Khóa luận tốt nghiệp luật học phạm vi bảo đảm theo quy định của pháp luật việt nam

Khóa luận tốt nghiệp luật học phân tích phạm vi bảo đảm quyền lợi theo quy định của pháp luật Việt Nam, tập trung vào các vấn đề pháp lý hiện hành.

• Tác giả: Hoàng Thị Tú Uyên
• Người hướng dẫn: Nguyễn Minh Thư
• Trường học: Trường Đại học Luật Hà Nội
• Chuyên ngành: Luật Dân sự
• Đề tài: Phạm vi bảo đảm theo quy định của pháp luật Việt Nam
• Loại tài liệu: Khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2025
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Khái niệm và đặc điểm của phạm vi bảo đảm

Phạm vi bảo đảm là một khái niệm quan trọng trong pháp luật dân sự Việt Nam, đề cập đến phạm vi mà trong đó các bên có quyền và nghĩa vụ được bảo vệ theo quy định của luật pháp. Theo Bộ luật Dân sự, phạm vi bảo đảm bao gồm toàn bộ lĩnh vực mà pháp luật can thiệp để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của các chủ thể. Đặc điểm cơ bản của phạm vi bảo đảm là tính bắt buộc, tính chân chính và tính bảo vệ toàn diện. Phạm vi này không chỉ giới hạn ở các quan hệ dân sự thông thường mà còn mở rộng đến các mối quan hệ có liên quan khác, tạo nên một hệ thống bảo vệ pháp lý hoàn chỉnh.

1.1. Định nghĩa phạm vi bảo đảm theo quy định pháp luật

Phạm vi bảo đảm được định nghĩa là tập hợp các quan hệ pháp luật mà pháp luật Việt Nam công nhận và bảo vệ. Theo Bộ luật Dân sự Việt Nam, đây là những lĩnh vực mà các chủ thể có thể thực hiện quyền, bổn phận và chịu sự điều chỉnh của pháp luật dân sự. Phạm vi này bao gồm các giao dịch dân sự, quan hệ gia đình, quyền sở hữu trí tuệ và các lĩnh vực khác được luật quy định.

1.2. Đặc điểm cơ bản của phạm vi bảo đảm

Đặc điểm chính của phạm vi bảo đảm bao gồm: tính bắt buộc (tất cả các chủ thể đều phải tuân thủ), tính chân chính (dựa trên nguyên tắc pháp luật), tính bảo vệ (nhằm bảo vệ quyền lợi hợp pháp), và tính cấp thiết (thích ứng với nhu cầu xã hội). Những đặc điểm này giúp phạm vi bảo đảm trở thành nền tảng vững chắc cho hệ thống pháp luật dân sự Việt Nam.

II. Vai trò và ý nghĩa của phạm vi bảo đảm trong pháp luật dân sự

Vai trò của phạm vi bảo đảm trong pháp luật dân sự Việt Nam là vô cùng quan trọng, vì nó giúp xác định ranh giới giữa các quan hệ được bảo vệ và những quan hệ không được bảo vệ. Ý nghĩa pháp lý của phạm vi bảo đảm là cung cấp khung pháp lý rõ ràng cho các bên tham gia giao dịch dân sự. Điều này giúp bảo vệ quyền lợi của các chủ thể, đảm bảo công bằng trong các mối quan hệ pháp luật, và tạo điều kiện cho sự phát triển kinh tế xã hội. Phạm vi bảo đảm cũng giúp Tòa án Nhân dân và các cơ quan quản lý nhà nước có căn cứ pháp lý để xử lý các tranh chấp pháp luật một cách công bằng và hiệu quả.

2.1. Ý nghĩa pháp lý của phạm vi bảo đảm

Ý nghĩa pháp lý của phạm vi bảo đảm nằm ở việc cung cấp căn cứ pháp lý cho hoạt động của các chủ thể. Nó giúp định rõ những hoạt động nào được pháp luật dân sự công nhận và bảo vệ. Phạm vi bảo đảm cũng góp phần nâng cao hiệu lực của pháp luật, giúp các bên biết rõ quyền lợi và nghĩa vụ của mình.

2.2. Ảnh hưởng của phạm vi bảo đảm đến hoạt động pháp lý

Phạm vi bảo đảm ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động của Tòa án Nhân dân, các cơ quan quản lý nhà nước, và các chủ thể pháp luật. Nó quy định ranh giới của quyền tài phán, xác định phạm vi áp dụng pháp luật, và hướng dẫn cách thức thực hiện các quyền dân sự, từ đó bảo vệ lợi ích hợp pháp của người dân và các tổ chức.

III. Nguyên tắc xác định phạm vi bảo đảm theo pháp luật Việt Nam

Nguyên tắc xác định phạm vi bảo đảm trong pháp luật dân sự Việt Nam bao gồm nhiều tiêu chí cơ bản. Trước tiên, nguyên tắc hợp hiến yêu cầu phạm vi bảo đảm phải tuân thủ Hiến pháp Việt Nam. Thứ hai, nguyên tắc bảo vệ quyền lợi hợp pháp đảm bảo rằng chỉ những hoạt động hợp pháp mới được pháp luật bảo vệ. Thứ ba, nguyên tắc bình đẳng trước pháp luật yêu cầu áp dụng phạm vi bảo đảm một cách công bằng cho tất cả các chủ thể. Cuối cùng, nguyên tắc tôn trọng các điều khoản pháp luật quốc tế đảm bảo rằng phạm vi bảo đảm phù hợp với chuẩn mực quốc tế. Những nguyên tắc này tạo nên nền tảng vững chắc cho hệ thống pháp luật dân sự của Việt Nam.

3.1. Nguyên tắc hợp hiến và tuân thủ pháp luật

Nguyên tắc hợp hiến đảm bảo rằng mọi quy định về phạm vi bảo đảm phải phù hợp với Hiến pháp. Ngoài ra, các bên phải tuân thủ pháp luật trong việc xác định phạm vi bảo đảm. Điều này có nghĩa là không thể vượt quá ranh giới pháp lý được xác định, và mọi hoạt động phải theo quy định của luật.

3.2. Nguyên tắc bảo vệ quyền lợi hợp pháp và bình đẳng

Nguyên tắc bảo vệ quyền lợi hợp pháp yêu cầu pháp luật chỉ bảo vệ những hoạt động được công nhận là hợp pháp. Nguyên tắc bình đẳng đảm bảo rằng phạm vi bảo đảm được áp dụng một cách nhất quán cho tất cả các chủ thể, không phân biệt về tư cách pháp lý, giới tính hay bất kỳ yếu tố khác.

IV. Các đối tượng bảo đảm và cách thức bảo vệ trong pháp luật dân sự

Đối tượng bảo đảm trong pháp luật dân sự Việt Nam bao gồm các chủ thể pháp luật như cá nhân, tổ chức, và nhà nước. Cách thức bảo vệ phạm vi bảo đảm được thực hiện thông qua nhiều hình thức: quy định pháp luật cụ thể, cơ chế giải quyết tranh chấp tại Tòa án Nhân dân, và vai trò điều chỉnh của các cơ quan quản lý nhà nước. Tai sản của các chủ thể được bảo vệ thông qua các quy định về quyền sở hữu, quyền sử dụng đất (QSDD), và các giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (GCNQSDD). Quyền sở hữu trí tuệ (SHTT) cũng được bảo vệ trong phạm vi bảo đảm. Các Tổ chức tín dụng (TCTD) được quy định rõ ràng về tai sản bảo đảm (TSBD) của họ. Các căn cứ chấm đứt phạm vi bảo đảm bao gồm việc thực hiện xong nghĩa vụ, hủy bỏ hợp đồng hoặc các sự kiện pháp luật khác.

4.1. Đối tượng bảo đảm Cá nhân tổ chức và tài sản

Đối tượng bảo đảm bao gồm tất cả các chủ thể pháp luật: cá nhân, tổ chức kinh tế, cơ quan nhà nước, và nhân dân. Tai sản bảo đảm (TSBD) của họ được pháp luật dân sự bảo vệ thông qua các quy định về quyền sở hữu và quyền sử dụng. Giấy chứng nhận (GCNQSDD) là bằng chứng pháp lý về quyền sử dụng đất, và được bảo vệ theo phạm vi bảo đảm của pháp luật Việt Nam.

4.2. Cơ chế bảo vệ và thực hiện pháp luật dân sự

Cơ chế bảo vệ phạm vi bảo đảm được thực hiện thông qua hoạt động của Tòa án Nhân dân, UBND (Ủy ban Nhân dân), và các Tổ chức tín dụng. Thi hành án Dân sự (THADS) đảm bảo thực hiện phán quyết pháp luật. Pháp luật dân sự cũng quy định về quyền sở hữu trí tuệ (SHTT) và tai sản bảo đảm trong các giao dịch tín dụng, giúp bảo vệ toàn diện lợi ích của các bên.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Một số van đề lý luận về phạm vi bảo đảm trong pháp luật dan sự Chương 2: Thực trạng quy định của pháp luật dân sự Việt Nam về phạm vi bảo dam và thực tiên thực hiện Chương 3: Kiến nghị hoàn thiện pháp luật dân sự Việt Nam và nâng cao hoạt động thực hiện pháp luật về phạm vi bảo dam NỘI DUNG CHUONG 1: MOT SO VAN ĐÈ LÝ LUẬN VE PHAM VI BAO DAM TRONG PHAP LUAT DAN SU 1. Khái niệm va đặc điểm của phạm vi bảo đảm 1.1 Khải niệm của phạm vi bảo dam Trong những năm gần đây, trước những yêu cầu của thực tiễn, pháp luật Việt Nam về phạm vi bảo đảm ngày càng được hoàn thiện, tạo tiền dé quan trong dé các chủ thé tham gia cảm thay an toàn pháp lý trong giao dịch dân sự. Tuy nhiên, cho đến thời điểm hiện tại, từ góc độ pháp luật thực định và khoa học pháp lý, Việt Nam vẫn chưa có một khái niệm chính thức về phạm vi bảo đảm. Vậy “phạm vi bao đảm” được định nghĩa như thé nào? Theo tác giả, để xây dựng khái niệm phạm vi bảo đảm, trước hết phải xuất phát từ định nghĩa về “phạm vi” và “bảo đảm” Dưới góc độ ngôn ngữ, “phạm vi” là một danh từ chỉ giới hạn hoặc không gian mà một đối tượng, hiện tượng hay vấn đề nao đó tồn tại hoặc được áp dung.

Phạm vi không chỉ đơn thuần là một khái niệm vật ly mà còn mang tinh chất trừu tượng, được áp dụng trong nhiều lĩnh vực khoa học và pháp lý. Theo từ điển Tiếng việt, “phạm vi” là khuôn khổ giới hạn, thường được sử dụng đề chỉ giới hạn, khu vực hoặc không gian mà một đối tượng, hiện tượng hay một van đề nào đó tồn tại hoặc ảnh hưởng. Việc hiểu rõ về phạm vi không chỉ giúp chúng ta xác định ranh giới của các khái niệm mà còn tạo điều kiện thuận lợi cho việc áp dụng và nghiên cứu trong nhiều lĩnh vực khác nhau. Theo cuốn Từ điển Tiếng việt, Nhà xuất bản Đà Nẵng, năm 2003 thì thuật ngữ “bảo đảm” được hiểu là làm cho chắc chắn thực hiện được, giữ gin được, hoặc có đầy đủ những gì cần thiết; nói chắc chắn và chịu trách nhiệm về lời nói của mình để cho người khác yên lòng; nhận và chịu trách nhiệm làm tốt”4.

Bên cạnh đó, thuật ngữ này được hiểu theo nhiều ý nghĩa khác nhau tùy thuộc việc sử dụng trong từng hoàn cảnh khác nhau. “Bảo đảm” có thể là sự cam kết của một bên đối với bên kia về sự chắc chắn đối với một vấn đề nhất định. Chắng hạn: Bảo đảm là tôi làm được điều đó. Với nghĩa này, “bảo đảm” đơn thuần là một lời khang định đơn phương của một bên nhưng sự chắc chăn về van đề mà người đó khang định hoàn toàn phụ thuộc vào chính họ.Trong * Từ điển Tiếng việt (2003), NXB Đà Nẵng, tr.39 hoàn cảnh khác, “bảo đảm” được hiểu là làm cho chắc chắn thực hiện được một việc nhất định hoặc có đầy đủ các điều kiện cần thiết dé thực hiện." “Bao đảm” dưới góc nhìn pháp lý là sự thỏa thuận giữa các bên nhằm đưa ra một biện pháp thực hiện để bảo đảm cho việc thực hiện giao dịch dân sự giữa các bên chủ thể tham gia, đồng thời hạn chế được tình trạng không thực hiện hoặc thực hiện không đúng nghĩa vụ gây ra hệ quả xấu.

Theo Webster’s New World Law Dictionary, bảo đảm (Security)’ được hiểu là một sự an toàn hoặc là điều kiện được đưa ra dé bảo vệ chống lại sự thiệt hại, hoặc là một sự bảo đảm TS được đưa ra hoặc một lời hứa sẽ đảm bảo nghĩa vụ trả nợ Nhu vậy, từ những khái niệm trên, theo tac gia: “Bao dam là một lời cam đoan, một lời hua cho việc thực hiện một công việc hoặc một nghĩa vu nhất định ” Bên cạnh đó, theo pháp luật dân sự thì phạm vi bảo đảm là một khái niệm quan trọng trong giao địch bảo đảm. Được hiểu là giới hạn quyền và nghĩa vụ giữa các bên trong một giao dich bao đảm, nham đảm bảo thực hiện một nghĩa vụ dân sự. Khái niệm này bao hàm các yếu tố như tài sản bảo đảm, giá trị bảo đảm và thời gian bảo đảm. Trên cơ sở nghiên cứu pháp luật dân sự hiện hành và thực tiễn áp dụng, tác giả cho rằng : “Phạm vi bảo dam được hiểu là giới hạn nghĩa vụ được bảo dam và tai san được ding dé bảo dam cho nghĩa vụ đó.

Pham vì bảo dam không chỉ giới hạn trong nghĩa vu có trong hợp đông bảo đảm, mà còn có thé bao gém các nghĩa vụ phái sinh trong tương lai nếu được các bên thỏa thuận trước `” 1. Đặc điểm của phạm vì bảo đảm Thứ nhất, phạm vi bảo dam được xác định dựa trên thỏa thuận của các bên trong hợp đông bảo đảm nhưng phải được giới hạn trong phạm vì bảo đảm Phạm vi bảo đảm được hiểu là giới hạn và mức độ mà các bên tham gia hợp đồng cam kết thực hiện dé dam bảo nghĩa vụ, quyền lợi của nhau. Điều này không được quy định cứng nhắc mà phụ thuộc vào sự thỏa thuận giữa các bên. Thông qua đảm phán, > Phạm Văn Tuyết (2014); “Hodn thiện chế định bảo dam thực hiện nghĩa vụ dân sự”; đề tài nghiên cứu khoa học cấp trường; trường Đại học Luật Hà Nội 5 Phạm Văn Tuyết (2014); “Hoan thiện chế định bảo dam thực hiện nghĩa vụ dân sự”; đề tài nghiên cứu khoa học cấp trường; trường Đại học Luật Hà Nội 7 Susan Ellis Wild; Webster’s New World Law Dictionary; Wiley Pushing Inc 234 1 các bên sẽ cùng thống nhất về phạm vi bảo dam, bao gồm các điều khoản cụ thé như giá trị tài sản bảo đảm, thời han bao đảm, trách nhiệm của các bên khi xảy ra vi phạm, và các điều kiện khác liên quan.

Sự thỏa thuận này phải tuân thủ theo quy định pháp luật và đảm bao tính công bằng, minh bạch. Việc xác định rõ rang phạm vi bảo đảm giúp hạn chế rủi ro, tranh chấp và tạo cơ sở pháp lý vững chắc cho việc thực hiện hợp đồng. Như vậy, pháp luật chỉ quy định về các quy tắc chung nhưng tôn trọng sự thỏa thuận của các chủ thé khi tham gia vào quan hệ dân sự. Điều này hoàn toàn phù hợp với tính chất, đặc điểm của phương pháp điều chỉnh của luật dân sự đó là quyền tự định đoạt của các chủ thé và sự đền bù tương đương trong trao đổi giữa các chủ thé khi tham gia quan hệ nàyŠ Thứ hai, TS dùng để bảo đảm thực hiện nghĩa vu có thể bao gom mot phan hodc toàn bộ TS thuộc sở hữm cua bên bao dam.

Điều này có nghĩa, các bên có quyền thỏa thuận sử dụng một TS cụ thé (như một mảnh đất, một chiếc xe, hoặc một khoản tiền) hoặc nhiều TS khác nhau để đảm bảo nghĩa vụ thanh toán. TSBD không bị giới hạn về loại hình, có thể là động sản (xe cộ, máy móc), bat động san (nhà đất), quyền tài sản (quyền sử dung dat, quyền đòi nợ), hoặc thậm chí là tài sản hình thành trong tương lai (nhà chưa xây xong, hàng hóa chưa sản xuất). Về giá trị, pháp luật thường không quy định cứng nhắc ty lệ giữa giá trị tài sản và nghĩa vụ, nhưng trên thực tế, tài sản bảo dam thường phải có giá trị trong đương hoặc cao hơn nghĩa vụ dé đảm bảo khả năng thu hồi nợ. Tuy nhiên, nếu các bên có thỏa thuận khác (ví dụ: chỉ thé chấp một phan nhỏ tài sản so với khoản nợ), giao dịch vẫn có hiệu lực, phải tuân thủ các quy định về hình thức và không trái pháp luật.

Điều này thể hiện nguyên tắc tự do thỏa thuận trong quan hệ dân sự, đồng thời đảm bảo tính linh hoạt trong các giao dịch bảo đảm. Thứ ba, việc giới hạn phạm vi bao dam không phụ thuộc vào giá trị TSBD Trong pháp luật dân sự, quá trình xác lập các giao dịch dân sự và khi các giao dịch hợp pháp để hình thành nên các quan hệ dân sự thì chủ yếu dựa trên nguyên tắc thoả ® Trần Phương Thảo (2019); “Hoan thiện pháp luật về các biện pháp bao đảm theo quy định của BLDS 2015”; Luận văn thạc sĩ Luật học, trường Đại học Luật Hà Nội 1 thuận. Dựa trên nguyên tắc đó, trong phạm vi bảo đảm, TS lớn hơn hay ngang với giá trị của nghĩa vụ được bảo đảm, cho dù giá trị TS đưa ra bảo đảm lớn hơn so với giá trị nghĩa vụ dược bảo đảm thì phạm vi bảo đảm cũng không lớn hơn, người có nghĩa vụ chỉ phải thực hiện nghĩa vụ đã được xác định và chỉ nghĩa vụ này được bảo đảm. Điều này, được thực hiện khi các chủ thể tham gia giao dịch bảo đảm có sự thỏa thuận và đồng tình với nhau.

Đây cũng là nguyên tắc chi phối và giới hạn quyền tự do thỏa thuận của các bên, nhắm dam bảo lợi ích của bên có nghĩa vụ. Thứ tư, đối tượng của phạm vi bảo dam có thể là uy tín hoặc việc thực hiện một công việc “TSBD” được coi là là yếu tố trọng tâm của quan hệ bảo đảm vì nó là đối tượng chính mà bên nhận báo đảm dựa vào để đảm báo khả năng thực hiện nghĩa vụ. TSBD trong phạm vi bao đảm có thé là tài sản hiện có hoặc tài sản hinh thành trong tương lai. Tuy nhiên, quy định của luật thực định cho thấy trong một số trường hợp nhất định, các bên có thé thỏa thuận về một đối tượng khác dé bảo đảm cho việc thực hiện nghĩa vụ dân sự có thể là uy tín (tín chấp), cam kết (bảo lãnh).

Uy tín pháp nhân, cá nhân có thê là căn cứ bảo đảm thực hiện nghĩa vụ mà không cần đến TSBD. Trong pháp luật dân sự, uy tín có thể được công nhận thông qua việc dựa trên uy tín và lịch sử tài chính của bên chủ thể mà không yêu cầu TSBD. Hay các chủ thé có xếp hạng tín nhiệm cao có thé huy động vốn mà không cần TSBD. Bên cạnh đó, theo quy định của pháp luật dân sự, một nghĩa vụ dân sự có thể được bảo đảm băng nhiều biện pháp khác nhau, trong đó có bảo lãnh và việc bảo lãnh có thể có hoặc không có TSBD.

Theo đó, bên bảo lãnh cam kết với bên nhận bảo lãnh sẽ thực hiện nghĩa vụ thay cho bên có nghĩa vụ trong trường hợp bên có nghĩa vụ không thực hiện hoặc thực hiện không đúng nghĩa vụ.