) [11]…………………….2: Mô hình nguyên nhân trực tiếp và xâu xa (Heinrich, 1931) [4]…………….3: Mô hình pho mát thụy sĩ lỗi con người (Reason, 1970-77) [11]….4: Yếu tố gây ra lỗi con người [5]…………………………………………….5: Tóm tắt các thành phần khác nhau của các yếu con người [5]………………36 Hình 2.6: Mô hình yếu tố lỗi con người của Petersen [5]…………………………….7: Mô hình lý thuyết dịch tể học của (Gordon 1949) [5]………………………39 Hình 2.8: Giả thuyết về sự ảnh hưởng giữa nhóm điều kiện, thiết bị với TGHT dự án…………………………………………………………………………….9: Giả thuyết về sự ảnh hưởng giữa nhóm tổ chức và quản lý tại công trường với TGHT dự án…………………………………………………………………………….10: Giả thuyết về sự ảnh hưởng giữa nhóm yếu tố nhận thức công nhân với TGHT dự án…………………………………………………………………….11: Giả thuyết về sự ảnh hưởng giữa nhóm yếu tố kỹ năng công nhân với TGHT dự án………………………………………………………………………………….12: Giả thuyết về sự ảnh hưởng giữa nhóm yếu tố văn bản và thực thi pháp luật tại công trường với TGHT dự án……………………………………………….13: Mô hình tổng quát………………………………………………….1: Quy trình nghiên cứu của luận văn………………………………….2: Quy trình thiết kế bảng câu hỏi khảo sát của luận văn………………………57 Hình 3.3: Lược đồ cấu trúc phân tích dữ liệu……………………………….1: Kết quả khảo sát…………………………………………………….2: Kinh nghiệm trong ngành xây dựng……………………………………….3: Kinh nghiệm trong quản lý an toàn lao động…………….4: Phần lớn loại dự án…………………………………………….5: Vai trò trong các dự án………………………………………………………66 Hình 4.6: Quy mô trung bình dự án……………………………………………………67 Hình 4.7: Nguồn vốn trong các dự án…………………………………….8: Loại mẫu đạt yêu cầu có trả lời phần B…………………………………….9: Ảnh hưởng của nhóm yếu tố từ “Tổ chức và quản lý thi công” đến TGHT dự án………………………………………………………………………….10: Ảnh hưởng của nhóm yếu tố từ “Nhận thức của công nhân” đến TGHT dự án……………………………………………………………………………….11: Ảnh hưởng của nhóm yếu tố từ “Kỹ năng của công nhân” đến TGHT dự án…………………………………………………………………………….12: Ảnh hưởng của nhóm yếu tố từ “Văn bản và thực thi pháp luật tại công trường” đến TGHT dự án………………………………………………………………73 Hình 4.13: Mô hình CFA ban đầu…………………………………………………….14: Kết quả CFA của thang đo của các yếu tố gây ra tai nạn lao động ảnh hưởng đển TGHT dự án (đã chuẩn hóa)……………………………………………….1: Kết quả khảo sát………………………………………….2: Kinh nghiệm trong ngành xây dựng…………………………………………89 Hình 5.3: Phần lớn chức vụ tham gia trong dự án…………………………………….
Tính cấp thiết của đề tài Trong bối cảnh xây dựng hiện nay, vấn đề tai nạn lao động (TNLĐ) trong quá trình thi công của các nhà thầu luôn là vấn đề quan trọng, tuy nhiên họ cho rằng thời gian hoàn thành (TGHT) dự án ảnh hưởng bởi tiến độ thi công, chi phí đầu tư, chất lượng nghiệm thu, mà không ngờ vấn đề TNLĐ trong quá trình thi công có thể ảnh hưởng đến TGHT dự án (nguồn: khảo sát từ các chuyên gia xây dựng).Dẫn chứng, qua số liệu thống kê của Sở Lao Động – Thương Binh – Xã Hội tại Thành Phố Hồ Chí Minh, trong năm (2007-2013).Cụ thể như sau: 1568 1600 1319 1400 SỐ VỤ TAI NẠN 1056 1200 892 1000 822 666 800 600 361 400 117 87 102 102 81 98 90 200 0 1 2 3 4 5 6 7 Series1 666 361 1319 892 1056 1568 822 Series2 117 87 102 102 81 98 90 NĂM 2007 - 2013 Biểu đồ 1: Số vụ TNLĐ và TNCN từ năm 2007 đến 2013 tại Tp.HCM (Nguồn:Sở LĐ-TB-XH Tp.HCM, 2014) Tuy nhiên trong quá trình thi công, luôn xảy ra các rủi ro tiềm ẩn làm ảnh hưởng đến sức khỏe và TNLĐ mà người quản lý không thể lường trước được.Chính vì lý do đó mà sức khỏe và an toàn của công nhân bị suy giảm, có thể ảnh hưởng đến tình trạng mệt mỏi, làm giảm năng suất, thậm chí tốn thời gian và chi phí vô nghĩa để giải quyết các vụ TNLĐ, làm ảnh hưởng đến tiến độ thi công dẫn đến kéo dài thời gian hoàn thành dự án “tác giả đã nhận thấy điều đó trên thực tế trong quá trình thi công mà tác giả đã từng thực hiện”. 2 Nghiên cứu của Nguyễn Đăng Phi Vũ (2011) [đã trích dẫn trong luận văn B.Tín, 2014] chỉ ra rằng tình hình TNLĐ trong ngành xây dựng luôn đứng hàng đầu trong số các vụ tai nạn nói chung.Công việc xây dựng là công việc hết sức nguy hiểm và là ngành có nguy cơ xảy ra TNLĐ cao [Đ.Văn, 2002 đã trích dẫn bởi B.Riêng Sở Lao Động – Thương Binh – Xã Hội thống kê thì tỉ lệ tai nạn lao động chết người ở lĩnh vực xây dựng luôn cao hơn so với các lĩnh vực khác, tính ra trung bình mỗi tuần có một công nhân xây dựng tử nạn. Hiện nay, có rất ít nghiên cứu định lượng về thời gian hoàn thành dự án thực tế do những ảnh hưởng của tai nạn lao động trong ngành xây dựng kể cả trên thế giới cũng như tại Việt Nam.