Luận án tiến sĩ nghiên cứu các nhân tố ảnh hưởng tới chất lượng thông tin báo cáo tài chính của các doanh nghiệp nhỏ và vừa việt nam

Luận án tiến sĩ phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến chất lượng thông tin báo cáo tài chính của doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Việt Nam.

• Tác giả: Tô Thị Thu Trang
• Người hướng dẫn: PGS. Trần Quý Liên
• Trường học: Đại Học Kinh Tế Quốc Dân
• Chuyên ngành: Kế Toán
• Đề tài: Nhân Tố Ảnh Hưởng Đến Chất Lượng Thông Tin Báo Cáo Tài Chính Doanh Nghiệp Nhỏ Và Vừa Việt Nam
• Loại tài liệu: luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2024
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
• 1.1. Tổng quan các phương pháp tiếp cận và đo lường chất lượng thông tin báo cáo tài chính
• 1.1.1. Đo lường theo chất lượng lợi nhuận
• 1.1.2. Đo lường dựa trên tính thích hợp của thông tin
• 1.1.3. Đo lường theo một số yếu tố cụ thể của báo cáo tài chính
• 1.1.4. Đo lường dựa trên đầy đủ các thuộc tính chất lượng thông tin báo cáo tài chính
• 1.2. Quan điểm nghiên cứu và nhân tố ảnh hưởng tới chất lượng thông tin báo cáo tài chính
• 1.2.1. Quan điểm nghiên cứu về chất lượng thông tin báo cáo tài chính
• 1.2.2. Nghiên cứu các nhân tố ảnh hưởng tới chất lượng thông tin báo cáo tài chính
• 1.2.3. Mối liên hệ của các nhân tố ảnh hưởng với chất lượng thông tin báo cáo tài chính
• 1.3. Tổng quan các nhân tố ảnh hưởng tới chất lượng thông tin báo cáo tài chính của các doanh nghiệp nhỏ và vừa
• 1.3.1. Các nhân tố ảnh hưởng tới chất lượng thông tin báo cáo tài chính của doanh nghiệp nhỏ và vừa
• 1.3.2. Mối liên hệ của các nhân tố ảnh hưởng với chất lượng thông tin báo cáo tài chính của doanh nghiệp nhỏ và vừa
• 1.4. Khoảng trống nghiên cứu và vấn đề cần nghiên cứu
• 1.5. Kết luận chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU
• 2.1. Khung khái niệm cho báo cáo tài chính
• 2.1.1. Phạm vi và mục tiêu của báo cáo tài chính
• 2.1.2. Khung khái niệm cho báo cáo tài chính của doanh nghiệp nhỏ và vừa
• 2.2. Chất lượng thông tin báo cáo tài chính và các thuộc tính đánh giá chất lượng
• 2.2.1. Chất lượng thông tin báo cáo tài chính
• 2.2.2. Các thuộc tính đánh giá chất lượng thông tin báo cáo tài chính
• 2.3. Doanh nghiệp nhỏ và vừa
• 2.3.1. Đóng góp kinh tế và xã hội của các doanh nghiệp nhỏ và vừa
• 2.3.2. Xác định doanh nghiệp nhỏ và vừa cho mục đích báo cáo tài chính
• 2.3.3. Đặc điểm doanh nghiệp nhỏ và vừa ảnh hưởng tới chất lượng thông tin báo cáo tài chính
• 2.4. Các lý thuyết nền và vận dụng cho nghiên cứu
• 2.4.1. Lý thuyết thông tin hữu ích
• 2.4.2. Lý thuyết đại diện/uỷ nhiệm
• 2.5. Xây dựng mô hình và giả thuyết nghiên cứu
• 2.5.1. Đề xuất mô hình nghiên cứu
• 2.5.2. Xây dựng các giả thuyết nghiên cứu
• 2.6. Kết luận chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Xây dựng quy trình nghiên cứu
• 3.2. Nghiên cứu định tính
• 3.2.1. Đối tượng tham gia thảo luận
• 3.2.2. Kết quả thảo luận
• 3.3. Nghiên cứu định lượng
• 3.3.1. Công cụ thu thập dữ liệu
• 3.3.2. Thiết kế mẫu nghiên cứu và thu thập dữ liệu
• 3.3.3. Phương pháp phân tích
• 3.4. Kết luận chương 3
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 4.1. Kết quả nghiên cứu
• 4.1.1. Kết quả nghiên cứu định tính
• 4.1.2. Kết quả nghiên cứu định lượng sơ bộ
• 4.1.3. Kết quả nghiên cứu định lượng chính thức
• 4.2. Phân tích các nhân tố ảnh hưởng tới các thuộc tính chất lượng thông tin báo cáo tài chính của các doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam
• 4.2.1. Phân tích độ tin cậy của thang đo
• 4.2.2. Phân tích nhân tố khám phá (EFA)
• 4.2.3. Phân tích nhân tố khẳng định (CFA)
• 4.2.4. Phân tích mô hình cấu trúc tuyến tính (SEM)
• 4.3. Kết luận chương 4
• 5. THẢO LUẬN KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ KHUYẾN NGHỊ
• 5.1. Tóm tắt kết quả nghiên cứu
• 5.2. Thảo luận kết quả nghiên cứu
• 5.2.1. Thảo luận về các thuộc tính chất lượng thông tin báo cáo tài chính trong các doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Việt Nam
• 5.2.2. Thảo luận về nhân tố ảnh hưởng tới chất lượng thông tin báo cáo tài chính của các doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam
• 5.3. Khuyến nghị đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam
• 5.4. Khuyến nghị đối với các cơ quan giám sát
• 5.5. Những hạn chế và hướng nghiên cứu tương lai
• 5.6. Kết luận chương 5
• DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU CỦA TÁC GIẢ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Nhân tố ảnh hưởng đến chất lượng thông tin báo cáo tài chính

Chất lượng thông tin báo cáo tài chính (BCTC) của doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) tại Việt Nam chịu ảnh hưởng từ nhiều nhân tố khác nhau. Các yếu tố này bao gồm quản lý tài chính, tính minh bạch, và các quy định pháp lý. Quản lý tài chính đóng vai trò quan trọng trong việc đảm bảo rằng thông tin tài chính được trình bày một cách chính xác và kịp thời. Theo nghiên cứu của Ferdy van Beest và cộng sự (2009), chất lượng thông tin BCTC không chỉ phụ thuộc vào nội dung mà còn vào cách thức trình bày và công bố thông tin. Tính minh bạch trong báo cáo tài chính giúp tăng cường niềm tin của các nhà đầu tư và các bên liên quan. Điều này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh DNNVV thường gặp khó khăn trong việc thu hút vốn đầu tư do thiếu thông tin đáng tin cậy.

1.1. Tính minh bạch và quản lý tài chính

Tính minh bạch trong báo cáo tài chính là một yếu tố then chốt ảnh hưởng đến chất lượng thông tin. Doanh nghiệp cần công bố thông tin một cách rõ ràng và dễ hiểu để các bên liên quan có thể đưa ra quyết định chính xác. Quản lý tài chính hiệu quả không chỉ giúp doanh nghiệp duy trì hoạt động mà còn nâng cao chất lượng thông tin tài chính. Theo nghiên cứu của Ismail (2009), thông tin tài chính chất lượng cao là yếu tố quyết định cho sự phát triển bền vững của doanh nghiệp. Việc áp dụng các chuẩn mực kế toán quốc tế (IFRS) cũng góp phần nâng cao tính minh bạch và chất lượng thông tin tài chính của DNNVV.

II. Đánh giá chất lượng thông tin tài chính

Đánh giá chất lượng thông tin tài chính là một quá trình quan trọng giúp xác định mức độ tin cậy và hữu ích của thông tin. Các tiêu chí đánh giá bao gồm tính chính xác, tính kịp thời, và tính đầy đủ của thông tin. Tính chính xác đảm bảo rằng thông tin phản ánh đúng thực trạng tài chính của doanh nghiệp. Tính kịp thời giúp các bên liên quan có được thông tin cần thiết để ra quyết định nhanh chóng. Tính đầy đủ đảm bảo rằng tất cả các khía cạnh quan trọng của tình hình tài chính đều được phản ánh trong báo cáo. Theo nghiên cứu của Wang và cộng sự (1998), chất lượng thông tin tài chính có ảnh hưởng trực tiếp đến quyết định đầu tư của các nhà đầu tư.

2.1. Các tiêu chí đánh giá chất lượng thông tin

Các tiêu chí đánh giá chất lượng thông tin tài chính bao gồm tính chính xác, tính kịp thời, và tính đầy đủ. Tính chính xác đảm bảo rằng thông tin phản ánh đúng thực trạng tài chính của doanh nghiệp. Tính kịp thời giúp các bên liên quan có được thông tin cần thiết để ra quyết định nhanh chóng. Tính đầy đủ đảm bảo rằng tất cả các khía cạnh quan trọng của tình hình tài chính đều được phản ánh trong báo cáo. Việc áp dụng các tiêu chí này giúp nâng cao chất lượng thông tin tài chính và tạo niềm tin cho các nhà đầu tư.

III. Tác động của môi trường đến chất lượng thông tin

Môi trường kinh doanh có tác động lớn đến chất lượng thông tin báo cáo tài chính của DNNVV. Các yếu tố như quy định pháp lý, cạnh tranh trên thị trường, và sự phát triển của công nghệ thông tin đều ảnh hưởng đến cách thức mà doanh nghiệp công bố thông tin tài chính. Theo nghiên cứu của Trần Thị Thanh Huyền (2015), môi trường pháp lý chặt chẽ giúp nâng cao chất lượng thông tin tài chính. Ngược lại, môi trường cạnh tranh khốc liệt có thể dẫn đến việc doanh nghiệp cung cấp thông tin không đầy đủ hoặc không chính xác để bảo vệ lợi ích của mình.

3.1. Quy định pháp lý và cạnh tranh

Quy định pháp lý đóng vai trò quan trọng trong việc đảm bảo chất lượng thông tin tài chính. Các quy định này yêu cầu doanh nghiệp phải công bố thông tin một cách minh bạch và chính xác. Cạnh tranh trên thị trường cũng thúc đẩy doanh nghiệp cải thiện chất lượng thông tin để thu hút nhà đầu tư. Theo nghiên cứu của Hope và cộng sự (2011), các doanh nghiệp hoạt động trong môi trường cạnh tranh cao thường có chất lượng thông tin tài chính tốt hơn, vì họ cần phải cung cấp thông tin đáng tin cậy để duy trì lòng tin của các bên liên quan.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh kinh tế Việt Nam, các doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) chiếm trên 94% tổng số doanh nghiệp, đóng góp khoảng 49% lực lượng lao động và tạo ra hơn một triệu việc làm (VCCI, 2021). Tuy nhiên, chất lượng thông tin báo cáo tài chính (CLTT BCTC) của các DNNVV còn nhiều hạn chế, ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng tiếp cận vốn, minh bạch tài chính và phát triển bền vững. Theo ước tính, khoảng 76,7% DNNVV tập trung tại ba trung tâm kinh tế lớn: Hà Nội, Đà Nẵng và TP. Hồ Chí Minh (VCCI, 2021). Mục tiêu nghiên cứu là xác định các nhân tố ảnh hưởng đến CLTT BCTC của DNNVV Việt Nam, tập trung vào vai trò của nhà quản trị và năng lực kế toán trong quá trình tạo lập thông tin tài chính. Nghiên cứu sử dụng dữ liệu thu thập từ khảo sát thực tế tại các DNNVV trong giai đoạn 2021-2022, nhằm cung cấp cơ sở khoa học cho việc cải thiện chất lượng báo cáo tài chính, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý và thu hút đầu tư.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên hai lý thuyết chính: Lý thuyết Thông tin hữu ích và Lý thuyết Ủy nhiệm. Lý thuyết Thông tin hữu ích nhấn mạnh các thuộc tính của thông tin tài chính như tính thích hợp, trình bày trung thực, khả năng so sánh, dễ hiểu và kịp thời (IASB, 2008). Lý thuyết Ủy nhiệm tập trung vào vai trò của nhà quản trị trong việc cung cấp thông tin chính xác, minh bạch nhằm giảm thiểu rủi ro xung đột lợi ích và tăng cường sự tin cậy của người sử dụng báo cáo tài chính. Các khái niệm chính bao gồm: vai trò của nhà quản trị, năng lực kế toán, chất lượng thông tin báo cáo tài chính, và các thuộc tính đánh giá CLTT BCTC (thích hợp, trình bày trung thực, khả năng so sánh, dễ hiểu, kịp thời).

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp hỗn hợp kết hợp phân tích định tính và định lượng. Dữ liệu định tính được thu thập qua thảo luận nhóm với các chuyên gia kế toán, kiểm toán và quản lý doanh nghiệp nhằm hoàn thiện thang đo CLTT BCTC và các nhân tố ảnh hưởng. Dữ liệu định lượng được thu thập từ 350 mẫu khảo sát tại các DNNVV ở Hà Nội, Đà Nẵng và TP. Hồ Chí Minh trong khoảng thời gian từ tháng 3 đến tháng 5 năm 2022. Mẫu nghiên cứu được chọn theo phương pháp chọn mẫu thuận tiện, tập trung vào các nhà quản trị và kế toán viên có kinh nghiệm trên 3 năm. Phân tích dữ liệu sử dụng phần mềm SPSS 20.0 và AMOS với các bước kiểm định Cronbach’s Alpha, phân tích nhân tố khám phá (EFA), phân tích nhân tố khẳng định (CFA) và mô hình cấu trúc tuyến tính (SEM) để đánh giá mức độ ảnh hưởng của các nhân tố đến CLTT BCTC.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Đánh giá các thuộc tính CLTT BCTC: Các thuộc tính CLTT BCTC của DNNVV Việt Nam được đánh giá ở mức trung bình, trong đó trình bày trung thực có điểm trung bình thấp nhất (khoảng 2,79/5), trong khi khả năng so sánh và dễ hiểu được đánh giá cao hơn (trên 3,0/5).

2. Ảnh hưởng của năng lực kế toán: Năng lực kế toán có ảnh hưởng mạnh mẽ đến tất cả các thuộc tính CLTT BCTC, với hệ số ảnh hưởng lần lượt là: thích hợp (0,649), trình bày trung thực (0,623), khả năng so sánh (0,459), dễ hiểu (0,376), và kịp thời (0,287).

3. Ảnh hưởng của vai trò nhà quản trị: Vai trò nhà quản trị ảnh hưởng tích cực đến các thuộc tính trình bày trung thực (0,170), kịp thời (0,211) và thích hợp (0,113), tuy nhiên không có ảnh hưởng đáng kể đến thuộc tính dễ hiểu và khả năng so sánh.

4. Mối liên hệ giữa các nhân tố và CLTT BCTC: Mô hình SEM cho thấy năng lực kế toán và vai trò nhà quản trị là hai nhân tố quyết định chính ảnh hưởng đến chất lượng thông tin báo cáo tài chính của DNNVV Việt Nam, chiếm tỷ lệ giải thích biến phụ thuộc trên 60%.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu phù hợp với các nghiên cứu trước đây cho thấy năng lực kế toán là nhân tố chủ chốt quyết định chất lượng thông tin tài chính (Setiyawati, 2013; Phạm Quốc Thuận, 2016). Vai trò nhà quản trị cũng đóng vai trò quan trọng trong việc đảm bảo tính minh bạch và kịp thời của báo cáo tài chính, tương tự như kết quả nghiên cứu của Jufri Darma (2018). Tuy nhiên, điểm trình bày trung thực thấp phản ánh thực trạng hạn chế trong việc tuân thủ các chuẩn mực kế toán và kiểm soát nội bộ tại các DNNVV, điều này cũng được ghi nhận trong các báo cáo ngành. Việc cải thiện năng lực kế toán và nâng cao nhận thức, cam kết của nhà quản trị sẽ góp phần nâng cao CLTT BCTC, từ đó giúp DNNVV tăng khả năng tiếp cận nguồn vốn và phát triển bền vững trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường đào tạo năng lực kế toán: Các DNNVV cần tổ chức các khóa đào tạo chuyên sâu về kế toán và chuẩn mực báo cáo tài chính cho nhân viên kế toán, nhằm nâng cao trình độ chuyên môn và kỹ năng thực hành. Thời gian thực hiện: 6-12 tháng. Chủ thể thực hiện: Ban lãnh đạo doanh nghiệp phối hợp với các tổ chức đào tạo chuyên ngành.

2. Nâng cao vai trò quản trị tài chính: Nhà quản trị cần tăng cường cam kết và trách nhiệm trong việc giám sát công tác kế toán, xây dựng chính sách kế toán phù hợp và minh bạch. Thời gian thực hiện: liên tục. Chủ thể thực hiện: Ban giám đốc và hội đồng quản trị.

3. Xây dựng hệ thống kiểm soát nội bộ hiệu quả: Thiết lập và duy trì hệ thống kiểm soát nội bộ nhằm đảm bảo tính chính xác và trung thực của thông tin tài chính, giảm thiểu rủi ro sai sót và gian lận. Thời gian thực hiện: 12 tháng. Chủ thể thực hiện: Ban kiểm soát nội bộ và phòng kế toán.

4. Ứng dụng công nghệ thông tin trong kế toán: Khuyến khích sử dụng phần mềm kế toán hiện đại và hệ thống quản lý thông tin để nâng cao hiệu quả xử lý và trình bày báo cáo tài chính. Thời gian thực hiện: 6-9 tháng. Chủ thể thực hiện: Ban lãnh đạo doanh nghiệp và bộ phận công nghệ thông tin.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Các nhà quản lý DNNVV: Giúp hiểu rõ các nhân tố ảnh hưởng đến chất lượng báo cáo tài chính, từ đó có chiến lược nâng cao hiệu quả quản trị tài chính.

2. Nhân viên kế toán và kiểm toán: Cung cấp kiến thức về các thuộc tính chất lượng thông tin tài chính và vai trò của năng lực kế toán trong việc cải thiện báo cáo tài chính.

3. Các cơ quan quản lý và giám sát: Hỗ trợ xây dựng chính sách, quy định phù hợp nhằm nâng cao tính minh bạch và tin cậy của báo cáo tài chính trong khu vực DNNVV.

4. Các nhà nghiên cứu và học viên: Là tài liệu tham khảo quý giá cho các nghiên cứu tiếp theo về quản trị tài chính, kế toán và phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa.

Câu hỏi thường gặp

1. Chất lượng thông tin báo cáo tài chính là gì?
   Chất lượng thông tin báo cáo tài chính bao gồm các thuộc tính như tính thích hợp, trình bày trung thực, khả năng so sánh, dễ hiểu và kịp thời, giúp người sử dụng đưa ra quyết định chính xác (IASB, 2008).

2. Vai trò của nhà quản trị ảnh hưởng thế nào đến chất lượng báo cáo tài chính?
   Nhà quản trị có vai trò quan trọng trong việc giám sát, cam kết và xây dựng chính sách kế toán, từ đó đảm bảo tính minh bạch và kịp thời của báo cáo tài chính (Jufri Darma, 2018).

3. Năng lực kế toán gồm những yếu tố nào?
   Năng lực kế toán bao gồm trình độ chuyên môn, kỹ năng thực hành, kinh nghiệm và khả năng áp dụng chuẩn mực kế toán trong thực tế (Setiyawati, 2013).

4. Tại sao trình bày trung thực của báo cáo tài chính ở DNNVV còn thấp?
   Do hạn chế về nguồn lực, thiếu kiểm soát nội bộ chặt chẽ và nhận thức chưa đầy đủ về chuẩn mực kế toán, dẫn đến việc trình bày thông tin chưa chính xác và minh bạch (Phạm Quốc Thuận, 2016).

5. Làm thế nào để nâng cao chất lượng báo cáo tài chính của DNNVV?
   Cần tăng cường đào tạo năng lực kế toán, nâng cao vai trò quản trị, xây dựng hệ thống kiểm soát nội bộ hiệu quả và ứng dụng công nghệ thông tin trong công tác kế toán (Đề xuất nghiên cứu).

Kết luận

• Nghiên cứu đã hệ thống hóa lý thuyết về chất lượng thông tin báo cáo tài chính và các nhân tố ảnh hưởng trong bối cảnh DNNVV Việt Nam.
• Xác định năng lực kế toán và vai trò nhà quản trị là hai nhân tố chính ảnh hưởng tích cực đến chất lượng báo cáo tài chính.
• Các thuộc tính chất lượng thông tin như trình bày trung thực, khả năng so sánh và kịp thời được đánh giá chưa đồng đều, phản ánh thực trạng còn nhiều hạn chế.
• Đề xuất các giải pháp cụ thể nhằm nâng cao năng lực kế toán, vai trò quản trị và ứng dụng công nghệ thông tin trong DNNVV.
• Tiếp tục nghiên cứu mở rộng phạm vi và đối tượng khảo sát để hoàn thiện mô hình và đề xuất chính sách phù hợp hơn.

Các nhà quản lý DNNVV và cơ quan quản lý nên áp dụng các khuyến nghị nghiên cứu để cải thiện chất lượng báo cáo tài chính, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BÞ GIÁO DþC VÀ ÀO T¾O TR¯ÞNG ¾I HÞC KINH T¾ QUÞC DÂN ------øùøù------ TÔ THÞ THU TRANG NGHIÊN CþU CÁC NHÂN TÞ ¾NH H¯ÞNG ¾N CH¾T L¯þNG THÔNG TIN BÁO CÁO TÀI CHÍNH CþA CÁC DOANH NGHIÞP NHÞ VÀ VþA VIÞT NAM LU¾N ÁN TI¾N S) NGÀNH K¾ TOÁN HÀ NÞI - 2024 BÞ GIÁO DþC VÀ ÀO T¾O TR¯ÞNG ¾I HÞC KINH T¾ QUÞC DÂN ------øùøù------ TÔ THÞ THU TRANG NGHIÊN CþU CÁC NHÂN TÞ ¾NH H¯ÞNG ¾N CH¾T L¯þNG THÔNG TIN BÁO CÁO TÀI CHÍNH CþA CÁC DOANH NGHIÞP NHÞ VÀ VþA VIÞT NAM CHUYÊN NGÀNH: K¾ TOÁN, KIÞM TOÁN VÀ PHÂN TÍCH Mà SÞ: 9340301 LU¾N ÁN TI¾N S) Ng±ßi h±ßng d¿n khoa hßc: PGS. TR¾N QUÝ LIÊN HÀ NÞI - 2024 i LÞI CAM OAN Tôi ã ßc và hißu vß các hành vi vi ph¿m sÿ trung thÿc trong hßc thu¿t. Tôi cam k¿t b¿ng danh dÿ cá nhân r¿ng lu¿n án vßi ß tài “Nghiên cÿu các nhân tß ¿nh h±ßng ¿n ch¿t l±ÿng thông tin báo cáo tài chính cÿa các doanh nghißp nhß và vÿa Vißt Nam” này do tôi tÿ thÿc hißn và không vi ph¿m yêu c¿u vß sÿ trung thÿc trong hßc thu¿t. Nghiên cÿu sinh Tô Thß Thu Trang ii MþC LþC LÞI CAM OAN.

ii DANH MþC CÁC Tþ VI¾T T¾T .v DANH MþC B¾NG BIÞU. vii DANH MþC S¡ Þ, HÌNH .ix DANH MþC PHþ LþC .1 CH¯¡NG 1: TÞNG QUAN VÞ V¾N Þ NGHIÊN CþU .1 Tßng quan các ph±¡ng pháp ti¿p c¿n và o l±ßng ch¿t l±ÿng thông tin báo cáo tài chính .1 o l±ßng theo ch¿t l±ÿng lÿi nhu¿n .2 o l±ßng dÿa trên tính thích hÿp cÿa thông tin .3 o l±ßng theo mßt sß y¿u tß cÿ thß cÿa báo cáo tài chính .4 o l±ßng dÿa trên ¿y ÿ các thußc tính ch¿t l±ÿng thông tin báo cáo tài chính .2 Quan ißm nghiên cÿu và nhân tß ¿nh h±ßng tßi ch¿t l±ÿng thông tin báo cáo tài chính .1 Quan ißm nghiên cÿu vß ch¿t l±ÿng thông tin báo cáo tài chính .2 Nghiên cÿu các nhân tß ¿nh h±ßng tßi ch¿t l±ÿng thông tin báo cáo tài chính .3 Mßi liên hß cÿa các nhân tß ¿nh h±ßng vßi ch¿t l±ÿng thông tin báo cáo tài chính .3 Tßng quan các nhân tß ¿nh h±ßng tßi ch¿t l±ÿng thông tin báo cáo tài chính cÿa các doanh nghißp nhß và vÿa .1 Các nhân tß ¿nh h±ßng tßi ch¿t l±ÿng thông tin báo cáo tài chính cÿa doanh nghißp nhß và vÿa .2 Mßi liên hß cÿa các nhân tß ¿nh h±ßng vßi ch¿t l±ÿng thông tin báo cáo tài chính cÿa các doanh nghißp nhß và vÿa .4 Kho¿ng trßng nghiên cÿu và v¿n ß c¿n nghiên cÿu .39 K¾T LU¾N CH¯¡NG 1 .42 CH¯¡NG 2: C¡ SÞ LÝ THUY¾T VÀ MÔ HÌNH NGHIÊN CþU .1 Khung khái nißm cho báo cáo tài chính .1 Ph¿m vi và mÿc tiêu cÿa báo cáo tài chính .2 Khung khái nißm cho báo cáo tài chính cÿa doanh nghißp nhß và vÿa.2 Ch¿t l±ÿng thông tin báo cáo tài chính và các thußc tính ánh giá ch¿t l±ÿng50 2.1 Ch¿t l±ÿng thông tin báo cáo tài chính .2 Các thußc tính ánh giá ch¿t l±ÿng thông tin báo cáo tài chính .3 Doanh nghißp nhß và vÿa .1 óng góp kinh t¿ và xã hßi cÿa các doanh nghißp nhß và vÿa.2 Xác ßnh doanh nghißp nhß và vÿa cho mÿc ích báo cáo tài chính.3 ¿c ißm doanh nghißp nhß và vÿa ¿nh h±ßng tßi ch¿t l±ÿng thông tin báo cáo tài chính .4 Các lý thuy¿t nßn và v¿n dÿng cho nghiên cÿu .1 Lý thuy¿t thông tin hÿu ích .2 Lý thuy¿t ¿i dißn/ÿy nhißm .5 Xây dÿng mô hình và gi¿ thuy¿t nghiên cÿu .1 ß xu¿t mô hình nghiên cÿu .2 Xây dÿng các gi¿ thuy¿t nghiên cÿu.81 K¾T LU¾N CH¯¡NG 2 .85 CH¯¡NG 3: PH¯¡NG PHÁP NGHIÊN CþU .1 Xây dÿng quy trình nghiên cÿu .2 Nghiên cÿu ßnh tính .1 ßi t±ÿng tham gia th¿o lu¿n .2 K¿t qu¿ th¿o lu¿n. Nghiên cÿu ßnh l±ÿng .1 Công cÿ thu th¿p dÿ lißu .2 Thi¿t k¿ m¿u nghiên cÿu và thu th¿p dÿ lißu.3 Ph±¡ng pháp phân tích .105 K¾T LU¾N CH¯¡NG 3 .109 CH¯¡NG 4: K¾T QU¾ NGHIÊN CþU .1 K¿t qu¿ nghiên cÿu .1 K¿t qu¿ nghiên cÿu ßnh tính .2 K¿t qu¿ nghiên cÿu ßnh l±ÿng s¡ bß .3 K¿t qu¿ nghiên cÿu ßnh l±ÿng chính thÿc.2 Phân tích các nhân tß ¿nh h±ßng tßi các thußc tính ch¿t l±ÿng thông tin báo cáo tài chính cÿa các doanh nghißp nhß và vÿa Vißt Nam .1 Phân tích ß tin c¿y cÿa thang o .2 Phân tích nhân tß khám phá EFA .3 Phân tích nhân tß kh¿ng ßnh (CFA) .4 Phân tích mô hình c¿u trúc tuy¿n tính (SEM) .124 K¾T LU¾N CH¯¡NG 4. TH¾O LU¾N K¾T QU¾ NGHIÊN CþU VÀ KHUY¾N NGHÞ .1 Tóm t¿t k¿t qu¿ nghiên cÿu .2 Th¿o lu¿n k¿t qu¿ nghiên cÿu .1 Th¿o lu¿n vß các thußc tính ch¿t l±ÿng thông tin báo cáo tài chính trong các doanh nghißp nhß và vÿa t¿i Vißt Nam .2 Th¿o lu¿n vß nhân tß ¿nh h±ßng tßi ch¿t l±ÿng thông tin báo cáo tài chính cÿa các doanh nghißp nhß và vÿa Vißt Nam.1 Khuy¿n nghß ßi vßi doanh nghißp nhß và vÿa Vißt Nam .2 Khuy¿n nghß ßi vßi Các c¡ quan giám sát.

Nhÿng h¿n ch¿ và h±ßng nghiên cÿu t±¡ng lai .160 K¾T LU¾N CH¯¡NG 5 .163 DANH MþC CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CþU CþA TÁC GI¾ LIÊN QUAN ¾N Þ TÀI LU¾N ÁN .164 DANH MþC TÀI LIÞU THAM KH¾O .177 v DANH MþC CÁC Tþ VI¾T T¾T AAA : Hißp hßi k¿ toán Hoa kÿ (American Association of Accountants) AIA : Vißn k¿ toán Hoa Kÿ (American Institute of Accountants) AICPA : Vißn k¿ toán công chÿng Hoa Kÿ (American Institute of Certified Public Accountants) BCTC : Báo cáo tài chính BCTHTC : Báo cáo tình hình tài chính BCKQHKD: Báo cáo k¿t qu¿ ho¿t ßng kinh doanh BCLCTT : Báo cáo l±u chuyßn tißn tß CL : Ch¿t l±ÿng CLTT : CLTT CMKTQT : Chu¿n mÿc k¿ toán qußc t¿ DN : Doanh nghißp DNNVV : Doanh nghißp nhß và vÿa FASB : Hßi ßng chu¿n mÿc k¿ toán tài chính Hoa Kÿ (The Financial Accounting Standards Board) HT : Hß thßng HTKSNB : Hß thßng kißm soát nßi bß HTTT : Hß thßng thông tin HTTTKT : Hß thßng thông tin k¿ toán IASB : Hßi ßng chu¿n mÿc k¿ toán qußc t¿ (The International Accounting Standard Board) IASC : þy ban chu¿n mÿc k¿ toán qußc t¿ (The International Accounting Standards Committee) IFAC : Liên oàn k¿ toán qußc t¿ (International Federation of Accountants) IFRS cho SMEs: Chu¿n mÿc báo cáo tài chính qußc t¿ cho doanh nghißp nhß và vÿa IFRS : Chu¿n mÿc báo cáo tài chính qußc t¿ CNTT : Công nghß thông tin (Information technology) KSNB : Kißm soát nßi bß KT : K¿ toán KTQT : K¿ toán qu¿n trß vi KTTC : K¿ toán tài chính MLR : Multiple linear regression PL : Phÿ lÿc PMKT : Ph¿n mßm k¿ toán S : S¡ ß SXKD : S¿n xu¿t kinh doanh TTCK : Thß tr±ßng chÿng khoán TTKT : Thông tin k¿ toán TSNH : Tài s¿n ng¿n h¿n vii DANH MþC B¾NG BIÞU B¿ng 1. Tßng hÿp các ph±¡ng pháp o l±ßng CLTT BCTC .1: ßnh ngh)a và quan ißm vß CLTT BCTC. Tiêu chí phân lo¿i DNNVV theo quy mô/khu vÿc cÿa Vißt Nam. Tßng hÿp các gi¿ thuy¿t nghiên cÿu và c¡ sß lý thuy¿t .1: Danh sách các ßi t±ÿng tham gia th¿o lu¿n .2: K¿t qu¿ th¿o lu¿n vß nhân tß cÿa mô hình nghiên cÿu và các thußc tính o l±ßng CLTT BCTC cÿa các DNNVV Vißt Nam .3: K¿t qu¿ ánh giá mÿc ß ¿nh h±ßng cÿa các nhân tß trong mô hình ß xu¿t theo ý ki¿n cÿa các chuyên gia .4: Thang o nháp ch¿t l±ÿng thông tin báo cáo tài chính trong các doanh nghißp nhß và vÿa t¿i Vißt Nam.

Thang o nháp nhân tß Vai trò cÿa nhà qu¿n trß. K¿t qu¿ th¿o lu¿n thang o Vai trò cÿa nhà qu¿n trß. Thang o nháp nhân tß Nng lÿc cÿa k¿ toán. K¿t qu¿ th¿o lu¿n thang o Nng lÿc cÿa k¿ toán.

Thang o chính thÿc ±ÿc mã hóa. K¿t qu¿ nghiên cÿu ßnh tính .2: K¿t qu¿ ch¿y Cronbach’s Alpha nghiên cÿu ßnh l±ÿng s¡ bß .3: K¿t qu¿ thßng kê phi¿u kh¿o sát hÿp lß .4: K¿t qu¿ thßng kê theo hình thÿc pháp lý, thßi gian ho¿t ßng và l)nh vÿc kinh doanh cÿa m¿u kh¿o sát hÿp lß .5: K¿t qu¿ ánh giá ß tin c¿y cÿa thang o .6: K¿t qu¿ kißm ßnh KMO và Bartlett’s Test .7: Ph±¡ng sai trích các nhân tß .8: Ma tr¿n xoay các nhân tß .9: Chß báo ß phù hÿp mô hình cÿa t¿t c¿ các nhân tß (mô hình ¿y ÿ) .10: Tßng ph±¡ng sai trích rút (AVE) cÿa các nhân tß và ma tr¿n t±¡ng quan giÿa các khái nißm. K¿t qu¿ kißm ßnh các bi¿n trong mô hình nghiên cÿu .12: B¿ng tßng hÿp k¿t qu¿ kißm ßnh các gi¿ thuy¿t nghiên cÿu .1: ánh giá vß thußc tính Thích hÿp cÿa BCTC.2: ánh giá vß thußc tính Trình bày trung thÿc cÿa BCTC .3: ánh giá vß thußc tính Dß hißu cÿa BCTC .4: ánh giá vß thußc tính Có thß so sánh cÿa BCTC.5: ánh giá vß thußc tính Kßp thßi cÿa BCTC .6: ánh giá vß Vai trò cÿa nhà qu¿n trß cÿa DNNVV Vißt Nam .7: ánh giá vß Nng lÿc cÿa k¿ toán cÿa DNNVV Vißt Nam .144 ix DANH MþC S¡ Þ, HÌNH S¡ ß 1.1: Mô hình nhân tß ¿nh h±ßng tßi CLTT BCTC cÿa Heidi Vander Bauwhede (2001).2: Mô hình nhân tß ¿nh h±ßng ¿n CL HTTTT k¿ toán cÿa Jufri Darma (2018).3: Mô hình nhân tß ¿nh h±ßng ¿n CLTT BCTC cÿa Hari Setiyawati (2013)32 S¡ ß 2.1: Mô hình vai trò qu¿n lý cÿa BCTC /Trách nhißm gi¿i trình.2: Mô hình tính hÿu ích cho vißc ra quy¿t ßnh cÿa BCTC .3: Mô hình nghiên cÿu .1: Quy trình thÿc hißn các ph±¡ng pháp nghiên cÿu cÿ thß. Trình tÿ thÿc hißn nghiên cÿu ßnh l±ÿng .1: Chißu ¿nh h±ßng cÿa các nhân tß trong mô hình .1: Mô hình phân tích nhân tß kh¿ng ßnh CFA.

K¿t qu¿ phân tích mô hình c¿u trúc tuy¿n tính SEM .126 x DANH MþC PHþ LþC PHþ LþC 01. TÞNG QUAN CÁC NHÂN TÞ VÀ MÔ HÌNH NGHÊN CþU NHÂN TÞ ¾NH H¯ÞNG TÞI CLTT BCTC. TÞNG QUAN K¾T QU¾ NGHIÊN CþU CÁC NHÂN TÞ ¾NH H¯ÞNG TRþC TI¾P VÀ GIÁN TI¾P TÞI CLTT BCTC TRONG CÁC DOANH NGHIÞP NHÞ VÀ VþA. DÀN BÀI TH¾O LU¾N CHUYÊN GIA .199 PHþ LþC 04: B¾NG CÂU HÞI KH¾O SÁT .205 PHþ LþC 05: STANDARDIZED REGRESSION WEIGHTS .208 PHþ LþC 06: DANH SÁCH TÞNG HþP DOANH NGHIÞP KH¾O SÁT VÀ NH¾N PHI¾U HþP LÞ.

Lý do chßn ß tài CLTT BCTC là mßt khái nißm rßng, không chß ß c¿p ¿n thông tin tài chính mà còn ß c¿p ¿n các thông tin thuy¿t minh và các thông tin phi tài chính khác hÿu ích cho vißc ra quy¿t ßnh (Ferdy van Beest và cßng sÿ, 2009).