Chương 1: Một số vẫn đề ciung về nguyên tắc tổ chức, thực hiện quyền lực nhà nước, Chương 2: So sánh nguyên tắc tỗ chức, thực hiện quyễn lực nhà nước theo Hién pháp Lào năm 2015 và Hiên pháp Việt Nam năm 2013: Chương 3- Phương hướng, giải pháp hoàn thiên pháp luật về nguyên tắc tổ chức, thực hiện quyền lực nhà nước ở Lào thông qua kinh nghiệm của' Vist Nam 8 CHUONG1 MOT SO VAN DE CHUNG VE NGUYEN TAC TO CHUC, THUC HIEN QUYEN LUC NHANUGC 111. Một số khái niệm cơ ban 1. Khái niệm quyén lực nhà nước Trong sã hội dân chủ hiện đại có nhiễu loại quyển lực như: quyền lực chính tn, quyền lực kinh tế, quyên lực nhà nước, quyển lực tôn giáo. đó, quyển lực chính trị và quyển lực nha nước là hai loại quyển lực quan trọng vả có quan hệ mật thiết với nhau.Mác va Ph Angghen đã viết trong Tuyên ngôn của Đăng Công sản: "Quyển lực chính tt theo ding nghĩa của nó là bạo iực có tỗ chức của một giai cấp để trấn áp một giai cấp khác”? Về ban chat của nha nước, C Mac va Ph Angghen cũng khẳng định “Nha nước chẳng qua chi ia một bộ máy trấn áp của giai cắp này đối với một giai cấp khác "3.
Nhu vay, trong nba nước có một đăng cảm quyền thi rất khó phân biệt rach rời giữa quyển lực nha nước với quyển lực chính tri của đảng cẩm quyển. Chúng ta có thể nhận thay, quyền lực chính trị la quyền lực thống nhất của. một giai cấp hay của một liên minh giai cấp, không thể phân chia ra quyền lực trong các lĩnh vực hoạt động như quyên lực nhà nước phân chia thanh quyền lập pháp, quyền hanh pháp và quyên tư pháp. Vậy quyển lực nha nước là gi? Để hiểu rõ khái niệm quyền lực nha nước, chúng ta cần tìm hiểu khái siệm quyền lực.
Hiện nay có rat nhiều quan niệm khác nhau về quyền lực va chưa có một khái niệm thống nhất vẻ quyền lực. Từ điển Hán - Việt ghí. “Quyền lục là sức manh có thé cưỡng ché người ta phue tìng minh. Từ sa “ta, con người đã luôn hướng đền quyển lực, mốt mặt nó là khả năng gây ảnh.
hưởng của một người hoặc một nhóm người đến hành vi và suy nghĩ của các Syma ato Chê gi Qube ga (999, MŒc- Pbagghen cân tp tp 1,618 ` Nhà ait bin Sethi (1910), CMée- Ph agp toàn i tp 1584 * Địo Duy Anh (996), Hới. Pee ar din, Xo. Tel phd He Chí Minh, TP. 9 cả nhân, các nhóm người khác, mit khác, nó đại điện cho một vi tri cia cá nhân hoặc nhóm người, là khả năng đạt được mục tiêu xc định một cách đơn phương, không chịu sự kiểm soát, áp đặt, hay phải đáp ứng các diéu kiện va đòi hỏi của các cá nhân hoặc nhỏm người khác.
Như vậy có thé thay quyền lực. chính lá năng lục, khả năng buôc người khác phải tuân theo ý chỉ của mình. Quyển lực nhá nước cũng giới han trong phạm vi nghĩa của quyển lực Tuy nhiên, hai từ “nha nước” trong cum từ quyển lực nha nước nói lên bản chất của quyên lực đó. Quyên lực nhà nước là yêu tổ hình thành nên bản chất nhà nước, là sản phẩm tắt yêu và cẩn thiết của nhà nước.
Nha nước là một tổ chức pháp lý của một công đồng dân cư trên phạm. ‘vi lãnh thd quốc gia, ngoài trách nhiệm bảo vệ chủ quyền lãnh thổ, nha nước còn có trảch nhiệm quân lý dân cư, bảo vệ công dân của mình, đỏng thời phat thiết lập và duy tì trật tư xế hôi”. Muôn vậy, nha nước phải có “quyền lực nhà nước" và quyển lực ấy phải được bảo đâm thực hiến bằng sức manh cưỡng chế của nha nước. Nghĩa 18, quyên lực đó phải mang tính pháp lý và phải được bao đảm thực hiện bằng hệ thông các thiết chế bao lực của nha nước.
'Nguôn gốc của quyền lực nhà nước xuất phát từ quyên lực chính tri bao gồm: Quyên lực chính trị của giai cấp thông tri x4 hội và quyển lực chính trị của các giai cấp, ting lớp khác. Có quan điểm cho rằng “urd lực nhà mebe là sức manh cũa nit nước bắt buộc mọi người dân phải pine từng ÿ chi của nhà nước thông qua các cơ quan nhà nước, bằng bộ máp nhà nước do minh tỗ chức ra"5. Theo quan điểm nay, quyên lực nha nước của nhân dân, là sức mạnh của nhân dân ‘vat buộc moi người phải phục tùngý chi của nhân dân thông qua các cơ quan ˆ Võ Thái Bề 2020) “Bin quyin bea nuớc ong Xhoa học phip Ý hiện may”, hưng Hóng ni độn sử Thông Chand ị tos Bên Tre, hp (EnenggheBerhsnze «aa ieee gaye he aitước "gang hot Đọc háouận nay,my cập ngày 3308010, “VN Đức Thiên 2010), Ban về p hn Tế Ne cu Tập phép, s 19 180) 10 nhả nước do nhân dân tổ chức ra. Tac gia cho rằng, quyền lực nha nước phai được tô chức và hoạt động theo Hiển pháp và pháp luật.
Tác giả ding ý với quan điểm: "Quyển lực nhà nước là quyên lực của nhân dân trao cho nhà nước thông qua hién pháp, nhằm bảo đấm, bảo vệ các quyền con người quyễn công dn’? Quyển lực nha nước có ba (03) nhánh chủ yếu là quyển lập pháp, quyền hành pháp va quyền tư pháp. Việc nhận điện chính xác vé quyển lực, quyền lực nhà nước sé có ý nghĩa to lớn trong việc xac định bản chất của một nhà nước, Qua đỏ, xác định chính xác nguyên tắc tổ chức thực thi quyển lực nhà nước là: “ Quyên lực nhà nước là thống nhất, có sự phân công. phối hợp, *iểm soát giữa các cơ quan nhà nước trong việc thực hiện các quyén lập "pháp, hành pháp, te pháp”. Đồng thời, xác định cơ cầu tổ chức bô máy nhà nước phù hợp để tiền hành thực thi nguyên tắc thực hiện quyền lực một cách hiệu quả nhất 1.
Khái niệm, nội dung các quyén lập pháp, hành: pháp, tepháp 112. Quyén lập pháp Quyên lực nhà nước được tao thành từ ba quyển lập pháp, hành pháp và tư pháp. Việc phân tách quyển lực nba nước thành ba quyển nói trên bat nguôn từ học thuyết tam quyên phân lập mả cha đẻ của nó lá John Locke. Hoc thuyết của ông sau đó được phát triển bõi nhà xã hội học và luật học người Pháp Montesquieu Có nhiêu quan niệm về quyền lập pháp, Montesquie cho rằng “quyên Tap pháp, nhà vua hay pháp quan làm ra các tht luật cho một thời gian hay vĩnh viễn, và sửa đổi hay hữp 6 luật này"®.
Trong quan niệm của thé giới, Cao Anh Để G013), Thân cổng ph lợp cức cơ quen tương du in engin lớp nhận Thời phép và ne pháp3 em, Sch yên háo ~ thm dio, nh, Chết guc ga — Sethi, Ha Nội t5. Seb basalt "Ban vd uyên dp php và mổ bo lp phép” eases cia Trường Đạ học km st Hà [Ge bape eda shang toe học thẻ tl 11505 trọ cặp ng 25772020. "Monee squrs, "Tov db php lu"XB. Ga daca Nội, 98 ul quyền lập pháp là quyền thông qua các dự luật chứ không phải 1a quyền lam luật.
Quyển lập pháp 18 quyển đại điên cho nhân dân thể hiện ý chí chung của quốc gia. Thuộc tinh cơ bản, xuyên suốt mọi hoạt đông của quyén lập pháp la đại diện cho nhân dân. Trong qua trình lập pháp cin bao đăm ý chỉ chung của nhân dân được tôn trọng, Quyển này được thể hiện trong các đạo luật ma Quốc hội là cơ quan duy nhất được nhân dân giao quyền biểu quyết thông qua. Bản chất của quyền lập pháp là quyền đại điền chứ không đồng nhất với quyền lâm luật Chủ thể có quyển lap pháp không nhất thiết là chủ thé soạn thảo luật Pháp luật cho phép một đạo luật có thé được rat nhiéu chủ thể khác nhau soạn.
thảo va trình lên Quốc hội. Pháp luật của đa số quốc gia đền quy định, các cơ quan của Quốc hội vả ngay cả đại biểu Quốc hội déu có quyền soạn vả trinh. Tuy nhiên, đa phan các dự luật đều do Chính phủ soan thao. Pháp luật cần phải bắt nguồn từ nhu câu thực.
của quản lý dat nước, ma cơ quan hành pháp là cơ quan trực tiép thực hiện quản lý các vẫn để phát sinh từ đời sống sã hội Nội dung cốt lõi của quyển nay là quyển ding ý hoặc không đồng ý thông qua mét chính sách hoặc một dự luật nao đó. Với nội dung nay, quyền. lập pháp là quyển của Quốc hội - cơ quan duy nhất có quyển thông qua hay không thông qua một đạo luật. Vai trò của Quốc hội trong hoạt đông lập pháp Ja thẩm định năng lực ma Quốc hội phải có lả năng lực.
định, chứ không, phải là năng lực xây dựng pháp luật chung chung 1. Quyén hành pháp Hiển pháp các nước thường có quy định về quyền hanh pháp và quyển nảy thường được trao chủ yếu cho Chính phủ ma người đứng dau có thể 1a Thủ tướng hoặc Tổng thống. Tuy vậy hấu như không có bản Hiển pháp nảo dua ra được khái niệm quyển hảnh pháp 2 Khai niêm hành pháp do các nha tư tưởng cuối thé kỹ XVII, đâu thể kỹ. XVIII đưa ra trong học thuyết vẻ phân chia quyển lực nha nước.
Theo Montesquieu, quyển hành pháp là: “nhà vua quyết định hoà hay chiến, giá Dat sứ dt các nước, thiết iập an ninh, đề phòng xâm iược "19. Ở Việt Nam có ‘hoc giả quan niệm vẻ quyền hảnh pháp như sau: “4 ành pháp. được phân công tới các cơ quan nhà nước ở địa phương, tới công đồng lãnh thổ. Mue vay, quyền hành pháp ở Việt Nam được thực hiện bởi toàn bô hệ thông các cơ quan hành chính nhà nước ö trung ương và dia phương và cả các cơ quan quyền iực nhà nước ở dia phương - Hội đồng nhân đân các cấp”, Quan niệm trên cho thay quyển hành pháp được thực hiện bởi các hệ thống cơ quan hành chỉnh nhà nước từ trung ương và địa phương, chứ không phải chỉ được thực hiện bởi cơ quan hành pháp - Chính phi.
Đây là quyền lực trung tm của bộ máy nha nước, gắn với thực tiễn, gin với đời sống xã hội. Quyền hanh 'pháp là quyền khởi xướng, hoạch định, dé xuất chính sách để lập pháp xem xét phê chuẩn và thực hiện các chính sách, pháp luật do lập pháp thông qual? "Nội dung quyển hành pháp bao gồm”. (4) Để suất, hoạch định và điều hành chính sách quốc gia, (đi) Thực hiên các chính sách, pháp luật do lập pháp thông qua, (ii) Kiểm soát các quyền lập pháp, tư pháp. Quyén hepháp Theo nghĩa truyền thống được sử dung trong khoa học pháp ly, “gurén te pháp “ được hiểu là quyền xét xữ được thực hiên bai hệ thông Tòa án.