Các nhân tố tác động đến chỉ số z score phản ánh rủi ro phá sản của các doanh nghiệp bất động sản niêm yết tại việt nam

Tài liệu nghiên cứu Các nhân tố tác động đến chỉ số z score phản ánh rủi ro phá sản của các doanh nghiệp bất động sản, tổng hợp lý thuyết và thực hành, cung cấp kiến thức chuyên

• Tác giả: Phạm Quỳnh Anh
• Người hướng dẫn: TS. Trần Thị Thu Hương
• Trường học: Học viện Ngân hàng
• Chuyên ngành: Tài chính
• Đề tài: Các Nhân Tố Tác Động Đến Chỉ Số Z-Score Phản Ánh Rủi Ro Phá Sản Doanh Nghiệp Bất Động Sản Tại Việt Nam
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2024
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• MỞ ĐẦU
• 0.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 0.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 0.3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 0.4. Phương pháp nghiên cứu
• 0.5. Kết cấu đề tài
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LUẬN VỀ CÁC NHÂN TỐ TÁC ĐỘNG ĐẾN CHỈ SỐ Z-SCORE PHẢN ÁNH RỦI RO PHÁ SẢN CỦA DOANH NGHIỆP VÀ TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU
• 1.1. Cơ sở luận về phá sản doanh nghiệp
• 1.1.1. Tổng quan về phá sản doanh nghiệp
• 1.1.1.1. Lý thuyết về phá sản
• 1.1.1.1.1. Lý thuyết phá sản sơ khai (Early bankrupt theory)
• 1.1.1.1.2. Lý thuyết phá sản tiền hiện đại (Early modern theory)
• 1.1.1.1.3. Lý thuyết phá sản hiện đại
• 1.1.1.2. Khái niệm rủi ro phá sản
• 1.2. Tổng quan nghiên cứu
• 1.2.1. Các nghiên cứu nước ngoài
• 1.2.2. Các nghiên cứu trong nước
• 1.2.3. Khoảng trống nghiên cứu
• 1.3. KẾT LUẬN CHƯƠNG 1
• 2. CHƯƠNG 2: ĐÁNH GIÁ CÁC NHÂN TỐ TÁC ĐỘNG ĐẾN CHỈ SỐ Z-SCORE PHẢN ÁNH RỦI RO PHÁ SẢN CỦA CÁC DOANH NGHIỆP BẤT ĐỘNG SẢN NIÊM YẾT VIỆT NAM
• 2.1. Thực trạng ngành bất động sản
• 2.1.1. Thực trạng thị trường bất động sản
• 2.1.2. Tiềm năng phát triển của thị trường bất động sản
• 2.1.3. Thực trạng doanh nghiệp bất động sản niêm yết
• 2.1.4. Chỉ số Z-score của doanh nghiệp bất động sản niêm yết tại Việt Nam
• 2.2. Dữ liệu và giả thuyết nghiên cứu
• 2.2.1. Giả thuyết nghiên cứu
• 2.2.2. Quy trình và mô hình nghiên cứu
• 2.2.2.1. Mô hình nghiên cứu
• 2.2.2.2. Quy trình nghiên cứu
• 2.2.3. Phân tích tự tương quan giữa các biến
• 2.2.4. Thống kê mô tả
• 2.2.5. Kết quả nghiên cứu
• 2.2.5.1. Kết quả hồi quy mô hình Logit
• 2.2.5.2. Kiểm định các khuyết tật của mô hình
• 2.2.5.3. Thảo luận kết quả mô hình
• 2.3. KẾT LUẬN CHƯƠNG 2
• 3. CHƯƠNG 3: THẢO LUẬN, KHUYẾN NGHỊ
• 3.1. Định hướng phát triển ngành bất động sản Việt Nam
• 3.2. Đề xuất, khuyến nghị
• 3.2.1. Giải pháp đổi với doanh nghiệp bất động sản
• 3.2.2. Một số khuyến nghị cho Chính phủ
• 3.3. KẾT LUẬN CHƯƠNG 3
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về nhân tố tác động đến chỉ số Z Score rủi ro phá sản

Chỉ số Z-Score là một công cụ quan trọng trong việc đánh giá rủi ro phá sản của các doanh nghiệp, đặc biệt là trong lĩnh vực bất động sản tại Việt Nam. Việc hiểu rõ các nhân tố tác động đến chỉ số này không chỉ giúp các nhà đầu tư đưa ra quyết định chính xác mà còn hỗ trợ các doanh nghiệp trong việc quản lý rủi ro tài chính. Nghiên cứu này sẽ phân tích các yếu tố chủ quan và khách quan ảnh hưởng đến chỉ số Z-Score, từ đó đưa ra những khuyến nghị thiết thực cho các doanh nghiệp bất động sản.

1.1. Khái niệm và vai trò của chỉ số Z Score trong doanh nghiệp

Chỉ số Z-Score được phát triển bởi Edward Altman, là một chỉ số tài chính giúp dự đoán khả năng phá sản của doanh nghiệp. Chỉ số này được tính toán dựa trên các yếu tố tài chính như lợi nhuận, tài sản và nợ phải trả. Việc sử dụng Z-Score giúp các nhà quản lý và nhà đầu tư có cái nhìn tổng quan về tình hình tài chính của doanh nghiệp, từ đó đưa ra quyết định đầu tư hợp lý.

1.2. Tầm quan trọng của việc nghiên cứu rủi ro phá sản trong ngành bất động sản

Ngành bất động sản tại Việt Nam đang đối mặt với nhiều thách thức, từ biến động thị trường đến áp lực tài chính. Nghiên cứu về rủi ro phá sản giúp các doanh nghiệp nhận diện và quản lý tốt hơn các yếu tố có thể dẫn đến tình trạng này. Điều này không chỉ bảo vệ lợi ích của doanh nghiệp mà còn góp phần ổn định thị trường bất động sản.

II. Các thách thức trong việc đánh giá rủi ro phá sản doanh nghiệp bất động sản

Đánh giá rủi ro phá sản không phải là một nhiệm vụ đơn giản. Các doanh nghiệp bất động sản thường phải đối mặt với nhiều thách thức như biến động giá cả, thay đổi chính sách pháp lý và tình hình kinh tế vĩ mô. Những yếu tố này có thể ảnh hưởng đến khả năng thanh toán nợ của doanh nghiệp, từ đó làm thay đổi chỉ số Z-Score. Việc nhận diện và phân tích các thách thức này là rất cần thiết để đưa ra các giải pháp hiệu quả.

2.1. Biến động thị trường và ảnh hưởng đến doanh nghiệp

Thị trường bất động sản Việt Nam thường xuyên biến động do nhiều yếu tố như lãi suất, chính sách tín dụng và nhu cầu tiêu dùng. Những biến động này có thể làm giảm doanh thu và lợi nhuận của doanh nghiệp, từ đó ảnh hưởng đến chỉ số Z-Score. Doanh nghiệp cần có chiến lược ứng phó linh hoạt để giảm thiểu rủi ro.

2.2. Tác động của chính sách pháp lý đến rủi ro phá sản

Chính sách pháp lý liên quan đến bất động sản có thể thay đổi nhanh chóng, ảnh hưởng đến hoạt động của doanh nghiệp. Các quy định mới có thể tạo ra rào cản hoặc cơ hội cho doanh nghiệp, do đó việc theo dõi và phân tích các chính sách này là rất quan trọng để đánh giá rủi ro phá sản.

III. Phương pháp nghiên cứu các nhân tố tác động đến chỉ số Z Score

Để nghiên cứu các nhân tố tác động đến chỉ số Z-Score, phương pháp định lượng sẽ được áp dụng. Mô hình hồi quy Logit sẽ được sử dụng để phân tích mối quan hệ giữa các biến độc lập và chỉ số Z-Score. Việc thu thập dữ liệu từ các doanh nghiệp bất động sản niêm yết sẽ giúp đảm bảo tính chính xác và độ tin cậy của kết quả nghiên cứu.

3.1. Mô hình hồi quy Logit trong phân tích rủi ro

Mô hình hồi quy Logit là một công cụ mạnh mẽ trong việc phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến khả năng phá sản. Mô hình này cho phép đánh giá xác suất xảy ra sự kiện phá sản dựa trên các biến độc lập như tài sản, nợ và lợi nhuận. Việc áp dụng mô hình này giúp đưa ra những dự đoán chính xác hơn về rủi ro phá sản.

3.2. Quy trình thu thập và xử lý dữ liệu

Quy trình thu thập dữ liệu sẽ bao gồm việc thu thập thông tin từ báo cáo tài chính của các doanh nghiệp bất động sản niêm yết. Dữ liệu sẽ được xử lý và phân tích để đảm bảo tính chính xác và độ tin cậy. Việc này sẽ giúp tạo ra một cơ sở dữ liệu vững chắc cho nghiên cứu.

IV. Kết quả nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn

Kết quả nghiên cứu sẽ cung cấp cái nhìn sâu sắc về các nhân tố tác động đến chỉ số Z-Score của doanh nghiệp bất động sản. Những phát hiện này không chỉ có giá trị cho các nhà đầu tư mà còn cho các nhà quản lý doanh nghiệp trong việc xây dựng chiến lược kinh doanh hiệu quả. Việc áp dụng các kết quả nghiên cứu vào thực tiễn sẽ giúp doanh nghiệp giảm thiểu rủi ro và nâng cao khả năng cạnh tranh.

4.1. Phân tích kết quả hồi quy và ý nghĩa

Kết quả hồi quy sẽ chỉ ra các yếu tố nào có ảnh hưởng mạnh mẽ nhất đến chỉ số Z-Score. Việc phân tích này sẽ giúp doanh nghiệp nhận diện được những điểm mạnh và điểm yếu trong hoạt động tài chính của mình, từ đó có những điều chỉnh kịp thời.

4.2. Ứng dụng kết quả nghiên cứu vào thực tiễn doanh nghiệp

Các doanh nghiệp có thể áp dụng những kết quả nghiên cứu để xây dựng các chiến lược quản lý rủi ro hiệu quả. Việc này không chỉ giúp cải thiện chỉ số Z-Score mà còn nâng cao khả năng cạnh tranh trên thị trường.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của nghiên cứu

Nghiên cứu về các nhân tố tác động đến chỉ số Z-Score phản ánh rủi ro phá sản của doanh nghiệp bất động sản tại Việt Nam là rất cần thiết trong bối cảnh hiện nay. Kết quả nghiên cứu không chỉ giúp các doanh nghiệp nhận diện rủi ro mà còn cung cấp những giải pháp thiết thực để cải thiện tình hình tài chính. Triển vọng tương lai của nghiên cứu này sẽ mở ra nhiều cơ hội cho các doanh nghiệp trong việc phát triển bền vững.

5.1. Tóm tắt các phát hiện chính của nghiên cứu

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng các yếu tố như tài sản, nợ và lợi nhuận có ảnh hưởng đáng kể đến chỉ số Z-Score. Việc nhận diện và phân tích các yếu tố này là rất quan trọng để đánh giá rủi ro phá sản.

5.2. Định hướng nghiên cứu trong tương lai

Các nghiên cứu tiếp theo có thể mở rộng phạm vi nghiên cứu ra các lĩnh vực khác hoặc áp dụng các mô hình phân tích khác để đánh giá rủi ro phá sản. Điều này sẽ giúp cung cấp cái nhìn toàn diện hơn về tình hình tài chính của doanh nghiệp.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LUẬN VỀ CÁC NHÂN TỐ TÁC ĐỘNG ĐẾN CHỈ SỐ Z-SCORE PHẢN ÁNH RỦI RO PHÁ SẢN CỦA DOANH NGHIỆP VÀ TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU 1. Cơ sở luận về phá sản doanh nghiệp 1. Tổng quan về phá sản doanh nghiệp 1. Lý thuyết về phá sản Lý thuyết phá sản sơ khai (Early bankrupt theory) Lý thuyết về phá sản bắt đầu từ việc nhận ra rằng đôi khi cần có một hệ thống phá sản để giải quyết vấn đề của các chủ nợ khi một doanh nghiệp không thể trả nợ.

Phá sản có thể xảy ra vì tình trạng khó khăn kinh tế hoặc tài chính, hoặc cả hai. Khó khăn kinh tế xảy ra khi doanh nghiệp không kiếm đủ tiền để trả các chi phí của mình, trừ chi phí tài chính. Một doanh nghiệp như vậy có giá trị kinh tế âm. Một doanh nghiệp gặp khó khăn về tài chính nếu nó có lãi dương khi không phải trả nợ.

Do nợ của doanh nghiệp bị bỏ đi khi phá sản nên việc có nợ không ảnh hưởng đến việc doanh nghiệp tiếp tục hoạt động hay không. Phúc lợi xã hội được tối đa hóa khi các doanh nghiệp gặp khó khăn về kinh tế được thanh lý nhưng các doanh nghiệp gặp khó khăn về tài chính vẫn được tiếp tục hoạt động. Các chủ nợ thường ít quan tâm đến việc cứu vãn doanh nghiệp hơn là xác định xem doanh nghiệp có tài sản để đáp ứng các yêu cầu của họ hay không. Và nếu có tài sản, các chủ nợ sẽ cố gắng thu hồi chúng, điều này thường dẫn đến việc thanh lý từng phần doanh nghiệp.

Tuy nhiên, khi một doanh nghiệp chỉ gặp khó khăn về tài chính, tổng giá trị thanh toán của các chủ nợ sẽ được tối đa hóa nếu doanh nghiệp được tiếp tục hoạt động. Và điều này thường đòi hỏi các chủ nợ phối hợp nỗ lực để có thể thu hồi nợ của họ, nhưng chi phí cho sự phối hợp này có thể cao. Kết quả là, nếu không có quy định, sẽ tồn tại những trạng thái cân bằng hợp lý trong đó các doanh nghiệp gặp khó khăn về tài chính cũng như kinh tế sẽ bị thanh lý từng phần (Sayantan Ghosal & Marcus Miller, 2003; Stanley D. Jackson (1986) cho rằng pháp luật phá sản có thể giúp 5 tránh các tình huống cân bằng không hiệu quả này bằng cách ngừng các nỗ lực thu hồi của các chủ nợ để quan chức nhà nước có thời gian quyết định liệu doanh nghiệp đáng được cứu vãn hay không.

Hơn nữa, giáo sư Barry E. Adler (2002) cũng bổ sung thêm thêm rằng luật phá sản phải dung hòa “các nghĩa vụ không thể hỗ trợ lẫn nhau”. Lý thuyết phá sản tiền hiện đại (Early modern theory) ưa thích để thị trường quyết định việc doanh nghiệp nên được thanh lý hay tiếp tục hoạt động. Tức là, nhà nước nên tổ chức các phiên đấu giá của các công ty mất khả năng thanh toán, không có yêu cầu bồi thường hiện tại, và phân phối số tiền thu được cho các chủ nợ.

Nếu giá trị kinh tế được tối đa hóa bằng cách thanh lý từng phần, giá thầu cao nhất sẽ dành cho từng tài sản; nếu tiếp tục công ty như một thực thể kinh tế sẽ tối đa hóa giá trị thì giá thầu cao nhất sẽ dành cho công ty với tư cách là một đơn vị. Baird 1986 và Michael C. Jensen 1991) Các nhà lý thuyết ban đầu tin rằng hệ thống phá sản nên tuân theo nguyên tắc ưu tiên tuyệt đối, tức là các chủ nợ được thanh toán theo thứ tự mà hợp đồng của doanh nghiệp đã thiết lập (Philippe Aghion 1998). Theo nguyên tắc này, cổ đông - những người sở hữu cổ phần - không nên nhận được gì vì một doanh nghiệp phá sản sẽ không còn giá trị gì cho họ.

Đồng thời, họ cũng cho rằng một hệ thống phá sản là một phương tiện kém hiệu quả để đạt được mục tiêu xã hội. Lý thuyết phá sản hiện đại Cũng theo Alan Schwartz (2005) lý thuyết hiện đại liên hệ kết quả của quy trình phá sản với các giai đoạn trong vòng đời của công ty đi vay. Một hệ thống phá sản hiệu quả trước đây sẽ tối đa hóa lợi ích mà các chủ nợ nhận được từ các công ty mất khả năng thanh toán. Ví dụ, một hệ thống chỉ giải cứu các công ty đang gặp khó khăn về tài chính sẽ mang lại lợi ích cao hơn cho các chủ nợ so với một hệ thống cố gắng giải cứu cả các công ty đang gặp khó khăn về kinh tế.

Ngoài ra, một hệ thống phá sản làm giảm chi phí vốn nợ sẽ làm giảm chi phí vốn nói chung. Người nắm giữ cổ phần sở hữu quyền chọn mua đối với một công ty có đòn bẩy tài chính vì các cổ đông có thể mua công ty bằng cách trả nợ. Do đó, giá thực hiện để thực hiện quyền chọn mua này được xác định bởi chi phí tín dụng của công ty. Giảm chi phí này - 6 tức là giảm giá thực hiện - làm cho cổ phiếu của một công ty có đòn bẩy tài chính trở nên có giá trị hơn để sở hữu.

Do đó, các doanh nghiệp sẽ dễ dàng huy động vốn cổ phần hơn khi hệ thống phá sản của quốc gia họ trở nên hiệu quả hơn. Khái niệm rủi ro phá sản Các tác giả khác nhau có những định nghĩa, quan điểm về phá sản khác nhau mà không có một định nghĩa tổng quát hóa: Beaver (1966) đã đưa ra tiêu chuẩn xác định các công ty có nguy cơ phá sản là những công ty không trả được nợ, các công ty thấu chi trên tài khoản ngân hàng và bỏ qua việc thanh toán cổ tức ưu đãi. Altman (1986) khi thực hiện nghiên cứu tại thị trường Mỹ đã chỉ ra rằng công ty phá sản là công ty nộp đơn xin phá sản. Nghiên cứu ở thị trường Trung Quốc, Zang (2007) có quan điểm rằng công ty bị đưa vào diện kiểm soát khi thu nhập tích lũy âm hai năm liên tục hoặc giá trị tài sản ròng trên cổ phiếu thấp hơn giá trị sổ sách Theo Venkataramana và cộng sự (2012): "Phá sản là tình trạng khi các khoản nợ phải trả vượt quá tài sản của công ty, điều này thường xảy ra do thiếu vốn, không duy trì đủ tiền mặt, nguồn lực không được sử dụng một cách hiệu quả, quản lý hoạt động không hiệu quả, doanh số bán hàng giảm, và tình hình thị trường suy giảm" "Phá sản xảy ra sau khi công ty không trả được các khoản nợ hoặc trong tình hình công ty con nợ không thể trả được nợ.

Mặc dù phá sản là một phần của quá trình lựa chọn thị trường và có thể được coi là kết quả của khả năng của doanh nghiệp không thể tồn tại trong cạnh tranh thị trường, nhưng nó có thể gây ra nhiều hậu quả tổn hại, đôi khi có quy mô đáng kể, liên quan đến mất việc làm, phá hủy tài sản và cơ sở sản xuất" (Aleksanyan và Huiban, 2016). Rybak (2006) cho rằng “Rủi ro phá sản là khả năng xảy ra thủ tục phá sản hợp pháp được dự đoán trước, kéo theo đó là những hậu quả tài chính bất lợi như mất nguồn lực hoặc thu nhập kỳ vọng”. “Việc phá sản có nghĩa là rủi ro một công ty sẽ không thể đáp ứng các nghĩa vụ nợ của mình. Rủi ro này còn được gọi là rủi ro 7 vỡ nợ hoặc mất khả năng thanh toán” (Campbell 2012).

Theo hai tác giả, “rủi ro phá sản xảy ra ở mọi giai đoạn của vòng đời công ty. Sự xuất hiện của nó là sự tất yếu khách quan trong hoạt động của người quản lý, vốn bị điều hòa bởi sự mơ hồ của môi trường xung quanh và sự thiếu hụt nguồn lực của công ty. Rủi ro phá sản sẽ lớn hơn khi cá nhân hoặc công ty có ít hoặc không có dòng tiền hoặc khi quản lý tài sản của mình kém. Các ngân hàng đánh giá rủi ro phá sản khi xem xét có nên cho vay hay không”.

"Dự báo rủi ro phá sản ngày càng quan trọng đối với quản trị doanh nghiệp. Nhiều mô hình khác nhau đã được sử dụng để dự báo phá sản doanh nghiệp. Các phương pháp này đều có điểm mạnh và điểm yếu riêng, và việc lựa chọn giữa chúng để áp dụng thực tế không đơn giản" (Aziz và Dar, 2006). Theo tác giả Nguyễn Thị Nga (2018) rủi ro phá sản được coi là toàn bộ những tác động ngoài mong muốn ảnh hưởng đến sự tồn tại, làm mất khả năng chi trả, hoạt động bình thường của nhà kinh doanh.

Nói cách khác, rủi ro phá sản mô tả khả năng một công ty sẽ bị vỡ nợ và không có khả năng đáp ứng các nghĩa vụ nợ của mình. Ở Việt Nam, Luật Phá sản 2014 phân biệt rạch ròi giữa hai khái niệm là “mất khả năng thanh toán” và “phá sản”. Theo đó, doanh nghiệp được cho là mất khả năng thanh toán “khi không thực hiện nghĩa vụ thanh toán khoản nợ trong thời hạn ba tháng kể từ ngày đến hạn thanh toán”, trong khi đó phá sản là “tình trạng của doanh nghiệp mất khả năng thanh toán và bị tòa án nhân dân ra quyết định tuyên bố phá sản”. Như vậy, chỉ khi tòa án ra quyết định tuyên bố phá sản thì doanh nghiệp mất khả năng thanh toán mới được coi là ở trong tình trạng phá sản.

Hơn nữa, nhà lập pháp đã quy định một giai đoạn chờ là ba tháng kể từ ngày khoản nợ liên quan đến hạn, qua đó tạo thêm cơ hội để doanh nghiệp thanh toán nợ và giảm áp lực “đe dọa” nộp đơn yêu cầu mở thủ tục phá sản từ phía chủ nợ. Như vậy, rủi ro phá sản doanh nghiệp là khả năng một doanh nghiệp không thể thanh toán các nghĩa vụ tài chính của mình. Điều này có thể xảy ra khi doanh nghiệp không có đủ tài nguyên hoặc thu nhập để đáp ứng các nghĩa vụ tài chính như 8 trả nợ, chi trả lương cho nhân viên, hoặc thanh toán các khoản phí và chi phí khác. Đây cũng là định nghĩa được sử dụng trong bài nghiên cứu.