Nghiên cứu về việc sửa đổi chế định chính phủ trong hiến pháp năm 1992

Nghiên cứu sửa đổi chế định chính phủ trong Hiến pháp 1992 phân tích các đề xuất cải cách nhằm hoàn thiện cơ cấu tổ chức và hoạt động của chính phủ.

• Tác giả: NCS. Nguyễn Thị Hạnh
• Trường học: Đại học Luật Hà Nội
• Đề tài: Nghiên Cứu Sửa Đổi, Bổ Sung Chế Định Chính Phủ Trong Hiến Pháp Năm 1992
• Loại tài liệu: đề tài nghiên cứu khoa học
• Năm xuất bản: 2013
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• PHẦN MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ CHÍNH PHỦ TRONG NHÀ NƯỚC PHÁP QUYỀN
• 1.1. Tổ chức quyền lực nhà nước trong nhà nước pháp quyền
• 1.2. Vai trò, chức năng của cơ quan thực hiện quyền hành pháp (Chính phủ) trong nhà nước pháp quyền
• 1.3. Một số vấn đề cơ bản về nhiệm vụ, quyền hạn, tổ chức và hoạt động Chính phủ
• 1.3.1. Về nhiệm vụ, quyền hạn của Chính phủ
• 1.3.2. Về cơ cấu tổ chức, chế độ làm việc và trách nhiệm của Chính phủ
• 1.3.3. Về mối quan hệ giữa Chính phủ và các cơ quan nhà nước khác
• 2. CHƯƠNG 2: CHẾ ĐỊNH CHÍNH PHỦ QUA CÁC BẢN HIẾN PHÁP VIỆT NAM
• 2.1. Khái quát về nhà nước pháp quyền Việt Nam XHCN
• 2.2. Chế định Chính phủ qua các bản Hiến pháp
• 2.2.1. Chế định Chính phủ trong Hiến pháp năm 1946
• 2.2.2. Chế định Chính phủ trong Hiến pháp năm 1959
• 2.2.3. Chế định Chính phủ trong Hiến pháp năm 1980
• 2.2.4. Chế định Chính phủ trong Hiến pháp năm 1992
• 3. CHƯƠNG 3: ĐÁNH GIÁ CÁC QUY ĐỊNH VỀ CHẾ ĐỊNH CHÍNH PHỦ TRONG HIẾN PHÁP NĂM 1992
• 3.1. Vị trí chức năng của Chính phủ
• 3.1.1. Quy định của Hiến pháp
• 3.1.2. Hạn chế, vướng mắc trong quy định của Hiến pháp
• 3.2. Nhiệm vụ của Chính phủ
• 3.2.1. Quy định của Hiến pháp
• 3.2.2. Hạn chế, vướng mắc trong quy định của Hiến pháp
• 3.3. Thành phần, cơ cấu tổ chức, chế độ làm việc và trách nhiệm
• 3.3.1. Quy định của Hiến pháp
• 3.3.2. Hạn chế, vướng mắc trong quy định của Hiến pháp
• 3.4. Mối quan hệ giữa Chính phủ với các cơ quan khác trong bộ máy nhà nước
• 3.4.1. Mối quan hệ với Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội
• 3.4.2. Mối quan hệ với Chủ tịch nước
• 3.4.3. Mối quan hệ với Tòa án nhân dân, Viện kiểm sát nhân dân
• 3.4.4. Mối quan hệ với chính quyền địa phương
• 4. CHƯƠNG 4: KIẾN NGHỊ HƯỚNG SỬA ĐỔI, BỔ SUNG CHẾ ĐỊNH CHÍNH PHỦ
• 4.1. Các quan điểm chỉ đạo, yêu cầu trong việc đề xuất, kiến nghị sửa đổi, bổ sung chế định Chính phủ
• 4.2. Các kiến nghị cụ thể
• 4.2.1. Về vị trí, chức năng của Chính phủ
• 4.2.2. Về nhiệm vụ, quyền hạn của Chính phủ
• 4.2.3. Về cơ cấu Chính phủ
• 4.2.4. Về chế độ làm việc và trách nhiệm của Chính phủ
• 4.2.5. Về mối quan hệ giữa Chính phủ và các cơ quan khác
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tính cấp thiết của việc nghiên cứu sửa đổi chế định chính phủ trong hiến pháp 1992

Việc nghiên cứu sửa đổi chế định chính phủ trong hiến pháp 1992 là một nhiệm vụ quan trọng nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển của Nhà nước pháp quyền và sự biến đổi của nền kinh tế. Hiến pháp 1992 là văn bản pháp lý cơ bản, thể hiện chủ trương phát triển chính trị, kinh tế, văn hóa và xã hội của Việt Nam. Qua 20 năm thực hiện, các quy định trong hiến pháp đã bộc lộ những hạn chế không còn phù hợp với thực tiễn. Cụ thể, quyền lực nhà nước và vai trò của Chính phủ cần được xác định rõ ràng hơn để phù hợp với các yêu cầu mới của thời kỳ hội nhập quốc tế. Việc sửa đổi này không chỉ nhằm cải cách cơ cấu chính phủ mà còn để nâng cao hiệu quả hoạt động của bộ máy nhà nước. Theo đó, yêu cầu sửa đổi xuất phát từ những vấn đề thực tiễn trong việc thực thi quyền hành pháp, cũng như để đảm bảo tính hợp lý trong mối quan hệ giữa Chính phủ và các cơ quan nhà nước khác.

II. Nội dung nghiên cứu chính của đề tài

Đề tài tập trung vào việc phân tích các quy định về chế định chính phủ trong hiến pháp 1992. Các nội dung nghiên cứu chính bao gồm: vị trí, chức năng của Chính phủ; nhiệm vụ và quyền hạn của Chính phủ; cấu trúc tổ chức và chế độ làm việc của Chính phủ; mối quan hệ giữa Chính phủ với các cơ quan nhà nước khác. Nghiên cứu này sẽ đánh giá những điểm mạnh và điểm yếu của các quy định hiện hành, từ đó đề xuất các kiến nghị sửa đổi, bổ sung. Đặc biệt, cần xem xét vai trò của Chính phủ trong việc thực hiện quyền lực nhà nước, nhằm đảm bảo Chính phủ có thể hoạt động một cách chủ động, linh hoạt và hiệu quả. Việc nghiên cứu cũng sẽ tham khảo kinh nghiệm từ các quốc gia khác để hoàn thiện các quy định về chế định chính phủ trong hiến pháp.

III. Phương pháp nghiên cứu

Phương pháp nghiên cứu trong đề tài này bao gồm nhiều phương pháp khác nhau như: phương pháp bình luận, diễn giải để phân tích các yếu tố của Nhà nước pháp quyền và vai trò của Chính phủ; phương pháp lịch sử để xem xét sự phát triển của chế định chính phủ qua các bản hiến pháp; phương pháp phân tích, so sánh để tổng hợp các quy định hiện hành và các quy định của các nước khác. Nghiên cứu cũng sẽ sử dụng phương pháp tọa đàm, trao đổi với các chuyên gia trong lĩnh vực pháp luật để thu thập ý kiến và nhận định về các vấn đề liên quan đến chế định chính phủ. Các phương pháp này sẽ giúp tạo ra một cái nhìn tổng thể và sâu sắc về các quy định hiện hành và những yêu cầu cần thiết cho việc sửa đổi, bổ sung.

IV. Kiến nghị sửa đổi bổ sung chế định chính phủ

Dựa trên các phân tích và đánh giá, đề tài sẽ đưa ra những kiến nghị cụ thể về việc sửa đổi, bổ sung các quy định liên quan đến chế định chính phủ trong hiến pháp 1992. Các kiến nghị này sẽ tập trung vào việc xác định rõ ràng hơn vị trí và chức năng của Chính phủ, đảm bảo rằng Chính phủ có đủ quyền hạn để thực hiện các nhiệm vụ được giao. Đồng thời, cần có sự phân công rõ ràng giữa Chính phủ và các cơ quan khác trong bộ máy nhà nước nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động. Việc sửa đổi này không chỉ nhằm cải cách cơ cấu chính phủ mà còn để tạo ra một hệ thống chính trị hoạt động hiệu quả hơn, đáp ứng được các yêu cầu phát triển của đất nước trong bối cảnh hội nhập quốc tế.

Nội dung chính

Báo Cáo Nghiên Cứu Khoa Học: Nghiên Cứu Sửa Đổi, Bổ Sung Chế Định Chính Phủ Trong Hiến Pháp Năm 1992

---

Tóm tắt nghiên cứu (200-250 từ)

Báo cáo đề tài nghiên cứu khoa học cấp Bộ do Bộ Tư pháp và Trường Đại học Luật Hà Nội chủ trì (Ban Chủ nhiệm: NCS. Nguyễn Thị Hạnh, ThS. Chu Thị Thái Hà cùng các chuyên gia lập hiến hàng đầu) tập trung giải quyết câu hỏi nghiên cứu cốt lõi: Làm thế nào để tái định vị và hoàn thiện toàn diện chế định Chính phủ trong Hiến pháp nhằm đáp ứng yêu cầu xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa (XHCN) và phát triển kinh tế thị trường định hướng XHCN tại Việt Nam?

Sử dụng phương pháp luận duy vật biện chứng, duy vật lịch sử kết hợp phân tích so sánh luật học, lịch sử lập hiến và phương pháp tọa đàm chuyên gia, công trình đã tiến hành đánh giá toàn diện thực trạng thi hành Hiến pháp năm 1992 (sửa đổi, bổ sung năm 2001).

Nghiên cứu chỉ ra những bất cập mang tính cấu trúc: sự đồng nhất chưa hợp lý giữa "quyền hành pháp" với "quản lý hành chính"; thiếu phân định rõ ràng giữa trách nhiệm tập thể của Chính phủ và trách nhiệm cá nhân của Thủ tướng, Bộ trưởng; cơ chế kiểm soát quyền lực giữa lập pháp, hành pháp, tư pháp còn nhiều điểm nghẽn.

Hàm ý khoa học và chính sách của đề tài đóng vai trò là luận cứ trực tiếp phục vụ quá trình soạn thảo, ban hành Hiến pháp năm 2013 và Luật Tổ chức Chính phủ năm 2015, mở đường cho việc xây dựng một nền hành chính quốc gia kiến tạo, thông suốt, hiệu lực và hiện đại.

---

Bối cảnh và tầm quan trọng (300-350 từ)

Trải qua hơn 20 năm thực hiện công cuộc Đổi mới, Hiến pháp năm 1992 đã hoàn thành xuất sắc sứ mệnh lịch sử trong việc thể chế hóa đường lối đổi mới kinh tế và chính trị giai đoạn đầu. Tuy nhiên, trước bối cảnh hội nhập quốc tế sâu rộng và sự vận hành nhanh chóng của nền kinh tế thị trường, nhiều quy định hiến định về thiết chế Chính phủ đã bộc lộ giới hạn:

• Thực trạng tri thức và thể chế: Hiến pháp năm 1992 chủ yếu định vị Chính phủ là "cơ quan chấp hành của Quốc hội, cơ quan hành chính nhà nước cao nhất". Cách định danh này chịu ảnh hưởng lớn từ mô hình tập quyền truyền thống, chưa làm nổi bật vị thế của một cơ quan nắm giữ và thực thi quyền hành pháp trong mô hình Nhà nước pháp quyền hiện đại.
• Khoảng trống nghiên cứu (Research Gap): Trước đây, các công trình học thuật chủ yếu tiếp cận từng khía cạnh kỹ thuật hành chính riêng lẻ hoặc các chế định độc lập mà chưa nhìn nhận Chính phủ dưới góc độ một nhánh quyền lực cốt lõi – chủ thể vừa tổ chức thi hành pháp luật, vừa chủ động khởi xướng và hoạch định chính sách vĩ mô của quốc gia.
• Tính thời sự và cấp thiết: Nghiên cứu được triển khai trực tiếp nhằm thể chế hóa các quan điểm chiến lược tại Văn kiện Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XI, Cương lĩnh xây dựng đất nước thời kỳ quá độ (bổ sung, phát triển năm 2011) và thực hiện các Nghị quyết của Ban Chấp hành Trung ương Đảng (Hội nghị lần thứ 2 và thứ 5) về việc sửa đổi, bổ sung Hiến pháp năm 1992.
• Tác động tiềm năng: Kết quả nghiên cứu không chỉ góp phần giải quyết những lúng túng trong phân công, phối hợp và kiểm soát quyền lực nhà nước, mà còn tạo tiền đề pháp lý vững chắc nâng cao hiệu lực quản lý vĩ mô, củng cố năng lực phản ứng chính sách linh hoạt của nền hành chính quốc gia.

---

Methodology và approach (350-400 từ)

Đề tài được triển khai trên nền tảng phương pháp luận khoa học chặt chẽ, kết hợp hài hòa giữa lý luận nhà nước và pháp luật với thực tiễn lập hiến trong và ngoài nước:

1. Thiết kế nghiên cứu (Research Design): Đề tài xây dựng khung phân tích liên ngành giữa Luật Hiến pháp, Luật Hành chính và Khoa học Chính trị, tiếp cận thiết chế Chính phủ từ 4 trục nội dung chính: (1) Vị trí, chức năng; (2) Nhiệm vụ, quyền hạn; (3) Cơ cấu tổ chức, chế độ làm việc; (4) Mối quan hệ tương hỗ với các thiết chế quyền lực khác.
2. Phương pháp lịch sử lập hiến: Khảo cứu tiến trình phát triển của chế định Chính phủ qua 4 bản Hiến pháp Việt Nam (1946, 1959, 1980 và 1992). Phương pháp này giúp rút ra các bài học kinh nghiệm quý báu, đặc biệt là giá trị tư tưởng dân chủ, linh hoạt và đề cao trách nhiệm cá nhân trong bản Hiến pháp năm 1946 do Chủ tịch Hồ Chí Minh chỉ đạo soạn thảo.
3. Phương pháp so sánh luật học (Comparative Law): Đối sánh mô hình tổ chức hành pháp tại các quốc gia đại diện cho các chính thể khác nhau trên thế giới:
   • Mô hình Nghị viện (Anh, Nhật Bản, Đức, Singapore);
   • Mô hình Cộng hòa Tổng thống (Hoa Kỳ);
   • Mô hình Cộng hòa Bán tổng thống/Lưỡng tính (Pháp, Nga);
   • Mô hình các nước XHCN và khu vực ASEAN.
4. Phương pháp bình luận, diễn giải và quy nạp pháp lý: Đi sâu mổ xẻ từng điều khoản của Chương VIII Hiến pháp năm 1992, đối chiếu quy định văn bản với thực tiễn vận hành bộ máy để chỉ ra các "điểm nghẽn" thể chế.
5. Độ tin cậy và giá trị khoa học (Validity & Reliability): Dữ liệu nghiên cứu được thẩm định qua các tọa đàm chuyên sâu, hội thảo khoa học với sự tham gia của các chuyên gia đầu ngành từ Bộ Tư pháp, Văn phòng Chính phủ, Đại học Quốc gia Hà Nội và Trường Đại học Luật Hà Nội, bảo đảm tính xác thực, đa chiều và có giá trị tham vấn chính sách cao.

---

Phát hiện chính (400-450 từ)

Nghiên cứu đã đưa ra các phát hiện và đánh giá khoa học mang tính đột phá về cấu trúc chế định Chính phủ:

1. Tái định nghĩa vị trí pháp lý: Phân biệt "Hành pháp" và "Hành chính"

Nghiên cứu khẳng định sự cần thiết phải nâng cấp nhận thức lý luận: Quyền hành pháp không đơn thuần là hoạt động hành chính – tác nghiệp mang tính chấp hành mệnh lệnh.

• Hành pháp là hoạt động chủ động khởi xướng, hoạch định và điều hành chính sách vĩ mô, dẫn dắt đường lối phát triển quốc gia thông qua quyền trình dự án luật (sáng quyền lập pháp).
• Hành chính là công cụ, phương tiện quản lý thực thi các chính sách đó. Do đó, quy định Chính phủ chỉ là "cơ quan chấp hành của Quốc hội" đã làm lu mờ vai trò độc lập tương đối và năng lực kiến tạo của Chính phủ.

2. Triết lý "Cầm lái" thay vì "Bơi chèo"

Vận dụng lý thuyết quản trị hiện đại, đề tài nhấn mạnh Chính phủ mạnh là Chính phủ tập trung vào vai trò "cầm lái" (định hướng chiến lược, xây dựng thể chế, kiểm soát chất lượng quy hoạch) thay vì sa đà vào "bơi chèo" (can thiệp sâu vào sản xuất kinh doanh hoặc trực tiếp cung ứng dịch vụ công vốn có thể chuyển giao cho xã hội và thị trường).

3. Phân định chế độ trách nhiệm tập thể và thẩm quyền cá nhân

Hiến pháp năm 1992 duy trì chế độ làm việc tập thể bao biện, khiến ranh giới trách nhiệm giữa tập thể Chính phủ với cá nhân Thủ tướng Chính phủ và các Bộ trưởng/Thủ trưởng cơ quan ngang bộ bị chồng lấn.

• Cần xác lập thẩm quyền cá nhân rõ nét cho Thủ tướng với tư cách là người đứng đầu cơ quan hành pháp quốc gia;
• Nâng cao trách nhiệm giải trình cá nhân của Bộ trưởng với tư cách là tư lệnh ngành quản lý toàn diện lĩnh vực trên phạm vi toàn quốc.

4. Tái cấu trúc cơ chế kiểm soát quyền lực và mối quan hệ hiến định

• Kiểm soát ngang: Phân định rõ cơ chế phân công, phối hợp và kiềm chế lẫn nhau giữa Chính phủ với Quốc hội (lập pháp), Tòa án nhân dân và Viện kiểm sát nhân dân (tư pháp), khắc phục tính hình thức trong giám sát tối cao và bỏ phiếu tín nhiệm.
• Kiểm soát dọc (Trung ương - Địa phương): Thay thế cơ chế hành chính mệnh lệnh một chiều bằng nguyên tắc phân cấp, phân quyền minh bạch: Trung ương giữ quyền ban hành khuôn khổ pháp lý, tiêu chuẩn quốc gia và kiểm tra, giám sát; chính quyền địa phương tự chủ, tự chịu trách nhiệm trong phạm vi được phân cấp.

---

Đóng góp khoa học (250-300 từ)

• Đóng góp về mặt lý luận: Công trình làm sâu sắc thêm học thuyết về tổ chức quyền lực trong Nhà nước pháp quyền XHCN Việt Nam, khẳng định nguyên tắc tính thống nhất của quyền lực nhà nước không loại trừ sự phân công rành mạch, kiểm soát quyền lực và tính độc lập tương đối của nhánh hành pháp. Đề tài đã luận giải thấu đáo mối quan hệ giữa thể chế kinh tế thị trường và mô hình hành pháp kiến tạo.
• Đổi mới về kỹ thuật lập hiến: Đề xuất chuẩn hóa ngôn ngữ hiến định theo hướng súc tích, khái quát, tránh liệt kê chi tiết các công việc sự vụ thuần túy hành chính; bảo đảm Hiến pháp giữ vững vị thế là "đạo luật gốc" có tính ổn định lâu dài và dự liệu cao.
• Giá trị thực tiễn và chính sách: Cung cấp trực tiếp luận cứ khoa học cho Ban soạn thảo Dự thảo sửa đổi Hiến pháp năm 1992. Những đề xuất về việc định vị Chính phủ là "cơ quan thực hiện quyền hành pháp", mở rộng sáng quyền lập pháp và phân định quyền hạn Thủ tướng – Bộ trưởng đã được tiếp thu trọn vẹn vào Điều 94 - Điều 101 của Hiến pháp năm 2013 và Luật Tổ chức Chính phủ năm 2015.

---

Đối tượng quan tâm (200-250 từ)

Báo cáo nghiên cứu là tài liệu tham khảo có giá trị cao đối với nhiều nhóm đối tượng:

• Nhà lập pháp và chuyên gia hoạch định chính sách: Cung cấp cơ sở lý luận và kỹ thuật lập hiến để hoàn thiện các đạo luật về tổ chức bộ máy nhà nước, luật hành chính công và các nghị định phân cấp quản lý.
• Giảng viên, nhà nghiên cứu và học viên ngành Luật / Khoa học Quản lý: Là tài liệu chuyên khảo tham chiếu chuẩn mực khi nghiên cứu về lịch sử lập hiến Việt Nam, luật so sánh và mô hình kiểm soát quyền lực nhà nước.
• Cán bộ lãnh đạo, công chức trong hệ thống hành chính nhà nước: Giúp nắm vững bản chất quyền hành pháp, giới hạn thẩm quyền, nâng cao năng lực hoạch định chính sách và văn hóa giải trình công vụ.

---

FAQ - Câu hỏi thường gặp (250-300 từ)

1. Đâu là phát hiện mang tính bước ngoặt của đề tài?

Đó là việc khẳng định Chính phủ không chỉ là cơ quan chấp hành, hành chính thông thường mà là cơ quan nắm giữ và thực thi quyền hành pháp quốc gia, mang sứ mệnh chủ động kiến tạo, hoạch định chính sách vĩ mô và khởi xướng văn bản lập pháp.

2. Phương pháp luận của đề tài có điểm gì nổi bật?

Đề tài đã kết hợp nhuần nhuyễn giữa nghiên cứu so sánh lập hiến quốc tế (đa dạng các hệ thống chính thể) với việc kế thừa các giá trị dân chủ tiến bộ từ lịch sử lập hiến Việt Nam (đặc biệt là Hiến pháp 1946).

3. Kết quả nghiên cứu có thể khái quát hóa cho các lĩnh vực công khác không?

Hoàn toàn có thể. Triết lý phân định "hoạch định chính sách" (cầm lái) và "thực thi/cung ứng dịch vụ" (bơi chèo) cùng nguyên tắc phân cấp trung ương - địa phương có thể áp dụng rộng rãi cho mọi ngành quản lý công.

4. Hướng nghiên cứu tiếp nối từ công trình này là gì?

Nghiên cứu sâu về các thiết chế hiến định độc lập (cơ quan bảo hiến, kiểm toán nhà nước, hội đồng bầu cử) và cơ chế giải quyết tranh chấp thẩm quyền giữa các nhánh quyền lực.

5. Đề tài đã được ứng dụng trong thực tế như thế nào?

Các kiến nghị của đề tài đã được thể chế hóa trực tiếp vào Hiến pháp năm 2013 (Chương VII về Chính phủ), Luật Tổ chức Chính phủ 2015 và Luật Tổ chức chính quyền địa phương 2015.

---

Kết luận (150 từ)

Đề tài nghiên cứu khoa học cấp Bộ "Nghiên cứu sửa đổi, bổ sung chế định Chính phủ trong Hiến pháp năm 1992" là một công trình học thuật xuất sắc, kết tinh trí tuệ của các chuyên gia pháp luật đầu ngành tại Việt Nam. Bằng việc phân tích sâu sắc cả về mặt lý luận pháp quyền, lịch sử lập hiến và kinh nghiệm quốc tế, báo cáo đã cung cấp nền tảng khoa học vững chắc để tái cấu trúc thiết chế Chính phủ Việt Nam theo hướng chuyên nghiệp, hiện đại, năng động và kiến tạo phát triển.

Công trình tiếp tục là nguồn tài liệu vô giá, định hướng cho các cuộc cải cách hành chính và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa trong kỷ nguyên mới.

Trích đoạn nội dung tài liệu

DE TAI KHOA HOC CAP BO NGHIÊN CỨU SỬA DOI, BO SUNG CHE ỊNH CHÍNH PHU TRONG HIEN PHAP NAM 1992 | | | | CHU NHIEM DE TAI: NCS. Nguyén Thi Hanh THU KYDETAI : ThS. Chu Thi Thai Ha TRUNG TAM THONG TIN THU VIEN TR¯ỜNG ẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI PHÒNG ỌC wren — HA P P- 012ary HÀ NỘI - NM 2013 TusVIEN | DANH SÁCH NHỮNG NG¯ỜI THAM GIA THUC HIEN DE TÀI A. Ban Chủ nhiệm ề tài 1.

Nghiên cứu sinh Nguyễn Thị Hạnh, Phó Vụ tr°ởng Vụ Pháp luật Hình sự - Hành chính, Chủ nhiệm ề tài. Thạc sỹ Chu Thị Thái Hà, Vụ Pháp luật Hình sự - Hành chính, Th° ký ề tài. Cộng tác viên chính của ề tài 1. TS Nguyễn ng Dung, ại học Quốc gia Hà Nội 2.

Nguyễn Thị Kim Thoa, Bộ T° pháp 3. Hoàng Thị Ngân, Vn phòng Chính phủ 4. Phạm Hồng Quang, Bộ T° pháp 5. Tô Vn Hòa, Tr°ờng ại học Luật Hà Nội.

Nguyễn Vn Hoàn, Bộ T° pháp 7. Nguyễn Xuân Tùng, Bộ, T° pháp 8. Bùi Công Quang, Vn phòng Chính phủ 9. Duong Thị Bình, Bộ T° pháp 10.

Nguyễn Quỳnh Liên, Bộ T° pháp 11. ã Thị Huệ, Bộ T° pháp MỤC LỤC Phân mở ầM. Tinh cấp thiết của việc nghiên cứu dé tài. Mục tiêu nghiên cứu của AE tdi c.

Nội dung nghiên cứu chính của ề tài. Ph°¡ng pháp nghién CỨU. Về tình hình nghiên cứu và ý ngh)a khoa học của Dé tài. Tổng quan tình hình nghiên cứu thuộc l)nh vực của Dé tài.

Về ý ngh)a khoa học của Ề tài. 12 Ch°¡ng I MOT SO VAN DE LÝ LUẬN VỀ CHÍNH PHU TRONG NHA NUOC PHAP QUYEN 1. Tổ chức quyên lực nhà n°ớc trong nhà n°ớc pháp quyn. Vai tro, chức nng của c¡ quan thực hiện quyên hành pháp (Chính phủ) trong nhà n°ớc pháp QHJÊN.

cà St SH HH HH HH HH nHu 19 3. Một sé vấn dé c¡ bản về nhiệm vụ, quyền hạn, tổ chức và hoạt ộng Chính ee 23 3. Về nhiệm vụ, quyên hạn của Chính phi. Về c¡ cấu tổ chức, chế ộ làm việc và trách nhiệm của Chính phủ.

Về mối quan hệ giữa Chính phủ và các c¡ quan nhà n°ớc khác. a F „ Ch°¡ng 1% CHE ỊNH CHINH PHU QUA CAC BAN HIEN PHAP VIET NAM I. KHATQUAT VE NHÀ NUOC PHÁP QUYEN VIET NAM XHCN. 4] II CHE ỊNH CHÍNH PHỦ QUA CAC BẢN HIEN PHÁP.

Chế ảnh Chính phủ trong Hiến pháp nm 1946. Chế ảnh Chính phủ trong Hién pháp nm 1959. Chế ảnh Chính phủ trong Hiến pháp nm 1980. Chế ảnh Chính phủ trong Hién pháp nm 1992.

5c Je Ch°¡ng LIT ÁNH GIA CÁC QUY ỊNH VE CHE ỊNH CHÍNH PHU TRONG HIẾN PHÁP NM 1992 I. VỊ TRI CHỨC NANG CUA CHÍNH PHỦ. Quy ảnh của Hiễn |2. Han cé, v°ớng mắc trong quy ịnh của Hién pháp.

Về vị trí của Chính phủ. Về chức nng của Chính phithi. NHIỆM VỤ CUA CHÍNH PHÙ. Quy ịnh của Hiến padpeccccccccccccecscccccccccsessesesseesessssesvssesstsesssseessessesseesceeseens 63 2.

Hạn chế, v°ớng mắc trong quy ịnh của Hiến pháp. Hiển pháp ch°a phân ịnh rành mạch nhiệm vụ, quyên hạn của Chính phủ với quyên hạn, nhiệm vụ cua Thủ t°ớng Chính phú, Bộ tr°ởng, Thủ Ír°ởng C¡ quan ngang ÙỘ. - -- - tt 1 vn TT TH kg Hy HH à ó5 2. Một số quy ịnh về nhiệm vụ, quyên hạn của Chính phủ là ch°a hợp lý.

Về kỹ thuật lập hiến. nTETnEEHEHH H11 1 n1 rng 75 II. THÀNH PHAN, C CẤU TÔ CHỨC, CHE Ộ LAM VIỆC VÀ TRÁCH IJ/c///006/89:/00c03:(0NNnnẺ. Quy ịnh của Hiển pháp.

Về thành phân, c¡ cấu tổ chức của Chính phủ,. Về chế ộ làm việc và trách nhiệm của Chính phủ. Hạn chế, v°ớng mắc trong quy ịnh của Hién pháp. Về thành phan, c¡ cấu tổ chức của Chính phủ.

Về chế ộ lam việc và trách nhiệm của Chính phủ. MOI QUAN HỆ GIỮA CHÍNH PHU VỚI CÁC C QUAN KHAC TRONG BO MAY NHÀ N¯ỚC.---- 22: 5< SE 1E112111211211111211x x6 84 Di DRI AEE CRITE ssssossnsnaasrgrnesssassneiofioazi3gESE6A044630iB0g Sig880gg0:. Han chế, v°ớng mắc trong quy ịnh của Hién Phdp. Về mỗi quan hệ giữa Chính phủ va Quốc hội, UBTVQH.

Về mối quan hệ giữa Chính phủ và Chủ tịch n°ớc. Về moi quan hệ giữa Chính phủ và TAND. Về mối quan hệ giữa Chỉnh phủ và VKSND. Về mỗi quan hệ giữa Chính phủ và chính quyên ịa ph°¡ng,.

9] Ch°¡ng IV KIÊN NGHỊ HUONG SỬA ÔI, BO SUNG CHE ỊNH CHÍNH PHỦ 1. CAC QUAN DIEM CHỈ ẠO, YÊU CẬU TRONG VIỆC DE XUẤT, KIÊN NGHỊ SỬA DOI, BO SUNG CHE ỊNH CHÍNH PHỦ. Về quan iểm chỉ ẩẠO. Những yêu câu cu thể về mặt nội dung liên quan ến chế ịnh Chính phú.

CÁC KIÊN NGHỊ CU THỂ. 5 St 2 1112111 1221211121211 1e 96 cà Sk 1. Về vị trí, chức nng của Chính phú. Về chức nng của Chính phủ.

Về nhiệm vụ, quyên hạn của Chính phủ. Về thành phan, c¡ cấu tổ chức, chế ộ lam việc và trách nhiệm của Chính THH. ng HH lì HERR LATER RNR RESO NGGR BOERS SENN HH I FORREST OE 102 3. Về c¡ cấu Chính phủ.

- St 1111111111 112112121112 ee 102 E1 T75 nan. Về chế (6(OM 0 161 1,. Vé moi quan hệ giữa Chính phủ và các c¡ quan khác. Về nguyên tắc tổ chức quyên lực nhà n°ớc.

Vé mỗi quan hệ giữa Chính phủ và Quốc hội. Vé mối quan hệ giữa Chính phủ và Uy ban th°ờng vụ Quốc hội. Về mối quan hệ giữa Chính phủ và Chủ tịch n°ớc ¬ 106 4. Về mỗi quan hệ giữa Chính phủ và Téa án nhân dân, Viện kiểm sát nhân ,2LREREEEE.

Về mối quan hệ giữa Chính phủ và chính quyên ịa ph°¡ng. 108 TÀI LIEU THAM KHÁO. re 110 Phần mở ầu 1. Tính cấp thiết của việc nghiên cứu ề tài Voi t°.

cách là ạo luật gốc, Hiến pháp vừa là bản Hiến ch°¡ng thể hiện chủ thuyết về phát triển chính trị, kinh tế, vn hoá và xã hội vừa là nên tảng chính trị - pháp lý dé bảo ảm cho sự phát triển 6n ịnh, lâu dài của một quôc gia, dân tộc. Hiến pháp ồng thời cing là vn bản mang tính chính trị pháp ly quan trọng của ất n°ớc, tr°ớc hết là về tổ chức quyền lực nhà n°ớc'. Lịch sử lập hiến của Việt Nam ã có bốn bản Hiến pháp (Hiến pháp nm 1946, Hiến pháp nm 1959, Hiến pháp nm 1980 và Hiến pháp nm 1992, °ợc sửa ôi, bố sung nm 2001), mỗi bản Hiến pháp có vai trò nhất ịnh ối với mỗi giai oạn phát triển của ất n°ớc. Hiến pháp hiện hành là Hién pháp nm 1992, °ợc Quốc hội khóa VIII (kỳ họp thứ 11) thông qua ngày 15 tháng 4 nm 1992, trong bối cảnh ất n°ớc b°ớc vào thực hiện công cuộc ổi mới kinh tế theo ịnh h°ớng của ại hội ảng toàn quốc lần thứ VI (1986) và thể chế hoá C°¡ng l)nh xây dựng ất n°ớc thời kỳ quá ộ lên chủ ngh)a xã hội (1991).

Sau 10 nm thực hiện Hiến pháp, vào những nm ầu thế kỷ 21, ất n°ớc ta phải ối mặt với những vấn ề mới phát sinh của nền kinh tế thị tr°ờng và của quá trình ây mạnh hội nhập quốc tế mà Hiến pháp nm 1992ch°a tiên liệu °ợc. Vì vậy, nhằm áp ứng yêu cầu mới ặt ra, Hiến pháp nm 1992 ã °ợc sửa ổi, bd sung (nm 2001), trong ó iều 2 sửa ổi, bố sung ã b°ớc dau thé chế hóa chủ tr°¡ng của ảng về xây dựng Nhà n°ớc pháp quyền XHCN của nhân dân, do nhân dân và vì nhân dân; một số iều liên quan ến chế ộ kinh tế, giáo dục, khoa học cing °ợc sửa ôi, bé sung. Qua h¡n 20 nm thi hành Hiến pháp nm 1992, ất n°ớc ta ã thực hiện những déi mới cn bản và ạt °ợc thành tựu quan trọng trên tất cả các mặt của ời sống kinh tế - xã hội; ổi mới c¡ bản về kinh tế theo h°ớng thị tr°ờng, ất n°ớc ta thoát ra khỏi tình trạng kém phát triển, b°ớc vào nhóm các n°ớc ang phát triển có thu nhập trung bình; ngày càng bảo ảm tốt h¡n quyền con ng°ời, quyền công dân, tạo nên diện mạo mới, thế và lực mới, nâng cao ời sống của nhân dân, nâng cao hiệu lực của bộ máy nhà n°ớc, từng b°ớc áp ứng °ợc các yêu cầu của quá trình xây dựng nền kinh tế thị tr°ờng ịnh h°ớng XHCN, xây dựng Nhà n°ớc pháp quyền XHCN và hội nhập quốc tế d°ới sự lãnh ạo của ảng. Liên quan ến chế ịnh Chính phủ, Hiến pháp ã dành một ch°¡ng (Ch°¡ng VIII, từ iêu 109 ên iều 117) quy ịnh vê vi tri, chức nng, ' Theo cách ịnh ngh)a trong cuốn từ iển luật danh tiếng "Black’s Law Dictionary", Hiển pháp là luật tổ chức c¡ ban cua mội quốc gia hay một nhà n°ớc thiết lập các thê chế và bộ máy của chỉnh quyên, xác ịnh phạm vì quyên lực của chính quyên.

và bao ảm các quyên và tự do của công dân (Ban biên tập Dự thảo sửa ổi Hiến pháp nm 1992, Một số vấn dé c¡ bản cua Hiến pháp các n°ớc trên thể giới, Nxb. nhiệm vụ, quyền hạn của Chính phủ, Thủ t°ớng Chính phủ, Bộ tr°ởng, Thủ tr°ởng c¡ quan ngang bộ, làm c¡ sở cho việc ổi mới tổ chức và hoạt ộng của Chính phủ trong bối cảnh mới. Phát huy vai trò là c¡ quan chấp hành của Quốc hội, c¡ quan hành chính nhà n°ớc cao nhất của n°ớc Cộng hòa XHCN Việt Nam, Chính phủ ngày càng chủ ộng và nng ộng trong việc iều hành, quản lý mọi mặt của ời sống kinh tế- xã hội, °a ất n°ớc v°ợt qua các cuộc khủng hoảng kinh tế, ngày càng nâng cao ời sống của nhân dân, bảo vệ vững chắc ộc lập, chủ quyền của Tổ quốc, tng c°ờng hội nhập khu vực và quốc tế. Qua ó, vai trò của Chính phủ ngày càng °ợc khng ịnh, hoạt ộng của Chính phủ hiệu lực và hiệu quả h¡n.

Tuy nhiên, trong quá trình thực thi Hiến pháp cing cho thấy, các quy ịnh của Hiến pháp ã bộc lộ những iểm không còn phù hợp với thực tiễn và nhu cầu xây dựng và phát triển Chính phủ trong Nhà n°ớc pháp quyên và kinh tế thị tr°ờng, cụ thể nh°: - Quy ịnh “Chính phủ là c¡ quan chấp hành của Quốc hội, là c¡ quan hành chính nhà n°ớc cao nhất” ch°a thé hiện úng vị trí của Chính phủ trong c¡ chế thực hiện quyền lực nhà n°ớc °ợc quy ịnh tại iều 2 Hiến pháp nm 1992. Do ó, Chính phủ ch°a có °ợc một vị thế riêng, phù hợp với tính chất của c¡ quan thực hiện quyền hành pháp. - Quy ịnh về chức nng của Chính phủ ch°a phù hợp, ch°a phản ánh °ợc chức nng của Chính phủ trong việc chủ ộng khởi x°ớng, hoạch ịnh và iều hành chính sách v) mô. Một số chức nng mới của Chính phủ trong Nhà n°ớc pháp quyền và kinh tế thị tr°ờng lại ch°a °ợc xác lập.